Ήρεμη Κρακοβία.
Ή έτσι φαίνεται, γιατί ξαφνικά, άρχισαν να εμφανίζονται
σε διάφορα μέρη της πόλης επικίνδυνα είδη εξωτικών φιδιών.
Εμφανίζεται ένας ειδικός ερπετών που μπορεί να τα χειριστεί.
Τον λένε Λέσεκ Λ.
Ήταν γνωστός στην Κρακοβία ως εκτροφέας ερπετών.
Είχε πολλούς φίλους στην αστυνομία. Και υψηλά ιστάμενους.
Άκουσα από πολλούς ότι ο Λέσεκ Λ.
έριχνε εκεί τα φίδια ο ίδιος και μετά καλούσε την αστυνομία.
Οι αστυνομικοί που δέχονταν την κλήση
του ανέθεταν να μαζέψει τα επικίνδυνα ερπετά.
Έτσι, έβγαζε επιπλέον χρήματα.
Κι ο ίδιος ήταν επικίνδυνος σαν άγριο ζώο.
ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 3
Για εμένα, είναι πολύ ύποπτη η υπόθεση του Λέσεκ Λ.
Αν διαβάσεις προσεκτικά τα αρχεία,
Ο Λέσεκ έδωσε δύο φορές πληροφορίες για τον Ρόμπερτ Γιαντσέφσκι,
για να βεβαιωθεί ότι η αστυνομία θα ασχολιόταν μαζί του.
Υπήρξε σκοπιμότητα σε αυτό που έκανε ο Λέσεκ.
Γιατί δεν φαινόταν καθόλου ως νομοταγής πολίτης
που θα το έκανε από αίσθηση καθήκοντος.
Μέχρι σήμερα, δεν ξέρω γιατί ο Λέσεκ κατέδωσε τον συνάδελφό του.
Ξέρω ότι του χρωστούσε λεφτά.
Ο Ινδικός πύθωνας δυόμισι μέτρων βρέθηκε στο άλσος
από την Αλεξάντρα Γιαλόχα καθώς επέστρεφε σπίτι.
Το φίδι ήταν εδώ.
Τρόμαξε.
Τα παιδιά συχνά περνούν από το άλσος προς το σχολείο.
Οι αστυνομικοί κάλεσαν τον Λέσεκ, ειδικό ερπετών, στο σημείο.
Ο κος Λέσεκ λέει ότι το ερπετό ήταν απαθές και κρύο.
Σε πιο ζεστές συνθήκες, θα ήταν επικίνδυνο.
Το δάγκωμα φιδιού μπορεί να προκαλέσει ακρωτηριασμό.
Έκανα πολλές παρεμβάσεις για κροταλίες, για παράδειγμα,
μία στην Κρακοβία και μία στο δικαστήριο.
Μια κόμπρα εθεάθη σε συγκρότημα κατοικιών.
Ο κόσμος είναι ανεύθυνος.
Γνώρισα τον Λέσεκ στο σχολείο. Ήταν το σχολείο στην οδό Λομπζόζσκα.
Είχε πολλά χόμπι. Του άρεσαν οι καταδύσεις,
τα ερπετά και η ερπετολογία.
Η γνωριμία μας πήγε σε άλλο επίπεδο,
γιατί άρχισα να δουλεύω μαζί του.
Οργάνωνε επισκέψεις σε σχολεία,
όπου έδειχνε ερπετά από τη συλλογή του στα παιδιά.
Ο Λέσεκ Λ. καυχιόταν ότι κατάφερε να περάσει λαθραία
εξωτικά ζώα μέσα στην μπλούζα του
από τα σύνορα χωρίς να τον πιάσουν.
Μεταξύ 1981 και 1989 γίναμε φίλοι.
Η φιλία ήταν από τη δική μου πλευρά μόνο,
επειδή έκανα ό,τι μπορούσα. Τον βοηθούσα σε πολλά πράγματα.
Ήταν φίλοι από την τεχνική σχολή.
Ήταν ο γκουρού του Ρόμπερτ.
Μεγαλύτερος, δυνατότερος, δημοφιλής στις γυναίκες.
Ίσως όχι δημοφιλής, αλλά περιβόητος γυναικάς.
Ο Λέσεκ Λ. λένε ότι φερόταν στον Ρόμπερτ λιγάκι σαν σκουπίδι.
Σαν υπηρέτης του. Να κάνει πράγματα για τα οποία δεν είχε χρόνο
ή δεν είχε διάθεση να κάνει.
Ήθελε έναν δικό του
να του φέρνει ποντίκια για τα ερπετά του.
Είπε ότι υπήρχε μια δουλειά στο τμήμα με τα ζώα,
όπου άδειαζαν τα κλουβιά, έβαζαν νέα ροκανίδια, τα έπλεναν όλα.
Βρομούσε εκεί, γιατί ήταν ζώα εργαστηρίου.
Γνώρισα τον Λέσεκ το 1978, νομίζω.
Ήταν δύτης, νομίζω τρεις φορές κάτοχος ρεκόρ Γκίνες.
Οργάνωνε παρουσιάσεις με τα ταξίδια του.
Στη μετακομμουνιστική πραγματικότητα, ήταν ένας άλλος κόσμος.
Τότε, ο Λέσεκ ήταν πολύ συμπαθητικός.
Μιλούσε πολύ όμορφα για εκείνες τις καταδύσεις.
Δυστυχώς, υπό την επήρεια του αλκοόλ, η συμπεριφορά του άλλαζε εντελώς.
Σαν τον δρα Τζέκιλ και τον κύριο Χάιντ.
Δύο διαφορετικά άτομα, εντελώς διαφορετικά, αγνώριστα.
Όταν έπινε, ήταν απρόβλεπτος.
Πήγα μια φορά σπίτι του, πήρε το τσιγάρο του
και μετά το έσβησε εδώ.
Και λέει "Είσαι σκληρό καρύδι".
Αυτό έγινε πριν τα Χριστούγεννα του 1993. Μόνο τότε βλεπόμασταν.
Ήταν πολύ επιδέξιος στη χρήση του μαχαιριού.
Μπορούσε να αφαιρέσει χειρουργικά το δέρμα ενός ζώου.
Υποθέτω ότι θα μπορούσε να αφαιρέσει
και το δέρμα ενός ανθρώπου με χειρουργική ακρίβεια.
Καλώς ήρθατε. Είμαστε οι Maciej Kleczek & Friends.
Στα τέλη της δεκαετίας του '90, το Kornet
ήταν μια πύλη στην περιπέτεια.
Ένας άνθρωπος που ενέπνευσε πολλές ιστορίες ήταν ο Λέσεκ.
Έλα, θα σου δείξω κάτι ενδιαφέρον. Μένω εδώ κοντά.
Η ατμόσφαιρα, τώρα που το θυμάμαι, θύμιζε ταινία τρόμου.
Το φως μιας λάμπας 15W ή 30W δημιουργεί μια σκοτεινή ατμόσφαιρα
και ένας ολόκληρο τοίχος με κόκαλα και δέρμα ζώων,
που μάλλον τα είχε επεξεργαστεί ο ίδιος ο Λέσεκ.
Είχε τέτοιες ικανότητες.
Μπαίνουμε στο τελευταίο δωμάτιο.
Υπάρχουν τερράρια από το πάτωμα ως το ταβάνι.
Κροκόδειλος χαμηλά, κόμπρα στα δεξιά.
Στα αριστερά, ένας τροπικός κροταλίας.
Και ψηλά, μια μαύρη μάμπα.
Ανοίγει ένα μεγάλο τερράριουμ. Μέσα, υπάρχει ένα τεράστιο φίδι.
Πύθωνας, όπως έμαθα αργότερα.
Είχε έναν δικτυωτό πύθωνα. Τον έλεγαν Κάσκα.
Βλέπω έναν κροκόδειλο να τρέχει και να κρύβεται πίσω από τον καναπέ.
Σκέφτηκα "Τι στο καλό; Τι κατάσταση είναι αυτή;"
Κρύφτηκε πίσω από τον καναπέ κι άρχισε να γρυλίζει σαν σκύλος.
Ήταν περίπου τόσος. Ο Λέσεκ τον έπιασε κάποια στιγμή...
και κράτησε το κεφάλι του κροκόδειλου πάνω στο δικό μου.
Ξαφνικά, δαγκώνει το χέρι μου! Νιώθω το αίμα να τρέχει.
Με δάγκωσε.
Λέει "Γαμώτο, φύγε. Μάικλ, είσαι καλά;"
Πήρε το ερπετό. "Να πάρει, όντως σε δάγκωσε".
Φαίνεται.
Λέει "Μάικλ, καλύτερα να μην το πεις πουθενά".
Και μετά λέει "Έτσι κι αλλιώς, δεν θα σε πιστέψει κανείς".
Και γελάει.
Φαίνεται να του έστριψε κάποια στιγμή.
Ο υπέροχος γείτονας με πυροβόλησε.
Ευτυχώς, η σφαίρα πέρασε στα τρία μέτρα.
Είχα μόνο επιφανειακά εγκαύματα στο πρόσωπο.
-Μόνο; -Μόνο.
Ναι, νιώθαμε ανήμποροι.
Μιλήσαμε με την τηλεόραση. Δύο γείτονες κι εγώ.
-Ήταν ανεξέλεγκτα τα ζώα; -Το φίδι του γείτονα το έσκασε.
Το βρήκαμε στο κελάρι, τυλιγμένο γύρω από ένα πόμολο.
Ο άντρας μου λέει "Να πάρει, γίνεται επικίνδυνο".
Κάλεσα την αστυνομία, γιατί φοβόμουν για το παιδί μου.
Η αστυνομία μπήκε και βγήκε.
"Μην ανησυχείς, όλα εντάξει".
Ο Λέσεκ βρήκε ποιος κάλεσε την αστυνομία.
Κατέβηκα κάτω και είπα "Αν ξανακαλέσεις την αστυνομία,
θα σε βάλω στη θέση σου".
Συνεργάστηκε με την αστυνομία. Πολλοί αστυνομικοί θα τον ήξεραν.
Διασκέδαζε μαζί τους.
Ακόμα και όταν εξαφανίστηκε η Καταρζίνα,
ο Λέσεκ πέρασε την Πρωτοχρονιά με έναν αστυνομικό της Κρακοβίας.
Πολλοί υψηλόβαθμοι αξιωματικοί ήταν καλοί του φίλοι.
Ο Λέσεκ Λ. έλεγε επίσης ιστορίες
για το πώς καλούσε κορίτσια σε πάρτι στο σπίτι του
και μετά δεν τα άφηνε να φύγουν,
για παράδειγμα, τυλίγοντας ένα φίδι στο πόμολο.
Είχα ακούσει από γυναίκες που ήξεραν τον Λέσεκ Λ.
ότι ήταν βίαιος και μερικές φορές τις έδερνε.
Κάτι δεν πήγαινε καλά στο μυαλό του.
Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε
ότι κάποια στιγμή εμφανίστηκε διαστροφή.
Έγδαρα φίδι, γιατί όχι άνθρωπο;
Θα μπορούσε ο Λέσεκ να γδάρει άνθρωπο; Νομίζω πως ναι.
Είχα ψάρια, πήγαινα συχνά,
δύο φορές τη βδομάδα, στο μαγαζί του Λέσεκ.
Μια μέρα, γυρίζω και βλέπω το πρόσωπο μιας γυναίκας
πίσω από τα ενυδρεία.
Τα μαλλιά της ήταν λίγο κοκκινωπά.
Δίπλα της, ένας άγνωστος.
Αυτό το άτομο έμοιαζε μ' αυτό; Ρίξτε μια ματιά.
Φυσικά. Απλώς είχε λυτά τα μαλλιά της.
Ήταν στο μαγαζί. Εκατό τοις εκατό.
Εκατό τοις εκατό.
Μου είναι δύσκολο να συνδέσω το γδάρσιμο ενός νεκρού φιδιού
με αυτό που συνέβη στην Κάσια.
Δεν μπορούσαμε να επιβεβαιώσουμε τη σχέση του Λέσεκ με την υπόθεση.
-Ψάξατε το διαμέρισμά του; -Δεν θυμάμαι.
Σαν να ήταν σήμερα το βλέπω.
Μα η ημερομηνία... Όχι.
Πότε έκλεισε το μαγαζί;
-Δεν μπορώ να θυμηθώ. -Το 1998.
Το 1998...
Ο ίδιος ο Λέσεκ Λ. δεν θα βοηθήσει πολύ.
Πέθανε το 2007
μετά από περίοδο σοβαρής χρήσης αλκοόλ.
Είναι εύκολος στόχος, επειδή πέθανε.
Δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του.
Είναι εύκολο να τραβήξουμε κάποια πράγματα σε βάρος του.
Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι ο Λέσεκ Λ. είναι καλός ύποπτος.
Λόγω του πώς διεξήχθη η έρευνα, δεν θα μάθουμε ποτέ την αλήθεια.
ΕΦΕΤΕΙΟ - 23/5/2024
Νιώθω, κύριε πρόεδρε, σαν εισαγγελέας.
Διότι η έφεση είναι, πράγματι,
μια κατηγορία από την υπεράσπιση της αστυνομίας,
της Εισαγγελίας και του Πρωτοδικείου.
Και το λέω με πλήρη ευθύνη,
το οποίο θα δείξω ξεκάθαρα, ότι κατηγορώ αυτές τις οντότητες
ότι, τουλάχιστον, απέφυγαν την αλήθεια.
Δεν υπάρχουν καν έμμεσες αποδείξεις.
Δεν θα κάνω θεατρινισμούς.
Δεν θα κάνω πλάκα. Δεν θα κάνω το δικαστήριο να γελάσει.
Γιατί αυτή η υπόθεση δεν είναι έτσι.
Θα παραμείνω σοβαρός.
Αντίθετα με την υπεράσπιση.
Πηγαίνοντας στην αίθουσα, δεν γνώριζα
τι θα σκαρφιζόταν η εισαγγελία.
Είναι ένα μωσαϊκό
ανούσιων ψευδών αποδείξεων, εικασιών.
Τη μια μέρα τη σκότωσε στο διαμέρισμα,
την άλλη την κράτησε στο κτήμα.
Δεν ξέρουμε πού βρίσκεται.
Θα έπρεπε να τη μεταφέρει ανάμεσα σ' αυτά τα δύο μέρη.
Πώς; Με το ποδήλατό του, αφού δεν μπορεί να οδηγήσει.
ΠΡΟΣΟΧΗ! ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ ΖΩΝΗ
ΓΙΑΝΟΥΣ ΚΟΥΤΙΛΑ
Με ενημέρωσε γραπτώς ο κατήγορος Κρουπίνσκι
ότι έπρεπε να ανοίξω
όλους τους χώρους στο κτήμα μου στο Μπαλίτσε.
Δεν ήξερα τον Ρόμπερτ.
Ήρθε με τον πατέρα του να μου βάψουν τα στόρια
και βοήθησε στην αποκατάσταση των κουφωμάτων.
Ο Γιόζεφ Γιαντσέφσκι ήταν, για μια συγκεκριμένη περίοδο,
γνωστός της γυναίκας μου, της Χαλίνα Κουτίλα.
Για χρόνια, γνωριζόμασταν ως ποιητές.
Η θεωρία του κατήγορου ήταν ότι ο Ρόμπερτ Γιαντσέφσκι
ίσως είχε πάρει τα κλειδιά από τον πατέρα του,
γιατί ο Γιόζεφ είχε τα κλειδιά γι' αυτό το οικόπεδο,
για να μπορεί να επισκέπτεται τη Χαλίνα
τα Σαββατοκύριακα, οπότε μπορεί να διέπραξε τον φόνο.
Γι' αυτό ο εισαγγελέας διέλυσε όλο το κτήμα μου.
Εδώ υπήρχε μια λιμνούλα.
Όπως βλέπετε, την έσκαψαν.
Υποτίθεται ότι θα την αποκαθιστούσαν στην αρχική της κατάσταση.
Υποθέτω ότι δεν θα αποκτήσω άλλη λιμνούλα.
Λέει "Τη βρήκαμε". Ρωτάω "Τι;"
Σηκώνουν τον μουσαμά και ήταν εκεί η ψόφια γατούλα μου.
Έλα, Ρούντολφ , μη φοβάσαι.
Έλα, ψιψίνα. Δεν θα σε πειράξει κανείς, έλα.
Από τις πράξεις της αστυνομίας,
διαδόθηκε μια φήμη στο χωριό ότι βρήκαν 14 πτώματα
και ότι εδώ έγιναν φόνοι.
Έτσι, η φήμη μου καταστράφηκε.
Το παραδέχομαι, ήμουν θυμωμένος μαζί του.
Ακόμα είμαι.
Έγραψα ένα ποίημα για έναν εισαγγελέα, τον Π.Κ.,
"Ω, η Νέα Θέμις, χωρίς το μαντήλι στα μάτια.
Σήκωσε το σπαθί σου και ζύγισε τις πράξεις του δείνα
και τιμώρησέ τον σύμφωνα με το νόμιμο και το δίκαιο.
Αμήν".
ΕΦΕΤΕΙΟ ΤΕΛΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ
Ο αριθμός των πραγμάτων που έγιναν αποδεκτά,
αν και δεν έπρεπε, αποδεικνύει
ότι ο κανόνας "ποινή με κάθε κόστος" ήταν πολύ προφανής εδώ.
Η βεβαιότητα ότι πιάσαμε τον δράστη.
Το μόνο που χρειάζεται, όπως λέει η συνήγορος Ζνάμιετς,
είναι να κάνουμε θεατρινισμούς.
Γιατί αυτό ήταν θέατρο, όχι έρευνα.
Σ' αυτό το θέατρο, όλοι έχουν ρόλο. Ας μείνουμε σ' αυτούς τους ρόλους.
Εδώ, κύριε πρόεδρε, θα ήθελα να κάνω μια έκκληση στα ΜΜΕ,
ώστε τα ΜΜΕ να μείνουν στον ρόλο τους.
Στη δίκη, ο εισαγγελέας Κρουπίνσκι σηκώθηκε,
κατηγόρησε τον Μιχάλ, ο οποίος καθόταν δίπλα μου
και είπε "Δεν είναι όπως νομίζετε, κύριε Φούγια".
Μπορώ να πω στον κο Φούγια, τον δημοσιογράφο που βρίσκεται εδώ,
ο οποίος ίσως χειραγωγήθηκε. Δεν θέλω να μιλήσω γι' αυτό.
Αλλά ήταν, κύριε πρόεδρε,
ο βαθμός αυτών των ισχυρισμών, αυτή η χειραγώγηση...
που ήταν αντίθεση με τα στοιχεία,
που έπρεπε να δώσουν την εντύπωση του σκληρού εισαγγελέα,
του σκληρού αστυνομικού, των σκληρών αρχών επιβολής του νόμου.
Η υπεράσπιση ασχολήθηκε πολύ με τον ανιχνευτή ψεύδους,
λέγοντας ότι δεν ήταν αξιόπιστος και δεν έπρεπε να ληφθεί υπόψη.
Στις πιο αγχωτικές καταστάσεις,
επειδή είναι αγχωτικές για οποιονδήποτε συλλαμβάνεται,
πας κάποιον για τεστ αλήθειας το βράδυ.
Ποιος κάνει το τεστ τέτοια ώρα; Ποιος;
Αυτά τα τεστ δεν πρέπει, κύριε πρόεδρε,
από καθαρά αντικειμενική άποψη, να θεωρούνται αξιόπιστα,
διότι ο τρόπος που διεξήχθησαν, από καθαρά μεθοδολογική οπτική,
ήταν προσβολή προς τους κανόνες.
Ήταν ώρα για την τελική αγόρευση του κατήγορου.
Ο εισαγγελέας Κρουπίνσκι είπε ότι το τεστ είχε γίνει σωστά
και είχε αποδείξεις, γιατί είχε καταγράψει το τεστ
και μας έπαιξε ένα απόσπασμα.
Αυτό που είδαμε εκεί...
Συμφώνησες να κάνεις το τεστ.
Θα σου παραδώσω την κατάθεση στην οποία συμφωνείς να απαντάς
μόνο σε ερωτήσεις
σχετικά με τον φόνο της Καταρζίνα Ζοβάντα.
Η άλλη ερώτηση είναι αν συμφωνείς να καταγραφεί η διαδικασία σε βίντεο,
ώστε αργότερα να μην υπάρχει ανησυχία
και από την άλλη πλευρά ότι υπονόησα κάτι,
ότι σου φέρθηκα άσχημα,
ότι σου αρνήθηκα διάλειμμα για τουαλέτα και τα λοιπά.
Πήγα πριν λίγο στην τουαλέτα.
-Το καταγράφουμε, έτσι; -Κάνε ό,τι θέλεις.
-Καλησπέρα. -Καλησπέρα.
-Μπιενκούνσκι. -Φούγια.
Συναντηθήκαμε για την υπόθεση, το θυμάστε;
Αλήθεια; Ίσως.
Θεωρείτε τον εαυτό σας
τον πιο αναγνωρισμένο Πολωνό ειδικό σε αυτήν τη συσκευή;
Με καλούν για τις πιο σοβαρές υποθέσεις
που καλύπτουν τα ΜΜΕ εθνικής εμβέλειας.
Αληθεύει ότι το άτομο που εξετάζεται πρέπει να προειδοποιηθεί
εκ των προτέρων, και όχι τη στιγμή του τεστ,
ότι απαντάμε με "ναι" ή "όχι";
Είναι μέρος της τακτικής των ερευνητών.
Είναι δική τους απόφαση.
Το Ανώτατο Δικαστήριο δεν το εγκρίνει.
Δεν μιλάει ειλικρινά.
"Κύριε, το τεστ είναι προαιρετικό. Συμφωνείτε ή όχι;"
"Μπορείτε να διακόψετε το τεστ όποτε θέλετε".
Έτσι επικοινωνεί ένας ειδικός.
Πιστεύεις ότι θα μπορέσεις να εξαπατήσεις τη συσκευή;
Όχι, δεν έχω τίποτα να κρύψω.
Γιατί αν...
Πάντα δίνω μια επιπλέον εξήγηση σε ανθρώπους σαν εσένα,
ότι αν η αλήθεια διαφέρει από αυτό που δηλώνουν,
λέω, για να το θέσω απλά, "Φίλε, πήγαινε σπίτι,
θα σε πονέσω στη δίκη.
Θα το αποκαλύψω μέσω του τεστ".
Αλλά εσύ δεν έχεις καμία σχέση,
οπότε δεν έχεις να φοβηθείς τίποτα, σωστά;
-Σωστά; Εντάξει. -Ναι.
Αυτό είναι συμβουλή ή πίεση να κάνει το τεστ;
-Θες να με βάλεις στο στόχαστρο. -Όχι, αλλά...
Λες και φταίω εγώ που κάθισε και...
Ο ρόλος μου είναι... Συμφώνησε, διάβασε τα δικαιώματά του.
Πότε μάθατε ότι ο Ρόμπερτ λαμβάνει ψυχιατρική θεραπεία,
ότι πάσχει από σχιζοφρένεια και ότι παίρνει φάρμακα;
Όταν... Σίγουρα πριν από το τεστ.
Στις συνεντεύξεις λέτε
ότι ότι η ψυχική νόσος αποτελεί αντένδειξη.
Ψυχική νόσος.
Από την αξιολόγηση που διάβασα,
δεν ξέρω αν οι γιατροί διέγνωσαν ψυχική νόσο.
Διέγνωσαν σχιζοφρένεια. Διαγνώστηκε το 1992.
Δεν ξέρω αν έλεγε... αν είναι...
Μπορεί να έχει κάποιο ψυχολογικό ελάττωμα,
αλλά δεν καθορίστηκε σαφώς.
Έπρεπε να ξέρετε αν ήταν ψυχική νόσος ή κάποια ελαφριά διαταραχή.
Αν υπήρχε εκεί η έκφραση "ψυχικά ασθενής",
δεν θα έκανα το τεστ.
Δηλαδή, ο εισαγγελέας απέκρυψε αυτό το γεγονός από τον ειδικό;
Ο ειδικός είχε ήδη ελέγξει άλλα άτομα που συμμετείχαν στην υπόθεση.
Δέκα, ίσως δεκάδες.
Όταν εξετάσατε τον ντετέκτιβ που προσέλαβε η μητέρα,
αποκαλύφθηκαν κρυφές πληροφορίες.
Μετά εξετάσατε τον διευθυντή του σχολείου όπου φοιτούσε
ο Ρόμπερτ και βρήκατε ότι ίσως έκρυβε κάτι και δεν μπορούσατε
να αποκλείσετε την εμπλοκή του.
"Ο Γιάτσεκ... έχει κρυφές πληροφορίες
για συγκεκριμένες συνθήκες του φόνου και για τους εμπλεκόμενους".
"Ο Ζμπίγκνιεφ... είναι πολύ πιθανό να έχει κρυφές πληροφορίες".
Και ο Κόνραντ...
"Ο Γκζέγκος... έχει κρυφά στοιχεία. Δεν αποκλείεται η εμπλοκή του".
Ο Λέσεκ... παρομοίως. Όποιος βρέθηκε
στον δρόμο του κυρίου Μπιενκούνσκι, έκρυβε στοιχεία.
Μην κάνετε το τεστ.
Αν έβγαλα τέτοια συμπεράσματα,
αυτό σημαίνει ότι, σε κάποιο βαθμό, αυτά τα άτομα,
σε κάποιο στάδιο του εγκλήματος,
ίσως γνώριζαν κάτι και αρνήθηκαν να το αποκαλύψουν.
Υπήρχαν αμέτρητοι ύποπτοι στην υπόθεση.
Έναν άντρα τον κατήγγειλαν οι συνάδελφοί του.
Σύμφωνα με την πληροφορία, ο ερευνητής υποτίθεται ότι είχε,
μεταξύ πολλών δειγμάτων, ένα γυναικείο δάχτυλο σε βάζο.
Λαμβάνει κλήτευση.
Τον καλωσορίζει η ομάδα Ανεξιχνίαστων Υποθέσεων.
Συμφωνεί να κάνει τεστ αλήθειας.
Στο εργαστήριό του,
έχει πολλά δείγματα ιστών και εξηγεί την προέλευση του καθενός.
Γρήγορα αποδείχθηκε
ότι το δάχτυλο δεν προήλθε από γυναίκα.
Θυμάστε τον ερευνητή ιστών από το Γιαγκιελόνιο Πανεπιστήμιο;
-Δεν θυμάμαι τη φάτσα του. -Έκανες και σ' αυτόν τεστ.
Βάσει του Τεστ Έντασης,
το άτομο φοβάται μην αποκαλυφθούν αυτά που ξέρει
σχετικά με την ανάμειξή του στον φόνο.
Χάνει την ψυχραιμία του.
Τον τσάκισε, σωματικά και ψυχολογικά.
Δεν ξέρει τι θα γίνει ή γιατί μπλέχτηκε στην υπόθεση.
Η εισαγγελία ζητά από την αστυνομία να ενημερώσει το πανεπιστήμιο
ότι αυτός ο άντρας
βρέθηκε στο επίκεντρο μιας παλιάς υπόθεσης φόνου.
Στις 8 Σεπτεμβρίου 2018,
λιγότερο από δυόμισι μήνες αφότου θεσπίστηκαν αυτά τα μέτρα,
ο άντρας δεν αντέχει την πίεση και αυτοκτονεί.
Αποδείχτηκε αθώος.
-Ποιος το λέει αυτό; -Ο εισαγγελέας.
Τον συκοφάντησαν πρώην γνωστοί του
και δεν είχε καμία σχέση με την υπόθεση.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι τι συνέβη
έξι μήνες μετά τη σύλληψη του Ρόμπερτ,
δηλαδή όταν μας έλεγαν ότι η εισαγγελία
ήταν 100% σίγουρη πως ο Ρόμπερτ ήταν ο δολοφόνος.
ΕΦΕΤΕΙΟ
Θυμάμαι τη στιγμή που καθόμουν στην αίθουσα
περιμένοντας με αγωνία την απόφαση.
Πάνω που η υπόθεση θα τελείωνε, έγινε κι άλλη ανατροπή.
Το δικαστήριο αποφάσισε να ξανανοίξει την έφεση,
με τη διεξαγωγή μιας πρόσθετης διαδικασίας, μιας δημόσιας ακρόασης
ατόμων που μέχρι τότε είχαν τη θέση ανώνυμων μαρτύρων.
Τα στοιχεία από ανώνυμους μάρτυρες είναι τόσο σημαντικά
που κάθε αμφιβολία μπορεί να υπονομεύσει την ετυμηγορία
και να επαναληφθεί όλη η δίκη.
Λόγω ανωνυμίας, δεν είχαμε ιδέα τι κατέθεσαν οι μάρτυρες.
Παίρναμε απομαγνητοφωνήσεις χωρίς περιεχόμενο ουσιαστικά
καθ' όλη τη διάρκεια.
Δύο σημαντικοί ανώνυμοι μάρτυρες,
οι αριθμοί 2.2018 και 4.2018.
Αποδείχτηκε ότι οι ανώνυμοι μάρτυρες ήταν δύο γυναίκες
που ήταν γειτόνισσες του Ρόμπερτ.
Το παιδί μου είναι άρρωστο. Να συντομεύουμε;
Αναγνωρίζει η μάρτυρας τη γυναίκα που είδε με τον κατηγορούμενο
σε κάποια από τις φωτογραφίες;
Πλησιάστε, παρακαλώ.
Αυτή είναι.
Αυτό το βράδυ του φθινοπώρου του 1998,
η μητέρα και η κόρη θα το θυμούνται για πάντα.
Εκείνη τη μέρα, κατεβαίνουν και οι δύο βιαστικά
τις σκάλες ενός κτιρίου
στο οποίο μένουν. Στον ίδιο όροφο
μένει ο Ρόμπερτ Γιαντσέφσκι.
Ένας παράξενος άντρας, που εκλαμβάνεται ως επικίνδυνος.
Δεν τον είχαν ξαναδεί οι γείτονες με κοπέλα.
Η μητέρα και η κόρη βλέπουν δύο άτομα ν' ανεβαίνουν πάνω.
Τον κατηγορούμενο Ρόμπερτ Γιαντσέφσκι
και μια κοπέλα.
Φορούσε κουκούλα και εξείχαν ξανθά μαλλιά, ως εδώ.
Ήμουν ακόμα στο δημοτικό όταν η μαμά είδε τη φωτογραφία της
στην τηλεόραση, σε μια εκπομπή για αγνοούμενους.
Η γυναίκα στην τηλεόραση είχε χλωμό πρόσωπο και ξανθά μαλλιά.
Χλωμό πρόσωπο. Από εκεί αναγνωρίστηκε.
Είναι τρομακτικό να είσαι χλωμός.
Η μάρτυρας ήταν έξι ή επτά ετών τη στιγμή του συμβάντος.
Αυτό δεν αποκλείει την πιθανότητα να θυμηθείς,
αλλά πρέπει να το προσεγγίσουμε με προσοχή.
Τόσο απλά. Ως παιδί, είχα καλή μνήμη.
Και...
Θυμάστε τι φορούσατε εσείς και η μητέρα σας
όταν προσπεράσατε τον κατηγορούμενο στις σκάλες;
Πρέπει να θυμόμαστε ότι η μνήμη είναι αναξιόπιστη.
Η ανθρώπινη μνήμη είναι μια διαδικασία.
Κάθε φορά που θυμάμαι κάτι, μπορώ να το τροποποιώ λίγο.
Είναι μύθος ότι η ανθρώπινη μνήμη λειτουργεί σαν βιντεοκάμερα,
ότι με τραβάει αυτήν τη στιγμή.
Είπατε πριν ότι ήταν μισό κεφάλι ψηλότερη από τον Γιαντσέφσκι.
-Έτσι είπα; -Είναι στα πρακτικά.
Ίσως κάποιος έκανε λάθος.
Η μάρτυρας Εύα... δεχόταν επισκέψεις από αστυνομικούς.
Πήγαιναν "για ένα τσαγάκι".
Να μιλήσουν για τον Ρόμπερτ, τον δολοφόνο. Χωρίς περιστροφές.
Να μάθουν οι κυρίες για τον Ρόμπερτ, τον δολοφόνο. Και εκείνη, το θύμα.
Έτσι διεξάγονται οι έρευνες σ' αυτήν τη χώρα;
Πριν ανακρίνουμε έναν μάρτυρα, πίνουμε ένα "τσαγάκι" μαζί του;
Και τον ενημερώνουμε για την έρευνα;
Το πρόβλημα με την υπόθεση δεν είναι αν αναγνώρισαν
την Καταρζίνα Ζοβάντα στις φωτογραφίες.
Είναι ότι, πριν από την ανάκριση,
τις είχε κατευθύνει η αστυνομία
και αναμφίβολα είχαν την ευκαιρία
να δουν φωτογραφίες της Καταρζίνα Ζοβάντα στα ΜΜΕ.
Δεν ξέρω αν είναι αυτή η γυναίκα, αλλά ήταν με μια γυναίκα.
Δεν είμαι σίγουρη.
Λέγεται κάτι και το σημειώνουν, και υπάρχει πρόβλημα.
Δούλευα επί 24 ώρες. Είμαι κουρασμένη.
Η μάρτυρας, η Εύα..., είπε...
"Μετανιώνω που συνάντησα τον κατηγορούμενο σ' εκείνη τη σκάλα,
γιατί δεν θα χρειαζόταν να το περάσω αυτό".
Δεν υπάρχει πιο αληθινή εκδοχή, πιο πειστική
ως προς την ειλικρίνεια της κατάθεσής της.
Η μία ήταν αβέβαιη,
που σημαίνει ότι όλο ήταν αμφίβολο.
Η άλλη ήταν δυσανάλογα βέβαιη.
Είπε "Ναι, έτσι πρέπει να είναι, τελεία".
Είδα το πρόσωπό της από το πλάι και ταίριαζε με τη φωτογραφία.
Είμαι βέβαιη ότι την κρατούσε αγκαζέ.
Κι αυτή η βεβαιότητα παραμένει ακλόνητη μέχρι και σήμερα.
Πόσες φορές θα με ρωτήσετε, κύριε πρόεδρε;
Το δικαστήριο βλέπει ότι η αξιολόγηση
της κατάθεσής τους δεν αντέχει εξονυχιστικό έλεγχο.
Ιδιαίτερα σε υποθέσεις με τόσο σοβαρές αμφιβολίες,
πρέπει να προσέχουμε πολύ ώστε να μην προσαρμόζουμε
την ερμηνεία των στοιχείων στην εκ των προτέρων θεωρία.
Έχεις ανέβει ποτέ τις σκάλες με κοπέλα;
-Ναι. Ναι. -Ναι;
Αλλά όχι με αυτήν
για την οποία με θεωρούν ύποπτο για φόνο.
Όπως δήλωσαν αργότερα ανώνυμοι μάρτυρες,
δύο άτομα αργότερα είπαν ότι με είδαν με την Καταρζίνα.
Με ποια ήσουν στη σκάλα;
Υπήρχε κάποια, αλλά δεν θα μπω σε λεπτομέρειες.
Αν αποδειχθεί ότι ο Ρόμπερτ ήταν ένοχος,
θα είναι μια ήττα για εμένα.
Ναι.
Μια επαγγελματική ήττα,
ως ψυχολόγος ενός ασθενή που τον γνωρίζει.
Ναι, αλλά όχι η πρώτη στη ζωή μου.
Αν το έκανε, σημαίνει ότι εξαπατήθηκα δύο φορές.
Θα ήταν το τέλος της καριέρας μου,
γιατί και τις δύο φορές θα είχα κάνει λάθος χωρίς να το ξέρω.
Ο κατηγορούμενος να συνεχίσει.
Κύριε πρόεδρε, θα ήθελα κι εγώ να πω κάτι.
Μου επιτρέπετε; Κύριε πρόεδρε. Ονομάζομαι Ρόμπερτ Γιαντσέφσκι.
Δεν είμαι "Το Δέρμα". Δεν είμαι "Το Τέρας".
Δεν είμαι τέρας. Δεν σκότωσα κανέναν.
Δεν πείραξα κανέναν.
Είμαι άνθρωπος και πολίτης αυτής της χώρας,
τον οποίο η αστυνομία προσπαθεί εδώ και σχεδόν 25 χρόνια
να εμπλέξει σε υπόθεση φόνου.
Απευθύνομαι απευθείας στο δικαστήριο,
γιατί είναι η τελευταία μου ευκαιρία να αποδοθεί δικαιοσύνη.
Οι αστυνομικοί μού είπαν ξεκάθαρα ότι ήξεραν πως ήμουν ο δολοφόνος.
Όσο πιο απεγνωσμένα το αρνιόμουν,
τόσο πιο πολύ επέμενε ο διοικητής Μιχάλετς
ότι απαρνιόμουν ένα έγκλημα.
Θα λέω την αλήθεια όσο ζω.
Δεν σκότωσα την Καταρζίνα Ζοβάντα.
"Δεν σκότωσα", σημαίνει ότι δεν σκότωσα.
Αντίθετα με τη θεωρία του διοικητή,
οι λέξεις "δεν σκότωσα"
δεν είναι ίχνη στην ψυχή μετά το έγκλημα,
αλλά λόγια απελπισίας.
Ουρλιάζω να με πιστέψετε. Δεν το έκανα εγώ.
Ήμουν υπό κράτηση επτά χρόνια.
Επτά χρόνια στην κόλαση.
Κάθε μέρα ξυπνάω ελπίζοντας ότι θα τελειώσει αυτός ο εφιάλτης.
Σήμερα, η μοίρα μου είναι στα χέρια σας.
Ζητώ αθώωση.
Καμία άλλη ετυμηγορία δεν θα ήταν δίκαιη.
ΕΤΥΜΗΓΟΡΙΑ ΕΦΕΤΕΙΟΥ
...ελέησον ημάς και όλο τον κόσμο.
Για χάρη του οδυνηρού πάθους Του,
ελέησον ημάς και όλο τον κόσμο.
Για χάρη του οδυνηρού πάθους Του...
Θα προχωρήσουμε στην ανακοίνωση της ετυμηγορίας.
Γι' αυτό, ζητώ από όλους να σηκωθούν όρθιοι.
Μια ετυμηγορία εκ μέρους της Πολωνίας.
Στις 31 Οκτωβρίου 2024, το Εφετείο στην Κρακοβία,
σύμφωνα με το Άρθρο 414, παράγραφος 1
του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, που αφορά το Άρθρο 17,
παράγραφος 1, σημείο 1 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας,
απαλλάσσει τον κατηγορούμενο, Ρόμπερτ Γιαντσέφσκι,
για την πράξη στο κατηγορητήριο.
Η απόφαση είναι δεσμευτική
και ο κατηγορούμενος είναι πλέον ελεύθερος.
Αυτά τα επτά χρόνια πίστευα στην υπόθεση.
Δεν υπέκυψα, συχνά αντίθετα προς την κοινή γνώμη,
στο σύστημα, στο δικαστήριο.
Ένιωθα, μετά από αυτά τα επτά χρόνια, ότι η αδικία τελείωσε.
Το δικαστήριο αθώωσε τον Ρόμπερτ Γιαντσέφσκι.
Νιώθετε ένοχος που πέρασε επτά χρόνια στη φυλακή;
Νιώθεις ένοχος αν φτιάξεις προγράμματα
που είναι εμπνευσμένα από την υπεράσπιση.
Σας ευχαριστώ πολύ.
Δεν είναι κακό σύστημα, αλλά υπάρχουν άτομα που,
για διάφορους λόγους, συμπεριφέρονται έτσι.
Με στόχο να καταδικάσουν κάποιον πάση θυσία.
Δεν θα έρθει η αστυνομία να πει ότι είσαι δολοφόνος.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι που δεν είμαστε καλά θύματα.
Καλό θύμα είναι αυτό που είναι ανυπεράσπιστο.
-Καλημέρα. -Καλημέρα.
-Δέσε τη ζώνη, εντάξει; -Ναι. Φυσικά.
Πώς αισθάνεστε, κύριε Ρόμπερτ;
-Το έχετε συνειδητοποιήσει; -Ναι.
Εμείς όχι ακόμα.
-Συγγνώμη... -Σιγά-σιγά.
-Να την τραβήξω. -Έχουμε χρόνο.
Από τη μία, ένιωσα μέσα μου ότι θα άντεχες,
αλλά ταυτόχρονα, παραδόξως, φοβόμουν πολύ για εσένα.
Σ' ευχαριστώ που είσαι τόσο καλός άνθρωπος.
Αλήθεια.
Το υποσχέθηκα και το τήρησα. Είπα ότι δεν θα σε αφήσω.
-Το θυμάσαι; -Ναι.
Το επαναλάμβανα πολλές φορές.
"Δεν είσαι μόνος. Θα σε βγάλω, κρατήσου".
Αυτό θα το θυμάμαι μέχρι τέλους, νομίζω.
Θυμάμαι να φτάνω εκεί που θα συναντούσαμε
τη μαμά του Ρόμπερτ.
Σ' ευχαριστούμε από καρδιάς. Υποκλινόμαστε βαθιά.
Μη μ' ευχαριστείτε.
Μείνετε εδώ για λίγο.
Θα τακτοποιήσω τα τυπικά και μετά θα μιλήσουμε ήρεμα.
-Περιμένετε εδώ ένα λεπτό, εντάξει; -Φυσικά.
Τότε σκέφτηκα ότι αυτό είναι το πιο όμορφο πράγμα στη δουλειά.
Όχι μόνο κάνεις ενδιαφέρουσα δουλειά
με τον νόμο, με τις δικαστικές διαμάχες,
αλλά μπορείς να κάνεις και καλό.
Γιατί υπήρχε καλό εκεί μέσα.
Ένας ταπεινός στόχος είναι να επιβιώσει ο Ρόμπερτ.
Να σταθεί στα πόδια του σιγά-σιγά.
Να δει λίγη ελπίδα,
τη δυνατότητα να ξαναβρεί την αίσθηση ότι ασκεί κάποια επιρροή στη ζωή του.
Ευχαριστώ.
Καλή τύχη. Μη χαθούμε.
Αν ο κύριος Μιχάλετς ψάχνει για ίχνη στην ψυχή,
νομίζω πως αυτή η έρευνα,
το κακό που έπαθε ο Ρόμπερτ, η περιττή επταετής κράτηση,
όλα αυτά έχουν αφήσει ένα μόνιμο ίχνος στην ψυχή του.
Τώρα ξέρουμε ποιος δεν το έκανε,
αλλά πρέπει να ανησυχούμε περισσότερο,
γιατί αυτό σημαίνει ότι ο δράστης ίσως είναι ακόμα ελεύθερος.
Υπάρχει κάτι που με ενοχλεί
και προέκυψε πολύ νωρίς στην υπόθεση,
μια γνωμάτευση από τον Φεβρουάριο του 2007,
από την Ιατροδικαστική Υπηρεσία
στο Γιαγκιελόνιο Πανεπιστήμιο.
"Η Καταρζίνα Ζ. υπέστη βαρύ τραύμα πολλαπλών οργάνων
που συνάδει με χτύπημα από αυτοκίνητο ή πτώση από μεγάλο ύψος".
Τον Δεκέμβριο του 1997, η Καταρζίνα έκανε απόπειρα αυτοκτονίας.
Για πάνω από δύο ώρες, καθόταν στο φράγμα στο Ντόμπιε,
όπου βρήκαν τα λείψανά της την επόμενη χρονιά,
και σκεφτόταν να βουτήξει στον Βιστούλα.
Δεν αποκλείεται, λοιπόν, ο δράστης να τη βρήκε,
να την έγδαρε και να πέταξε το δέρμα στον Βιστούλα.
Αυτό είναι το πρόβλημα με την υπόθεση.
Λόγω της κακής διεξαγωγής της έρευνας,
δεν θα μάθουμε ποτέ τι συνέβη.
Επιπλέον, φαίνεται ότι ένας αθώος
παρενοχλήθηκε για 25 χρόνια.
Δεν συμφωνώ με την ισόβια καταδίκη χωρίς αποδείξεις ενοχής.
Ως κοινωνία, δεν πρέπει να το υποστηρίζουμε.
Ούτε ως δημοσιογράφοι.
Είμαστε εδώ για να παρακολουθούμε την εξουσία.
Όχι μόνο πολιτικούς. Και την αστυνομία και εισαγγελείς.
Ονειρεύομαι να γνωρίσω κάποια στην πορεία της ζωής μου.
Κάποια που...
θα αφήσει να μπει...
μια ηλιαχτίδα με το χαμόγελό της.
Για την οποία θα νοιάζομαι με κάθε μου ανάσα.
Μου λείπουν εκείνα τα χρόνια τώρα, εκείνα τα 25 χρόνια.
Γιατί είχα σχέδια για τη ζωή μου. Ήμουν 35.
Τώρα είμαι 60. Εγώ φταίω; Τότε ποιος φταίει γι' αυτό;
Ο ΚΡΟΥΠΙΝΣΚΙ ΚΑΙ Ο ΜΙΧΑΛΕΤΣ
ΑΡΝΗΘΗΚΑΝ ΝΑ ΕΜΦΑΝΙΣΤΟΥΝ.
ΤΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ 25ΕΤΟΥΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΑΓΝΩΣΤΟ.
Απόδοση: Στέλλα Σαριγκουλέ Iyuno