Downloaded from YTS.BZ
Czy tylko ja mam świra na punkcie mikroplastiku?
Official YIFY movies site: YTS.BZ
Mikroplastik jest we wszystkim.
- Mikroplastik. - Halo?
Każdy z nas
ma mikroplastik w ciele, w naszej krwi, w naszej skórze.
Chłopaki, w waszym worku i orzeszkach.
Mam niby mikroplastik w jajach?
- W jajach jest mikroplastik. - Tak?
Zepsułeś mi dzień.
IDENTYFIKUJĘ SIĘ JAKO MIKROPLASTIK
Plastik jest we wszystkim, bez przerwy go konsumujesz.
Przenika do twoich ust przez szczoteczkę do zębów.
Żujesz gumę? Powstała z plastiku.
A te ciuchy? To poliester. Również powstał z plastiku.
Nie wiemy, jaki wpływ ma na nas cały ten plastik.
Jest obecny we wszystkich obszarach życia. Nie ma przed nim ucieczki.
Ty, ja i wszyscy, których spotykasz,
mają w mózgu dosyć plastiku, by stworzyć łyżeczkę.
Znajduje się w całym ciele, nie tylko w mózgu.
W krwi, w płucach, w sercu, w tętnicach, w jelitach, w wątrobie, w nerkach,
w mleku matki.
Mam pełno mikroplastiku.
Co teraz? Co mam zrobić? Dajcie mi jakąś radę.
Byłam dziś u gastrologa.
Powiedziała, że nie pije butelkowanej wody
z powodu mikroplastiku i jego związku z rakiem jelita grubego.
Plastik uwalnia masę chemikaliów.
Wkurzyłam się, że te toksyczne chemikalia zawierają obesogeny.
Wiecie, co to takiego?
Im więcej technologii, tym więcej plastiku w naszych ciałach.
To sprawia, że penisy i jądra się kurczą.
Jest coraz mniej plemników i coraz więcej poronień.
To szalone i niepokojące.
Co zrobić, by utrzymać ludzkość przy życiu?
Jakie jest rozwiązanie tych problemów?
Zacznijmy od przyjrzenia się naszym domom.
PLASTIKOWY DETOKS
Dzisiejszy gość specjalny,
pieprzona Shanna Swan.
Muszę przyznać, że jeszcze nigdy mnie tak nie zapowiedziano.
Żeby zrozumieć wpływ chemikaliów w plastiku,
trzeba zauważyć, jak oddziałują na reprodukcję.
Płodność na całym świecie gwałtownie spada.
W swojej książce pt. Count Down twierdzisz, że współczesny świat
zagraża liczebności plemników i przyszłości ludzkości.
To moja wersja i się jej trzymam.
To jest ściśle powiązane z chemikaliami, które są powszechnie używane w plastiku.
Mówiłam o tych chemikaliach przez jakieś ćwierć wieku.
Bardziej niż kiedykolwiek ludzi martwi ich wpływ na nasze zdrowie.
W tym samym czasie wzrosło użycie testosteronu.
Wśród moich słuchaczy zawsze są inni naukowcy.
Publikowałam niemal wyłącznie w czasopismach naukowych.
Zrozumiałam, że to nie działa.
- Ludzkie penisy się zmniejszają? - Tak.
Shanna, czemu od tego nie zaczęłaś?
Teraz dopiero się skupiłam.
To jest coś, co ma na mnie bezpośredni wpływ.
Na świecie istnieje wiele kryzysów.
Nie chcę nikogo straszyć,
ale zwrócić uwagę na poważny problem.
To jest coś, czemu należy poświęcić uwagę.
To może być kluczowa kwestia,
jeśli chodzi
o przetrwanie gatunku.
Jednym ze sposobów, by zrozumieć wpływ chemikaliów na nasze ciała,
jest przyjrzenie się parom, które mają problem z zajściem w ciążę.
- Cześć! - Jak się masz?
- Monique? - Tak, to ja.
- Shanna. - Miło cię poznać.
Zwerbowaliśmy sześć par, które próbują zajść w ciążę,
ale bez powodzenia.
Pytanie brzmi, czy jeśli obniżymy ekspozycję ludzi na chemikalia,
które są w plastiku, to czy zwiększymy ich płodność?
- Cześć. Jak się masz? - Cześć!
Możecie mi powiedzieć, dlaczego chcecie to zrobić?
- Dla dziecka. - Tak.
Pracujemy nad tym od dawna.
Właśnie mija 22. miesiąc naszych starań o dziecko.
Po około roku stwierdziliśmy, że to dziwne, że nic się nie dzieje.
- Próbujemy od ślubu. - Czyli od jakichś dwóch lat.
Próbujemy zajść w ciążę od ponad dziesięciu lat.
Mniej więcej od dwóch i pół roku.
Ciągle czujemy przymus uprawiania seksu i robienia testów.
To przestało sprawiać nam przyjemność.
Powiedz, jak sam siebie nazywasz.
Mówię, że nie jestem ludzkim dildem.
A potem robimy to i cieszę się, że jestem ludzkim dildem.
Ale to odczłowieczające.
- Nie mogę się doczekać odpowiedzi. - Cudownie.
Byłoby super, gdyby się udało.
Przejdźmy do produktów.
- Dobra. - Dobrze?
Tu jest plastik.
To trzymiesięczna interwencja…
Może to przeczytasz?
…mająca na celu sprawdzenie,
jak ograniczenie ekspozycji na plastik wpłynie na płodność.
To nie jest „badanie naukowe”.
Nie mamy grupy kontrolnej.
Jest bardzo kameralnie.
Wszystkie te pary są bezpłodne z niewiadomych przyczyn.
Nic w ich stylu życia ewidentnie tego nie spowodowało.
Z wyjątkiem chemikaliów w ich otoczeniu.
Te chemikalia są wszechobecne.
Są dosłownie wszędzie.
W twardym plastiku.
I w miękkim.
Są w tkaninach.
W kuchni aż się od nich roi.
Od sztućców i desek do krojenia
przez torebki z herbatą i filtry do kawy po rozmaite pojemniki.
Opakowania żywności są często z plastiku.
Po podgrzaniu te chemikalia przenikają do potraw.
Często są w miejscach, których nie widać,
jak wyściółka puszek z aluminium,
wykorzystywanych do zup i napojów.
Ale to tylko wierzchołek góry lodowej.
Są w naszych szafach.
W tkaninach i barwnikach naszych ubrań.
Są w naszych kosmetykach.
Od szczotek po szampony, dezodoranty i balsamy.
Są w odświeżaczach powietrza.
A nasze dzieci są zalane plastikiem w zabawkach.
Połykamy te chemikalia i wchłaniamy przez skórę.
Wdychamy je.
W każdy możliwy sposób wnikają w nasze ciała.
A gdy przechodzą przez nie, sieją spustoszenie.
Zrobiliśmy wiele badań na obecność chemikaliów w domu.
Ale dowiadując się więcej o plastiku, coraz bardziej otwierają mi się oczy.
- Są z plastiku. - Tak.
To plastikowe królestwo.
Używamy sporo z tych rzeczy.
Wiem.
Nie mogę bez nich żyć.
Zawierają chemikalia, które są niepokojące.
Problem w tym, że używam ich codziennie.
Mamy wiele produktów.
Zdawałem sobie sprawę z problemu mikroplastiku,
ale nie byłem świadom, że znajduje się on w moim ciele.
Na początku wyrzuciliśmy deskę do krojenia.
To miłe uczucie.
Trzydzieści pięć procent mikroplastiku w oceanie
pochodzi z tekstyliów.
O rany. Jeszcze jeden.
To jak arsenał z bronią chemiczną.
- Tak. - To twoje słowa.
To tylko zapachy.
To latynoski środek do czyszczenia.
Jeśli spojrzymy na to, ile plastiku jest w naszym życiu,
to jest on dosłownie wszędzie.
Musiałbym wywalić dosłownie wszystko.
Nie tylko usunęłam plastik z ich domów,
ale poprosiłam też pary, by wdrożyły pewne zmiany.
Mają unikać jedzenia i napojów w plastikowych opakowaniach.
Nieważne, czy w sklepie, czy na wynos.
Mają starać się unikać perfum i produktów zapachowych.
Mają używać tylko naturalnych produktów higienicznych.
Mają unikać syntetycznych tkanin i barwników.
I nie trzymać paragonów.
Prawie wszystkie paragony zawierają bisfenol A.
Mogłaby to pani wyrzucić?
- Na pewno? - Tak.
Czuję się jak w filmie Matrix.
Mamy wybrać czerwoną albo niebieską pigułkę.
Już zapomniałam, który kolor co oznaczał.
Neo bierze czerwoną.
- Chyba właśnie też to zrobiłam. - Tak.
Interesujące dla mnie są takie sprawy,
do których rozwiązania mogę się przyczynić.
Czy liczebność plemników spada?
A jeśli tak, to dlaczego?
Jak to udowodnić?
To zagadka, którą rozwiązuję od 25 lat.
Zaczęło się od tego, że zostałam powołana do komisji
National Academy of Sciences, by przyjrzeć się tym nowym chemikaliom,
które nazywano związkami endokrynnie czynnymi.
Tam zapoznałam się z artykułem, który opublikowano w Danii w 1992 roku.
W ciągu 50 lat liczebność plemników spadła o połowę.
Porażające.
Początkowo byłam sceptyczna.
Myślałam, że odpowiedzialne mogą być inne czynniki.
Przeanalizowaliśmy dane.
Ku mojemu zaskoczeniu nic się nie zmieniło.
Liczba plemników spadła o ponad 50%.
To był dla mnie zimny prysznic.
W 2023 roku odkryliśmy, że ten trend dramatycznie przyspiesza.
Spadek był ponad dwa razy szybszy, niż odnotowano wcześniej.
Jaka była tego przyczyna?
To zbyt duża zmiana, by winić genetykę.
To wpływ środowiska.
- Pogadamy o badaniach? - Tak.
Jestem podekscytowana.
Na początku tego badania
pobraliśmy od uczestników próbki moczu,
by przyjrzeć się obecności chemikaliów w ich ciałach.
Jak to się wymawia?
„Flatany”?
- Ftalany? - Ftalany.
Od kogo zaczynamy?
Od Jessego, w razie, gdyby moje były fatalne.
I się poryczę.
Masz wysokie stężenie ftalanów.
- Rozumiem. - To wyjdzie później.
- Wysokie stężenie ftalanów? - Nie widać?
Fascynujące.
Byłam w szoku.
To przerażające, że w naszych ciałach znajduje się tyle chemikaliów.
Wyraźnie widać, jak nasze działania
przyczyniają się do stężenia chemikaliów,
które jest absolutnie nie do zaakceptowania.
Podzielam waszą frustrację.
Potem nadszedł czas na przyjrzenie się próbkom nasienia.
Koncentracja plemników.
To ta liczba, która wszystkich interesuje.
- Jasne. - Zwłaszcza w badaniach.
Całkowita liczba ruchliwych plemników.
Wyszły 23 miliony.
Norma to powyżej 40.
Omówmy teraz…
Dziwnie się czułem, kiedy Shanna omawiała wyniki badań mojego nasienia.
Nie sądzę, żeby większość facetów biegała na badania nasienia,
dopóki nie czują absolutnej konieczności.
Nieudane próby zajścia w ciążę to najczęstszy powód.
Poniżej tego punktu, czyli może 48…
Po raz pierwszy ktoś wyjaśnił mi, dlaczego ta liczba nie była optymalna.
Wcześniej nic nie tłumaczono.
Masz obniżoną płodność, a w zasadzie jesteś bezpłodny.
- Trochę przerażające, co? - Tak.
Czy to sprawia, że nie jestem już mężczyzną?
Coś ze mną nie tak?
Pomyślałem, że muszę się temu przyjrzeć,
by mieć szansę na posiadanie dziecka.
Omawiając wyniki badań, uspokajam ich,
że to nie oznacza, że nie mają szans na ciążę.
Plemniki powstają bez przerwy.
Powstanie nowego plemnika zajmuje 70 dni.
Dlatego ta interwencja potrwa trzy miesiące.
Przesłanie jest takie,
że nie wygląda to różowo, ale można to zmienić wspólnym wysiłkiem.
Przyjrzymy się też zmianom w ich wskaźniku masy ciała.
Te chemikalia wpływają nie tylko na płodność,
ale mają też inne konsekwencje zdrowotne,
takie jak otyłość.
Oto paczka dla was.
Każda para otrzymała od nas zestaw produktów,
które pomogą zmniejszyć ich ekspozycję na chemikalia.
Dobra wiadomość jest taka, że istnieją świetne alternatywy.
Większość kuchennego plastiku można zastąpić metalem,
szkłem, ceramiką czy bambusem.
Są bambusowe szczotki i nici dentystyczne.
Można znaleźć bezzapachowe produkty do higieny osobistej.
Za trzy miesiące powtórzymy badania.
Zobaczymy, czy wskaźniki się poprawią. I czy może komuś nawet
uda się zajść w ciążę.
Cieszę się na kolejne 90 dni.
Jestem zdeterminowana, by obniżyć ilość plastiku w naszych ciałach.
Zadowolona żona to radość dla męża.
Będę jej słuchał i stosował wszystkie sugestie.
- Podoba mi się to kartonowe opakowanie. - Jest świetne.
Nie zawiera plastiku.
Liczę, że zajdziemy w ciążę.
- Byłoby fantastycznie. - Tak.
Marzymy o dziecku.
- Nie wygląda jak gąbka. - To trukwa.
Czy przez to zajdziemy w ciążę? Nie mam pojęcia.
Bezpłodność sprawia, że chce się podjąć jakieś działanie.
To jest jakiś plan.
Chciałbym poprawy wyników za trzy miesiące.
Liczę na to.
- Może pomogę. - Tak.
Nikt chyba nie przeprowadzał tego eksperymentu,
licząc na efekt w postaci poczęcia i miejmy nadzieję – narodzin.
To wszystko nie jest takie proste.
Ale to bardzo ważne.
Tworzywa sztuczne to cały kosmos materiałów.
Niestety wiele chemikaliów dodawanych do plastiku jest toksycznych.
W tym ftalany
i bisfenole.
Ftalany czynią plastik miękkim i elastycznym.
Z drugiej strony bisfenole jak BPA, sprawiają, że plastik jest twardy.
Jak butelka dla dziecka czy inne butelki.
To chemikalia, które nazywamy związkami endokrynnie czynnymi.
Chodzi o zaburzanie gospodarki hormonalnej.
Hormony to nasze naturalne cząsteczki sygnałowe.
Są jak wiadomości tekstowe, które wysyłamy z mózgu do serca lub nerek.
Związki endokrynnie czynne są znane z hakowania tych sygnałów molekularnych.
Mamy solidne dowody,
że te chemikalia mogą się przyczynić do zawału serca i udaru mózgu.
Małe zmiany w prawidłowej funkcji hormonów tarczycy
w rozwoju mózgów małych dzieci
mogą wywołać autyzm,
zaburzenia koncentracji, a także deficyty poznawcze.
Co najmniej 50 syntetycznych chemikaliów to obesogeny.
Chemikalia, przez które jesteśmy grubsi.
Badania wykazały, że bisfenol A
może przeprogramować epigenom myszy,
by stała się o wiele większa.
Te sygnały przechodzą na kolejne pięć pokoleń.
Jeśli ciężarna matka jest narażona na toksyczne chemikalia,
naraża płodność trzech pokoleń.
Po pierwsze swoją.
Te chemikalia mają jednak też wpływ na jej dziecko.
To dwa pokolenia.
Jeśli urodzi się córka,
to jeszcze w łonie matki w jej jajnikach powstają jajeczka.
W ten sposób narażona zostaje płodność trzeciego pokolenia.
Można to nazwać toksycznym wtargnięciem.
Związki endokrynnie czynne nie tylko zmieniają hormony,
ale wykazują też cechy rakotwórcze.
Sprawiają, że komórka się dzieli.
Im szybciej mnożą się twoje komórki,
tym szybszy i precyzyjniejszy
musi być twój system naprawy DNA, by to skorygować.
Nie zawsze zdąży.
Przez takie mutacje
komórki nabierają zdolności rakotwórczych.
Obserwujemy wzrost liczby zachorowań na raka piersi, raka jajnika,
raka endometrium, raka macicy,
a nawet raka prostaty.
Dlatego ważne jest, by zrozumieć,
że narażając się na taką ekspozycję
na substancje udające nasze hormony,
zaburzamy naturalną równowagę.
Moim zdaniem prawo do posiadania dzieci
jest podstawowym prawem człowieka.
Zawsze było to dla mnie bardzo ważne.
Pierwsze dziecko urodziłam, mając 27 lat. Trzy lata później pojawił się syn.
A potem była przerwa.
Zaczęłam próbować zajść w ciążę w starszym wieku
i miałam kilka poronień, które były bardzo bolesne.
Byłam bliska poddania się, ale nie przestawałam próbować.
W wieku 42 lat znów urodziłam.
Mam trójkę wspaniałych dzieci, sześcioro wnucząt i jedną prawnuczkę.
Miałam przywilej ją poznać
i zobaczyć w niej ciągłość naszej rodziny.
Daje nam wszystkim mnóstwo radości.
Brak mi słów. Popłaczę się.
To coś wspaniałego.
Dlatego chcę pomagać osobom z upośledzoną płodnością.
Według mnie to nieetyczne, a może i podpada pod kryminał,
że chemikalia w ich środowisku, na które nie mają wpływu,
odbierają im to prawo.
Od zawsze chcieliśmy mieć dzieci.
Choć stworzyliśmy wiele problemów na tej ziemi,
to dzieci są przyszłością i odpowiedzią na wiele z tych problemów.
Trzeba w końcu odnaleźć harmonię.
Mam nadzieję, że będą żyły w zgodzie z planetą
i dbając o innych.
Próbujemy zajść w ciążę od dwóch lat.
Gdy się poznaliśmy, było mi ciężko, bo się rozwodziłam.
Nie chciałam, żeby Cecilia dorastała sama.
I myślę, że teraz jest odpowiedni czas.
Mam właściwą osobę.
Oboje o tym marzymy.
Cecilia zaczęła pytać, kiedy będzie miała rodzeństwo.
Tak pojawił się pierwszy pies.
To nie wystarczyło i poprosiła o drugiego psa.
Mam nadzieję, że dziecko pojawi się przed trzecim psem.
Chrzest jest publicznym aktem wiary.
Chrzczę cię w imię Ojca…
Nie podoba mu się to.
…i Syna,
i Ducha Świętego.
Przepraszam.
Zawsze chciałem mieć własną, spokojną i cudowną rodzinę.
Miałem wspaniałych dziadków i wspaniałą matkę.
Kogoś jednak brakowało.
Tym kimś chciałbym być dla mojego dziecka.
Chyba dlatego będę bardzo rozczarowana, jeśli nie będziemy mieli dziecka.
Chcę zobaczyć małą wersję ciebie.
Byłoby super.
Byłabyś najlepszą mamą na świecie. Chcę to zobaczyć.
- Chcę zobaczyć cię w tej roli. - Przepraszam.
Wiesz?
Już dobrze.
U mnie też.
Moja rutyna związana z płodnością rozrosła się przez ostatnie dwa lata.
Chcemy zajść w ciążę, więc zrobię, co tylko się da.
Bierzesz je codziennie?
- Co rano. - Naprawdę?
Tak.
Mamy niewyjaśnioną bezpłodność. Wszystko ze mną gra.
Codziennie sprawdzam poziom pH…
Na podstawie badań krwi i hormonów
sprawdzałam, co jest dobre dla mojego ciała.
- Co to? - Upewniam się, że jestem zdrowa.
W tym punkcie miałam owulację,
a przez kolejne pięć dni monitorowany był poziom progesteronu.
W ten sposób codziennie mogę monitorować moje hormony.
Wielu specjalistów
ma bardzo wąski zakres praktyki, więc nie są zainteresowani.
Kiedy mówię im, że próbuję złagodzić zaburzenia endokrynologiczne,
pytają, co to znaczy.
I przepisują tabletki.
A one zawierają plastik.
Planujecie według tego stosunki seksualne?
Uprawiamy seks bez przerwy, Shanna.
Świadomość, że czynniki środowiskowe
niweczą moje szanse na rodzicielstwo…
- To przytłaczające. - Nie masz wyboru.
Nikt nie ma, to świństwo jest w wodzie.
Jest w powietrzu. Jest w ziemi.
Czy to zniechęcające? Oczywiście.
Jak dotarliśmy do miejsca,
w którym jesteśmy otoczeni przez chemikalia w domach,
w naszych sklepach
i w całym środowisku?
Jak do tego dochodzi?
Jeszcze 120 lat temu większość tworzyw sztucznych powstawała z roślin.
Na początku XX wieku
przemysł naftowy odkrył polietylen, polipropylen,
polietylenotereftalan i polistyren.
Reaktory i kolumny frakcjonujące
rozbijają i przekształcają cząsteczki ropy,
zamieniając je w nowe płyny, gazy i granulaty.
Podczas wydobywania ropy naftowej
dzieli się ona na mnóstwo różnych składników.
Z jednego z nich powstaje ropopochodny plastik.
Te niedrogie, lekkie materiały były wszechobecne.
Ludzie zwariowali na punkcie wymyślania dla nich nowych zastosowań.
To cudowna, nowa folia poliestrowa o nazwie Mylar.
Dasz radę ją rozerwać?
To prawie niemożliwe.
Naukowcom można ufać, prawda?
To był romans z plastikiem.
Dopiero dużo później zrozumieliśmy, że miało to swoją cenę.
Globalna produkcja chemikaliów i tworzyw sztucznych gwałtownie rośnie.
O około trzy procenty rocznie.
Jeśli będziemy kontynuować ten trend,
to w 2040 lub 2050 roku na świecie będzie dwa razy więcej plastiku
niż dzisiaj.
A jednocześnie żyjemy w świecie zalanym chemikaliami.
Od około 1950 roku
opracowano co najmniej sto tysięcy chemikaliów.
Wielu nie przebadano pod kątem toksyczności.
Nie wiemy, jak na nas wpływają.
Przeprowadzamy rozległy eksperyment toksykologiczny,
w którym nasze dzieci i dzieci naszych dzieci
są obiektami badania bez swojej zgody.
To straszne, bo nawet nie znamy skali ekspozycji na te chemikalia.
Jak one się tam dostały i jaki mają wpływ?
Dowiadujemy się i nie wygląda to dobrze.
Agencja Ochrony Środowiska wpisała ftalany na listę chemikaliów,
które mogą stanowić zagrożenie dla środowiska i zdrowia ludzi.
Kongres znalazł się pod presją z powodu badań dr Shanny Swan.
Dr Swan porównała poziomy ftalanów w grupie ciężarnych kobiet
ze zdrowiem chłopców, które urodziły.
Czy twoim zdaniem wyższy poziom ftalanów
w moczu matki podczas ciąży jest winien problemów zdrowotnych ich dzieci?
- Tak. - Co u nich odkryłaś?
Chłopcy na kilka subtelnych sposobów mieli mniej typowo męskich cech.
W krytycznym momencie męski układ rozrodczy
wymaga testosteronu,
by rozpocząć to, co nazywamy zróżnicowaniem
między męskim i żeńskim układem rozrodczym.
To, co u kobiety byłoby jajnikami,
u mężczyzn przeistacza się w jądra.
Ftalany sprawiają, że oddziaływanie testosteronu słabnie,
a męski płód nie dostaje sygnału w odpowiednim momencie.
W związku z tym nie wykształca typowo męskich genitaliów.
Nazywamy to syndromem ftalanowym.
Jest wyjątkowy,
bo nie ma innych syndromów nazwanych od nazw chemikaliów.
Dobra.
Odległość anogenitalna to odległość od odbytu do genitaliów.
Mierzymy ją tymi suwmiarkami.
Willy jest o wiele spokojniejszy niż większość dzieci,
więc to bardzo proste.
Z prawdziwymi dziećmi jest o wiele trudniej.
Podciągamy ich kolana,
co trochę rozciąga ten obszar.
Musimy teraz zlokalizować odbyt.
Jedna końcówka tu.
Boże.
To jest super.
Wynik u kobiet byłby o 50 do 100 procent niższy.
Dlaczego?
Pomyślcie, co trzeba tam włożyć.
Sprzęt.
Tak, cały sprzęt. To niesamowite.
Teraz zmierzymy długość odcinka odbytniczo-jądrowego.
To moszna.
Mierzymy krocza. Jesteśmy naukowcami.
Chłopcy z syndromem ftalanowym
mieli mniejszą odległość anogenitalną,
co oznacza, że byli mniej typowo męscy
albo bardziej kobiecy.
Mają nieco mniejszego penisa i częściej mają niezstąpione jądra.
Zaobserwowanie działania związków endokrynnie czynnych
na rozwój męskich genitaliów
było czymś niesamowitym.
Pojawiło się pytanie, czy ma to wpływ na zdrowie chłopców.
To kluczowa kwestia.
Czy to wpłynie na ich późniejsze funkcjonowanie?
Na przykład na produkcję plemników i płodność?
Odkryliśmy bezpośrednią zależność.
Dłuższa odległość anogenitalna oznaczała wyższą liczbę plemników.
To ważne, bo okazało się, że drobne zmiany,
których przy narodzinach niemal nie widać,
wpływają na sukces reprodukcyjny.
Kluczowe w moich badaniach jest coś, co nazywamy kroczem.
Jest na to inna nazwa?
Perineum.
- Perineum? - Oczywiście.
- Znasz to słowo? - Jasne.
Większość odkryć naukowych nie dociera do opinii publicznej.
Pojawia się gdzieś jakaś wzmianka i tyle.
To musi być dosyć niepokojące.
Jesteś pionierką małych jąder i krocz.
Rozmiar penisa się kurczy, o czym trąbiły media.
Nastąpił ogromny spadek płodności wśród mężczyzn.
W przyszłości mężczyźni mogą mieć zbyt mało plemników.
Ftalany obecne w perfumach…
Zaskoczyła mnie reakcja mediów i opinii publicznej
na wiadomość, którą chciałam przekazać.
To smutne, bo wiele osób nie wie,
że toksyny zawarte w tych produktach im szkodzą.
Ludzie byli spragnieni tych informacji.
Dzieci w macicy są narażone na mikroplastik.
Myślę, że to dlatego, że ftalany są w ciele każdego.
To nie tylko amerykańska kwestia.
Widzimy te problemy na całym świecie.
SZPITAL FATEBENEFRATELLI RZYM, WŁOCHY
ORDYNATOR ODDZIAŁU POŁOŻNICZEGO
Zdecydowałem się zostać położnikiem, bo wszystko zaczyna się od narodzin.
Za każdym razem, gdy rodzi się dziecko,
na horyzoncie otwiera się nowy świat.
Cześć.
Przyj mocniej.
Bardzo dobrze.
Kiedy po raz pierwszy widzisz swoje dziecko,
wszystkie neuroprzekaźniki w twojej głowie i w twoim ciele
zmieniają się w ułamku sekundy.
To eksplozja.
Boże.
Gratulacje, Vane.
Mój kochany.
Wykapany tatuś.
Wszystko można podsumować jednym słowem.
No cześć.
Radość.
Cześć, kochanie.
Kiedy pierwszy raz zobaczyłem plastik w ludzkim łożysku,
nie czułem radości.
Wręcz przeciwnie.
Poprosiliśmy matki, by oddały nam swoje łożyska.
Uważaliśmy, by nie zanieczyścić ich plastikiem.
PRACOWNIA MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ
- Pokażesz mi? - Oczywiście.
Mamy dobre wyniki.
Moim zdaniem znaleźliśmy coś ciekawego.
Znaleźliśmy ten obiekt.
Widzimy, że ma wiele warstw,
jak inne opisane mikroplastiki.
Przeanalizowaliśmy próbki
i w niektórych z nich znaleźliśmy mikroplastik.
Znaleźliśmy różne rodzaje plastiku.
Polipropylen, polietylen i tak dalej.
Proszę usiąść.
Stwierdziliśmy, że skoro znajdował się w łożysku,
to pewnie jest i w innych miejscach.
Proszę wykonywać takie ruchy.
Poprosiliśmy matki o próbkę ich mleka.
Świetnie.
W wielu z tych próbek
znaleźliśmy plastik.
Plastik jest w każdym z nas.
To naprawdę przerażające.
Podejście przemysłu polega na ignorowaniu problemu,
by wytwarzać więcej chemikaliów,
które trafiają do plastiku, zarazem zwiększając jego produkcję.
Żadna firma z własnej woli nie zmieni produktu,
jeśli to wpłynie na jej zyski.
Taka prawda.
Ja nie przestanę mówić o szkodach, które widzę,
a oni nie przestaną robić tego, co uważają za swój obowiązek,
czyli chronić wartości swoich akcji.
Mamy inne cele.
Po dekadzie planowania i budowy
kraker Shella w Beaver County wreszcie zacznie działać.
W ciągu roku wyprodukuje 1,6 miliona ton plastikowego granulatu.
W swojej krótkiej działalności
zbudowany za miliardy dolarów kraker Shella
boryka się z problemami.
Według danych Shella
awaria wpłynęła na podwyższone poziomy benzenu,
bezbarwnej toksyny, która może powodować raka.
Agencja Ochrony Środowiska wie, że zakłady petrochemiczne
to najbardziej toksyczne obiekty.
Próbuję wejść pani w słowo.
Zabijają czarnych w Luizjanie.
Wszystko, co pani ma,
ubrania, okulary, samochód i telefon, to produkty petrochemiczne.
Co pani z tym zrobi?
Świadomość, że ludzie wytwarzają te chemikalia bez żadnego szacunku
dla ludzkiego zdrowia
wkurza mnie i sprawia, że chcę walczyć. Dlatego też walczę.
INTERWENCJA TYDZIEŃ 2
Opowiedzcie o wprowadzonych zmianach
w waszej diecie i w przechowywaniu żywności.
- Dużo rzadziej jemy na mieście. - Tak.
Ten eksperyment bywa deprymujący.
Plastik jest wszechobecny.
Pytanie brzmi, czy jakiekolwiek działania są w stanie cokolwiek zmienić.
Obecność Shanny wiele nam pomogła.
Była naszą przewodniczką po świecie alternatyw dla plastiku.
Może nie pozbędziemy się wszystkiego, ale kilka obszarów można zmienić.
Zredukujemy ilość plastiku i zobaczymy.
Będzie nam trochę smutno, jeśli to nic nie da,
ale warto spróbować.
Zobaczymy, co się wydarzy.
Ograniczam swoją ekspozycję na plastik, nosząc ubrania z ekologicznych materiałów.
Bardzo trudno je kupić.
Ucieszyłam się na widok papieru.
Myślałam, że nie używają plastiku do transportu.
Niestety ciuchy były w folii.
„95% mikromodal, 5% elastan”.
Nie mam pojęcia, co to znaczy.
„88% poliester z recyklingu, 12% elastan”.
No cóż.
To w stu procentach bawełna organiczna.
Udało się. Jeden na trzy.
Przymierzę.
Skóra to nasz największy organ.
Może wchłonąć ponad 60% chemikaliów, z którymi ma styczność.
Toksyny, które znajdują się w tkaninach i barwnikach,
są wchłaniane przez skórę,
skracając nasze życie i obniżając płodność.
Jestem ekoprojektantką mody.
Zaczynałam w tej branży jako modelka.
Zajmowałam się głównie streetwearem, bielizną i branżą beauty.
Na pewno czegoś mnie to nauczyło.
Wszystko kręci się wokół kroju i ułożenia materiału na ciele.
Jako modelka wiedziałam, jak ubranie powinno na mnie leżeć,
dopiero później zostałam projektantką.
Pracowałam dla Calvina Kleina, Jones New York i Perry Ellis America.
Potem zajęłam się markami własnymi.
Dużym sieciom handlowym spodobałyby się nasze projekty,
ale byłyby dla nich za drogie.
Wiele firm oszczędza na jakości.
Musielibyśmy skąpić na każdym etapie łańcucha dostaw,
by zaakceptowały nasze ceny.
Przy takich cenach taniej wyrzucić ubranie i kupić nowe, niż je wyprać.
Akryl zastąpiłby wełnę, a poliester bawełnę.
Nylon wyparłby jedwab, a spandex gumę.
Wtedy nie zdawałam sobie sprawy, że te włókna zastępcze
zaburzają gospodarkę hormonalną.
Do 2030 roku 70% wszystkich włókien, a co za tym idzie – tkanin,
będzie powstawało z plastiku.
Kiedy wychowywałam dwójkę dzieci
i odstawiałam drugie od piersi,
odkryłam guzek, który okazał się rakiem piersi.
Powiedziano mi, że to dosyć agresywny rodzaj raka.
Trudno było mi zaakceptować chemioterapię, bo ona też jest toksyną.
Ale zrobiłam to.
Później musiałam przejść przez serię ciężkich naświetlań.
Spytałam, czy zamiast tego mogę zdecydować się na podwójną mastektomię.
Tak.
Rak odebrał mi piersi i płodność.
Kilka lat później założyłam tę firmę i zrobiłam sesję zdjęciową.
Było dziewięć kobiet.
Jedna z nich pozowała dla nas topless.
Na piersiach miała wytatuowane „jebać raka piersi”.
Powiedziałam, że miałam raka.
Okazało się, że z naszej dziewiątki trzy kobiety miały raka piersi.
To dało mi kopa do działania.
Myślałam, że tworząc zdrowe ubrania,
w pewnym sensie uda nam się uzdrowić branżę.
Witam ponownie na moim kanale. Dzisiaj zrobimy kolejną topkę.
Oto moje ulubione kosmetyki do włosów.
Zgadza się, odkryłam sekret.
Każdy z nas ma swoją rutynę.
Ona zaś prowadzi do rutynowego narażania się na ekspozycję.
Sprawdzaliście kiedyś skład produktów do higieny osobistej,
które codziennie nakładacie na skórę?
Kosmetyki i produkty do makijażu zawierają związki endokrynnie czynne.
Formaldehyd, PFAS, używane w materiałach ognioodpornych,
ftalany, ksenoestrogeny, siarczany,
triklosan, EDTA, parabeny…
Wszystkie te chemikalia są dodawane w celu wzbogacenia produktu.
Widzisz ftalany dodawane do lakieru,
bo pomagają w zachowaniu elastyczności włosów.
Dodaje się je też dlatego, by produkt ładnie pachniał.
To składnik zapachu.
Ale te chemikalia, które wzbogacają produkt,
niekorzystnie wpływają na nasze zdrowie.
Moje badania wykazały, że w im młodszym wieku
dziewczynki zaczęły używać kosmetyków do włosów,
tym wcześniej pojawiał się u nich okres.
Dziewczyny w Ameryce wcześniej dojrzewają.
Odsetek miesiączkujących dziewczynek przed 11. rokiem życia
prawie podwoił się z 8,6% do 15,5%.
Wcześniejszy okres jest czynnikiem ryzyka raka piersi.
Zwiększone ryzyko raka piersi i raka macicy.
To efekt dłuższego narażenia na działanie estrogenu.
Faktem jest, że niektóre populacje
są bardziej narażone na toksyny pochodzące z otoczenia.
Badania mówią, że czarne dziewczynki dwukrotnie częściej niż białe
zaczynają wcześniej dojrzewać.
Czarne kobiety mają najwyższy wskaźnik zachorowań na raka piersi,
mięśniaki i otyłość.
Ta korelacja związana jest z toksycznymi składnikami
w kosmetykach, których używają.
Niektóre grupy są bardziej narażone niż inne.
Ale wszyscy jesteśmy narażeni.
Tu, w Luizjanie, przemysł, a w szczególności branża paliw kopalnych,
buduje nowe obiekty bez opamiętania.
Niektóre społeczności są całkowicie otoczone
przez przemysł paliw kopalnych.
Luizjana była kiedyś znana jako region plantacji.
Ludzie, których przodkowie żyli tu od pokoleń,
walczą o czyste powietrze.
Co jakiś czas kolejna społeczność zostaje otoczona zakładami przemysłowymi.
Przemysł petrochemiczny wpływa na czarnych
ze względu na lokalizację.
W tym stanie 68% czarnych żyje w promieniu 50 km od elektrowni węglowej.
Nie mówiąc już o zakładach petrochemicznych,
od których w Luizjanie aż się roi.
Termin „społeczność graniczna”
dosłownie oznacza, że między twoim ogródkiem
a zakładem petrochemicznym stoi płot.
W Luizjanie jest region
od Baton Rouge do Nowego Orleanu,
zwany „Aleją Nowotworów”.
Jedna z moich koleżanek z pracy zmarła na raka.
W tamtym domu.
Tam na wprost mój wujek i jego żona mają raka.
Moja sąsiadka miała czwarte stadium raka. Poszła do szpitala i tyle ją widziałam.
Po pojawieniu się fabryk zmarł Oliver.
Zachorował i umarł. Wiem, bo randkowaliśmy.
Właśnie zmarł mój przyjaciel Matt.
Kazał mi walczyć.
Będę walczyła dla Matta.
Pani Sharon, przejechaliśmy kilometr,
a już usłyszałem o 40 zmarłych.
Zgadza się.
To boli, kiedy znajome osoby umierają.
Każdy ma raka. Co się dzieje?
Nie trzeba iść daleko.
- Nie. - Tu stoi pani dom.
Właśnie tak.
- A tu przemysłowe zabudowania. - Zgadza się.
- A tu jest cmentarz. - Racja.
I tak wszyscy umrzemy.
Nie chcemy tylko umierać zbyt młodo.
- Prawda. - I nie z powodu czyjejś chciwości.
Święte słowa.
To bolesne.
Ale musimy walczyć.
Ich biznesplan
to wyrok śmierci dla naszych społeczności.
Zarabiają pieniądze i czerpią zyski ze śmierci ludzi,
by produkować plastik?
Żeby produkować plastik,
zabijają nas.
DOBRZY LUDZIE ZMIENIAJĄ ŚWIAT NA LEPSZE
INTERWENCJA TYDZIEŃ 4
Mała aktualizacja.
Jest styczeń.
Od miesiąca uczestniczymy w badaniu wpływu plastiku.
W zeszłym miesiącu zaszliśmy w ciążę,
ale skończyła się ona wczesnym poronieniem.
Trudno przebywać wśród rodziny
i starać się uśmiechać podczas świąt,
nie mogąc z nikim porozmawiać
o tym, co się stało.
Więc tak.
Ale to dało nam nadzieję.
Myślę, że to zdecydowanie dobry znak.
To dobry znak, że moje ciało może zajść w ciążę.
Zwracaliśmy dużą uwagę na unikanie plastiku.
Bardzo sumiennie podchodzimy do badania.
Na razie widzimy dobre wyniki, na przykład w postaci ciąży.
Mam nadzieję, że pod koniec badania
odezwiemy się z lepszymi wieściami.
Plastik jest możliwy tylko dzięki chemii.
A chemicy nie chcą zatruć i zniszczyć świata.
Firmy wiedzą, że zabicie klienta kiepsko wpływa na sprzedaż.
Stwierdzenie, że powinniśmy mieć bezpieczne produkty, to żadna rewolucja.
Ale jeśli spojrzycie na kształcenie chemików,
będziecie w szoku, zauważając, że nie mają podstawowych zajęć
z przewidywania negatywnego wpływu na zdrowie ludzi i środowisko.
Nie znają mechanizmów toksyczności.
Nie znają mechanizmów biodegradacji.
Wydawało mi się, że pierwszą rzeczą, którą powinien znać chemik,
jest to, by nie krzywdzić ludzi.
Szokujący jest fakt, że nie ma tego w podstawie programowej.
Nie marzyłem w dzieciństwie o zostaniu chemikiem.
Gdyby ktoś mi powiedział, że skończę jako chemik przemysłowy, wyśmiałbym go.
Ale gdy zrozumiałem, że naukowcy tworzą, projektują i wymyślają,
chemia stała się dla mnie ekspresją artystyczną.
Dlatego zostałem chemikiem medycznym.
Zanim skończyłem 21 lat, opublikowałem pięć artykułów.
Poszedłem na studia do Princeton.
W wieku 25 lat miałem już 25 publikacji na koncie.
Pracowałem nad lekiem na raka, który teraz nazywa się Alimta.
Poszedłem do pracy w przemyśle dla Polaroida.
Wkrótce miałem na koncie dziesiątki patentów,
wynalazków, produktów i nagród.
A potem doszło do katastrofy.
Mój syn, John, urodził się z atrezją dróg żółciowych.
W tej chorobie wątroba nie ma połączenia z jelitami
i nie może metabolizować wody i składników odżywczych.
Miał operację po urodzeniu,
a w wieku dwóch lat
straciliśmy go.
Nigdy nie dopuszczaliśmy do siebie myśli, że jest śmiertelnie chory.
Zawsze mieliśmy nadzieję.
Ale tak, to trudne.
Leżąc w łóżku w noc pogrzebu mojego syna,
wpatrując się w sufit,
zastanawiałem się, czy to może być wina jakiegoś składnika z laboratorium.
Zastanawiałem się, dlaczego ktoś miałby wymyślić coś tak niebezpiecznego.
Ale chwila.
Przecież chemików nikt nie uczy, jak przewidywać zagrożenia.
Dlaczego nie?
Dobrze.
Prawda?
Tak. To ma o wiele więcej.
To tylko z jednego żółtka?
Tak, z tego jajka.
Ja i moi studenci przyglądamy się różnym chemikaliom,
w tym związkom BPA i ftalanom,
i patrzymy na ich wpływ na ścieżkach rozwoju
od bardzo wczesnych faz,
które imitują czas, w którym ludzki embrion w łonie
jest narażony na te chemikalia.
Używamy modeli zwierzęcych, jak embrion kurzy.
To bardzo proste.
Wstrzykujemy za pomocą mikropipetek
różne dawki związków.
Inkubujemy jajka, a 12. dnia analizujemy je pod mikroskopem.
Nie trzeba być naukowcem, żeby to zrozumieć.
Wystarczy porównać embriony kontrolne z tymi potraktowanymi ftalanami.
Różnice są dość wyraźne.
To klasyczny efekt ekspozycji na ftalany. Jest tu wiele charakterystycznych zjawisk.
Widzimy spadek pigmentacji całego ciała,
zmniejszoną pigmentację w oku, w siatkówce i tęczówce.
A w tym przypadku widzimy wyraźnie otwarcie ściany brzucha.
Niektóre organy wewnętrzne wychodzą na zewnątrz.
Wiele z tych deformacji i wad rozwojowych jest charakterystycznych
dla ekspozycji na ftalany.
Zrobiliśmy kilka reprezentacyjnych zdjęć wszystkich embrionów,
na których zastosowaliśmy różne dawki BPA.
Na niektórych małe, na innych średnie i wysokie.
W każdym wypadku obserwujemy ekstremalne zniekształcenia twarzoczaszki.
W tym przypadku rozmiar ciała jest trzykrotnie mniejszy od normy.
Organy wystające poza ciało.
Niektóre embriony są tak zdeformowane, że przestają się rozwijać.
Te obrazy przypominają wiele ludzkich wad wrodzonych.
I widać to już przy dosyć niskich dawkach ftalanów i związków BPA.
Niestety wielu z nas nauczano, że tylko dawka czyni coś trucizną.
Na chłopski rozum wszystko można, ale z umiarem.
Ale rzeczywistość jest taka, że nawet najmniejsza ekspozycja
może mieć głęboki wpływ,
zwłaszcza, gdy rozmawiamy o hormonach.
Wystarczy niewielka ilość chemikaliów, by zmienić zachowanie genów.
To właśnie zaburzenie hormonalne.
W trakcie rozwoju płodu
niewłaściwy gen aktywuje się w złym czasie,
a cały rozwój idzie w złym kierunku.
Wiemy, że jedna miliardowa część może być szkodliwa, to bardzo mało.
Ale jeśli w kropli wody
jedną miliardową część będzie stanowi bisfenol A,
to ile cząsteczek bisfenolu A będzie w takiej kropli?
Aż 2,65 biliona cząsteczek.
Jedna z nich może zaszkodzić.
W tym problem.
Stan wiedzy naukowej dopiero teraz pozwala to zrozumieć.
INTERWENCJA TYDZIEŃ 6 (POŁOWA)
Po pierwsze, dobrze was widzieć.
- Pogadamy o waszych wynikach? - Jasne.
Darby, twój poziom BPA na początku był bardzo wysoki.
Tym razem wynik jest znacznie niższy.
Niesamowite.
Jesse, u ciebie wyniki też się poprawiły.
Naprawdę?
Wasze wysiłki się opłaciły.
Świetnie.
Byłam bardzo zadowolona z wyników interwencji.
Po sześciu tygodniach
prawie u wszystkich uczestników badania poziom BPA spadł do śladowych wartości.
Obniżyli też stężenie ftalanów.
Co ciekawe,
mężczyzna i kobieta w parze odnotowywali podobne spadki,
co oznaczało, że odzwierciedlają one zmiany we wspólnym środowisku.
Nie zaskoczyło mnie, że uczestnicy ograniczyli swoją ekspozycję.
Mniej jasne było, jak wpłynęło to na liczbę plemników.
Szczerze mówiąc, po sześciu tygodniach nie zaobserwowaliśmy zmian.
Było mi smutno, gdy poznałem wyniki. Nie mogłem się z tym pogodzić.
To oczywiście było rozczarowujące dla uczestników.
Ale musimy pamiętać, że produkcja plemników zajmuje 70 dni.
Prawdopodobnie nie zauważymy poprawy aż do pobrania ostatnich próbek.
Podjęliśmy się trudnego zadania.
Musimy się trochę odprężyć i dać sobie trochę więcej czasu.
Przychodzę do was jako plemnik, by prosić o pomoc.
My plemniki stajemy się zagrożonym gatunkiem.
Ale to problem, który można rozwiązać.
Przywitajcie razem ze mną człowieka,
który naprawdę ratuje plemniki i naszą przyszłość.
John Warner.
Może to dziwne, że pojawiłem się tu za sprawą plemnika.
Ale jeśli się nad tym zastanowić,
to wy wszyscy również.
Po tym, jak straciłem dwuletniego syna z powodu wady wrodzonej,
zdałem sobie sprawę z brakującego elementu w mojej edukacji.
Zauważyłem, że żaden uniwersytet
nie uczy chemików niczego na temat toksyczności molekuł.
Zrozumiałem, że świat nie potrzebował ruchu społecznego.
Świat nie potrzebował polityki.
Świat potrzebował nowej nauki.
Nauki, która nauczy chemika, jak przewidywać te negatywne skutki.
Tak powstała dziedzina zwana zieloną chemią.
Paul Anastas i ja napisaliśmy książkę o zielonej chemii w latach 90.
Na zwykłe działania związane z chemią
nakładamy warstwę interpretacyjną, zadając pytanie „a co, jeśli to się uda?”.
Co, jeśli publikacja w czasopiśmie naukowym
przybierze formę tysięcy kiloton produktu za sprawą jakiejś korporacji?
Jaki wpływ mogą mieć w przyszłości
moje początkowe decyzje w sprawie nowego odkrycia?
To właśnie zielona chemia.
Odwiedziłem ponad 65 krajów, widując się z prezydentami i premierami.
Przecinałem wstęgi i dawałem wykłady, w końcu coś ruszyło w tym temacie.
Prawie sto uniwersytetów na świecie zobowiązało się
do włączenia zielonej chemii do programu nauczania.
Ale całe społeczeństwo musi zrozumieć, że produkty nie muszą być toksyczne.
Możemy nauczyć się robić to inaczej.
Gdziekolwiek spojrzymy, widzimy plastik.
Jesteśmy uzależnieni.
Trudno wyobrazić sobie świat bez plastiku.
Ale plastik sam w sobie nie jest zły.
To chemikalia w nim zawarte potrafią wpływać na nasze hormony.
Wiele osób myśli, że rząd o nas dba.
Że nie naraziłby nas na działanie szkodliwych czynników.
Ale nikt nie chroni nas przed chemikaliami w produktach codziennego użytku.
Jeśli chodzi o przepisy w USA,
to bardzo niewiele chemikaliów jest zabronionych.
A większości z nich nawet nie przebadano.
Raz po raz zdajemy sobie sprawę, że chemikalia obecne na rynku od lat
są toksyczne.
Na przykład DDT.
Pestycydy mogą stanowić poważne zagrożenie dla ludzkości.
Azbest.
Agencja Ochrony Środkowiska zakazała dzisiaj użycia
jedynego typu azbestu, który wciąż był stosowany w USA.
Ołów w benzynie powodował uszkodzenia mózgu u dzieci.
Ołów w benzynie spowodował obniżenie IQ u połowy populacji.
Likwidując ołów w benzynie, poprawiliśmy wyniki krwi u dzieci o 95%.
Podnieśliśmy średnie IQ pokolenia o pięć punktów.
A te inteligentniejsze i bardziej kreatywne dzieci
włożyły w gospodarkę miliony dolarów.
To historia wielkiego sukcesu.
Dziś stajemy przed pytaniem o to, co zrobić z plastikiem.
Media donoszą, że niechęć rządu do regulacji rynku chemikaliów
wynika z nieobiektywnych badań pochodzących z samej branży chemicznej.
Senatorze, wszystkie produkty
zatwierdzone przez Agencję Żywności i Leków
mają dokumentację sporządzoną
przez konkretnego producenta.
Ale czy to właśnie panu nie przeszkadza?
Chyba nie zauważa pan związku.
Znaleźliśmy się tu, bo naukowe rozumienie zaburzeń hormonalnych
nie istniało, gdy plastik pojawiał się na rynku.
Nasze geny włączają się i wyłączają biliony razy na sekundę.
W dosłownie każdej sekundzie naszego życia.
Takie związki jak ftalany i bisfenol A
zakłócają ten proces.
Agencje odpowiedzialne za zdrowie publiczne
ignorują genetykę molekularną.
Przez ostatnie 30 lat nauka stała się silniejsza.
Nie doceniliśmy skali problemu.
Przemysł tworzyw sztucznych wyrósł na giganta.
Sprawy wymknęły się spod kontroli.
Wiele chemikaliów w plastiku to związki endokrynnie czynne.
To łączy je z szeroką gamą
dzisiejszych epidemii chorób niezakaźnych,
takich jak rak piersi, rak prostaty,
rak jądra, bezpłodność,
zaburzenia odpornościowe i niedorozwoje.
Niestety w Stanach Zjednoczonych
regularna toksykologia jest niemożliwa ze względu na lobbing branży w Kongresie.
Kropka.
Stabilne łańcuchy dostaw są konieczne.
Produkcja plastiku w Ameryce to dobra rzecz.
Jesteśmy na obszarze plantacji,
na którą sprowadzono z Afryki moich przodków,
by zrobić z nich niewolników.
To wciąż żywe wspomnienia.
A teraz przemysł paliw kopalnych w Luizjanie
dosłownie chce budować fabryki na dawnych plantacjach,
wiedząc, jak bolesna dla wszystkich jest historia tego miejsca.
To bolesne, bo te firmy mają tę samą mentalność,
jaką mieli posiadacze plantacji.
Nie tylko wykorzystują Matkę Ziemię, ale dodatkowo krzywdzą ludzi.
To pokazuje, że nie obchodzi ich los ludzkości.
Jesteśmy tu, by ogłosić, że Formosa zainwestuje 9,4 miliarda dolarów.
Z przyjemnością ogłaszam tę niezwykłą inwestycję.
W St. James Parish powstaną nowe miejsca pracy.
Zaledwie trzy kilometry od Sunshine Bridge.
Na dawnych terenach plantacji miała powstać fabryka Formosy.
To niezwykła fabryka.
To największy zakład w całym stanie.
Ludzie tacy jak Sharon Lavigne
odpychali międzynarodowe megakorporacje
dosłownie z własnej kuchni.
To prawdziwa historia starcia Dawida z Goliatem.
Wielomiliardowa firma chemiczna
była gotowa na postawienie gigantycznej fabryki.
Ale wtedy na ich drodze stanęli Sharon Lavigne i Rise St. James.
Fabryka Formosy miała powstać trzy kilometry od mojego domu.
Nie mogłam się z tym pogodzić.
Nie miałam zamiaru zostać aktywistką.
Formosa nie dawała mi jednak spokoju.
Najpierw zwróciliśmy się do Boga.
- Ja na pewno. - Jasne.
Modliłam się na werandzie.
Gdyby Bóg kazał mi się wynieść, nie walczyłabym teraz.
Ale Bóg kazał mi walczyć.
Powiedziano mi, że gubernator zatwierdził budowę fabryki i nic nie można zrobić.
Niech stawia ją u siebie — odparłam.
Myśli, że tu mieszkają głupi ludzie, którzy zgodzą się na kolejną fabrykę.
Nic z tego.
Z tej mąki chleba nie będzie.
Postawiliśmy się.
Organizowaliśmy marsze. Byliśmy na zebraniach rady miasta.
Jeśli Formosa wejdzie do St. James, nie będziemy mogli żyć.
Jesteśmy Rise St. James i będziemy bronić swojego domu.
Formosa nie będzie miała z nami łatwo.
Porozmawiajmy o waszych najnowszych wynikach.
Niepokojące jest to, że ftalany Katie znacząco poszły w górę.
A przecież obniżyliśmy waszą ekspozycję.
To musi być wina jakiegoś ukrytego czynnika.
Może coś w pracy?
Tim, twoje plemniki też nie wyglądają za dobrze.
Racja.
Ich koncentracja trochę spadła.
Rozumiem.
Wygląda na to, że nie doszło do znaczącej poprawy.
Jestem z wami szczera.
Przykre jest to, że nie u wszystkich zaobserwujemy poprawę wyników.
Ciężko usunąć wszystkie szkodliwe czynniki z otoczenia.
Związki endokrynnie czynne są wszechobecne.
Jesteśmy na nie narażeni dosłownie wszędzie.
Ale to nie ułatwia przekazywania złych wieści.
Próbowaliście przez długi czas, prawda?
- Tak. Ponad dziesięć lat. - Tak.
Naprawdę się cieszę, że ta interwencja pomogła wam w życiu.
Tak.
Ale nie widzę tu żadnych znaków, że niedługo zajdziecie w ciążę.
Rozumiemy.
- Nie szkodzi. - Właśnie.
Sama rozumiesz.
Po prostu liczymy na cud.
To przykre, że nie mogę zajść w ciążę.
Bywały chwile, w których mnie to dobijało.
Z każdym kolejnym rokiem coraz trudniej jest mi w okresie
Dnia Ojca i Dnia Matki.
Mówię o swoich odczuciach.
Zawsze myślałem, że będę świętował te dni.
Ale tak się nie stało.
W takich chwilach dostrzegasz, że życie różni się od twoich oczekiwań.
Ale nigdy nie zrezygnuję z nadziei, że pewnego dnia będziemy mieli dzieci.
Prokurator generalny Kalifornii wzywa ExxonMobil…
Prokurator generalny Rob Bonta twierdzi, że przemysł paliw kopalnych
zbyt polega na recyklingu jako rozwiązaniu problemu.
Branże petrochemiczna i paliw kopalnych
od pół wieku prowadzą zwodnicze kampanie.
Zajmuję się tym oficjalnie, ale to dla mnie też sprawa osobista.
Najstarsza córka powiedziała mi, że kocha swoją rodzinę.
I że kiedyś chce założyć własną.
Jednocześnie boi się sprowadzać dzieci na tę umierającą planetę.
I nie planuje tego robić. To nie w porządku.
Nie możemy kraść marzeń dzieci z powodu naszych błędów.
Nie możemy uciekać od odpowiedzialności. Za czym gonimy? Za nieskończonym zyskiem?
Cały przemysł tworzyw sztucznych opiera się na kłamstwie.
Jedynym powodem, dla którego plastik jest wszechobecny,
jest fakt, że wmówiono ludziom, że można go poddać recyklingowi.
Ludzie zaczęli śmiecić.
I mogą to powstrzymać.
Autorzy tej reklamy, organizacja Keep America Beautiful,
była finansowana przez korporacje z branży tworzyw sztucznych.
To może się wydawać dziwne, dopóki nie zrozumiemy przekazu.
Na konsumenta przerzucono odpowiedzialność za zanieczyszczenia.
Ludzie nie kupowaliby plastiku i nie polegaliby na nim w takim stopniu,
wiedząc, że w ten sposób niszczą planetę.
Kalifornijski Departament Sprawiedliwości wszczął śledztwo w sprawie ExxonMobil.
W wewnętrznych komunikatach firmy padały takie sformułowania jak to,
że recykling na dużą skalę nie jest opłacalny finansowo.
Mimo to nadal sprzedawano nam mit recyklingu tworzyw sztucznych.
Działający recykling był ich sposobem na utrzymanie się na rynku.
- Dzięki temu sprzedawali plastik. - Tak.
Wszyscy na tym korzystają.
Dziś tylko 9% plastiku poddaje się recyklingowi.
To szokujące.
Powodem jest to, że korporacje na tym nie zyskują.
Recykling jest zbyt drogi.
Produkując tyle plastiku,
przytłaczamy cały system
i nie poddajemy go recyklingowi w ogóle.
Po dekadach służenia za wysypisko śmieci dla świata
Chiny zakazały większości typów niskogatunkowych produktów z recyklingu.
Wygląda na to, że Chiny mają dość importowania naszych śmieci.
Plastik nienadający się do recyklingu musi być wyraźnie oznaczony.
Reklamy muszą mówić prawdę.
Spójrz Tracy, biegnie do kosza.
Szokujące jest to, że przez dekady pozwalano
na rozpowszechnianie tego mitu.
Prawie jak z papierosami.
Trzeba skończyć z wielkimi korporacjami,
które okłamują opinię publiczną i napędzają kryzys.
To nie moje pobożne życzenia. Sam tego dopilnuję.
Gdy zdiagnozowano u mnie raka,
uczyłam zrównoważonej mody
i zdałam sobie sprawę, że już nie chodzi o równowagę.
Chodziło o wyeliminowanie ropopochodnych chemikaliów.
Tekstylia są największym źródłem mikroplastiku w środowisku.
Ale w California Cloth Foundry
wykorzystujemy bawełnę, len, konopie
i wiskozę z drzew.
Najbardziej toksyczny proces to farbowanie tkanin
barwnikami petrochemicznymi.
Wiele naszych składników można znaleźć w kuchni.
Na przykład kasztany i żelazo.
To główne składniki w programie North Face i Levi’s.
Inne to jagody bzu,
jeden z barwników, których używamy w bluzie Gisele.
Ale to kosztuje.
Żeby naprawdę zmienić modę z bardzo toksycznego, masowego przemysłu,
zielona chemia musi być popularniejsza.
Moda jest niepotrzebna, a mimo tego odgrywa ważną rolę w społeczeństwie.
Przez większość dorosłego życia pracowałem jako projektant.
Chodziło głównie o wymyślanie nowych produktów.
W pewnym momencie zrozumiałem, że sam przyczyniam się
do problemów środowiskowych.
Jako projektant przekonujesz ludzi do kupowania i ciągłego wydawania kasy.
Ale dziesięć lat temu zrozumiałem, że tacy jak ja mogą zmienić
sposób prowadzenia biznesów przez wielkie firmy.
W 2015 roku próbowaliśmy przekonać korporacje,
by przeszły na materiały z recyklingu, zamiast produkować nowe.
Stworzyliśmy buty z sieci rybackich.
Ale nawet po recyklingu plastik pozostaje plastikiem.
A plastik musi zniknąć.
Chciałabym teraz zaprosić Cyrilla Gutscha.
Hej. Co słychać w Paryżu?
Nadszedł czas, by wymyślić nowe materiały, które pochodzą z natury.
To kurtka stworzona przez Kima Jonesa dla Diora,
by wesprzeć nas w promowaniu technologii Bananatex.
Plastik nie musi powstawać z materiałów ropopochodnych.
Żadne prawa fizyki nie mówią, że to muszą być takie materiały.
Ale tak się składa, że to właśnie ich używamy.
Otwórzmy oczy i doceńmy naturę.
Przyjrzyjmy się, jak tworzy przezroczyste i wytrzymałe materiały.
Natura tworzy wszystko, co próbuje osiągnąć plastik i polimery.
Jeśli się tego od niej nauczymy,
będziemy tworzyć mniej toksyczne i bardziej ekologiczne produkty.
W Sway używamy wodorostów, by zastąpić wszechobecne plastiki,
głównie cienkie warstwy.
Ten but jest w 100% wolny od plastiku.
Można go wyrzucić do kompostownika.
Po dziesięciu tygodniach całkowicie się rozłoży.
Robimy pierwszy na świecie pigment, który pochodzi wyłącznie z roślin.
Chcemy zastąpić tradycyjne barwniki i toksyny.
Kierujemy się zasadami, które nadają motylom ich naturalny kolor.
Potrafimy stworzyć każdą barwę.
Znajdujemy się w centrum rewolucji materiałowej.
To największe wyzwanie w historii ludzkości.
Walczymy o własne przetrwanie przez stworzenie od podstaw
fundamentów naszego społeczeństwa w zakresie tego, jak powstają produkty.
Wyobraźcie sobie, że kiedyś na świecie będą tylko nietoksyczne,
bezpieczne polimery, plastiki i materiały.
Kiedyś spojrzymy ludziom w oczy i powiemy, że się udało.
Nie, że tego chcemy, ale że się udało.
To wymaga ryzyka, ciężkiej pracy i wielu prób.
Mimo że w połowie badania pary drastycznie zmniejszyły
swoją ekspozycję na plastik,
byłam ciekawa, czy do końca zachowają czujność.
Spójrzmy na wasze wykresy.
- Możemy? - Zróbmy to.
To jest Darby, a to BPA.
Dobra.
Tu widać spadek po połowie.
Tu mamy ftalany o wysokiej masie cząsteczkowej.
Znajdują się na przykład w miękkich butelkach z wodą.
Twoje wartości spadły.
- Myślę, że to sukces. - Świetnie.
Jesse, to twój wykres BPA.
Spisałeś się na medal, ciągły spadek rano i wieczorem.
- To fenomenalne. - Świetnie.
Ftalany o wysokiej masie cząsteczkowej. Na początku były wysoko,
ale potem je opanowałeś i są na niskim poziomie.
- Świetnie. - Jesteś gwiazdą.
- Jak to zrobiłeś? - Cóż…
Nasze pary były w stanie obniżyć bisfenole
do wręcz niewykrywalnych poziomów, co jest niesamowite.
Ftalany były bardziej uparte,
ale zauważyliśmy znaczące obniżenie średniej.
Pary potraktowały zadanie poważnie,
spodobały im się zmiany i chcą je kontynuować.
Największa zmiana to brak jedzenia na mieście.
Dużo zaoszczędziliśmy i spędziliśmy razem sporo czasu w kuchni.
Oceniacie to pozytywnie.
Zdecydowanie.
Nie ma już odwrotu.
To jedyny minus tego, co wiemy o plastiku.
Czujecie to?
- Że nie ma odwrotu? - Tak.
Nie było tak ciężko, jak myśleliśmy.
Każdego tygodnia dawaliśmy sobie inne zadanie do zrealizowania.
Zostaną z nami na pewno nowe nawyki.
Ciągle szukamy nowych zamienników dla plastiku.
Zmieniliśmy sposób przygotowywania i przechowywania jedzenia.
Największa zmiana to zapachy.
Na przykład proszek do prania.
Gdybyśmy go teraz powąchali, nie moglibyśmy pozbyć się tego zapachu.
Jeśli kupujemy koc, szukamy takiego, który składa się z samej bawełny.
- Tak. - Jesteśmy bardziej świadomi.
Zacząłem nawet nawracać innych.
Ludzie zaczynają się przejmować, gdy widzą, że coś ma na nich wpływ.
Ludzie walczą wbrew wszelkim przeciwnościom.
To walka Dawida z Goliatem.
Ich silna wiara i niezłomny duch są wręcz nieprawdopodobne.
Na tej ziemi w St. James ma powstać petrochemiczny zakład Formosy,
którego budowa pochłonie 9,4 miliarda dolarów.
Kontrowersje wywołuje fakt,
że na tym terenie odkryto nieoznakowane groby zniewolonych ludzi.
Prawo Luizjany jasno mówi o tym, że nie można budować na cmentarzach.
To szaleństwo, że dzięki temu tutejsi mogą wygrać.
Przodkowie, którzy zostali pochowani w wielu nieoznakowanych grobach,
zatrzymują budowę zakładów przemysłowych.
To jak głos sprzeciwu dochodzący z przeszłości.
- Nie damy się. - Tak jest.
- Pokonamy Formosę. - Tak.
Nie pozwolimy im zabrać naszych przodków z tej ziemi.
Sędzia Trudy White wydała wyrok na naszą korzyść
i nakazała Formosie opuścić teren.
Bo mamy prawo oddychać czystym powietrzem.
Sharon Lavigne to prawdziwy żywioł.
Trzeba się z nią liczyć.
Wiem, że jeśli się zjednoczymy, to wygramy.
Zorganizowani ludzi zawsze pokonają zorganizowane pieniądze.
Przeszkody w kontrolowaniu ekspozycji
na toksyczne chemikalia nie są w większości naukowe.
Rozwiązanie problemu wymaga odwagi, wizji i woli politycznej.
Nie ma idealnego kraju pod względem regulacji chemikaliów i plastiku.
Ale Unia Europejska jest światowym liderem.
Wydała rozporządzenie o nazwie REACH.
Wymaga ono testowania chemikaliów przed wprowadzeniem ich na rynek.
W USA zabroniono do użycia
w produktach higieny osobistej dziewięciu chemikaliów.
W Unii Europejskiej zakazano ich ponad 1100.
To dwa rzędy wielkości więcej.
Nowe przepisy Komisji Europejskiej
dotyczą dziesięciu jednorazowych produktów z plastiku.
Te produkty nie znikną.
Po prostu powstaną z innych materiałów.
Mamy szansę.
ONZ negocjuje globalny, międzynarodowy traktat ws. plastiku.
Na tej konferencji chodzi o coś więcej niż stworzenie traktatu międzynarodowego.
Musimy sprostać egzystencjalnemu wyzwaniu postawionemu ludzkości.
W końcu widać jakieś działania zmierzające do zakazania BPA
i innych podobnych bisfenoli, które powodują te same szkody.
Te chemikalia zaburzają hormony i zwiększają poziomy estrogenu.
W latach 30. XX wieku badano BPA pod kątem
potencjalnego wykorzystania w regulacji hormonów,
w tym w antykoncepcji.
W 2025 roku Unia stwierdziła, że już dosyć.
Od poniedziałku Unia Europejska zabroniła użycia
tego zaburzacza hormonów w pojemnikach na żywność.
Jeśli skupimy się na zdrowym podejściu do sprawy,
to odejdziemy od modelu, skupiającego się na tym, co widzimy na plażach
i w oceanach.
Musimy pomyśleć o tym, co się dzieje w ludzkich ciałach.
INTERWENCJA TYDZIEŃ 12 (KONIEC)
Zmieniliście coś w środowisku pracy,
co mogło zmniejszyć waszą ekspozycję?
Ja zmieniłem bardzo dużo.
Kiedy poznałam Bruna,
obawiałam się, że nie będzie w stanie
ograniczyć ekspozycji i zwiększyć liczby plemników.
To robotnik budowlany.
Był narażony na kontakt z materiałami budowlanymi.
Myliłam się.
Badaliśmy twoje nasienie cztery razy.
Trzy wyniki wypadły bardzo dobrze, a ostatni rewelacyjnie.
Widać wyraźną tendencję zwyżkową.
Tak jest!
Nie spodziewaliśmy się tego.
Nie do wiary.
Jeśli spojrzymy na twoją koncentrację plemników,
wynosiła ona 44.
Zwiększyła się do 60.
Wyniki badań twojego nasienia znacząco się poprawiły.
Super!
Liczba ruchliwych plemników wzrosła o 50 procent.
O rany.
- To wielka sprawa. - Super.
Liczby okazały się dosyć wysokie.
- Koncentracja znacznie wzrosła. - Właśnie!
To niesamowite.
Zmieniłeś się w Supermana.
Mam wasze wyniki.
Najbardziej ekscytujące dla mnie i pewnie dla was jest to,
że twoja całkowita liczba plemników jest bardzo wysoka.
Granica płodności to około 40.
Początkowo byłeś pod kreską, a teraz masz ich 77.
To świetny wynik!
Dziękuję.
Byłam bardzo zadowolona z wyników analizy nasienia.
Z sześciu badanych mężczyzn
pięciu poprawiło jakość nasienia w wielu parametrach.
- Jak się z tym czujesz? - Świetnie.
- Tak? - Tak.
Cieszę się, że interwencja podziałała.
Już nie jestem bezpłodny i mieszczę się w normie.
Kolejną pozytywną stroną tej interwencji
jest to, że poprawiła życie badanych w nieoczekiwany sposób.
Kiedy pozbyliśmy się plastiku,
schudłem z początkowych 96 kg do 90.
Teraz ważę 92 kg.
Schudłeś o cztery kilo.
W nocy mniej się budzę i mam głębszy sen.
Jedna trzecia uczestników obniżyła wskaźnik masy ciała.
Ponad 60% zgłosiło wzrost poziomu energii,
a 80% zgłosiło poprawę jakości snu.
Prawie wszyscy zadeklarowali, że nie zrezygnują z wprowadzonych zmian.
Czuję, że potrafię dłużej się skupić.
Nie mam już zaćmień. Czuję się lepiej i cieszę się życiem.
Czemu miałbym to zmieniać?
Żeby zrozumieć wzorce chorobowe, potrzebna jest większa populacja.
Wykorzystamy te wyniki,
by uargumentować wniosek do rządu o dofinansowanie większych badań.
Jesteśmy pionierami.
Dziś postanowiłam zrobić kolejny test ciążowy.
Podzielę się z wami wynikiem.
Nigdy nie wiadomo.
Jeden.
Dwa.
Trzy.
Cztery.
Co to znaczy?
To nie żart, prawda?
To nie żart, prawda? To niemożliwe.
Dwie kreski.
Nie ufam temu testowi.
Poczekaj. Zrobię jeszcze jeden.
Kochanie.
CIĄŻA
Kochanie.
Kocham cię.
Od naszej ostatniej rozmowy trochę się pozmieniało.
Jestem w 15. tygodniu ciąży.
Wiemy już, że to chłopiec,
więc nie możemy nazwać dziecka Shanna.
A planowaliśmy to zrobić.
Tu widać ciało. Tu są stópki.
Po interwencji okazało się, że jesteśmy w ciąży.
To prawda.
Jesteśmy w ciąży.
- Tak. - Super.
- Głównie to ja jestem w ciąży, ale cóż… - Tak się mówi.
Na początku zwróciłam się do uczestników na papierze.
Ciągle zaskakiwało mnie, jaką przyjemność sprawia mi ich poznawanie
i interakcja z nimi.
Wygląda pięknie.
Rusza się.
Rusza się, skarbie.
Czuję więź z każdym z nich.
To bardzo zaskakujące i nie zdarza się zwykle w badaniach.
Puk, puk.
- Cześć! - Cześć!
Patrzcie, co narobiliście.
To prawda.
Jeśli chcecie mieć dziecko,
uważam, że to wasze podstawowe prawo.
Teraz jestem bardziej optymistyczna
w kwestii rozwiązania problemu bezpłodności.
Ale to będzie walka, więc walczę.
Dlatego do was mówię.
- Jesteś idealny. - Tak.
JULIE I ERIC ZOSTALI RODZICAMI 8 LUTEGO 2026
DARBY I JESSE ZOSTALI RODZICAMI 13 LUTEGO 2026
MONIQUE I BRUNO TERMIN PORODU: 22 MARCA 2026
PAMIĘCI LUKE’A MEYERSA
Napisy: Tomasz Suchoń