Downloaded from YTS.BZ
Mikroplastiklere kafayı takan bir tek ben miyim?
Official YIFY movies site: YTS.BZ
Mikroplastikler artık her şeyde.
- Mikroplastikler. - Kim o?
Hepimizin vücudunda,
kanında, derisinde mikroplastik var.
Beyler, testislerinizde, taşaklarınızda da.
Taşaklarımda mikroplastik mi var?
- Testislerinde mikroplastik var. - Ne?
Günümü mahvettin.
ARTIK MİKROPLASTİK OLDUM
Her şeyde plastik var, sürekli tüketiyorsunuz.
Diş fırçanız ağzınıza plastik sokuyor.
Sakız çiğniyor musunuz? O da plastik.
Bu kıyafetler polyester. Plastikten yapılıyor.
Bu plastiklerin bize ne yaptığını bilmiyoruz.
Hayatımızın her yerinde, kaçamıyoruz.
Senin, benim, hepimizin beyninde
kaşık yapmaya yetecek kadar plastik var.
Sadece beyinde değil, tüm vücutta buluyoruz.
Kanda, ciğerlerde, kalpte, damarlarda,
bağırsakta, karaciğerde, böbreklerde, anne sütünde.
Mikroplastik doluyum.
Yani? Ne yapayım? Söyleyin çünkü bilmiyorum.
Bugün mide doktoruna gittim.
Asla şişelenmiş su içmezmiş.
Mikroplastik doluymuş ve kolon kanseriyle bağlantılıymış.
Plastik ayrıca birçok kimyasal salıyor.
Toksik kimyasalların
obezojen içerdiğini öğrenince delirdim.
Obezojen ne, biliyor musunuz?
Teknoloji geliştikçe plastik artıyor. Vücudumuzdaki plastik de.
İnsanların penislerinin, testislerinin küçülmesine,
sperm sayılarının azalıp düşüklerin artmasına yol açıyor.
İnanılmaz bir şey ve endişe verici.
İnsan türünü yaşatmak için ne yapacağız?
Bu sorunların çözümleri neler?
Evlerimizin içine bakarak başlayabiliriz.
PLASTİK DETOKSU
Bu akşamın özel konuğu,
kendisini tek geçerim, sevgili Shanna Swan geliyor.
Söylemeliyim ki hiç böyle takdim edilmemiştim.
DOĞURGANLIK KRİZİ DR. SHANNA H SWAN
Plastikteki kimyasalların etkisini anlamak için
üreme üzerindeki etkisini görmeniz gerek.
Doğurganlık tüm dünyada hızla düşüyor.
SHANNA SWAN EPİDEMİYOLOG
Kitabın Count Down'da şöyle yazıyor… "Modern dünya
sperm sayısına düşman, insanlığın geleceğini tehlikeye atıyor."
Böyle yazdım ve arkasındayım.
Bu sorun plastikte kullanılan kimyasallarla
yakından ilişkili.
Çeyrek asırdır bu kimyasallardan bahsediyorum.
Maruz kaldığımız kimyasalların
sağlığımızı nasıl etkilediğiyle daha çok ilgileniyoruz.
Bir yandan da testosteron kullanımı arttı.
Hitap ettiğim kesim hep bilim insanlarıydı.
ÜREME SORUNLARI
Neredeyse sadece bilimsel dergilerde yazdım.
Bunun işe yaramadığını sonradan fark ettim.
- İnsanların penisi küçülüyor mu? - Evet.
Shanna, neden bununla başlamadın?
Şu an odaklandım, sendeyim.
Beni doğrudan etkileyen bir şey bu Shanna.
Şu an dünyada pek çok kriz var.
İnsanları korkutmak istemesem de diyeceğim şu,
bu da önemli bir kriz.
Buna da dikkat etmeliyiz.
Türümüzün devamını sağlamak açısından
en önemli krizlerden biri olabilir.
Bu kimyasalların vücudumuza etkilerini
anlamanın yollarından biri de
hamile kalmakta zorlanan çiftlere bakmak.
- Merhaba! - Merhaba! Nasılsın?
- Monique mi? - Evet.
MONIQUE VE BRUNO 1. ÇİFT
- Shanna. - Memnun oldum.
Hamile kalmaya çalışan ama başaramayan altı çift bulduk.
JULIE VE ERIC 2. ÇİFT
Soru şu, plastikteki kimyasallara
daha az maruz kalmalarını sağlarsak…
KATIE VE TIM 3. ÇİFT
…doğurganlıklarını artırabilir miyiz?
- Merhaba. Nasılsın? - Merhaba!
Bunu neden yapmak istediğinizi biraz anlatır mısınız?
- Bebek için. - Evet.
DARBY VE JESSE 4. ÇİFT
Uzun zamandır uğraşıyoruz.
Yaklaşık 22 aydır çocuk yapmaya çalışıyoruz.
Bir yılın ardından dedik ki, "Çok tuhaf, hiçbir şey olmadı."
Evlendiğimizden beri deniyoruz.
KATE VE ERIK 5. ÇİFT
Yaklaşık iki yıl oldu.
Denemeye başlayalı 10 yıldan çok oldu.
Sanırım iki buçuk yıldır. Evet.
Sürekli seks ve test yapmak zorunda olmak.
Zamanla şey oluyor… Tadı kaçıyor.
Kendine hep ne dediğini söyle.
"Julie, ayaklı dildo değilim ben" diyorum.
Sonra devam edip yapıyoruz.
Ayaklı dildo olmaktan memnunum ama insanlıktan çıkaran bir şey.
- Sonuçları heyecanla bekliyorum. - Harika.
- Harika, evet. - Evet.
Sorunu çözsek şahane olmaz mı?
Ürünlere geçelim.
- Tamam. - Olur mu?
Burada plastik var.
Üç aylık sürecek bir müdahale bu.
Şunu okur musun?
Plastiğe ve plastikteki kimyasallara
daha az maruz kalmanın doğurganlığa etkisini görmek için.
Bu, tırnak içinde, "bilimsel bir çalışma" değil.
Kontrol grubumuz yok. Çok küçük çaplı.
Bu çiftler kısır ama kısırlıklarının açıklaması yok.
Hayatlarında buna yol açan bir şey yok.
Çevrelerindeki kimyasallar hariç.
Bu kimyasallar her yerde.
Günlük hayatımızın her yerindeler.
Sert plastiklerde.
Yumuşak plastiklerde.
Kumaşlarda.
Mutfak bariz örneklerle dolu.
Kap kacak, kesme tahtaları,
çay poşetleri, kahve kapsülleri
ve çeşitli saklama kapları.
Gıda ambalajları genelde plastiktir.
Isıtıldıklarında bu kimyasallar yediğimiz şeylere geçer.
Çoğu zaman göremediğiniz yerlerdedirler.
Mesela çorba ve meşrubat için kullanılan metal kutuların astarlarında.
Ama bu, buz dağının sadece görünen kısmı.
Dolaplarımızdalar.
Giysilerimizin kumaşında ve boyasında.
Kişisel bakım ürünlerimizde.
Fırçalardan şampuanlara, deodorantlara, losyonlara.
Kokulardalar.
Çocuklarımız oyuncaklarındaki plastiklerle tamamen kuşatılmış durumda.
Yani plastiği yutuyoruz. Deri aracılığıyla alıyoruz.
Soluyoruz.
Mümkün olan her şekilde bedenimize giriyorlar.
Vücudumuza girdiklerinde de
çeşit çeşit sorun çıkarıyorlar.
Evde çevredeki kimyasallara dair çok araştırma yaptık.
Ama plastiklere dair yeni şeyler öğrenmek konunun vahametine dair gözlerimi açtı.
- Hepsi plastik. - Evet.
Plastik krallığı.
- Bunları da çok kullanıyoruz. - Evet.
Artık bunlarsız yaşayamam.
İçinde endişe verici kimyasallar var.
Bu bir sorun. Her gün kullanıyorum.
Sanırım bir sürü ürünümüz var.
Plastik ve mikroplastiklere dair haberler arttı
ama kendi vücudumda olduklarını hiç düşünmezdim.
Kesme tahtasını atmak ilk yaptıklarımızdan oldu. İyi geldi.
Okyanustaki mikroplastiklerin %35'i tekstil ürünlerinden geliyor.
Tanrım. İşte bir tane daha.
Burası kimyasal savaş odası gibi.
- Evet. - Öyle diyorsun.
Sadece koku için.
Latinlerin bayıldığı temizlik ürünü.
Hayatınıza, hayatınızda ne çok plastik olduğuna bakın.
Her yerde, evimin her yerinde.
Şu an bir şeye bakınca, "Atmam gerek" diyorum.
Evdeki bariz plastikleri kaldırmanın ötesinde,
çiftlerden bazı değişiklikler istedim.
Plastik ambalajları olan yiyecek içeceklerden kaçının.
Mağazadan da paket servisten de olsa.
Kokulu ürünlerden ve parfümlerden kaçınmaya çalışın.
Sadece doğal bakım ürünlerini kullanmaya çalışın.
Sentetik kumaşlardan ve petrokimyasal boyalardan kaçının.
Fişlere dokunmamaya çalışın.
Nerdeyse tüm fişlerde bisfenol A bulunur.
Onu atabilirsiniz.
- Fişi istemiyor musunuz? - Yok.
Matrix filmindeymişiz gibi geliyor.
"Mavi hap mı, kırmızı hap mı?" demişler.
Hangi hapla şeye giriyordu…
Kırmızı hapı alıyor.
- Sanırım kırmızı hapı aldım. - Evet.
Bir şeyin ilgimi çekmesi için
çözebileceğimi düşündüğüm bir bulmaca olması yeter.
Sperm sayısı düşüyor mu?
Düşüyorsa neden? Bunu nasıl gösterebilirim?
Bu, 25 yıldır çözmeye çalıştığım bir bulmaca.
Bu alana nasıl girdim? Ulusal Bilimler Akademisi'nin…
ARAŞTIRMA ANALİSTİ
…yeni çıkan kimyasallara dair bir komitesine atanmıştım.
Bunlara, "hormonal olarak aktif ajanlar" diyorlardı.
SPERM KALİTESİNDE DÜŞÜŞ
Komite 1992'de Danimarka'da yayınlanan bir makaleyi bana gösterdi.
50 yıl içinde sperm sayısında %50 düşüş görülmüş.
Çok fazla.
İlk gördüğümde şüphe ettim.
Düşüşü açıklayan başka faktörler vardır dedim.
Verileri yeniden analiz ettik. İlginçtir, hiçbir şey değişmedi.
Sperm sayısı %50'den fazla düşmüştü.
Bu benim için büyük bir uyarıydı.
SPERM SAYISINDA DÜŞÜŞ EĞİLİMİ
Hatta 2023'te bu düşüş eğilimi ciddi şekilde hızlanıyordu.
Düşüş bizim daha önce tespit ettiğimizden iki kat daha hızlıydı.
- YILDA %1,16 - YILDA %2,66
Bunun sebebi ne olabilirdi?
Genetik olamayacak kadar hızlıydı.
Öyleyse çevreseldi.
- Tahlilleri konuşalım mı? - Tabii.
- Çok heyecanlıyım. - Evet.
En başta idrar tahlili yaparak
vücutlarındaki çevresel kimyasal yükünü ölçüyoruz.
İdrar numunesi istedik.
Şey nasıl okunuyor…
"Flalatat" mı?
- Ftalat mı? - Ftalat.
Nereden başlayalım? Fark eder mi?
Jesse'den başlayalım. Benimki üzerse diye. Ağlarım sonra.
İlk sayfaya göre ftalat seviyen yüksek.
- Yüksek ftalat. - Sonra ortaya çıkacak.
- Ftalat seviyen yüksek mi? - Ne sandın?
Heyecan verici.
Şok oldum.
Bu kadar çok kimyasal biriktiğini görmek çok korkutucuydu.
Açıkça gösteriyordu ki şu an yaptıklarımız
kabul edilemez kimyasal seviyelerine
kesinlikte katkıda bulunuyordu.
Hayal kırıklığını anlıyorum…
Sonra sperm numunesi isteyip meni kalitesine bakıyoruz.
Konsantrasyona bakacağız.
Çoğu insanın düşündüğü sayı bu.
- Tamam. - Sperm sayısı düşüşüne dair.
Hesaplanan toplam hareketli sayısı.
Bu değer 23.
TIM'İN SPERM SONUÇLARI
Referans değer en az 40 olmalı.
Bakacağımız şey…
Shanna sperm testimin sonuçlarını anlatırken
çok ama çok tuhaf hissettim.
Çoğu erkek sperm testi yaptırmıyordur. Tabii ta ki…
Bilmeleri gerekene, zaman daralana kadar.
Çocuk sahibi olmaya çalışıp bir türlü olamayıncaya kadar.
Bu noktanın altında, belki 48…
O rakamın niye optimal olmadığı…
ERIC'IN SPERM SONUÇLARI
…hatta herhangi bir konu bana ilk kez açıklanmış oldu.
Teknik olarak düşük doğurganlık sınırındasın.
Duruma göre kısır bile…
- Korkutucu, değil mi? - Evet.
Bu yüzden daha az mı erkeksin? Bir sorunun mu var?
Ama çocuk yapmaya çalışmak için
bunlara bakmak ve bu konuyla baş etmek zorundaydım.
Test sonuçlarını açıklarken
bunun çocuk yapamayacakları anlamına gelmediğini
izah etmeye çalışıyorum.
Sürekli sperm üretiyorsun.
Yeni sperm oluşturmak 70 gün alıyor.
Bu yüzden bu müdahale için üç aylık bir aralık seçtik.
Sanırım mesaj şu…
"Şu an durum iyi görünmüyor.
Ama değişebilir, değişime yardımcı olabilirsin."
Vücut kitle endekslerindeki değişimlere de bakacağız
çünkü bu kimyasallar doğurganlığı etkilemekle kalmıyor,
artan obezite gibi
başka etkileri de var.
İşte size bir bakım paketi.
Sonra onlara maruziyetlerini azaltacak
bir ürün paketi veriyoruz.
Çünkü iyi haber şu ki harika alternatifler var.
Mutfağınızdaki plastiklerin çoğunu
metal, cam, seramik veya bambu ürünlerle değiştirebilirsiniz.
Bambudan yapılan fırçalar ve diş ipleri kullanabilir,
kokusuz kişisel bakım ürünleri bulabilirsiniz.
Üç aylık sürenin sonunda da
her şeyi tekrar ölçüyoruz.
Maruziyetleri azalmış mı,
hatta çocuk yapabilirler mi, göreceğiz.
Önümüzdeki 90 gün için heyecanlıyım.
Vücudumuzdaki plastik ve kimyasal miktarlarını
azaltmaya son derece kararlıyım.
"Mutlu eş, mutlu hayat" düsturuna inanırım.
Önerilerine uyup söylediklerini yapacağım.
Karton kutu hoşuma gitti.
- Şahane. - Güzelmiş.
Hiç plastik içermiyor.
Umarım hamile kalırız.
- Harika olur. - Evet.
- Bebek. - Bebek muhteşem olur.
- Süngerimsi görünmüyorlar. - Lif gibi.
Bu sayede çocuğumuz olacak mı? Hiç bilmiyorum.
Kısırlık konusunda ne halt edeceğiz diyorduk.
Bir seçenek çıktı.
Üç ay sonra sonuçları görmek isterim. Umarım düşmüş olur.
- Umarım iyi gelir. - Evet.
Gebe kalma ve canlı doğum üzerindeki etkilerini görmek için
kimsenin bu deneyi yaptığını sanmıyorum.
Karışık. Kolay değil.
Ama çok önemli.
Plastikler insan yapımı malzemeler içinde büyük bir gruptur.
PLASTİK
Ama maalesef plastiğe eklenen birçok kimyasal zehirlidir.
Ftalatlar
ve bisfenoller dâhil.
Ftalatlar plastiği yumuşak ve esnek yapar.
Öte yandan BPA gibi bisfenoller plastiği sertleştirir.
Biberon veya su şişesindeki gibi.
Bunlara endokrin bozucu kimyasallar denir.
Endokrin derken hormonlardan bahsediyoruz.
Hormonlar bizim doğal sinyalci moleküllerimiz.
Beyinden kalbe veya böbreğe gönderilen
kısa mesajlar gibidirler.
Endokrin bozucu kimyasallar bu moleküler sinyallere zarar verir.
Bu kimyasalların erken kalp krizi
ve felç riskini artırdığına dair sağlam kanıtlarımız var.
Çocukların gelişen beyinlerindeki tiroit işleyişinde
ufak kaymalar yaşandığında
otizm, dikkat eksikliği
ve bilişsel eksiklikler ortaya çıkabilir.
En az 50 sentetik kimyasal, obezojendir.
Yani bu kimyasallar bizi şişmanlatır.
Çalışmalar göstermiştir ki
bisfenol A epigenomu yeniden programlayabilir,
böylece fareler daha iri olur.
Bu sinyaller aile ağacında
dört, hatta beş kuşak devam edebilir.
Hamile bir kadın bu zehirli kimyasala maruz kalırsa
üç kuşağın üreme organlarını maruz bırakmış olur.
KÜRESEL HALK SAĞLIĞI, BOSTON ÜNİ.
Anne kendisi maruz kalır.
Sonra zehirli kimyasal bebeğine geçer. İki kuşak etti.
Çocuğun kız olduğu durumda
yumurtalar daha doğumdan önce oluşmaya başlar.
Yani üçüncü kuşağın üreme hücreleri zehirli kimyasala maruz kalır.
Buna zehirli izinsiz giriş diyebilirsiniz.
Endokrin bozucu kimyasallar…
EPİDEMİYOLOG
…hormonları değiştirmekle kalmaz, kanserojen özelliği de gösterirler.
Hücreleri bölünmeye teşvik ederler.
Hücrelerinizin çoğalma hızı arttığında
DNA onarma sisteminizin
daha hızlı ve net şekilde bunu düzeltmesi gerekir.
Bazen bazı şeyler düzelmez.
Böylece o hücrenin
kansere yol açma becerisi oluşur.
Şu an meme kanserinde…
GÜNLÜK NESNELER KANSERİ HIZLANDIRIYOR
…yumurtalık kanserinde, rahim içi ve rahim kanserinde,
hatta prostat kanserinde artış görüyoruz.
Yani kendi hormonlarınızı taklit edebilen
bu dış etkenlere maruz kaldığınızda
doğal dengenizi bozduğunuzu
anlamanız gerek.
İsteyen herkesin çocuk sahibi olabilmesinin
temel insan hakkı olduğuna inancım büyük.
Benim için daima çok önemli oldu.
İlk çocuğumu 27 yaşında doğurdum, üç yıl sonra da oğlum oldu.
Sonra bir boşluk oldu.
Daha ileri bir yaşta yine hamile kalmaya çalıştım.
Birkaç kez düşük yaptım. İnanılmaz acı vericiydi.
NAOMI TORUNUNUN ÇOCUĞU
Pes etmek üzereydim ama etmedim.
42 yaşında tekrar doğurdum.
Üç harika çocuğum, altı torunum var.
Bir de torunumun çocuğu var.
Onu tanıma ayrıcalığına sahip olmak,
o sürekliliği, onda ailemizi görmek
ve hepimize getirdiği neşe…
Anlatılmaz. Gözlerim doldu.
Benim için öyle muhteşem ki.
Bu yüzden, doğurganlığı zarar görenlere yardım etmek benim için önemli.
Çevrelerindeki kontrol edemedikleri kimyasalların
veya diğer faktörlerin bu hakkı ellerinden alması
bence ahlaksızca ve suç.
Çocuk istediğimizi hep biliyorduk.
Bu dünyada pek çok sorun çıkarmış olsak da bence çocuklar, gelecek demek.
Bu sorunlarının birçoğunun cevabı ve çözümü onlar.
Bence bir uyum yakalanması gerekiyor.
Umarım gezegene en az etkiyi yaparak
ve diğer insanlarla ilgilenerek yaşarlar.
İki yıldır hamile kalmaya çalışıyoruz.
Tanıştığımızda zordu çünkü boşanıyordum.
Bu hafta sonu mu?
Cecilia'nın yalnız büyümesini istemedim.
Bence şu an doğru zaman. Doğru kişiyleyim.
İkimiz için de rüya gibi.
Derken Cecilia da kardeş isteyip durmaya başladı.
İlk köpeğimizi aldık.
Yetmedi. Bir köpek daha istedi.
Umarım üçüncü köpekten önce çocuğumuz olur.
Vaftiz, Kilise'nin imanını görünür kılar.
Seni vaftiz ediyorum. Baba…
Hoşlanmadı.
…Oğul
ve Kutsal Ruh adına. Kusura bakma.
Hep kendi ailemi kurmak istedim. Huzurlu ve güzel bir aile.
Ninemler şahane insanlardı, annem de şahaneydi.
Bu tablodaki bir şey eksik, hep eksikti.
Bu çocuk için öyle olmak istiyorum.
Sanırım çocuğumuz olmazsa bu yüzden çok mutsuz olurum.
Senin küçük versiyonunu görmek istiyorum. Bence süper olur.
Bence müthiş bir anne olursun. Bunu yaşamanı çok istiyorum.
- Cidden çok istiyorum. - Pardon.
Anlatabildim mi?
- Evet. Tamam, iyiyim. - Evet, iyiyim.
Doğurganlıkla ilgili yaptığım şeyler son iki yılda çok arttı.
Hamile kalmak istiyoruz, elimden geleni yapacağım.
Her gün tüm bunları içiyor musun?
- Her sabah. - Her sabah mı?
Evet.
Açıklanamayan kısırlığımız var. Benim bir sorunum yok.
Her sabah pH'ımı kontrol ediyorum.
Kan ve hormon tahlillerine göre vücudum için doğru olan şeyleri arıyorum.
- Bu nedir? - Vücut sağlığım için.
Bu, yumurtlama, yumurtayı bırakma zamanım.
Dört beş gün sonra da progesteronumun yükselmesi gerekiyor.
Her gün hormonlarımı takip etmenin güzel bir yolu.
Gördüğümüz çoğu uzmanın
çok dar bir uzmanlık alanları vardı ve ilgilenmediler.
"Endokrin bozukluğumu hafifletmeye çalışıyorum" deyince
"O da ne demek?" diyorlardı.
"Bu zaman salımlı kapsülü al."
Zaman salımlı kapsüllerde de plastik var.
İlişki zamanını belirlemekte mi kullanıyorsun?
Sürekli seks yapıyoruz Shanna.
Dünyada bu çevresel faktörlerin olduğunu
ve anne olma şansımı
elimden aldıklarını bilmek…
- Çok ağır. - Evet, seçme şansın yok.
Bence artık kimsenin yok çünkü suyumuzda var.
Havada var. Toprakta var.
Kesinlikle korkutucu ve ağır.
Bu noktaya nasıl geldik?
Evlerimizde her yanımız zehirli kimyasallarla sarılmış.
Mağazalarımız öyle.
Tüm çevremiz öyle.
Bu nasıl olabildi?
120, 130 yıl önce, çoğu plastik bitki bazlıydı.
YEŞİL KİMYA ENSTİTÜSÜ KURUCUSU
Sonra 1900'lerin başında
petrol endüstrisi polietileni, polipropileni,
polietilen tereftalamid, polistireni keşfetti.
Reaktörler ve ayırma kolonları
petrol moleküllerini kırıp yeniden şekillendirir,
onları yeni sıvılara, gazlara ve granüllere çevirir.
Petrol yerden çıktıktan sonra
onu farklı bileşenlere ayırıyorlar.
Bu bileşenlerden biri de petrol bazlı plastiklere dönüşüyor.
Bu ucuz, hafif malzemeler o kadar yaygındı ki
insanlar bunlarla ilgili türlü şeyler icat etme yarışına girdi.
Mylar adı verilen yeni polyester film olağanüstü bir şey.
Yırtabilir misiniz? Neredeyse imkânsız.
Bilim insanları zarar veremez, değil mi? Plastiğe âşık olmuştuk.
PLASTİK. SAĞLIKLI DİYETİN PARÇASI.
Bunun bir maliyeti olduğunu anlamamız epey geç oldu.
Küresel kimyasal ve plastik üretimi çok hızlı artıyor.
Yılda yaklaşık %3 ila %3,5.
Yani bu şekilde devam edersek…
KÜRESEL PLASTİK ÜRETİMİ
…2040 veya 2050'ye geldiğimizde bugünkünün iki katı plastik olacak.
Öte yandan,
üretilen kimyasallarla dolu bir dünyada yaşıyoruz.
KİMYASAL BİLEŞİKLER 140.000+
1950'den beri en az 100.000 yeni kimyasal geliştirildi.
~500 KİMYASAL GENİŞ ANALİZ
Çoğu kez zehirlilik testi yapılmadı. Ne yaptıklarını bilmiyoruz.
ANALİZ EKSİKLİĞİ
Yani çocuklarımızın ve torunlarımızın
rızaları olmadan katıldıkları
dev bir toksikoloji deneyi yapıyoruz.
Çok korkunç çünkü bu maruziyetin boyutunu bile bilmiyoruz.
Nasıl bu iş buraya geldi? Neye yol açıyor?
Öğrenmeye başladık, durum iyi görünmüyor.
Çevre Koruma Ajansı EPA geçenlerde ftalatları
tehlikeli kimyasallar listesine alırken
"çevre ve insan sağlığı için riskli olabilir" ifadesini kullandı.
Dr. Shanna Swan'ın çalışması yüzünden Kongre harekete geçme baskısı altında.
Dr. Swan bir grup hamile kadının ftalat seviyelerini
oğullarının sağlık durumuyla karşılaştırdı.
Gebelikte annenin idrarında ölçülen ftalat seviyesiyle
küçük oğullarının yaşadığı sorunlar arasında
ilişki buldunuz mu?
- Evet. - Bebeklerde ne buldunuz?
Erkek bebeklerin
bazı ince ayrıntılarda tam olarak maskülen olmadığını gördük.
Erkek üreme sistemi bu kritik zaman dilimi içinde
erkek ve kadın üreme sisteminin farklılaşmasının başlaması için
belli miktarda testosterona ihtiyaç duyar.
OĞLAN
Mesela dişideki yumurtalık erkekte testis olur.
OĞLAN!
Ftalat oraya girdiğinde testosteron azalır.
Erkek fetüs o sinyali doğru zamanda alamaz.
Sonuç olarak, erkeklere özgü üreme organları gelişmez
veya tam gelişmez.
Buna ftalat sendromu denir.
Çok özel
çünkü kimyasallardan adını alan başka sendrom yok.
Tamam.
Anojenital aralık, anüsle cinsel organlar arasındaki mesafedir.
Bu kumpaslarla ölçeriz.
Willy birçok bebekten daha uysal,
çok daha kolay olacak.
Bunu gerçek bebeklerle yapmak çok daha zor.
Dizlerini geri çekiyoruz,
böylece o bölge biraz daha geriliyor.
SHANTAL & NICK 6. çift
Sonra anüsü buluyoruz.
Tamam mı? Bir tarafı koyacağız…
Tanrım.
Çok iyi ya.
Bu sayı kadınlarda %50 ila %100 daha az olur.
Neden peki?
Buradaki şeyler yüzünden.
Takımlar yüzünden.
Evet, takımlar yüzünden. Müthiş…
Bu ölçüme
anal skrotal diyoruz.
Bu, skrotum.
Perineyi ölçüyoruz. Bilim yapıyoruz.
Ftalat sendromu belirtisi gösteren oğlanların
anojenital aralığı daha küçüktü.
Yani erkek, daha az maskülendi veya daha feminendi belki.
Daha küçük penisleri vardı, inmemiş testis ihtimali yüksekti.
Güçlü endokrin bozucu kimyasalların
erkek üreme organlarının gelişimindeki etkisini görmek
son derece çarpıcıydı.
Bunu şu soru takip etti,
peki sağlığını etkiliyor mu?
Buradaki kilit soru bu.
Bu arada, sonraki işleviyle de ilişkili mi?
Örneğin, sperm üretimiyle veya doğurganlığıyla.
KISA ANOJENİTAL ARALIK
Doğrusal bir ilişki bulduk.
SPERM KONSANTRASYONU
Anojenital aralık uzunsa sperm sayısı yüksek. Net.
Bu önemli çünkü doğumda pek fark edilmeyen o küçük değişimlerin
hayatınız boyunca üreme başarınızda bir rol oynayacağını söylüyor.
Araştırmam için kritik önemde bir şey var.
Hani "ara bölge" deniyor.
Teknik bir terim değil galiba.
Ya da perine deniyor.
- Perine mi? Ben hiç… - Perine de denir.
- Duymuş muydun? - Evet.
Çoğu bilimsel bilgi halka ulaşamıyor.
Biraz haber yapılıyor, sonrası yok.
Şey olmak çok rahatsız edicidir…
Küçük testislerin uyarı çanını çalan kişi olmak.
Penisler küçülüyor. Manşetlerde görmüş olabilirsiniz.
Erkek doğurganlığında muazzam bir düşüş var.
Erkeklerin üremeye yetecek kadar spermleri kalmayabilir.
Ftalatların kokularda bulunduğunu…
Beni asıl şaşırtan, medyanın ve halkın verdiğim mesaja tepkisi oldu.
PLASTİK KRİZİ DOĞURGANLIĞI ETKİLİYOR MU?
Çok üzücü çünkü pek çok insan
bu ürünlerin ve toksinlerin zararlarından habersiz.
İnsanlar bu bilgiye cidden açtı.
Bebekler anne karnında mikroplastiğe maruz kalıyor.
Sanırım biraz da herkeste ftalat bulunduğundan.
Bu sadece Amerikalıların sorunu değil.
Bu sorunları tüm dünyada görüyoruz.
FATEBENEFRATELLI HASTANESİ ROMA, İTALYA
ANTONIO RAGUSA DOĞUM BÖLÜMÜ MÜDÜRÜ
Doğum uzmanı olmayı seçtim çünkü her şey doğumla başlar.
Her doğan çocukla beraber
ufukta yepyeni bir dünya görünür.
Ciao.
İyice ıkın.
Çok güzel.
Oğlunuzu veya kızınızı ilk gördüğünüz an
kafanızdaki, vücudunuzdaki tüm nörotransmiterler
bir anda değişiverirler.
Bu bir tür patlamadır.
Tanrım.
Tebrikler Vane.
Aşkım.
Yine babasına benziyor.
Her şey tek kelimeyle bitiyor.
Ciao. Hey.
Sevinç.
Evet aşkım. Merhaba.
İnsan plasentasının içinde ilk kez plastik gördüğümde
sevinç hissetmedim.
Tam tersi.
Annelerden plasentalarını bağışlamalarını istiyoruz.
Dikkatli olmalarını, plastikle bozmamalarını.
ELEKTRONİK MİKROSKOPİ LABORATUVARI
- Gösterebilir misin? - Elbette.
Evet. İyi sonuçlar aldık.
Bence ilginç bir şey bulduk.
Bu nesneyi bulduk.
Birden çok katmanı olduğunu görüyoruz.
Tarif edilen diğer mikroplastikler gibi.
Numuneleri analiz ettik
ve bazılarında mikroplastik bulduk.
Çeşitli türlerde plastikler bulduk.
Polipropilen, polietilen vesaire.
Oturun.
"Plasenta da mikroplastik varsa
başka yerlerde de olabilir" dedik.
Önce böyle, sonra böyle.
Annelerden süt vermelerini istedik.
Mükemmel.
Bu numunelerin pek çoğunda
plastik olduğunu gördük.
Herkesin içinde plastik var.
Bu çok korkutucu.
Sanayinin yaklaşımı, sorunu görmezden gelip
daha çok kimyasal üretme,
daha çoğunu plastiğe katıp üretimi artırma şeklinde.
Hiçbir şirket kârının düşmesi pahasına
bir ürünün üretimini değiştirmez.
Gerçek bu.
Nasıl ben verdikleri zararı anlatmaktan vazgeçmeyeceksem
onlar da görev olarak gördükleri şeyi yapmaktan vazgeçmeyecekler,
bu görev de sanırım hisselerinin değerini korumak.
Hedeflerimiz farklı.
On yıllık planlama ve inşaatın ardından
Shell’in Beaver County’deki etan kraker tesisi açılıyor.
Tesis bir yıl içinde
1,5 milyar kilogram plastik pelet üretecek.
Kısa operasyon süresinde
Shell'in milyarlarca dolarlık etan kraker tesisi
birçok sorun yaşadı.
Shell'in kendi verilerine göre
arıza yüksek benzen düzeylerine yol açtı.
Kansere neden olabilen renksiz bir kimyasal bu.
EPA bu zehirli petrokimya tesislerinin
dünyayı en çok kirleten toksik tesislerden olduğunu biliyor.
Söz vermeye çalışıyorum.
Ayrıca siyahları öldürüyor.
Sahip olduğunuz her şey,
kıyafetleriniz, gözlüğünüz, bindiğiniz araba, telefonunuz,
her şeyiniz petrokimyasal ürünler. Bu konuda ne yapacaksınız?
İnsanların kimyasalları sağlığa etkilerini tamamen göz ardı ederek
ürettiğini bilmek
beni öfkelendiriyor, savaşmak istiyorum ve savaşıyorum.
MÜDAHALE 2. HAFTA
Yaptığınız değişiklikleri anlatın.
Ne yediğinizi ve yemek işi nasıl hallettiğinizi.
- Eskiye göre çok daha az yiyoruz. - Evet.
Bu çalışma insanı yıldırabilir.
Plastikler çok yaygın. Her yerdeler.
O zaman şunu soruyorsunuz,
"Of ya, fark yaratacak kadar değişiklik yapmam mümkün mü ki?"
Yani…
Shanna'nın bizimle olması harika
çünkü alternatifleri bulmamız için rehberlik ediyor.
Her şeyden kurtulamayabiliriz
ama değiştirebileceğiz bazı alanlar var.
En azından azaltabiliriz, belki fark eder.
Tabii bundan bir şey çıkmazsa biraz üzüleceğiz
ama denemeden bilemeyiz.
Bir şans verip görmek lazım.
Plastikle temasımı azaltmanın bir yolu
doğal lifli, sürdürülebilir kıyafetler giymek.
Bunları bulmak çok zor.
Kâğıdı görünce çok heyecanlandım.
Plastiksiz ambalajları olduğunu düşündüm.
Yokmuş. Plastiğe sarmışlar.
"%95 mikromodal, %5 elastan."
Bunların anlamını bilmiyorum.
"%88 geri dönüştürülmüş polyester, %12 elastan." Böyle işte.
Pamuk bu, %100 organik pamuk.
Yaşasın, üçte bir. Yaşasın, deneyelim.
Cildiniz en büyük organınızdır.
Temas ettiği kimyasalların %60'ından fazlasını emebilir.
Boyalarımızın ve kumaşlarımızın içerdiği bu toksinler derimizce emiliyor.
Bu da hayatımızı kısaltıp doğurganlığımızı azaltıyor.
Doğal moda tasarımcısıyım.
Moda sektörüne manken olarak girdim.
Sokak modası, bodywear ve güzellik alanlarında çok çalıştım.
Bu bana kesinlikle bir şey öğretti.
Her şey kumaşın dökümlülüğü ve giysinin oturuşuyla ilgili.
Tasarımcılar için sektörde çalışmaya başlamadan önce
manken olarak kumaşın nasıl oturacağını öğrendim.
Calvin Klein'la, Jones New York'la, Perry Ellis America'yla çalıştım.
Sonra özel marka tasarımına geçtim.
Büyük mağazalar tasarımlarımızı seviyordu
ama çok pahalı diyorlardı.
Birçok şirket kaliteyi kısıyor.
Biz de tedarik zincirinin her adımında tasarruf ederek
o fiyatları yakaladık.
Bu fiyatlarla, kirli kıyafetlerinizi atıp yenilerini almak
yıkamaktan ucuza geliyor.
Yün yerine akrilik, pamuk yerine polyester,
ipek yerine naylon, kauçuk yerine elastan kullandık.
Tüm o alternatif malzemelerin plastik ve endokrin bozucu olduğunu
o zamanlar fark etmemiştim.
2030'a kadar tüm liflerin ve dolayısıyla kumaşların %70'inin
plastikten olacağı tahmin ediliyor.
İki çocuğumu büyütürken
ve ikinciyi sütten kesme aşamasındayken
bir kitle buldum, meğer meme kanseriymiş.
Hızlı büyüdüğünü söylediler, son derece agresif bir kansermiş.
Bir toksin olan kemoterapi almak benim için çok zordu.
Ama aldım.
Sonra yoğun bir radyasyon turu gerektiğini söylediler.
Onun yerine çift mastektomi yaptırabilir miyim diye sordum.
Yani…
Evet, kanser göğüslerimi ve doğurganlığımı aldı.
Birkaç yıl sonra bu şirketi kurdum ve bir fotoğraf çekimi yaptım.
Dokuz kadın vardı.
Biri bizim için üstsüz çekim yaptı.
Göğsünde, "Kahrolsun meme kanseri" yazıyordu.
"Ben geçirdim" dedim.
Dokuz kadından üçünün meme kanseri geçirdiğini fark ettik.
Bu beni biraz ateşledi.
Sağlıklı kıyafetler yaratırsak
belki sektörü bir şekilde iyileştirebiliriz dedim.
Merhaba, kanalıma tekrar hoş geldiniz. Yine "en iyiler" yapıyoruz.
En sevdiğim 10 saç ürününü paylaşacağım.
Çünkü evet, sırrı buldum.
Hepimizin rutinleri var.
Rutinler de düzenli maruziyet yaratır.
Bir mağazanın kişisel bakım reyonunu dolaşıp
her gün cildinize sürdüğünüz ürünlerin içeriklerine baktınız mı hiç?
Kişisel bakım ve makyaj ürünleri endokrin bozucu kimyasallar içerir.
Formaldehit, PFAS'lar,
bunlar tutuşma önleyicilerde de bulunur,
ftalatlar, ksenoöstrojenler, sülfatlar,
triklosan, EDTA, parabenler…
Tüm bu kimyasallar ürünü geliştirmek için eklenir.
Saç spreylerine ftalatlar ekleniyor
çünkü saçın esnekliğini artırıyor.
Ayrıca ürünün güzel kokmasını sağlıyor.
Kokuların içindeki malzemelerden.
Ama ürünü geliştirmek için eklenen bu kimyasalların
sağlığımıza olumsuz etkileri var.
SAÇ ÜRÜNÜ KULLANIMI, MENARŞ YAŞI
Araştırmama göre, daha erken yaşlarda
saç ürünü kullanmaya başlayan kadınlar
daha erken âdet görüyorlar.
Amerika'daki kızlar ergenliğe erken giriyor.
İLK ÂDET YAŞI
11 yaşından önce âdet gören kız oranı
%8,5'tan %15'e yükselerek neredeyse iki katına çıktı.
10 YAŞINDAN ÖNCE ERGENLİK: YENİ 'NORMAL' Mİ?
Erken âdet görmek, meme kanseri için bir risk faktörüdür.
Meme ve rahim kanseri riskini artırır
çünkü östrojen hormonuna daha uzun süre maruz kalırlar.
İşin özü, bazı kesimler
çevresel toksinlere daha çok maruz kalıyor.
Araştırmalara göre siyah kızlarda ergenliğe erken girme oranı
beyazlara oranla iki kat fazla.
En yüksek meme kanseri, miyom…
TOKSİK SAÇ ÜRÜNLERİNİ KES
…ve obezite oranı siyah kadınlarda.
Bu ilişkinin kullandıkları güzellik ürünleriyle
bağlantılı olduğu görülüyor.
Bazı gruplar diğerlerinden çok maruz kalsa da
hepimiz maruz kalıyoruz.
Burada, Louisiana'da endüstrinin, özellikle de fosil yakıt endüstrisinin
tesis üstüne tesis kurmasına izin verdiler.
Fosil yakıt endüstrisiyle tamamen kuşatılmış
yerleşim yerleri var.
Louisiana'da bir zamanlar plantasyon bölgesi denen bu topraklarda
nesillerdir burada yaşayan ailelerin torunları
şimdi temiz hava için savaşıyor.
Birbiri ardına gelen yerleşimler sanayi tesislerinin kuşatması altında.
CHARLES GÖLÜ
Petrokimya endüstrisi konum açısından bakıldığında
beyaz olmayanları daha çok etkiliyor.
Bu ülkede siyahların %68'i
kömürle çalışan bir santrale 50 kilometre mesafede yaşıyor.
Üstüne üstlük, Louisiana'da petrokimya ve plastik tesislerine
sadece birkaç kilometre uzaktalar.
"Çit hattı mahallesi" terimi
arka bahçenizdeki salıncakla petrokimya tesisleri arasında
sadece bir çit olduğunu ifade eder.
Louisiana'da, Baton Rouge'dan başlayıp
New Orleans'a kadar uzanan bir bölge var.
Adı, "Kanser Geçidi."
İş arkadaşlarımdan biri kanserden öldü.
SHARON LAVIGNE KURUCU, AYAĞA KALK ST. JAMES
Şu evde. Düz gidin, amcamla karısı da kanser.
Yan komşum da üçüncü evre kanser.
Hastaneye yattı, bir daha görmedim.
Tesisler gelince kirlilik başladı ve Oliver öldü.
Oliver hastalanıp öldü. Onunla çıkıyordum.
Arkadaşım Matt de öldü.
Matt mücadele etmemi söyledi. Ben de Matt için savaşacağım.
Sharon Hanım, daha bir buçuk kilometre gittik.
- 40 kişinin öldüğünü söyledin. - Evet.
Tanıdığım bunca insanın ölmesi beni çok üzüyor.
Herkes kanser oldu. Sorun ne?
Uzağa gitmene gerek yok.
- Evet. - Evin şurada.
Tam şurada.
- Fosil yakıt endüstrisi burada. - Doğru.
- Mezarlık da burada. - Doğru.
Hepimiz öleceğiz tabii.
- Tek isteğimiz… Çok erken ölmeyelim. - Çok erken. Doğru.
- Başkasının açgözlülüğü yüzünden. - Doğru.
İçim yanıyor.
Ama mücadele etmeliyiz.
Onların iş planları
halkımız için ölüm fermanı oluyor.
İnsanların ölümleri üzerinden para kazanıp kâr ediyorlar.
Plastik yapmak için mi?
Plastik yapmak için bizi öldürüyorlar.
İYİ İNSANLAR. İYİ ŞEYLER YAPIYOR. SASOL
MÜDAHALE 4. HAFTA
Pekâlâ. Son durum. Ocaktayız.
Plastik çalışması başlayalı bir ay kadar oldu.
Geçen ay hamile kaldık
ama erken bir düşük yaşadık.
Ailelerle birlikteyken biraz zor oluyor.
Bayramlarda pozitif kalmaya çalışmak
ve bu konuda herkesle konuşamamak
biraz zor.
Böyle işte.
Bize biraz umut vermiş gibi görünüyor.
Bence bu kesinlikle iyiye işaret.
Vücudumun hamile kalabilmesi iyiye işaret.
Plastik tüketimimize çok dikkat ediyoruz.
Çalışma konusunda çok titiziz.
Gebelik açısından şimdiye kadarki en iyi sonuçları gördük
Umarım çalışmanın sonuna geldiğimizde
daha iyi haberlerle döneriz.
Plastik sadece kimya sayesinde mümkün.
Kimyagerler dünyayı zehirleyip yok etmek istemiyor.
Şirketler müşterileri öldürmenin satışları düşüreceğini biliyor.
Yani şunu demek devrim sayılmaz,
"Zehirsiz, güvenli şeyler lazım yahu."
Ama kimyagerlerin eğitimine bakarsanız
insan sağlığı ve çevre üzerindeki olumsuz etkileri öngörmeye dair
temel dersler olmadığını öğrenince
şaşkına dönersiniz.
Toksisite mekanizmalarını bilmiyorlar.
Biyobozunma mekanizmalarını bilmiyorlar.
Bence kimyagerlerin
önce insanlara zarar vermemeyi öğrenmeleri gerekiyor.
Ama bunun müfredatta olmaması şok edici.
Ben aslında küçükken kimyager olmak isteyen biri değildim.
Endüstriyel kimyager olacağımı söyleseler kahkahalarla gülerdim.
Ama bilim insanlarının yarattığını,
tasarladığını, hayal ettiğini fark ettiğimde
kimyayı bir sanat olarak gördüm.
Ben de gidip tıbbi kimyager oldum.
21 yaşına gelmeden beş makale yayınladım.
Princeton'da yüksek lisans yaptım.
KİMYA LABORATUVARI
25 yaşına geldiğimde 25 yayınım vardı.
Artık Alimta diye bilinen bir kanser ilacı üzerinde çalıştım.
Polaroid'de sanayide çalışmaya başladım.
Çok geçmeden onlarca patentim oldu.
İcatlar, ürünler, başarılar, ödüller.
Sonra felaket geldi.
Oğlum John biliyer atrezi denen bir hastalıkla doğdu.
Bu hastalıkta karaciğer bağırsaklardan ayrılmış oluyor,
suyu ve suda çözünen gıdaları metabolize edilemiyor.
Doğumda ameliyat oldu
ve iki yaşındayken onu kaybettik.
Son ana dek ölümcül hasta olduğunu kabul etmedik.
Hep bir umudumuz vardı.
Ama evet, çok zor.
Oğlumun cenazesinin olduğu gece
yatakta uzanmış tavana bakarken kendime sordum,
"Acaba kimya laboratuvarında dokunduğum bir şey mi
oğlumun doğum kusuruna neden oldu?"
"Neden?" dedim.
"İnsan neden tehlikeli şeyler icat eder ki?
Bir saniye.
Bunları tanımak ve tahmin etmek eğitimlerinin parçası değilse
nasıl icat etmesinler ki?"
SAINT MARY'S KOLEJİ CALIFORNIA
Güzel, tamam.
Öyle mi?
Evet. Vay canına, bu çok daha…
Bunu sarısından mı ayırıp çıkardın?
Evet, tam buradan.
Öğrencilerimle BPA bileşiklerinden ftalatlara kadar
farklı kimyasallara bakıyoruz.
Gelişimin en başından itibaren bir insan embriyosunun…
SONYA M. SCHUH ÜREME BİYOLOĞU
…rahimde bu kimyasallarla karşılaşacağı zamanı
taklit eden süreçlerdeki etkileri inceliyoruz.
Civciv embriyosu gibi hayvan modellerimiz var.
Yapması çok kolay.
Mikropipetler kullanarak farklı dozlarda bileşikleri
mikro enjeksiyon yapıyoruz.
Kuluçkaya yatırıyoruz ve 12'nci günde onları mikroskop altında inceliyoruz.
Anlamak için bilim insanı olmaya bile gerek yok.
Kontrol embriyolarıyla ftalat uygulanmışlara bakmanız yeterli.
Farklılıklar oldukça belirgin.
Bu klasik ftalat maruziyeti.
Gördüğümüz tüm bu karakteristik şeyler,
tüm vücuttaki azalan pigmentasyon,
gözde, retinada ve iriste azalan pigmentasyon.
Özellikle bu örnekte karın duvarında bir açıklık görüyoruz.
Bazı iç organlar dışarı çıkıyor.
Vücut duvarından çıkıyor.
Tüm bu şekil bozuklukları ve malformasyonlar
ftalat maruziyetinin karakteristikleridir.
Bu kez de BPA uygulanmış tüm embriyolardan
temsilî görüntüler aldık.
Düşük dozlarda olsa bile.
Sonra orta ve yüksek dozlara geçtik.
Aşırı embriyonik kusurlar, kafada ve yüzde bozulmalar var.
Bu örnekte vücudun büyüklüğü kontrol grubunun üçte biri kadar.
Organlar vücudun dışına taşıyor.
Bazı embriyolar tamamen hatalı, gelişmeyi durdurdular.
Bunlar pek çok insan doğum kusurunu andırıyor.
Bunu çok düşük dozlarda ftalat ve BPA bileşikleriyle görüyoruz.
Ne yazık ki pek çoğumuza bir şeyi zehir yapan şeyin
dozaj olduğu öğretildi. Gayet makul.
Her şeyin azı karar, çoğu zarar hani.
Ama gerçek şu ki en küçük miktarda maruz kalmanın bile
etkisi büyük olabilir.
Özellikle de hormonlar konusunda.
Genlerin davranışını değiştirmek için çok az miktarda kimyasal yeterli.
Endokrin bozukluğu budur.
Fetüs gelişirken
yanlış gen yanlış zamanda devreye giriyor
ve gelişim yanlış yolda ilerliyor.
Artık biliyoruz ki milyarda bir bile zararlı olabilir.
Ufak bir miktar gibi görünüyor
ama içinde milyarda bir bisfenol A olan
bir damla su düşünün,
o bir damla suda kaç bisfenol A molekülü vardır?
2,65 trilyon molekül.
Bir tanesi zarar verebilir. Sorun da bu.
Bunu anlayacak bilimsel seviyeye yeni yeni ulaşıyoruz.
MÜDAHALE 6. HAFTA (ORTA NOKTA)
Öncelikle, sizi görmek güzel.
- Sonuçları konuşalım mı? Sanırım… - Evet.
Darby, başlangıç BPA seviyen çok yüksekti.
Devamında çok düştü.
%95 DÜŞÜŞ
- Müthiş. - Vay.
Jesse, BPA'nı çok düşürdün.
%20 DÜŞÜŞ
- Sahi mi? - Vay be.
Yani tüm bu emekler işe yaradı.
- Müthiş. - Vay be.
Müdahale sonuçları beni çok memnun etti.
Altı haftanın ardından
neredeyse herkesin bisfenol A düzeyi tespit edilemez noktaya indi.
%61,5 DÜŞÜŞ
Ftalat seviyelerini de düşürdüler.
%6,25 DÜŞÜŞ
İlginçtir, çiftteki erkek ve kadınların değerleri beraber ilerledi,
yani ortak çevrelerindeki değişimleri birlikte yansıttılar.
Katılımcıların maruziyetlerini düşürmesi beni şaşırttı diyemem.
Bunun sperm sayılarını nasıl etkileyeceği asıl soru işareti.
Açıkçası, altı haftanın ardından pek fark görmedik.
O sonuçları aldığımda çok üzüldüm.
"Bu ne ya?" dedim. Çok üzüldüm.
Tabii bu, katılımcıları hayal kırıklığına uğrattı.
Ama unutmayalım, yeni sperm üretmek 70 gün sürüyor.
Muhtemelen son numunelere kadar gelişme göremeyeceğiz.
Zor bir şey yapıyoruz.
Bence biraz rahatlamalıyız.
Mümkünse biraz daha zaman tanımalıyız.
BİYOÖNCÜLER
Bir sperm olarak yardım istemeye geldim.
Biz spermlerin nesli tükenmekte.
Ama bu sorunu çözebiliriz.
Spermlerimizi ve geleceğimizi kurtaran insanlardan birine
beraber hoş geldin diyelim.
John Warner.
Bir spermin takdim etmesini tuhaf bulmuş olabilirsiniz.
Ama bir düşünün,
hepiniz spermdiniz.
İki yaşındaki oğlumu bir doğum kusuruna kaybettikten sonra
eğitimimde eksik bir şey olduğunu anladım.
Gördüm ki hiçbir üniversite
bir molekülü toksik yapan şeyi
kimyagerlere öğretmiyor.
Dünyanın bir sosyal harekete ihtiyacı yoktu.
Siyasetçiye ihtiyacı yoktu.
Yeni bir bilime ihtiyacı vardı.
Kimyagerlere bu olumsuz etkileri öngörmeyi öğreten bir bilime.
Yeşil kimya alanı işte böyle doğdu.
1990'larda Paul Anastas'la beraber yeşil kimyaya dair kitap yazdık.
YEŞİL KİMYA TEORİ VE UYGULAMA
Her zamanki gibi bilimini, kimyanı yapıyorsun
ama bunun üstüne bir de
"Ya işe yararsa?" katmanı ekliyorsun.
Ya sadece bir dergide yayınlanmakla kalmaz da
bir şirket bundan kilotonlarca üretmeye başlarsa?
İcadımızın ilk günündeki kararlarımın
gelecekte nasıl etkileri olacak?
İşte bu yeşil kimya.
Son saydığımda 65'ten fazla ülkeye gitmiştim.
Başkanlarla, başbakanlarla görüştüm,
kurdeleler kesip konuşmalar yaptım. Bu bir hareket olmaya başlıyor.
Dünya çapında 100 kadar üniversite bir taahhüde imza attı.
Yeşil kimyayı müfredatlarına almayı taahhüt ettiler.
Ama toplumdaki herkes bir şeyi anlamalı,
ürünler zehirli olmak zorunda değil.
Başka yollarla yapmayı öğrenebiliriz.
Baktığınız her yerde plastik var.
Plastiğe bağımlıyız.
Plastiksiz bir dünya düşünmek zor.
Ama plastik tek başına kötü bir şey değil.
Hormonlarımızı değiştiren şey
içindeki kimyasallar.
Birçok insan devletin bizi koruduğunu düşünür.
Zararlı şeylere maruz kalmamıza izin vermeyeceğini.
Ama her gün kullandığımız ürünlerdeki kimyasallara karşı korunmuyoruz.
ABD'deki bu kimyasallara dair kurallara bakarsak
çok az kimyasalın yasaklandığını görürüz.
Çoğu kimyasal test bile edilmemiştir.
Tekrar tekrar görüyoruz,
yıllardır piyasada olan kimyasallar toksisiteye neden oluyor.
DDT'de gördük.
Pestisitler insanlık için büyük bir tehdit olabilir.
Asbestte de.
Bugün Çevre Koruma Ajansı
ABD'de hâlâ kullanılan tek asbest türüne yasak getirdi.
Benzindeki kurşun çocuklarda beyin hasarına yol açıyordu.
Benzindeki kurşun nüfusun yarısının IQ'sunu düşürdü.
Benzinden kurşun çıkardığımızda çocukların kan seviyelerini %95 düşürdük.
Bir neslin çocuklarının IQ'sunu beş puan yükselttik.
O daha zeki, daha yaratıcı çocuklar da
ekonomiye milyarlarca dolar katkı sağladı.
Bu büyük bir başarı hikâyesi.
Bence şu an büyük mesele şu, plastikleri ne yapacağız?
Medya federal hükûmetin
bu kimyasalları düzenlemekte isteksiz oluşunun sebebinin
kimya endüstrisinin yanlı çalışmaları olduğunu söyledi.
Senatör, FDA'de tüm ürün onaylarımız
GIDA VE İLAÇ DAİRESİ DELEGESİ
ilgili üretici tarafından hazırlanan ve yürütülen çalışmalardan elde edilen
verilere dayanmaktadır.
Bu sizi rahatsız etmiyor mu? Demek istediğim bu.
Bağlantıyı görmüyorsunuz galiba.
Plastikler piyasaya çıktığında
endokrin bozulması bilimsel olarak bilinmediği için bu noktadayız.
Genlerimiz her gün, her saniye trilyonlarca kez açılıp kapanıyor.
ÇEVRE SAĞLIĞI BİLİMLERİ CEO, KURUCU
Ftalatlar ve bisfenol A gibi şeyler
bu açılıp kapanma sürecini etkiliyor.
FDA, EPA ve CDC'nin bilim anlayışı
moleküler genetiği görmezden geliyor.
Son 30 yılda
bilim çok ilerledi.
En azından şu kesin, sorunun boyutunu hafife aldık.
Plastik endüstrisi devasa bir yapıya dönüştü
ve bunun bizi aşmasına, kontrolden çıkmasına izin verdik.
Plastiklerden sızan birçok kimyasal endokrin bozucudur.
PLASTİK ATIKLARINI AZALTMAK
Bu da plastikleri
günümüzün bulaşıcı olmayan salgınlarına bağlar.
Mesela meme kanseri, prostat kanseri,
testis kanseri, kısırlık,
bağışıklık ve beyin işlev bozuklukları.
Maalesef ABD'de düzenleyici toksikoloji
kimya endüstrisinin Kongre'deki nüfuzu yüzünden yerinde saydı.
Nokta.
İstikrarlı tedarik zincirleri olmazsa olmaz.
Amerika'da plastik üretmek iyi bir şey.
Şu an bir plantasyon alanındayız.
Atalarım Afrika'dan sökülüp
köle olarak buraya getirilmiş.
Bunun hatırası hâlâ canlı.
Şimdi de Louisiana'daki fosil yakıt endüstrisi
eski plantasyon alanlarına
tesisler dikmenin peşinde.
Bu geçmişin herkes için ne kadar acı verici olduğunu
bildikleri hâlde.
Bu çok acı çünkü hem Doğa Ana'yı sömürmek
hem de aynı insanlara zarar vermek için
plantasyonlardaki zihniyetin
aynısını devam ettiriyorlar.
İnsanlığı umursamadıkları buradan belli oluyor.
JOHN BEL EDWARDS LOUISIANA VALİSİ
Formosa'nın 9,4 milyar dolar yatırım yapacağını duyurmaya geldik.
Sunshine Köprüsü’nün üç kilometre ilerisinde,
St. James Parish'te yapılacak bu yatırımı
ve yeni iş imkânını duyurmaktan mutluluk duyuyorum.
ÖNERİLEN FORMOSA ARAZİSİ
Formosa tesisini
eski bir plantasyon alanına kurmak istiyorlardı.
Bu sıradan bir tesis değil. Eyaletin en büyük tesisi deniyor.
Sharon Lavigne gibi insanlar uluslararası bir mega şirkete direniyordu.
ST. JAMES'İN ÖLÜM FERMANI
MÜCADELEYE KATIL
Mutfak tezgâhlarından hem de.
Bu bir Davud ve Câlut hikayesi.
Milyarlarca dolarlık bir kimya şirketi devasa bir tesis kurmaya hazırdı.
Ta ki Sharon Lavigne Hanım'la, Ayağa Kalk St. James'le karşılaşana dek.
Formosa Plastik evime üç kilometre uzakta inşa edilecekti.
"Tanrım, burası Formosa olamaz. Burada yaşıyoruz" dedim.
FORMOSA'YI DURDURUN
Aktivist olma niyetim yoktu.
Ama Formosa Plastik kelimeleri kulağımda çınlıyordu.
Öncelikle, ilkin Tanrı'ya gittik.
- Ben gittim en azından. - Anlat.
Verandamda oturup dua ettim. Tanrı'ya sordum.
Tanrı harekete geç demeseydi bugün bu mücadeleyi vermezdim.
Tanrı savaşmamı söyledi.
"Vali tesise onay verdi, durduramazsın" dediler.
"Vali kendi semtine kursun" dedim.
St. James halkını aptal sanıyor.
Bir tesis daha kuracaklar. Zaten 12 tane var.
Olmaz. Öyle bir şey asla olmayacak.
Miting yaptık.
Yürüyüş yaptık.
Yerel meclislere gittik.
Formosa, St. James'e gelirse yaşayamayacağız.
Biz Ayağa Kalk St. James'iz ve direneceğiz.
TEMİZ HAVA, SU, TOPRAK İÇİN YÜRÜYÜŞ
Formosa savaşa hazır olsun.
MÜDAHALE 12. HAFTA (SON)
Son sonuçlarınızdan bahsedeyim size.
Katie, bana göre çarpıcı kısmı
ftalatlarının çok yükselmiş olması.
Şu an temasını azalttığın bir dönemdesin.
Gizli bir şey var demek ki. "Ne gizli?" diye düşündüm.
İşteki bir şey mi? Kim bilir?
Tim, sperm sayın pek iyi değil, değil mi?
- Doğru. - Evet.
Konsantrasyonun aslında biraz düşmüş.
Peki.
Ciddi bir ilerleme yokmuş gibi görünüyor.
Dürüstçe söylemeliyim.
Bu çalışmaların yürek burkan yanı, herkesin iyiye gitmiyor oluşu.
Hayatınızdan tüm zararlı maddeleri çıkarmak çok zor.
Endokrin bozucular çok yaygın.
Hiç beklemediğiniz anda bile maruz kalıyorsunuz.
Ama bu, kötü haber vermeyi daha kolay kılmıyor.
Uzun süre denediniz, değil mi?
- Evet. 10 yıldan fazla. - Evet.
Müdahale hayatınıza faydalı olduğu için sevinçliyim.
Evet.
Ama yakınlarda hamile kalacağınıza dair işaret görmüyorum.
- Tabii. - Anladım.
- Sorun değil. - Evet.
Nasıl desem… Mucize gerektiğini biliyorduk.
Gebe kalamamak çok zordu.
Dürüst olmak gerekirse
yılgın hissettiğim anlar oldu.
Her geçen yıl daha da zorlaşan zorluğu,
en azından benim için,
Babalar ve Anneler Günü.
Kutlayacağımı düşünmüştüm hep.
Ama anne ve baba değiliz.
Şunu düşündürüyor,
"Vay canına, hayatlarımız beklentilerimizden çok farklı."
Ama bir gün çocuk sahibi olacağımıza dair o umudu asla bırakmayacağım.
California başsavcısı ExxonMobil’ı ifadeye çağırdı…
Başsavcı Rob Bonta'ya göre fosil yakıt ve petrokimya şirketleri
geri dönüşümün rolünü abartıp sorunu perdeliyor.
Fosil yakıt ve petrokimya endüstrileri
yarım asırdır bir aldatma kampanyası yürütüyorlar.
Yaptığım iş resmî bir iş ama aynı zamanda kişisel.
Büyük kızım, "Baba, ailemi seviyorum" dedi.
"Bir gün kendi ailem olsun istiyorum
ama bu ölen gezegene bir çocuk getirmek sorumsuzluk olur.
Aile kurmayı düşünmüyorum."
Yanlış bu. Kendi hatalarımız yüzünden
ve sorumlu davranamadığımız için
sonraki kuşakların hayallerini çalmamalıyız.
Ne için? Sonsuz kâr için mi?
AMERİKA'YI GÜZEL TUTUN 1970
Tüm plastik endüstrisi bir yalan üzerine kuruludur.
Bugün plastiklerin her yerde oluşunun tek sebebi
insanlara bu ürünün geri dönüştürülebilir olduğunun söylenmesi.
İnsanlar çevreyi kirletmeye başlar. İnsanlar bunu durdurabilir.
O reklamı hazırlayan Amerika'yı Güzel Tut kuruluşu
bir plastik grubundan kısmi finansman alıyordu.
Büyük içecek ve ambalaj şirketlerinden.
Altta yatan mesajı fark edene dek size tuhaf gelebilir. O mesaj şu,
"Kirliliği durdurmak size, tüketiciye düşünüyor."
Gezegeni yok ettiğini bilseler
insanlar ne plastik alırdı
ne plastiğe bel bağlardı ne de plastik tüketirdi.
California Adalet Bakanlığı
ExxonMobil hakkında soruşturma başlattı.
İç iletişimlerde, geniş ölçekte geri dönüşümün finansal olarak
sürdürülebilir olmadığını söyleyen ifadeler gördük.
Yine de plastiğin geri dönüştürülebileceği efsanesini satmayı sürdürdüler.
GERİ DÖNÜŞÜM PLASTİK
Geri dönüşümün işe yaraması, ürünlerinin piyasada kalması için şarttı.
- Plastik satmanın bir yoluydu. - Evet.
Kazan-kazan durumu.
Bugün plastiklerin yalnızca %9’u geri dönüştürülüyor.
Şok edici.
Sebebi de büyük plastik şirketlerinin bundan kâr etmemesi.
Geri dönüştürmek çok maliyetli.
O kadar çok plastik üretiyoruz ki
sistemin kendi kendini geri dönüştürme kapasitesini
en baştan aşıyoruz.
Onlarca yıl dünyanın yarısından çoğunun çöplüğü olmuş olan Çin
düşük kaliteli geri dönüşüm ürünlerinin çoğunu yasakladı.
Görünen o ki Çin çöplerimizi ithal etmekten bıktı.
Plastik ürünler geri dönüştürülemiyorsa o zaman böyle ifade edilmesi gerekir.
Reklamlar gerçeğe uygun olmalı.
Tracy, bak, çöp kutusuna gidiyor.
Gerçek şu ki bu efsanenin oluşmasına on yıllarca izin verildi. Şok edici.
Tütünden pek farklı değil.
EXXON'A PLASTİK DAVASI
Halkı kandırıp plastik kirliliği krizini körükleyen
büyük şirketler varsa bunun bitmesi gerekir.
Bunu dilemeyeceğim veya ummayacağım, bunu yapacağım.
Bana kanser teşhisi konduğunda
sürdürülebilir moda öğretiyordum.
Sorunun artık sürdürülebilirlik olmadığını anladım.
Asıl sorun, tüm petrokimyasallardan kurtulmaktı.
Tekstil çevredeki mikroplastiklerin en büyük kaynağıdır.
Ama California Cloth Foundry'de
lifler pamuk, keten, kenevir, keten
ve ağaçlardan viskon.
BİTKİYDİM TEKRAR OLACAĞIM
Tekstil tedarik zincirindeki en zehirli süreç boyamadır.
Boyalar petrokimyasaldır.
Malzemelerimizin çoğu mutfakta bulunabilir,
kestane ve demir gibi.
North Face ve Levi's programımızdaki ana malzemeler bunlar.
Bir diğeri de mürver.
Gisele'in Gaia kapüşonlusunu renklendirmekte kullandık.
Ama pahalı.
Modanın toksik, yüksek hacimli bir endüstri olmasını istemiyorsak
yeşil kimyayı büyütmeliyiz.
Moda çok gereksiz,
yine de toplumda büyük bir rol oynuyor.
Yetişkinlik hayatımın çoğunda tasarımcı olarak çalıştım.
Esas olarak yeni ürünler icat etmekti işim.
Bir noktada, karşılaştığımız çevre sorunlarına
kendimin yol açtığını fark ettim.
Tasarımcı olarak, insanları almaya, harcamaya, israfa ikna edersiniz.
Ama 10 yıl önce fark ettim ki benim gibi insanlar
bir şirketin zararlı olup olmadığına karar verip yeni bir yol bulabilir.
2015'te şirketleri daha fazla üretmek yerine
geri dönüştürülmüş malzeme kullanmaya ikna ettik.
Balık ağlarından spor ayakkabı yaptık.
Ama plastik, plastik olarak kalır, geri dönüştürseniz bile.
Yani plastik gitmeli.
Şimdi de Cyrill Gutsch'ı davet ediyorum.
Selam. Ne haber Paris?
Doğadan gelen yeni malzemeler icat etme zamanı geldi.
Bananatex’i yeni bir teknolojiye dönüştürme maceramızda
destek olmak için Kim Jones’un Dior adına tasarladığı ilk ceket.
Plastik konseptinin petrol bazlı olması şart değil.
Bu malzemeden olmalı diyen bir fizik kanunu yok.
Sadece şu an bunları kullanıyoruz.
Gözlerimizi açalım, doğayı kucaklayalım,
doğanın bir şeyi nasıl saydam yaptığını,
nasıl esnek ama güçlü yaptığını öğrenelim.
Plastiği veya polimeri tanımlamak için
kullandığınız her şeyi doğa yapıyor.
Doğadan öğrenebilirsek
çevreye daha duyarlı ve daha az zehirli şeyler üretebiliriz.
Sway’de plastiklerin yerine deniz yosunu kullanıyoruz.
SWAY YOSUNDAN AMBALAJ
Çoğunlukla ince filmler.
Bu ayakkabı plastiksiz.
BİYOBOZUNUR
Ürünün tamamı komposta konabilir.
Yedi ila 10 hafta sonra besinlerden başka bir şey kalmaz.
Dünyanın ilk %100 bitki bazlı yüksek performanslı pigmentini üretiyoruz.
Geleneksel boyaları, toksinleri ikame etmek istiyoruz.
Kelebeklere doğal rengini veren prensipleri taklit ediyoruz.
Görülebilen her renk mümkün.
GELECEĞİN KUMAŞLARI
Malzeme devrimi yaşanıyor.
İnsanların karşılaştığı en büyük ve en heyecan verici zorluk.
Yeniden tasarlayıp yaratarak toplumumuzun temellerini,
her şeyin nasıl yapıldığını yeniden tanımlayarak
hayatta kalmaya çalışıyoruz.
Bir gün, "Dünya artık toksik olmayan güvenli polimerler
ve plastiklerle dolu" diyebilsek.
İnsanların gözüne bakıp "Başardık" diyebilsek.
"İstiyoruz" değil, "Başardık."
Bu riskli, deneme yanılma ve sıkı çalışma ister.
Çiftler çalışmanın ortasında…
12. HAFTA (SON)
…maruziyetlerini önemli ölçüde düşürmüş olsalar da
bu şekilde devam edip etmeyeceklerini görmek istiyordum.
Bazı grafiklerinize bakalım.
- Olur mu? - Evet, yapalım.
Bu Darby, bu da BPA.
Tamam.
Orta noktada bir düşüş var.
Bunlar yüksek moleküler ağırlıklı ftalatlarındı.
Bunlar yumuşak borulardaki,
yumuşak su şişelerindekiler.
Değerlerin düştü.
- Bence bu bir başarı. - Harika.
Jesse, bu senin BPA'n. Başlangıçta böyleydi.
Bir mucize gerçekleştirdin. Düşürdün ve hep orada kaldın.
- Bu da olağanüstü. - Harika.
Yüksek moleküler ağırlık, başladığında seninki de yüksekti.
Sonra düşürdün ve orada kaldı.
- Harika. - Yıldızsın resmen.
- Bunu nasıl yaptın? - Şey…
Çiftlerimiz bisfenollerini düşürmeyi başardı.
Birçoğu tespit edilemeyecek seviyelere. Bu inanılmaz.
- 80% ORT DÜŞÜŞ
Ftalatlar inatçı olsa da ortalamada anlamlı bir düşüş gördük.
- 18% ORT DÜŞÜŞ
Çiftler öncelikle her şeye uydu,
bu hoşlarına gitti, ileride de devam etmek istiyorlar.
Vazgeçtiğimiz en büyük şey, dışarıda yemek.
Çok tasarruf ettik. Yemek yaparken beraber vakit geçirdik.
Yani sizin için olumluydu.
- Evet. - Kesinlikle.
Bir kez öğrenince geri dönemezsin.
Plastikleri öğrenmenin tek kötü yanı bu.
Öyle mi geliyor?
- Geri dönemez misin? - Evet.
Sandığımız kadar zor olmadı
çünkü bir hafta şunu yapalım,
sonraki hafta bunu yapalım şeklindeydi.
Sanırım geliştirdiğin alışkanlıklar kalıyor.
Kullanmamaya veya alternatifine alışıyorsun.
Yemek hazırlama ve saklama şeklini değiştirmek gibi.
En önemli şey kokular.
Mesela çamaşır deterjanı.
7/24 koklardık ve şöyle derdik, "Tanrım, koklamadan edemiyorum."
Battaniye falan alacak olursak %100 pamuk almaya çalışıyoruz.
- Evet. - Farkındalığımız arttı.
Bunun savunucusu oldum.
İnsanlar onları da etkilediğini anlayınca ilgilenmeye başlıyorlar.
İnsanlar her şeye rağmen savaşıyor.
Cidden Davud ve Câlut gibi.
İnanılmaz ama güçlü bir inançları ve güçlü bir ruhları var.
St. James'teki bu topraklarda,
Formosa'nın 9,4 milyar dolarlık petrokimya tesisi için önerilen alanda.
Tesisin kurulduğu arazide
köleleştirilmiş insanların adsız mezarları bulunduğu için tepki çekti.
Louisiana kanunlarına göre
mezarlıklara bina yapamazsınız.
İşin acayip tarafı, insanlar artık böyle kazanıyor.
TEYİTLİ MEZARLIKLAR
İşaretlenmemiş mezarlarda yatan atalar
fosil yakıt tesislerine engel oluyor.
İŞARETLENMEMİŞ MEZARLAR
Sanki atalarımız uzanıp
"Yeter" diyor.
- Beraber direneceğiz. - Evet.
- Savaşacağız. - Doğru.
Atalarımızı bu topraklardan alıp başka yere koymalarına
izin vermeyeceğiz.
Yargıç Trudy White lehimize karar verdi.
Formosa'ya mülkü boşaltmasını söyledi.
Çünkü temiz hava solumaya hakkımız var.
Sharon Lavigne amansız bir güç.
2024'ÜN EN ETKİLİ 100 KİŞİSİ
Hafife alınmaz.
BEĞENİLER
Biliyorum ki bir araya gelirsek kazanırız.
Dediğim gibi, organize insanlar organize parayı her seferinde yener.
Zararlı kimyasallara maruziyeti kontrol etmenin önündeki engeller
çoğu zaman bilimsel değildir.
Sorunun çözülmesi için cesaret, vizyon ve siyasi irade gerekiyor.
Toksik kimyasalları ve plastikleri hiçbir ülke iyi kontrol edemiyor.
Ama Avrupa Birliği bu konuda lider.
AB KOMİSYONU
REACH adlı düzenlemeleri var.
Ürünlerin piyasaya çıkmadan önce
güvenlik ve toksisite açısından test edilmesi gerekiyor.
ABD'de kişisel bakım ürünlerinde kullanımı yasaklanan
dokuz kimyasal var.
AB'de ise 1.100'den fazlası yasak.
Görüyorsunuz, 100 kat fark var.
Komisyon'un önerdiği yeni AB kuralları
10 tek kullanımlık plastik ürünü hedef alacak.
Bu ürünler yok olmayacak. Başka malzemelerle yapılacaklar.
Fırsat bu fırsat.
BM tarafından müzakere edilen küresel bir plastik anlaşması var.
Bu konferans bir uluslararası anlaşma taslağı hazırlamanın çok ötesinde.
Mesele insanlığın varoluşsal bir tehdide karşı ayaklanması.
Bisfenol A veya BPA’nın ve onunla aynı zararları veren
benzer bisfenollerin yasaklanması için sonunda bir ivme oluştu.
Bu kimyasallar hormonları bozuyor. Artan östrojen de dâhil.
Hatta 1930'larda hormon regülasyonunda kullanım amacıyla
BPA üstünde çalışılmış.
Doğum kontrolü de dâhil.
2025'te AB artık yeter dedi.
AVRUPA BİRLİĞİ 2025
Pazartesi gününden itibaren Avrupa Birliği
gıda ambalajlarında endokrin bozucu kullanımını yasakladı.
Sağlığı merkeze alan bir zihniyeti benimsediğimizde
sahillerde ve okyanuslarda gördüklerimize odaklanan anlayışı aşmış olacağız.
Sonuçta insan vücuduna nelerin girdiğini düşünmeliyiz.
MÜDAHALE 12. HAFTA (SON)
İş ortamınızda maruziyetinizi azaltan
herhangi bir şeyi değiştirdiniz mi?
Ben çok şeyi değiştirdim. Çok şeyi.
Bruno'yla tanıştıktan sonra
maruziyetini azaltamayacağından
veya sperm sayısını artıramayacağından endişe ediyordum.
O bir inşaat işçisi.
İnşaat malzemeleri yüzünden çok maruz kalıyor.
Yanılmışım.
Dört sperm tahlilin var, değil mi?
Üçü epey iyi, sonuncusu çok iyi.
Grafik çok geliştiğini gösteriyor.
- Evet. - Hiç beklemiyorduk.
%84 DEĞİŞİM
"Ne?" diye düşündük.
Konsantrasyonuna baktığımızda,
44'tü.
Sonra 60 oldu.
%36 ARTIŞ
Bazı sperm sonuçlarını gördüm, çok daha iyi oldular.
Güzel.
Hareketli sperm sayın %50 artmış.
- Vay. - Evet.
- Çok iyi. - Şahane.
Rakamlar… Biz de konuşuyorduk. Epey yüksek.
- Konsantrasyon çok yüksek. - Aynen!
%180 ARTIŞ
İnanılmaz. Superman'e dönüştün.
Sonuçlar burada.
Benim için ve muhtemelen sizin için de en heyecan verici olan
toplam sperm sayısının çok yüksek çıkması.
Doğurganlık sınırı 40 civarında.
Başlangıçta bunun altındaydın ama şu an 77'ye geldin.
%208 ARTIŞ
- Bu da müthiş! - Teşekkürler.
Sperm tahlili sonuçlarından çok memnun kaldım.
Çalışmadaki altı erkeğin beşinin
birden fazla parametreye göre sperm kalitesi yükseldi.
- Ne hissediyorsun? - Çok iyi geldi.
- Öyle mi? - Evet.
Müdahalenin işe yaraması çok iyi oldu.
Düşük doğurganlıktan veya kısırlıktan normalliğe geçiş yaptım.
Bu müdahalenin bir diğer olumlu sonucu da
hayatlarını hiç ummadığımız şekilde geliştirmiş olması.
Her şeyi kestiğimizde,
sanırım ölçüm sırasında 96 kiloydum,
90'a düştüm. Şimdi 92 civarındayım.
Dört kilo vermişsin.
Geceleri çok daha az uyanıyorum ve daha derin uyuyorum.
Katılımcıların üçte biri vücut kitle indekslerini düşürdüler.
%60'tan fazlası enerji seviyelerinin arttığını bildirdi.
%80'i uyku kalitesinin arttığını bildirdi.
%86'sı bu yaşam tarzı değişikliklerini sürdürmeyi planlıyor.
Daha uzun süre odaklanabiliyorum.
O eski zihinsel sis yok.
Hayattan daha çok keyif alıyorum. Niye böyle devam etmeyeyim?
Hastalıkların seyrini anlamak için
büyük bir örneklem gerektiğini doğru.
Bu sonuçlar daha büyük bir çalışmaya
devlet desteği almak için kullanılacak.
Bence biz öncüyüz.
Bugün bir tane daha gebelik testi yapmaya karar verdim.
Sonucu sizinle paylaşacağım.
Belli olmaz, değil mi?
Bir.
İki.
Üç.
Dört.
Bu ne demek?
Şaka değil, değil mi?
Şaka değil, değil mi? Bu olamaz.
İki tane var.
GEBE GEBE DEĞİL
Bu teste güvenmiyorum.
Tamam, burada tut. Şimdi başka bir tane yapacağım.
Aşkım.
GEBE
Aşkım.
Seni seviyorum.
Son konuştuğumuzdan beri hayat epey değişti.
Şu anda 15 haftalık hamileyim.
Erkek olduğunu öğrendik bile.
Yani bebeğe Shanna adını veremeyiz.
Aynen. Shanna adını verecektik.
Tamam, burası vücudu. Bunlar ayak.
Çalışmadan sonra, hamile olduğumuzu öğrendik.
Evet! Biz… Evet, hamileyiz.
- Evet. - Şahane.
- Daha çok ben hamileyim ama biz hamileyiz. - Öyle diyorlar.
Başlangıçta tüm katılımcılar beni kâğıt üzerinde tanıyorlardı.
Ama onlarla görüşmenin, konuşmanın…
GEBELİK 12. HAFTA
…onları tanımanın keyfi
beni sürekli şaşırttı.
- Harika görünüyor. - Hareket etti, gördün mü?
Hareket ediyor tatlım.
Her biriyle gerçekten bağ kurdum.
Çok şaşırtıcı çünkü bir çalışmada böyle şeyler olmaz.
GEBELİK 40. HAFTA
Tık tık.
- Merhaba! - Merhaba!
Ne yaptığınıza bak.
- Başardık. - Başardık.
İstiyorsanız çocuk sahibi olabilmenin
temel bir insan hakkı olduğuna inanıyorum.
Sanırım doğurganlık sorununun çözümüne dair
artık daha iyimserim.
Ama mücadele şart ve ben savaşıyorum. Bu yüzden sizinle konuşuyorum.
- Mükemmelsin. - Evet.
JULIE VE ERIC DOĞUM TARİHİ: 8 ŞUBAT 2026
DARBY VE JESSE DOĞUM TARİHİ: 13 ŞUBAT 2026
MONIQUE VE BRUNO BEKLENEN DOĞUM TARİHİ: 22 MART 2026
LUKE MEYERS'İN ANISINA
Alt yazı çevirmeni: Uğur Çoturoğlu