Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
Garry Kasparov, süperstar, satrancın Napolyon'u.
İnek bir tip beklersiniz ama öyle değil.
- Çok karizmatik. - Gösterişli ve konuşkan.
Tarihteki tüm şampiyonlardan daha çok tartışmaya ve tepkiye yol açtı.
Hiçbir insan veya makine onu yenemez.
- Çok öz güvenlisin. - Öyle olmak zorundayım.
Dünya şampiyonuyum.
DÜNYA SATRANÇ ŞAMPİYONU
Satranç psikolojik bir savaştır.
İradelerin karşılıklı savaşıdır.
Rekabetin en zor ve en saf şeklidir.
Kazanırsan daha iyisin.
- Kişilik olarak mı? - Evet, her konuda.
Zorluk arıyorum.
Bilgisayara karşı oynadım. Her meydan okumaya varım.
On iki yaşındaki Macar öğrenci Judit Polgár
büyük bir uluslararası satranç turnuvasını kazanarak tarih yazdı.
Başta herkes beni hafife aldı.
"Sen kızsın, küçüksün. Burada ne işin var?" dediler.
Ama satranç zihinsel bir spordur ve kendinize inanmalısınız.
Judit, cinsiyet fark etmeksizin
kendi yaş klasmanında satranç tarihinin en iyisi.
Judit, tarihin en genç uluslararası satranç ustası oldu.
Bu ünvanı
Bobby Fischer ve Garry Kasparov gibi şampiyonlardan üç yaş önce kazandı.
1994'te
Judit Polgár ilk kez Garry Kasparov'la oynayacaktı.
DERGİ EDİTÖRÜ
Satranç tarihinde ilk kez
dünyanın bir numaralı kadın satranç oyuncusu,
dünyanın en iyi erkek oyuncusuyla oynayacaktı.
İnsanlar bu konuda heyecanlandı
ama aynı zamanda endişelendi.
Judit rezil mi olacaktı?
SATRANCIN KRALİÇESİ
Satrançta sonsuz olasılık vardır.
Kötü bir hamle yapmaya,
sonra sakinleşip toparlamaya hazır olmalısınız.
Her zaman yeni şanslar, yeni fırsatlar çıkar.
Hayatta olduğu gibi son derece dayanıklı olmalısınız.
Maçın son hamlesi oynanmadan asla bitmez.
SATRANÇ DÜNYASINI SARSAN KIZ
KADINLAR SIRALAMASININ BİRİNCİSİ
BU İSMİ UNUTMAYIN
Çocukken hayalim dünyanın en iyi oyuncularıyla
en iyi turnuvalarda oynamaktı.
Ama o hayaller imkânsız görünüyordu.
Bunun sebebi de kim olduğum ve geldiğim yerdi.
Bugün Macaristan'da komünist bir hükûmet var.
BUDAPEŞTE - MACARİSTAN 1970'LER
Modern bir totaliter devlet.
İfade özgürlüğü yok edildi.
Sorunlu ekonomi, artan enflasyon, işsizlik.
Milyonlarca Macar geçinebilmek için birkaç işte çalışıyor.
Avrupa'daki en yüksek intihar oranı.
Üç kızımın doğduğu zamanlarda çok fakirdik.
JUDIT'İN BABASI
İşçi mahallesinde yıkık dökük bir evde yaşıyorduk.
Evin her yeri rutubetliydi.
Kızlarımın daha iyi yaşamasını istiyordum.
Dâhilerin biyografilerini okumaya başladım.
Kalıpları incelemek için…
ULUSLARARASI USTA
…dünyanın en etkili isimlerine dair 400'den fazla kitap okumuş.
Doğuştan değil, doğru eğitimle dâhi olduklarını görmüş.
ULUSLARARASI USTA
Hepsi beş yaşında başlamış
ve bir alanda her gün sekiz dokuz saat çalışmışlar.
László Polgár da eşi Klára'yla
bir deney yaparak dâhi çocuklar yetiştirmeye karar vermiş.
İSTEMEYEN KIZINI SATRANÇ OYNAMAYA ZORLAYAN ZORBA BABA
Birçok insan bunu çocuk istismarı gibi gördü.
BÜYÜKUSTA
İleride onlara olumsuz etki edecek bir şey yaptığını düşündü.
Bu deneyin başarı getireceğinden hiç şüphe etmedim.
Doğru bir şey mi yapıyordu, bilemedim.
JUDIT'İN ANNESİ
Doğruyu söylüyorum.
Ama eşimi seviyordum, fikrini beğenmiştim.
Yani neden olmasın?
Neden satranç?
Cevabı basit. Satranç tahtası erişimi kolay bir şey.
Çok da ucuz.
Ablam Susan benden yedi yaş büyük.
Sofia da bir buçuk yaş büyük.
Yani satranca onlar benden önce başlamıştı.
Ben de beş yaşıma geldiğimde satranç eğitimime başladım.
Satrancın temel prensipleri çok önemlidir.
Önce taşların hareketini öğrenmelisiniz.
Altı farklı tip var. At, fil, kale, piyon…
Açılış stratejileri. Sicilya Savunması, Berlin Savunması.
Taşı elinizden bırakınca alıp yerini değiştiremezsiniz.
Annem ve babam
okula gitmenin akademik olarak zaman kaybı olduğunu düşünmüştü.
Bu yüzden evde eğitim aldık.
Babam kütüphanelerdeki gibi bir kart sistemi yapmıştı.
Her kartta stratejiler ve taktikler vardı.
Binlerce kartı ezberlemek zorundaydık.
Babam bir de özel bir duvar yapmıştı ve orada 30 satranç tahtası vardı.
Satranç bulmacaları vardı ve çözümü bulmamız gerekiyordu.
Çok fakirdik.
Elimizdeki bütün para satranç eğitimine ve çalışmaya gitti.
Bir öğretmen 10.00 ile 13.00 arası gelirdi.
Diğeri 14.00 ile 17.00 arası.
Hatta 17.00 ile 21.00 arası da doluydu.
Resmen tüm gün satrançla geçiyordu.
Cumartesileri, pazarlar, doğum günleri, kutlamalar yoktu.
Her gün çalışma günüydü.
Kızlar yine de çok eğlenirdi.
İlk turnuvama altı yaşımda, yaşadığımız mahallede girdim.
JUDIT, MAHALLEYE KARŞI
Çok net hatırlıyorum,
birincilik ödülü olarak mıknatıslı satranç seti vardı.
Onu kazanmayı çok istiyordum.
Normalde çok utangaç bir çocuktum.
Ama satranç oynarken kendi dünyamı buluyordum.
Katil gibiydim, saldırgandım, agresiftim.
Her şey siyah ya da beyazdı.
Rakibimi yenmek, saldırmak istiyordum.
Mat edebilmek için her şeyi feda etmek istiyordum.
İlk turnuvamı kazandım.
Mıknatıslı küçük satranç takımını da.
Maçları kazandıkça yaşadığım hisler
son derece güçlüydü.
Bunun ardından satranç oyuncusu olacağım çok netti.
Başka bir şey olamazdım.
En iyisi olmak istiyorsan zorluklarla karşılaşmak çok önemlidir.
Babam, deneyini kanıtlamak için
zor turnuvalarda oynamamızı istedi, bu da erkekler turnuvası demek oluyordu.
Ama erkeklere karşı oynamaya gittiğimizde Ay'a çıkmayı düşünmüşüz gibi baktılar.
Satranç erkek egemen bir spordu.
Gerçekten erkekler kulübüydü.
Sert bir ayrımcılığa uğradılar.
Erkeklerin turnuvasında kadınların oynamasına izin yoktu.
En hafif tabirle kadın satranççılara saygı duyulmazdı.
DÜNYA SATRANÇ ŞAMPİYONU
- Kadınlar kötü mü oynuyor? - Korkunç oynuyorlar.
Galiba pek zeki değiller.
- Bu bütün kadınlar için geçerli mi? - Bence öyle.
Şimdiye kadar hiç iyi bir kadın satranç oyuncusu olmadı.
KADINLAR DOĞUŞTAN APTAL MI? TARTIŞMA KIZIŞIYOR.
Satrancı anlamak ve anlamlandırmak için saf bir zihinsel yetenek gerekiyor.
ULUSLARARASI USTA
Satrançta iyi olmak için bir de kişilik lazım.
Gördüğümüz kadarıyla kadınlarda bunların ikisi de yok.
Fikrimiz çılgıncaydı.
Öyle ya da böyle, kardeşlerimle bunu değiştirmek istiyorduk.
Turnuvalara gidebilirsek başarabileceğimizi dünyaya gösterecektik.
Komünist bir ülke olan Macaristan'da
turnuvalarda oynamak adına başka ülkelere gitmek için
izin almanız gerekiyordu.
Yandaş olmanız gerekiyordu.
Yaratıcı fikirlerinizin olması ve farklı olmak istemeniz,
çocuğunuzun evde eğitim görmesini istemeniz
erkeklerle oynayan bir kız olmak istemeniz,
bu tip şeyleri komünist hükûmet desteklemezdi.
İZİN BAŞVURUSU REDDİ
Diğer kız oyuncuların aksine Doğu Bloku'ndan ayrılmamız yasaktı.
MACAR TURNUVALARINA KATILSALARDI GERÇEK BİR DEĞER TAŞIRDI
Komünizmde söyleneni yapmazsanız…
DAHA AĞIR BİR CEZA
…bedelini önce siz ödersiniz, sonra da muhtemelen aileniz.
Bazen polisler ellerinde makineli tüfeklerle gelirler
ve sabah bizi yataktan kaldırırlardı.
Meğer gelmelerinin sebebi
bizi akıl hastanesine yatırmak
ya da hapse atmakmış.
Hatta çocukları elimizden alabileceklerini de söylediler.
Çocukları bizden alacaklar.
Hayal etsenize.
Babam her zaman deneyini kanıtlamaya çalışıyordu
ve hayal ettiği gibi yaşamak için savaşmaya hazırdı.
"Satranç oynamaya dönün" diyordu.
Sizin buna vereceğiniz tek cevap ise daha çok çalışıp sonuç almak olur.
Sadece Macaristan'da ve Doğu Avrupa'da oynama iznimiz vardı.
Yetişkinlere karşı oynuyordum ve birbiri ardına maç kazanıyordum.
Yeni bir meydan okumaya ihtiyacım vardı.
Çok fazla körleme satranç oynadım.
Piyon, e4.
At, c3.
At, f7.
Şah mat.
Hedefim her maçı kazanmaktı.
Elbette gerçek hayalim
dünyanın ilk 10'una girmek ve en iyilerden biri olmaktı.
KÜÇÜK ŞAMPİYONUN HER HAMLESİ DOĞRU
O zamanlar dünyanın en iyi oyuncusu Sovyetler Birliği'nden Garry Kasparov'du.
Çok küçük yaşımdan beri takip ettiğim biriydi.
Yeni satranç şampiyonu tacını giydi.
Garry Kasparov dünyanın en genç satranç şampiyonu oldu.
SATRANCIN YENİ KRALI
Hep beraber halıya oturur,
maçlarını izler ve çok şey öğrenirdik.
Kasparov'la oynamak Larry Bird veya Jordan'la oynamak gibi.
Amansız hırs, amansız çaba ve kendi üstünde yarattığı baskı.
Her tempo türünde en iyisi.
Kendi kendimi batırmadığım sürece ünvanımı alacak birini tanımıyorum.
Fikirlerini, açılışlarını, oynayış tarzını çok yakından takip ediyordum
ve kopyalıyordum.
Agresifti.
Ben de agresiftim.
Onun büyük bir hayranıydım.
Ona karşı oynamayı hayal etmeye başlamıştım.
Ailede aktarılan efsaneye göre
satrancı keşfettiğimde beş buçuk yaşında falanmışım.
Azerbaycan'ın Bakü şehrinde kış akşamlarından biriydi.
SSCB'nin güneyinde yer alan bu şehirde doğup büyüdüm.
Annem ve babam yerel bir gazetede satranç bulmacası çözmeye çalışıyordu.
Oyundaki sırlar beni âdeta büyülemişti.
Sadece 64 kare, 32 taş.
Satranç beni anında içine çekmişti. Resmen bir tutku vardı.
Bunun için yaratılmıştım.
Sovyetler Birliği'nde satranç politik bir silah olarak görülüyordu.
Yozlaşmış Batı karşısında komünist rejimin zekâ üstünlüğünü
göstermek için kullanılıyordu.
Yetenekli oyuncuları belirleyen,
gelişmelerine yardımcı olan
çok geniş bir ağ vardı.
Hızlıca yükselmeme yardım ettiler çünkü yeteneğim hemen keşfedildi.
GELECEĞİ PARLAK ÖĞRENCİ
DOĞU'DA YÜKSELEN YILDIZ
GELECEĞİN ŞAMPİYONU MU?
Satranç, Sovyet satrancından ibaretti.
Satrancın her alanını domine ettiler.
Her yıl, şampiyon olan erkek ve kadın çıkarıyorlardı.
Satrancı iyilerinden öğrenmek istiyorsanız Sovyet satranç okuluna gitmeliydiniz.
Satranç dünyasının zirvesini kontrol ediyorlardı.
O zamanlar Susan çok ciddi turnuvalarda iyi iş çıkarıyordu
ve 1984'te kadınlar sıralamasında Susan dünya birincisi olmuştu.
Bu yüzden uluslararasında kabul görmeye başladı.
Bu akşamki haberler…
Macaristan'dan Susan Polgár.
Susan Polgár, en iyi kadın…
- En iyi kadın satranç… - En yüksek reytingli kadın oyuncu.
ON BEŞ YAŞINDA DÜNYAYA MEYDAN OKUYOR
Bana engel olmaya çalışmalarına rağmen başaramamaları çok tatmin ediciydi.
Bir uzman ona "Mozart'ın satrançtaki hâli" dedi.
İki kız kardeşi de başarı yakalamıştı.
"KADIN SATRANCI" OYNAMAYAN KADINLAR
Gazeteciler Macaristan'a gelip röportaj istediler.
SEYAHAT İZNİ VERİLMEDİ
Dünyanın bir numaralı kadın oyuncusunun
bölgeden çıkma izni alamamasını anlayamadılar.
MACARİSTAN'DA TARTIŞILIYOR
MACAR YETKİLİLERLE UZUN BİR SORUN GEÇMİŞİ VAR
Gazeteciler, şayet yetkililer
Polgár ailesine karşı negatif ayrımcılığı durdurmazsa
insan hakları ihlalleri nedeniyle
Macaristan'a karşı dünya çapında bir mücadele başlatacaklarını söylediler.
BUDAPEŞTELİ ÜÇ KIZ KARDEŞ ERKEK DÜNYASINA MEYDAN OKUYOR
Bir yerden sonra Macar hükûmeti
baskının arttığını ve bunun itibar zedelediğini gördü.
Sonucunda pasaportlarımızı vermek zorunda kaldılar
ve Batı'ya seyahat edebildik.
Çok heyecanlıydık.
Gücümüzü dünyaya gösterebilmeyi hayal ediyordum.
Artık imkân vardı.
SELANİK - YUNANİSTAN
1988 Satranç Olimpiyatı'na katılan 100'den fazla ülke vardı.
12-30 KASIM 28'İNCİ SATRANÇ OLİMPİYATI
Her ülke en iyi temsilcilerini gönderir.
Macaristan'ın kaptanı, kardeşler olarak üçümüzün
ve dördüncü kişi olarak da Ildikó Mádl'ın katılmasına karar verdi.
Kadınlar Olimpiyatı'nda sırf kadınlara karşı oynamak çok tuhaftı.
Ama kaideyi bozmuştuk.
Sonunda yeteneklerimizi gösterebilecektik.
Tüm dünyaya karşı biz vardık.
FIDE adına,
28'inci Satranç Olimpiyatı'na hoş geldiniz.
Satranç Olimpiyatı satrancın zirvesidir,
en büyük takım turnuvası ve en prestijli etkinliktir.
Resmen herkes oraya gelir.
Takım etkinliğinde oynamak,
dünyanın en iyi satranç ülkesi olduğunu ispatlamak için.
İki bölüm vardır.
Erkekler turnuvası ve Kadınlar Olimpiyatı.
İki hafta boyunca her gün bir ülke, başka bir ülkeyle kapışır.
Sonraki gün başka bir ülkeyle.
Her karşılaşmada en fazla üç puan kazanabilirsiniz.
En yüksek puanı alan altın madalya kazanır.
Turnuva salonuna gitmek bile muazzam bir şeydi.
Daha çok küçüktük.
İlk kez zirveyi, satranç dünyasının en iyilerini görmüştük.
Kasparov orada.
Susan'ın Garry Kasparov'la sohbet ettiğini gördüm
ve Sofia'yla kıkırdaşıyor, gülüşüyorduk.
"Vay be, Kasparov bizimle konuşuyor."
Polgár'ların seçilmesiyle ilgili çok tartışma vardı.
Takım çok gençti.
Genç kızlardan oluşan bir takım dünyanın en iyilerine karşı oynuyordu.
Yeni bir soluk oldular ama çoğu insan onlara güldü,
"Tamam, Sovyet takımına dönelim" dedi.
Satranç dünyası Sovyetler'deydi.
Otuz yılı aşkın süredir tek bir Olimpiyat kaybetmemişlerdi.
Kimse onları yenemiyordu.
BİRİNCİ TUR MACARİSTAN - AVUSTRALYA
Bütün oyuncular yerlerine lütfen.
Salona girdim.
Oturdum.
Ben birinci tahtada oynadım.
Judit de hemen yanımda, ikinci tahtada oynuyordu.
Üçüncü tahtada da Ildikó Mádl'la ben değişimliydik.
Taşları düzenledim.
Gerginlikten bacaklarımı sallıyordum
ve dünyanın en iyi oyuncularından bazılarıyla oynamaya
zihinsel olarak hazır mıydım, merak ediyordum.
Gerilim artıyordu.
Ama maç başladığında tamamen farklı bir zihniyete geçilir.
Satranç tahtasının dışında olan her şeyden kendimi soyutlarım
ve maça odaklanırım.
MACARİSTAN - AVUSTRALYA
İKİNCİ TUR MACARİSTAN - FRANSA
Maç sırasında havaya girdim
ve birbiri ardına rakiplerimi yendim.
GALİBİYETLER - MAĞLUBİYETLER
Evet, muazzam bir iş çıkardı.
Judit ilk birkaç maçı kazandıktan sonra insanlar ondan korkmaya başladı.
O oynadığında
kazanma şansımızın yüksek olduğunu biliyorduk.
MACARİSTAN
Çok iyi satranç oynayan genç kızları görmeye hiç alışkın değildik.
Çok sıra dışıydı.
Saçını atkuyruğu yapmış şekilde oturan 12 yaşında bir kız
turnuvaya damga vuruyordu.
Rakiplerini acınası duruma sokuyordu.
Öyle bir etki yaratmıştı ki yüzlerce insan o turnuvayı izlemeye geldi.
Âdeta Polgár çılgınlığı vardı.
Polgár'lar tam bir satranç fenomeni oldu.
Muazzam yetenekleri var.
Judit henüz 12 yaşında ve yaşının en iyi oyuncusu.
Judit çok yetenekli.
Keşke o yaşta ben de o kadar iyi olabilseydim.
Kadınlar dünya şampiyonu olma ihtimali çok yüksek.
Hiç şüphem yok.
Satrancı oynayışı, her hamlenin ardındaki enerji
kadın satrancında görülmemiş bir şeydi.
Çok iyi oynadım
ama elbette Sovyetler de son derece iyi oynuyorlardı.
SIRALAMA - 1. SOVYETLER BİRLİĞİ 2. MACARİSTAN
Polgár kardeşlerin,
Rus kadınların kendinin gibi gördüğü altın madalyayı almak için
mucizeye ihtiyacı var.
Takım arkadaşımız Ildikó Mádl,
"Şu an gümüş madalyayı verseler hemen çekilirim" dedi.
Judit'in başından beri hedefi altın madalyayı kazanmaktı.
Bu inanç herkesi etkisi altına aldı.
MACARİSTAN - 11'İNCİ TUR
MACARİSTAN - 12'İNCİ TUR
Judit maçlarını kazanmaya devam etti.
Susan, Ildikó ve ben de idare ediyorduk.
SIRALAMA - 1. SOVYETLER BİRLİĞİ 2- MACARİSTAN
Son tur maçlarına gelinmişti
ve altın madalya kazanmaya giden yolda her şey bu maça bağlı olduğu için
büyük bir gerginlik vardı.
Sovyetlerin tahttan indirilebileceğine çoğu insan inanmadı.
Ben çok hızlı kazandım.
Ildikó Mádl berabere kaldı.
MACARİSTAN - 14'ÜNCÜ TUR
Her şey Susan'ın gelmiş geçmiş en iyi kadın oyunculardan
Pia Cramling'e karşı oynayacağı maça kalmıştı.
Korkutucuydu ama yapabileceğim en iyi hamleleri yapmaya çalıştım.
Son ana kadar
altın madalyayı alıp alamayacağımız belli değildi.
Son tur bittiğinde altın madalyayı kazandığımızı anladık.
Aşırı mutlu olduk.
Macaristan takımı
toplam 33 puan kazanarak yeni bir rekor kırdı.
Judit geldi ve önüne çıkan herkesi yendi.
Hiç maç kaybetmedi.
Kesinlikle olağanüstüydü.
Polgár'ların kim olduğunu tüm dünyaya gösterdi.
Altın madalyanın kazananı, Macaristan.
Tüm dünyanın bizi desteklediğini hissettik.
Memleketimizde çok az hissedebildiğimiz, insana moral veren bir histi.
Selanik'ten Budapeşte Havaalanı'na döndüğümüzde
beklenmedik bir durum yaşandı.
İnsanlar bizi bekliyordu.
SELANİK'TE ALTIN MADALYA
HANIMLARA TEBRİKLER!
Satranç Olimpiyatı hayatımızı değiştirdi.
HARİKAYDINIZ KIZLAR!
Yüz karası olarak ayrıldık, altın kızlar olarak döndük.
Macar halkı Polgár ailesini ilk kez gerçek anlamda tanımıştı.
Meclise davet edildik.
Devlet başkanı bizi kutladı.
Peki László Polgár artık tatmin oldu mu?
"Hayır" desem yalan olur.
Hükûmetin, Satranç Federasyonu'nun, herkesin yaklaşımı değişti.
Yanlış bir şey yapamazdık.
Siyasi durumlar değişiyordu.
Berlin Duvarı yakında yıkılacaktı.
Bu olaydan ve Olimpiyat galibiyetimizden sonra
seyahat etmemiz çok daha kolay hâle gelmişti.
Judit o yıl bir sürü turnuva kazandı
ve kardeşler arasında rekabet de yoktu.
Yapabileceklerinin sınırı olmadığını düşündük.
Ne zaman yeni bir kadın şampiyon göreceğiz?
Belki şu an yanımda oturuyordur. Bilmiyorum.
JUDIT'İN REYTİNGİ
Dünya böyle bir şey görmedi.
Her turnuvada daha iyiye gidiyor. Dehşet bir şey.
Sadece altı ayda 200 reyting yükseldim ve bu muhteşem bir şeydi.
Satrançta bir reyting sistemimiz var.
Hesap çok basit.
İki kişi birbirine karşı oynar ve reytingleri vardır.
Beni yenerseniz siz puan kazanırsınız, ben puan kaybederim.
EN İYİ OYUNCULAR - KADIN
On iki yaşımdayken dünyanın bir numaralı kadın oyuncusu oldum
ama durmuyordum.
ON İKİ YAŞINDA EN İYİ KADIN OYUNCU OLDU
Büyükusta olmak istiyorum.
Reytingim sürekli yükseliyor.
Büyükusta olmak için 2500 reytinge ya da yukarısına çıkmalı
ve üç ayrı üst düzey turnuvada, yüksek seviyede oynamalısınız.
SATRANÇ REYTİNG SKALASI
ARTIK YETİŞKİN BÜYÜKUSTALARI YENİYOR
Judit rekorları birer birer kırıyordu.
SATRANCIN FIRST LADY'SİNİN HEDEFİ DÜNYA REKORU
Bobby Fischer'ın 33 yıllık rekorunu kırıp
dünyanın en genç büyükustası olma ihtimaline karşı
herkes çılgına dönmüştü.
Her ay dergilere kapak oluyordu.
Herkes gelişimini izliyordu.
ÇEKİL YOLDAN FISCHER, JUDIT POLGÁR GELİYOR
Sonra 1991'de Macaristan Süper Şampiyonası'na katıldım.
Orada 15 yaş, 4 aylıktım.
BOBBY FISCHER 15 YAŞ, 6 AYLIKKEN BÜYÜKUSTA ÜNVANI ALDI
Bobby Fischer'ın rekorunu kırmak için son şansımdı.
JUDIT, FISCHER'IN REKORUNA KARŞI
2480 REYTİNG
En çekişmeli Macar şampiyonasıydı.
2570 REYTİNG
Macaristan'ın en iyileri oradaydı.
2600 REYTİNG
Elbette kimse beni rakip görmüyordu.
Çok iyi oynuyordum.
İnsanlar için şaşırtıcıydı.
SON TUR
Son turdu.
Siyah taşlarda ben vardım
ve rakibim Macar büyükusta Tibor Tolnai'dı.
Büyükusta olmak için Tibor Tolnai ile berabere kalmalıydı.
Ama turnuvayı kazanıp Macar şampiyonu olmak için
kazanması gerekiyordu, yani bir ikilem içindeydi.
Ya berabere kalmakla yetinip büyükusta olacaktı
ya da tamamen yüklenip şampiyonayı da kazanmaya çalışacaktı.
Çoğu satranç oyuncusu beraberliğe gider, ulusal şampiyonayı kaybeder
ama büyükusta ünvanını kazanırdı, böylece tarih de yazardı.
Kaybederse ünvanı da alamaz.
Korkunç oynuyorlar.
Galiba pek zeki değiller.
Bobby Fischer'ın rekorunu kırmak istedim ama turnuvayı kazanmak da istiyordum.
Daha riskli olanı seçti.
Onun adına çok gergindim.
Taktiksel oynuyordum, riskli pozisyonlar alıyordum.
Merkezin kontrolü bendeydi.
Sonra rakibimin hiç beklemediği bir hamle yaptım.
20'NCİ HAMLE
Atımla yan taraftan c4'e atladım.
Oradaki piyonu almak istiyordum.
Beyazlar atımı alamazdı çünkü karşılığında ben de onu alırdım.
Sonra hem veziri hem de fili tehdit ederdim
ve beyaz için her şey mahvolurdu.
Bazen maçlarda tek bir hamle bile fark yaratabilir.
Birkaç hamle sonra…
Kazandım.
15 yaş, 4 aylıkken büyükusta oldum, Bobby Fischer'ın rekorunu kırdım.
MACAR KIZ EN GENÇ BÜYÜKUSTA OLDU
Bu başarının önemini ne kadar anlatsak azdır.
Judit, erkek ve kadınlar arasında en genç yaşta büyükusta olabilen
kişi olmuştu.
On beş yaşında birinin ülke şampiyonluğu kazanması,
aynı zamanda büyükusta olması
peri masalı gibiydi.
Büyükusta olmak çok önemli bir şey.
Öyle bir oyuncuyu yenebildiğim için daha çok öz güven kazandım.
Ama şimdi bir de "Sırada ne var?" diye düşünüyordum.
LINARES - İSPANYA
Linares turnuvası dünyadaki en önemli turnuva.
Linares, satrancın Wimbledon'ı gibidir.
Her yıl Linares'te bir araya geliriz ve kimin ne durumda olduğunu görürüz.
Satranç tarihinde ilk kez
dünyanın en iyi erkek oyuncularıyla bir kız da Linares'te.
İlk elit seviyeli turnuvamdı.
En iyi oyuncular oynuyordu.
Garry Kasparov da dâhil.
Böyle bir turnuvaya hazırlanmak çok zordur
ama bunu biliyorduk ve çalışmak için aylarca vaktim vardı.
Turnuvaya iyi hazırlanmak onun için çok önemliydi.
Kasparov'un oynadığı açılış varyasyonlarını inceleyip
bunlara karşılık bulmalıydı.
Bütün oyuncuların
benden iyi olarak değerlendirildiği bir yerde
nasıl oynayacağım konusunda gergin ve meraklıydım.
Kasparov bir röportajda
"Judit'in Linares'te oynaması çok güzel.
Böylece onun gerçek gücünü anlayabileceğiz" dedi.
"Gerçek güç" derken ne demek istediğini bilmiyorum.
Elimden geleni yapacağım.
Sence onu yener misin?
Linares'te hep baskındım.
1992 ve 1993'te açık ara farklarla kazandım.
LINARES'TE BİRİNCİ
LINARES'E HÜKMETTİ
1994'te de
kendime güveniyordum çünkü satrancın en güçlüsü bendim.
Son derece önemli bir andı
çünkü ilk kez dünya şampiyonu Garry Kasparov
dünyanın en iyi kadın oyuncusuyla karşılaşıyordu.
O zamanlar kadın bir oyuncunun en iyi erkek oyuncuyla oynaması
duyulmamış bir şeydi çünkü aynı turnuvalarda oynamazlardı.
Bu tarihî bir andı.
O seviyedeki ilk turnuvasıydı.
Çok iyi bir oyuncuydu ama…
Evet, yine de bir kadın oyuncuydu, yani kendini kanıtlamalıydı.
BİRİNCİ MAÇ
Kasparov maçtan 30 saniye önce masaya geldi
ve tüm fotoğrafçılar flaşları hazır şekilde onun önündeydi.
"Ne yaptığımı biliyorum, hazırım, seni yeneceğim" dercesine
büyük bir öz güveni vardı.
Sizi kanlı canlı yemek istiyormuş gibi hissederdiniz.
Aramızdaki ilk maç.
Her şey olabilir.
Beyaz taşlarda ben vardım.
İlk hamlem hep aynıydı.
Birinci hamle, e4.
Şah Piyonu Oyunu açılışı.
ŞAH PİYONU OYUNU
Kasparov'a karşı oynarken Sicilya Savunması yapacağını biliyordum.
SİCİLYA SAVUNMASI
Çünkü bu karşılığın uzmanı.
Sicilya Savunması agresiftir.
Oyuncular tahtanın merkezini kontrol etmek için savaşır
ve bu da çok dinamik bir oyuna yol açar.
13'ÜNCÜ HAMLE
Ve oyun çok çabuk açılır.
Judit aşırı agresif oynamaya karar vererek
vezirini Kasparov'un şahına yaklaştırdı.
14'ÜNCÜ HAMLE
Vezir, siyah şahla aynı hizadaydı
ama şaha öyle düşünmeden saldıramazsınız.
Güçlü oyuncular buna asla izin vermez.
Yani biraz ince düşünmeniz gerekir.
Ama Judit gençken hiç o kadar ince düşünemezdi.
Size doğrudan saldırmak ister, yerle bir etmeye çalışırdı.
Kasparov'a karşı bu zor bir yöntem tabii.
Judit planı yokmuş gibi hamleler yapmaya başladı
çünkü saldıracak bir yol bulamadı
ve kontrolünü kaybetti.
Kasparov en başından beri hamlelerimi savuşturdu.
Mükemmel hamleler yaptı.
Çok düşünüyordum.
Zamanımın çoğunu kullanıyordum.
Durum gittikçe daha da kötüleşti.
İzlemesinin keyifli olmadığını hissedebiliyordunuz.
İnsanlar salona girip çıkıyordu
ama siz pes etmezsiniz.
34'ÜNCÜ HAMLE
35'İNCİ HAMLE
Sonra 36'ncı hamleye geldik
ve çok garip bir şey oldu.
Kasparov atını c5'e getirdi.
Çok hatalı bir hamleydi.
Bunun ardından filimi oynayıp
çatal çekerek
vezirine ve kalesine saldırabilirdim
ve ikisini de savunacağı bir hamle yapamazdı.
Yaptığı hamleden önce maçı kaybedeceğimi biliyordum
ama bundan sonra
beraberliğin de mümkün olduğunu fark ettim.
Dünyanın en iyi oyuncusuyla oynadığıma ve bunun olduğuna inanamadım.
Ama elini taştan bıraktıktan sonra çabucak geri aldı
ve farklı bir hamle yapmak için baştaki kareye geri koydu.
Bu çok şaşırtıcıydı.
Rakibim kural dışı bir hareket yaptı.
Dokunulan taşı oynama kuralı satrançta çok önemlidir.
Bir taşı elinizden bıraktıysanız hamle yapmışsınız demektir.
Bir hamle daha yaparsanız
net bir şekilde kural ihlalidir ve hile yapmaya girer.
Fakat bunu sadece Judit gördü.
Etrafa bakıyor, "Yok artık. Ne oluyor böyle?" diyordum.
Kimse bir şey söylemedi ve bunu nasıl çözeceğimden emin değildim.
Sonra düşündüm ki eğer kimse bir şey söylemiyorsa
o zaman ben de bir şey söylememeliyim.
Belki sadece benim açımdan öyle görünmüştür.
Yani bir de 17 yaşındaki yeni biri dünya şampiyonuna karşı oynuyor.
Burada ses çıkarırsam gelecekte davet edilmeyebilirim.
Nasıl kanıtlayabilirim ki?
O varken beni kim dinler?
Onu bu şekilde suçlasa
ve Kasparov reddetse
"Maçı kaybeden bu şımarık velet
kaybetmeye dayanamadığı için
korkunç bir şeyle Kasparov'u suçluyor" olacaktı.
Meğer İspanyol televizyon kanalının ekibi orada çekim yapıyormuş
ama kameranın arkasında kimse yokmuş.
Yani o an kayda alınmamış.
Judit oyuna devam etti
ve kurala göre oyuna devam edersen geriye dönük şikâyette bulunamazsın.
Sonra Kasparov iyi hamleler yaptı.
Kazanç konumundan zafere doğru yol aldı…
…ve maç bitti.
BİR NUMARALI KIZ, KASPAROV'A YENİLDİ
Çok üzgündüm.
Maçtan sonra yemek için restorana gittim.
Turnuva döneminde böyle yapardık.
Birden masaya hakem geldi
ve bana "Yardım edebileceğim bir şey var mı?" diye sordu.
Ben de "Madem bunu soruyorsunuz,
şunu bilmek istiyorum.
Bizden hemen 15 metre uzakta duran kamera
kayıt yapıyor muydu?"
Sonra olay büyümeye başladı.
Garry Kasparov neler olduğunu anladı
ve bu konuya sinirlenmeye başladı.
Etraftaki insanlara, "Bu konuda bir şey yapılmalı,
bunu yazmanız lazım, resmen rezalet" dedi.
Kimse Kasparov'dan şüphelenmedi. Son derece saygın bir satranç oyuncusu.
Ama yine de "Ne düşünüyorsun? Taşı elinden bıraktın mı?" diye sordum.
Bana dedi ki
"Bilmiyorum. Sanmıyorum ama bilmiyorum."
Turnuva organizatörü basın açıklaması yaptı.
BAY KASPAROV, HİLEYE İHTİYAÇ DUYMAYAN ÖRNEK BİR SPORCUDUR.
Açıklamada Kasparov'un dürüst bir oyuncu olduğu söylendi.
Sonra bir haber çıktı
ve çekim ekibinin Linares'e döndüğü yazıldı.
Çekim ekibi Madrid'e döndükten sonra
kamerayı kapatmayı unuttuklarını fark etmişler.
Çekim devam ediyormuş.
Çekim ekibi görüntüleri gösterdi.
Görüntülerde net bir şekilde taşı elinden bırakıyor,
sonra geri alıyor ve geri çekiyor.
Videoya yansıyan o şok hâlini hatırlıyorum.
Olanlara Judit de inanamamış.
Video hislerimi kanıtladığı için mutluydum
ama aynı zamanda bu tam olarak bir teselli sebebi değildi
çünkü maçtan sonra notasyon kâğıdını imzalayınca
hiçbir şeyi değiştiremezsiniz.
Kimse bir dünya şampiyonunun,
bir kıza kaybetmeyi daha utanç verici bulduğu için
böylesine kural çiğnemesini beklemez.
Rakibime güvenmem büyük bir sorundu.
Güvenmemeliydim.
Evet, o konuda küçük bir tartışma çıkmıştı.
Elimle taşı bıraktığımı hissetmedim.
Ben bir puan için öyle bir şey yapmam.
Videoya bakarsanız saniyenin 10'da birinde görünüyor.
Yanlış bir şey yaptığımı hissetmedim.
Çok ağır hareket etmedikçe bunu hissetmezsiniz.
Aynı hızda yapın, hissedecek misiniz görün.
Mesele maçı kaybetmek değildi, sonuç yine de beraberlik olurdu
ama yine de galibiyeti kaçırmam tatsız olurdu.
LINARES OLAYI AĞIR ÇEKİMDE
Bu durum turnuvamı berbat etti
çünkü turnuvanın kalanında insanlar bunu hatırlatarak baskı yaptı.
KURAL İHLALİ
IŞIK HIZINDAKİ EL
Skandal ortaya çıktı ve yayıldı.
Şampiyonlar hile yapıyor
veya birazdan izleyeceklerimize göre durum böyle.
Şampiyonun yasak bir hareket yaptığını görebiliyorsunuz.
GARRY KASPAROV'UN HIZLI ELİ VİDEODA
Büyük bir olaya dönüştü.
KASPAROV'DAN HATA
GÖZDEN HIZLI EL
Satranç tarihinin en meşhur olaylarından biri kesinlikle.
Judit tabii ki çok üzgündü.
Ama yaptığı şey
özellikle o durumdaki biri ve o yaştaki bir kız için takdirlikti.
Final gününde otelin lobisinde Kasparov'un yanına gitti
ve "Bunu bana nasıl yaparsın?" dedi.
Garry Kasparov'u bizzat görmemiş biriyseniz
bunun ne kadar cesurca olduğunu anlamayabilirsiniz
çünkü Kasparov büyük bir güçtür.
Garry'den açıklama istedim.
Onu başkalarının önünde küçük düşürdüğümü düşünüp alındı.
Bir röportajda bunu sormuştum
ve "Biraz edep öğrenmeli" demişti.
O kadar üzülmüştü ki üç yıl konuşmadılar.
Maçtan sonra gazeteciler ve ailem konuşuyor, sorular soruyorlardı.
Konuşması baş ağrıtan bir konuydu.
LINARES SIRALAMASI
Hatalı hamle yapsa da
benden iyi oynadı, bunu anlıyorum.
Çok kötü bir histi.
Maç kazanamadıkları için
onları hiçbir zaman azarlamadım
ama yine de kaybetmek çok kötü.
Babam, deneyini kanıtlamak için,
çocuklarıyla birlikte büyük bir şey başarabileceğini
başkalarına göstermek için başarı beklediğini hiç saklamazdı.
Bu olaydan sonra
Kadınlar Satranç Olimpiyatı'na bir kez daha
katılmamız gerektiğini söyledi.
Kadınların turnuvalarında açık ara iyi olduğumuz bence ortadaydı.
Kendimi erkeklere karşı kanıtlamak istiyordum.
O andan itibaren
bazı kararları kendi başıma vermeye başladım.
Bazen anne babaların sözlerine rağmen kendi yolunuza gitmek önemlidir.
MADRID - İSPANYA
Aynı yıl Judit'i Madrid'deki turnuvada izledim
ve şahane bir oyun ortaya koydu.
Çok güçlü oyuncuları yendi
ve Judit'in kazanması karşısında
erkek oyuncuların tepkilerini asla unutmam.
Rakibinin maçtan çekilmediği, el sıkışmadığı dört maç vardı.
Böyle şeyler satrancın kutsalıdır.
Maç sonu bunlar yapılır ama onlar çekip gittiler.
Utanç vericiydi.
GENÇ KIZ NASIL AYAĞA KALKILIR GÖSTERDİ
JUDIT POLGÁR'DAN MADRID'DE HARİKA ZAFER
ZAYIF CİNSİYET ÇOK ZAYIF DEĞİLMİŞ
Erkekleri yendiğinde nasıl tepki veriyorlar?
Elit oyuncuların ve dünya şampiyonlarının saygılarını kazanmak için
çok çabalıyordum.
Bazıları oraya ait olmadığımı düşündüler.
Dünyanın en iyi oyuncusu olmak için ne yapması gerekir?
Bence çok zor.
Çok şanslı olması gerek.
Büyükustalardan Viktor Korchnoi benim kahvehane oyuncusu olduğumu söyledi.
Beni ciddiye almadı.
"SADECE OYNAMAK İSTEMEDİĞİMDE BENİ YENEBİLİR
VE BUGÜN OYNAMAK İSTEMİYORDUM." JUDIT'E YENİLDİKTEN SONRA VIKTOR KORCHNOI
Sırf kız olarak doğdum diye kendimi daha çok kanıtlamam gerekti.
Daha önce hiç kadın dünya şampiyonumuz oldu mu?
- Kadın klasmanında. - Neden?
Düşününce bu kadınlar için harika bir spor.
Gerçekler aksini söylüyor.
- Ama Macaristan'dan Judit Polgár. - Judit bir istisna.
Fakat o bile maç içinde mücadele ruhunu korumakta sorun yaşıyor.
1996'da Dos Hermanas'ta davetli bir etkinlik vardı.
DOS HERMANAS - İSPANYA
Maçlardan önce
yanımda annem vardı ve asansör bekliyorduk.
Asansör durdu, kapılar açıldı ve Kasparov koçuyla karşımızda belirdi.
Olaydan yıllar sonra karşılaştığımız için arada hafif gerginlik oluştu
ve tuhaf bir an yaşandı.
Annem "Asansöre bin hadi" dedi.
İKİNCİ MAÇ
İyi bir mücadele ortaya koymayı düşünerek maça gittim.
SAAT - DAKİKA - SANİYE
AÇILIŞ
Yine beyaz taşlardaydım.
Avantaj bendeydi.
İlk hamlede e4 oynadım.
ŞAH PİYONU OYUNU
SİCİLYA SAVUNMASI
Yine Sicilya karşılığı verdi
ama maçın kıran kırana geçeceği oradan belliydi.
Judit hemen saldırıya geçip veziri hedef aldı.
Sonra şah çekti ve şahın hareket etmesi gerekti.
Sonra saldırıya fil de katıldı.
Çok agresif oynayacağını biliyordum ama fazlasıyla şaşırdım.
Judit âdeta bir enerji topu gibiydi,
resmen bir yıldırımdı, patlamaya hazırdı.
Judit açılışta çok yüklendi, oldukça agresif oynadı
ve güzel pozisyonlar aldı.
OYUN ORTASI
Sonra oyun ortası geldi.
Oyun ortası, rakibinizi kurnazlıkla alt etmeye çalıştığınız,
derin fikirlerin döndüğü aşamadır.
Asıl olayın, aksiyonun yaşandığı aşama budur.
Kasparov risk almaya karar verdi
ve cesurca bir hareketle kalesini tahtanın ortasına yerleştirdi,
Judit'in vezirini ve filini tehdit etti.
Tam bir it dalaşı.
Bu noktada Judit biraz sarsılmıştı ve Garry onu yıpratmaya devam etti.
Maçın yoğunluğunu etkileyen bir unsur da sürenin uzunluğuydu.
Sanki kedi-fare oyunu vardı.
Kasparov kazanç konumuna geçti,
bir şekilde paçamı kurtardım,
sonra yine kazanç konumuna geçti.
Hatalı hamleler yapmaya başladım.
Garry çok iyi oynadı ve maçın gidişatını eline aldı.
Kendimi nasıl kurtaracağıma dair
hamle hesaplamaları yapıyordum.
Hamle sırası Kasparov'daydı
ve kalesini cesurca bir hamleyle Judit'in şahının hizasına çekti.
Judit taş kaybedecek gibiydi, belki oyundan çekilebilirdi.
Birçok kadın oyuncunun tipik zaaflarından biri
tehdit altındayken paniklemeleridir.
Tehdit mi var? Panik var, savunma var.
Ne yapacağınıza o an karar vermelisiniz.
Ve zaman daralıyor.
Judit tehdidi görmezden geldi.
Karşı saldırı yaptı ve piyon aldı.
Bu noktada bir piyon öndeydi.
Saldırganlığım panikle değil, ekstra saldırganlıkla karşılanmıştı.
Judit çok iyi savunma yaptı.
Kasparov'un oyunu kazanmasını zorlaştırdı.
Bu saatlerce süren bir maçtı.
Sonra hiç beklenmedik bir fikir buldum.
Judit siyaha şah çekti ve sonra kalesini feda etti.
Şok edici bir hamleydi.
Garry hiç beklemiyordu.
Birden Garry'nin kazanç konumu o kadar da rahat bir konum olmaktan çıktı.
Judit maçta varlığını sürdürebilmek için böyle numaralara bel bağlıyordu.
Altı saatlik bir süreden sonra oyun sonuna ulaştılar.
OYUN SONU
Oyun sonunda vezirlerimiz yoktu ve saldırı taşlarımız da çok azdı.
Maçın son kısmı burası.
Teoride berabere diye tanımlayacağımız bir oyun sonu vardı.
Kasparov'un bir atı ve bir kalesi vardı.
Judit'te sadece kale vardı. Berabere.
Kesin berabere biter.
Gözleriniz kapalı bir şekilde beraberlik alırsınız.
Ama doğru hamleler gerekiyordu ve Judit oyun sonlarında güçlü değildi.
Kasparov bilgimi test etmek için birkaç hamle yapmak istedi.
Hamleleri tamamen kusursuz değildi ama oyunu elinden hiç bırakmadı.
Formaliteden oynanan bu oyun sonunda benden daha bilgili olduğunu fark ettim.
Birkaç hamleden sonra
Judit sonunda patlak verdi.
Şahım oradan kaçamadı.
Buradaki üzücü durum, Judit iyi bir mücadele verdi,
güvende olması gereken bir oyun sonuna ulaştı
ve orada hata yaptı.
Sekiz on raunt boyunca
Mike Tyson'ın yumruklarından kaçtığınızı hayal edin.
Satranç saatlerce süren bir oyundur ve saatler sonra
o baskıya boyun eğersiniz.
Güçlü oyuncular size bunu yapar.
Bu oyun sonu bir sınavdı ve aslında o kadar da zor değildi
fakat Judit baskı altında başarısız oldu.
Kötü bir mağlubiyetti.
Çok ciddi bir stratejik hata yaptım.
İyi hissetmedim. Özellikle maçtan sonra.
KASPAROV SALDIRISIYLA DAĞITTI
ZİRVEDE ÇOK MU YALNIZ?
Kasparov'la 1996'da oynadığım maçtan sonra
birlikte birkaç maç daha yaptık.
ÜÇÜNCÜ MAÇ
Onunla oynamayı sevdim çünkü beni rahat hissettiren
özel bir tarzı vardı.
BEŞİNCİ MAÇ
Judit aşırı agresifti. Çok güçlü bir saldırı tarzı vardı.
Ben de saldırgandım ama daha tecrübeliydim.
Bu yüzden saldırıları ve agresifliği aslında ona zarar verdi.
Garry Kasparov'un geniş bir kitle tarafından…
YÜZYILIN OYUNCUSU
…tarihin en iyisi olarak görüldüğünü anlamalısınız.
Judit sadece mevcut dünya şampiyonuyla oynamıyordu,
tarihin en iyi oyuncularından biriyle kıran kırana maç yapıyordu.
YEDİNCİ MAÇ
Kasparov'la oynarken
hiçbir hamle yapmadan karşılıklı otururken bile
üstünlüğünü hissettim.
Formalite icabı olduğunu bile düşündüm.
Yine de maçı oynamalıydık ama sonunda o kazandı.
Performansımın zirvesindeydim,
yani Judit oyun tarzı yüzünden
ve belki benimle karşılaşırken hissettiği psikolojik rahatsızlık sebebiyle
pek başarılı olamadı ama beni yenemeyen tek kişi değildi.
Oynadığı satranç tarzı
Garry Kasparov olarak en iyi yıllarımda beni tutacak seviyede değildi.
- Kasparov'a karşı zorlanıyor musun? - Evet, pek iyi sonuçlar alamadım.
Yoksa ona saygı duyduğun için her şeyini vererek oynamıyor musun?
Bilmiyorum, belki farkında olmadan öyleyim.
Kazanamayınca insan her seferinde aynı hissetmiyor.
Bazen kaybettiğinizde rakibiniz çok iyi oynar,
siz harika çözümler yapar, muhteşem oynarsınız,
çok kötü hissetmezsiniz.
Kasparov'a karşı üzülmemin sebebi
iyi bir mücadele ortaya koyamamaktan geliyor.
Nedense onu yenilmez, insanüstü biri olarak gördüm.
İyi mücadele etmeliydim
ama bunu nasıl yapabilirdim?
Satrançta oyuna kendini kaptırmış, takıntı hâline getirmiş
o kadar çok kişi görürsünüz ki
onlar için bu basit bir oyunun çok ötesindedir.
Hayat memat meselesidir.
Bence babam haklı olduğunu
ve inançlarının başarıya ulaşacağını kanıtlamak için
başarılı olmamızı çok istiyordu.
Sonrasındaki iki yılın her anlamda dönüm noktası olacağını söylüyordu.
Her zaman daha ileri gitmemi,
ilk 10'a girmeye odaklanmamı, daha çok enerji harcamamı istedi.
Başladığı bu projeden dolayı…
DENEYDE PİYON OLMUŞLAR
…iyi biri olup olmadığı yıllarca sorgulandı.
Birçok insan babasının bunu çocukların iyiliği için değil de
gururu yüzünden yaptığını düşündü.
"CANIM BABACIĞIM"IN MACAR HÂLİ
Birçok insan durumumuzu merak etti.
LASZLO POLGÁR'A DR. FRANKENSTEIN BENZETMESİ
"Anne babası hayatlarını berbat mı ediyor?" dedi.
Yaşam tarzım yaşıtlarımdan farklıydı
çünkü satranca çok vakit harcıyordum.
Elbette film izlemek ya da dostlarımla daha çok vakit geçirmek
bazen daha kolay geliyordu.
Yıllar boyunca
hazırlıklara ve turnuvalara odaklanmak bütün hayatımı ele geçirdi.
Bu bana yetmedi.
Sonuçta satranç tahtası 64 kareden ibaret.
Hayatta bundan çok daha fazlası var.
Mutluydum ama 20 yaşımdan sonra
babam hâlâ hayatımın satrançtan ibaret olmasını istiyordu
ama ben biraz daha fazlasını,
hayatımı satranç tahtasının dışına çıkarmayı istiyordum.
Genelde küçük tesadüfler gerçekleri oluşturur.
Üniversiteden sonra veterinerlik yapıyordum
ve Judit Polgár'a çok benzeyen kızıl saçlı bir kız geldi.
Bir gün 23'üncü yaş günüme yaklaşırken
ailemizin köpeğini veterinere götürdüm.
Doktor çok cana yakındı, güler yüzlüydü
ve konuşkandı.
Nedense muayene epey uzun sürdü.
O an görevimin dışına çıktım ve ona bir soru sordum.
"Tenis oynamaya gidelim mi?"
Bir erkeği bir kadına âşık eden nedir?
Binlerce yıldır bu sorunun kolay bir cevabı bulunamadı.
Gülümseyen gözleri ve kızıl saçlarıyla
kendine has bir ateşi, bir enerjisi vardı
ve en başından beri çok açık sözlüydü.
Bunu çok seksi buldum.
Çıkmaya başladık, oldukça sık görüştük
ve sonra bir etkinliğe katıldım.
Sırılsıklam âşıkken o turnuvayı kazandım.
Ondan sonra ayrı eve çıktık.
Judit evlendiğinde
benim yaptığım
menajerlik görevi sona erdi.
Babamın buna biraz üzüldüğünü fark ettim.
Dürüst olayım, bu konuda fikir belirtmek istemiyorum.
Kızlarım büyüdükten sonra onların üstünde pek etkim olmadı
çünkü eşleri onları farklı yönlere götürdü.
Menajerlik görevim sona erdiğinde…
…biraz üzüldüm, biraz garip geldi.
Ama hayatına nasıl devam etmek istediğini Judit'in belirleyeceğini söyledim.
2000 YILINDA JUDIT, 11 YIL ÜST ÜSTE
DÜNYANIN EN İYİ KADIN SATRANÇ OYUNCUSU OLDU.
GENEL SIRALAMADAYSA 32'NCİYDİ.
Canı çilek çektiği için bundan sipariş etti.
Evet, seninkini de yiyeceğim.
Evlendiğimiz zaman
sihirli sayılan o 2.700 reyting eşiğine ulaşmak üzereydim.
O zamanlar bu ilk 10'a girmek gibi görülürdü
ama nedense asla onun üstüne çıkamadım.
İyi oynadığım birkaç etkinlik vardı, orada reyting kazandım,
sonra bir turnuvada hepsini kaybettim.
Gustáv sayesinde farklı bir strateji kurabileceğimi gördüm.
Hayatına girdiğimde ona büyük bir sır verdim.
Satrançta kazanmak da var, kaybetmek de
ve üçüncü bir sonuç daha var.
Beraberlik.
Beraberliğin kaybetmekten iyi olduğunu düşünenlerdendi.
Aynı reytingli rakibe yenilirseniz…
YENİLGİ
…reyting kaybedersiniz.
BERABERLİK
Beraberlikte kaybetmezsiniz.
Geçmişte olsa farklı kararlar vereceğim maçlar oldu.
Savaşırdım, kazanmak isterdim.
Ama o noktada dedim ki
"Tamam, işe yarayabilecek fikirlerim yoksa
beraberlik de kabul edilebilir bir sonuçtur."
Dünyanın en iyi ofansif oyuncularından biri olarak kaldı
ama daha az kaybetmeye başladı
ve o şekilde reytingi de yükseldi.
Yaklaşımını değiştirdikten sonra
2001'de Linares'te Kasparov'la büyük bir rövanş maçı oldu.
LINARES - İSPANYA
Bu turnuva taş bırakma olayının yaşandığı turnuvaydı
ve yıllar sonra tekrar karşılaştılar.
O zamanki oyun tarzım biraz ilkeldi, yine de sonuç verdi.
Ama hâlâ bir numaralı oyuncuydum ve hâlâ iyi oynuyordum.
Özellikle 2001'de iyi iş çıkardım.
Judit'ten beklentilerin düşük olmadığını, çok da yüksek olmadığını tekrarlayayım.
Maçta çok net bir stratejim vardı.
Onu gerecek, endişelendirecek bir strateji.
Oyunu kaybedeceğini bile düşündürecek bir strateji.
ON BİRİNCİ MAÇ
Maç başladı.
Beyazlarda Judit, siyahlarda Garry vardı.
ŞAH PİYONU OYUNU
Bildiğim bir şey vardı, Kasparov şahına saldırılmasını sevmezdi.
"Ne olursa olsun şahına saldıracağım" dedim.
SİCİLYA SAVUNMASI
Judit tahtanın sol tarafında rok atmayı seçti,
Garry Kasparov ise tam ters tarafta rok attı.
Satrançta böyle pozisyonlar alındığında iki taraf da agresif oynayacak demektir.
Şaha ilk kim ulaşacak yarışı vardı.
Daha oyunun başlarında bir piyon feda ettim.
19'UNCU HAMLE
Kasparov piyon fedasını kabul etti
fakat bunun karşılığında Judit'in fili güçlü bir konuma geldi.
Yani bir taş geriye düştü fakat önde olan oydu.
Kasparov biraz şaşırdı ama meseleyi anladı.
Kasparov tahtanın ortasına piyonla açıldı.
Filime saldırıyordu
ve en doğal hamle fili uzaklaştırmaktı.
Ama Judit fili feda etmeye karar verdi.
Büyük bir taş kaybı vardı
ama yine de "Şahına saldıracağım. Saldırmaya devam edeceğim" dedim.
O an etrafa bakındım.
Maç heyecanlı olduğu için salon da tamamen doluydu.
Bence Kasparov avantajlı olduğunu hissetmişti.
Maç çok çekişmeliydi ama kendimi rahat hissettim.
Kasparov acele etmeden oynadı.
Birkaç dakikadan sonra en mantıklı hamleyi yaptı.
Sonra üç saniye bile beklemeden piyonumu ilerlettim.
Psikolojik olarak çok şaşırtıcıydı.
Saldırmak için her şeyi feda ediyordu.
Ve sonra Kasparov her şeyin pek basit olmadığını fark etti.
Kazandığımı sanıyordum ama saldırıya geçti.
Sonra ceketini çıkardı, arkaya geçti, sandalyeye astı.
Saatini çıkardı, yan tarafa koydu.
Garry'nin endişelendiğini görmek çok güzeldi.
Judit'e karşı çok maç kazandım
ama bu turnuvada sadece yenilmemeye çalışmalıydım.
Garry maçta kendini kurtarmak için şapkadan tavşan çıkarmalıydı.
Kasparov, Judit'in şahına ulaşmak için taşını feda etti.
Kasparov'un şahı o kadar açıktaydı ki
tek yapabileceği şey karşı tarafa sürekli şah çekmekti.
Sonra Garry "Artık yeter" dedi
ve bu inanılmaz saldırı oyunu sürekli şah hamlelerinden sonra bitti.
Judit beraberliğe zorladı.
Linares'te Kasparov'a kaybetmeyen tek kişi Judit'ti.
KASPAROV, JUDIT POLGÁR'LA BERABERE KALDI
Dünya birincisine karşı dayanabilen tek kişi oydu.
Turnuvanın sonunda konuşuyorduk
ve o dönemin en iyisi olmasına rağmen
oyunuma net bir şekilde saygı duymuştu.
Judit kesinlikle bizden biriydi.
Üst düzey bir oyuncuydu.
Linares'te o maçı oynamak harika bir histi.
Muhteşem bir kapışmaydı, ona zor anlar yaşattım
ama nedense onu yine de yenemedim.
Bir şey hâlâ eksikti.
Bence Garry Kasparov gibi birini yenmenin tek yolu,
idolünüzü kendi tarzında yenebileceğinize
inanmaktan geçer.
Oyununla aynı seviyede olduğunuza inanmazsanız
maçı kazanma şansınız yoktur.
Eğitim kampındayız, arka planımızda Adriyatik var.
Adriyatik nasıl?
Bakmak çok güzel çünkü girip yüzmek istiyorum.
Sonraki yıl 2002'de
bir turnuvada Kasparov'u gördüm.
Beni Hırvatistan'da antrenmana davet etti.
Oyuncular arasında sürtüşmeler olur
ama Judit her zaman
saygılıydı.
Bu yüzden birlikte çalışmayı teklif ettim.
En iyi oyunculardan biriydi. Yeni bakış açıları öğrenebilirdi.
Judit.
Elbette davet için çok mutlu olmuştum.
Eşimle birlikte villalarına gittik.
Harika bir haftaydı.
Muhteşem bir deneyimdi. Kasparov inanılmaz formdaydı.
Satranç pozisyonlarına yaklaşımıyla ilgili çok şey öğrendim.
Neleri ciddiye aldığını,
benim analiz etmeye değer bulduğum bazı hamleleri
o önemsiz bulduğu için görmezden geldiğini öğrendim.
Ayrıca Kasparov'un tüm gün çalışmamasına da şaşırdım.
Öğleden sonraları satranç seansımız vardı.
Sabahları başka şeyler yapıyorduk.
Mesela denize gidip muza biniyorduk.
Bu kural gibi bir şeydi. Gelen herkes muza binmek zorundaydı.
O yarışmayı ben kazandım çünkü suya bir tek ben düşmedim.
Genelde olaylara uzaktan baktığınızda şampiyonla alakalı farklı düşünürsünüz.
Karakteriyle alakalı.
Çok rahat, dostça bir ortama girdiğinizde
ve her gün sabahtan akşama kadar onunla vakit geçirdiğinizde
tamamen farklı bir tablo oluşuyor.
Onun daha insani yönlerini gördük.
Masanın diğer tarafında oturan ilah fikri ortadan kalkmıştı.
Karşısındaki normal bir insandı.
MOSKOVA / RUSYA
O noktada birbirleriyle 14 kez oynamışlardı.
Garry Kasparov tek maç bile kaybetmemişti.
Garry Kasparov'a karşı oynamak zordu.
Altın çağındaki Federer'e karşı oynamak gibi.
Garry'ye herkes yenildi.
Garry Kasparov.
Judit'e yenilmeyen tek kişi ben olabilirim.
Kramnik'i, Anand'ı, herkesi yendi.
Yani kalesini koruyabilen tek oyuncu bendim.
ON BEŞİNCİ MAÇ
Sessizlik lütfen. Maça başlamak istiyorum.
Hakemler, saatleri başlatın lütfen.
Bir sonraki karşılaşmamızda beyaz taşlarda ben vardım.
İlk hamlemi e4'e oynadım. Şahın önündeki piyon, iki kare öne.
Kasparov için şaşırtıcı değildi
çünkü küçüklüğümden beri bu açılışı oynuyordum.
Sonra verdiği karşılık şekli şok ediciydi.
Piyonunu e5'e oynayarak Garry herkesi şaşırttı.
Her maç Sicilya Savunması oynardı.
Bu maçlar çılgınca geçerdi.
Ama bu kez Berlin Savunması oynamaya karar verdi.
BERLİN SAVUNMASI
Hepimizin güçlü ve zayıf yanları vardı.
Judit çok agresif bir oyuncu ve açılış seçimi nispeten daha defansifti.
Garry Kasparov farklı bir tarz dayatmaya çalışıyordu.
Daha yavaş, ince fikir odaklı bir maç.
Kesinlikle benim tarzım değildi.
Bu açılışta ne oluyor?
Vezirler oyunun çok erken aşamasında tahtadan eksiliyor.
Bir yandan düşününce ben saldıramıyorum, o da saldıramıyor.
Garry şah tarafından piyon ilerletti, Judit de öyle.
Agresif değildi.
Çok stratejikti.
Pozisyon geliştirmeye başladım.
Atımla hamle yaptım.
Kasparov'u biraz savunmaya yönlendirdi.
Judit baskıyı biraz artırmaya başladı,
tahtanın orta bölgesine biraz daha yüklendi.
Kasparov büyük bir sorun doğabileceğini fark etti.
Garry oyun sonunda kapışmak istiyordu
ama tahta siyah taraf için sıkıntılı bir hâl almaya başlamıştı.
Her hamlede baskıyı daha da artırıyordum.
Çok güzel bir konumda olduğumu düşündüm.
Bunu ben kazanmalıydım.
Ama nasıl?
Büyük bir avantaj yakaladığınızda
ve çok harika bir oyun ortaya koyduğunuzda
biraz gerilmeye başlarsınız.
Küçüklüğümden beri
ona karşı maç kazanmayı hayal ettim.
Ama hiç kazanamadım.
Tahtanın başında otururken kendime dedim ki
"Beraberliğe gitmeyeceksin.
En sonuna kadar gideceksin."
OYUN SONU
Alana daha fazla hükmediyordum.
Sonra bir kaleyi ortaya çektim
ve şahı tehdit altına girmeye başladı.
Harika konumlandırılan bu kaleler piyonları yemeye başladı.
Oyun sonu bilgimi sürekli geliştiriyordum.
Bazı uygulamalar
sekiz dokuz yaşlarımdayken öğrendiğim taktiklerden geliyordu.
Artık buradan kurtulamayacağını düşünmeye başladım.
Karşısında tarihin en iyilerinden biri, belki de en iyisi vardı.
Bu durumdan da kurtulur diye düşünüyor insan
ama Judit âdeta ders verdi.
Etraf sessizleşti.
Sonra bir iki hamle içinde Kasparov'un mücadeleye devam etmesinin
hiçbir yolunun kalmayacağını, durumunun ümitsiz olduğunu fark ettim.
Sonra o an geldi.
Elini uzattı.
Ofansif deha Judit Polgár,
ince düşünülmüş bir oyun sonuyla nihayet Kasparov'u yendi.
Tarihte ilk kez bir kadın satranç oyuncusu
tüm zamanların en güçlü, en iyi oyuncusunu yeniyordu.
Sadece yenmekle kalmadı, onu ezip geçti.
Ona şans bile vermedi.
Atkuyruklu 12 yaşındaki kız çoktan unutulmuştu.
Artık dünyanın en iyi oyuncularından biri vardı.
POLGÁR, KASPAROV'U YENDİ
Bu galibiyetin
biz kadınlar için önemini ne kadar anlatsam azdır…
POLGÁR'DAN AYRIMCILIĞA DARBE
…çünkü "Durun. Biz de başarabiliriz" dedik.
BİZ DE ERKEKLER GİBİ MÜCADELE EDEBİLİRİZ
Genç bir kız olarak bu benim için büyük bir ilham kaynağıydı.
ENGELLERİ AŞIP TARİH YAZDI
İmkânsızın da mümkün olduğunu kanıtladı.
JUDIT POLGÁR, SATRANCIN KRALİÇESİ
Tabii ki ideal oyun planım bu değildi.
Resmen…
Resmen döktürdü ve bu şekilde maçı kaybettim.
İşte günün kahramanı. Kasparov'u ezen kişi.
Profesyonel görüşün ne peki? Tatmin oldun mu?
- Evet. - Evet ama devam et!
- Yorum yok. - Saçmalama!
Daha önce bunu hiç duymamıştım.
Uzun zaman boyunca Garry Kasparov'u yenmeyi hayal ettim.
Büyük bir tatmin hissi yaşadım.
KADIN OYUNCU, KASPAROV'U YENMEYİ BASİT GÖSTERDİ
Judit, Kasparov'u yendi.
KASPAROV'U YENEN JUDIT POLGÁR'DAN ZAFER
Kardeşlerim ve ailem orada değildi
ama o anı paylaşmak için hemen onları aradım.
Çok keyifliydi.
Hayatımız boyunca beklediğimiz bir şeydi ve o bunu başardı.
Ben dört yaşımdayken hayal ettiğim şeyin büyük bir kısmını başardım
ama o başka bir seviyeye çıkardı.
Onunla çok gurur duydum.
Babam çok mutlu oldu.
Sanırım mutluluktan zıplıyordu.
Judit için muhteşem bir başarıydı bu
ve bu yüzden
deneyimizin işe yaradığını düşündüm.
Judit'in dünyanın en iyi oyuncularından biri olduğunu söyleyebiliriz.
En iyi oyuncuların arasında bir numara olabilmek için
günde üç dört saat daha fazla çalışması lazımdı.
Judit'i mutlu gördüğüme sevindim.
KRALİÇE HEPSİNİ YENDİ
O an öyle bir hisse kapıldım ki…
"ŞİMDİYE DEK EN İYİ PERFORMANSIM!"
…bir maçta, bir etkinlikte…
…herkesi yenebilirim dedim.
KASPAROV'U YENDİKTEN BİR YIL SONRA 2003'TE JUDIT EN İYİ 10 OYUNCU ARASINA GİRDİ.
BUNU BAŞARABİLEN TEK KADIN HÂLÂ O.
Judit tarihin en iyi kadın satranç oyuncusuydu.
Buna hiç şüphe yok.
Satranç dünyasını değiştirdi.
SATRANCIN EN İYİ KADINI ZİRVEDE HÂLÂ TEK BAŞINA
Judit, anne ve babasının kobay faresi olduğu için
o anlamda da bir fenomen.
Babasının hayal ettiği her şeyi gerçekleştirmesi,
bunu yaparken hâlâ çok normal ve hoş bir insan olarak kalması
bence bir mucize.
Judit'in devrimsel bir şey yaptığını hiç abartmadan söyleyebiliriz.
Bir kadın oyuncunun da zirvede yarışabileceğini gösterdi.
Açık konuşmam gerekirse
ben dâhil çoğumuzun mümkün olmadığını düşündüğü bir şeydi.
JUDIT 2014'TE EMEKLİ OLDUĞUNDA
12 YAŞINDAN BERİ DÜNYANIN EN İYİ KADIN OYUNCUSUYDU
VE 26 YILDIR BU REKORU ELİNDE TUTUYORDU
Geriye dönüp bunca yıla baktığında, bir deneyin parçası olduğunu düşündüğünde
ne hissediyorsun?
Elbette bir açıdan bakınca
bir deneyin parçası olmak iyi bir şey değil.
Kendimi hiçbir zaman bir dâhi olarak görmedim.
Ulaştığım şeylerin büyük bir kısmının
çalışmamın ve azmimin ürünü olduğunu biliyorum
ve bunu bana ailem aşıladı.
Satrancın güzelliğini bana gösteren kişi babamdı.
Yapabileceğim şeyleri de o gösterdi.
İyi olabileceğimi.
İnsanlar size inanmalı
ve siz de kendinize inanmalısınız.
Bence bugün için en önemli şey
dünden daha iyi olabilmektir.
Yarın daha iyi olmaya çalışmak.
Asla pes etmemek.
Her zaman sonuna kadar savaşmak.
Alt yazı çevirmeni: Samet Konuksal