1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ
2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ
3
00:00:12,583 --> 00:00:16,124
Si Garry Kasparov, isang superstar,
ang Napoleon ng chess.
4
00:00:16,125 --> 00:00:18,332
Malayo sa itsura
ng isang mahilig sa libro.
5
00:00:18,333 --> 00:00:20,957
- Matindi ang karisma.
- Maangas at diretso magsalita.
6
00:00:20,958 --> 00:00:25,165
{\an8}Siya ang pinakakontrobersyal
na champion sa lahat.
7
00:00:25,166 --> 00:00:27,291
Walang makakatalo sa kanya.
8
00:00:28,000 --> 00:00:30,666
- Napaka-confident mo, ano?
- Dapat confident ako.
9
00:00:33,125 --> 00:00:34,416
At world champion ako.
10
00:00:36,333 --> 00:00:38,832
Psychological warfare ang chess.
11
00:00:38,833 --> 00:00:40,833
Determinasyon ko
laban sa determinasyon mo.
12
00:00:41,416 --> 00:00:44,249
Ito ang pinakamatinding kompetisyon
13
00:00:44,250 --> 00:00:45,874
sa pinakapurong anyo nito.
14
00:00:45,875 --> 00:00:47,540
Pag nanalo ka, mas magaling ka.
15
00:00:47,541 --> 00:00:49,665
- Mas mabuti kang tao?
- Oo, at sa lahat.
16
00:00:49,666 --> 00:00:52,790
Kailangan ko ng bagong challenge,
kaya ako lumalaban sa computer.
17
00:00:52,791 --> 00:00:54,708
Tinatanggap ko kahit anong hamon.
18
00:00:58,791 --> 00:01:01,915
Ang 12-year-old na estudyante
mula Hungary, na si Judit Polgár,
19
00:01:01,916 --> 00:01:05,750
ay nanalo sa isang international chess
tournament at nakagawa ng kasaysayan.
20
00:01:07,416 --> 00:01:11,499
Noong una, minamaliit ako ng lahat.
21
00:01:11,500 --> 00:01:14,583
Sinasabi nila,
"Babae ka, bata ka lang, ba't ka nandito?"
22
00:01:15,916 --> 00:01:18,290
Pero mental sport ang chess.
23
00:01:18,291 --> 00:01:20,416
At kailangan mong magtiwala sa sarili mo.
24
00:01:21,000 --> 00:01:24,624
Si Judit ang pinakamagaling sa edad niya,
lalaki man o babae,
25
00:01:24,625 --> 00:01:26,457
sa buong kasaysayan ng chess.
26
00:01:26,458 --> 00:01:29,832
Si Judit ang pinakabata
na naging international chess master.
27
00:01:29,833 --> 00:01:33,332
Nakuha niya ang titulong ito
ng tatlong taon na mas maaga
28
00:01:33,333 --> 00:01:35,625
kaysa kina Bobby Fischer
at Garry Kasparov.
29
00:01:38,125 --> 00:01:39,708
{\an8}Noong 1994,
30
00:01:40,541 --> 00:01:44,708
{\an8}unang beses nakalaro
ni Judit Polgár si Garry Kasparov.
31
00:01:46,875 --> 00:01:50,082
Ito ang unang pagkakataon
sa kasaysayan ng chess
32
00:01:50,083 --> 00:01:53,333
na ang number one na babaeng chess player
33
00:01:54,000 --> 00:01:57,833
ay makakalaban ang pinakamagaling
na lalaking player sa mundo.
34
00:01:58,458 --> 00:02:01,916
Excited ang mga tao rito,
35
00:02:02,708 --> 00:02:04,666
pero nag-aalala rin sila.
36
00:02:10,625 --> 00:02:12,458
Ilalampaso kaya siya?
37
00:03:03,458 --> 00:03:06,583
Walang katapusan ang posibilidad sa chess.
38
00:03:12,708 --> 00:03:16,332
{\an8}Kailangang handa ka sa maling tira,
39
00:03:16,333 --> 00:03:20,041
{\an8}pero pagkatapos,
huminga ka lang at bumalik sa laban.
40
00:03:22,500 --> 00:03:25,208
Palagi kang may bagong pagkakataon,
bagong oportunidad.
41
00:03:26,416 --> 00:03:30,291
Parang buhay natin,
kailangan mo lang maging matatag.
42
00:03:35,208 --> 00:03:38,000
Hindi pa tapos ang laban
hangga't hindi pa talaga ito tapos.
43
00:03:39,541 --> 00:03:40,999
NAGULAT ANG MUNDO
44
00:03:41,000 --> 00:03:42,957
NO.1 SA WOMEN'S WORLD RANKINGS
45
00:03:42,958 --> 00:03:44,125
SIYA SI JUDIT POLGÁR
46
00:03:45,583 --> 00:03:49,790
Noong bata ako, pangarap kong makalaro
ang pinakamagagaling na player
47
00:03:49,791 --> 00:03:52,125
sa pinakamalalaking tournament sa mundo.
48
00:03:53,666 --> 00:03:56,750
Pero parang imposible
ang mga pangarap na 'yon.
49
00:03:58,291 --> 00:04:00,125
Dahil sa kung sino ako
50
00:04:00,750 --> 00:04:02,416
at kung saan ako nanggaling.
51
00:04:04,916 --> 00:04:08,250
Ngayon, komunista ang gobyerno ng Hungary.
52
00:04:09,666 --> 00:04:11,832
Isang modernong totalitarian state.
53
00:04:11,833 --> 00:04:13,457
Tinanggal ang freedom of speech.
54
00:04:13,458 --> 00:04:16,290
Bagsak ang ekonomiya,
mataas ang inflation at unemployment.
55
00:04:16,291 --> 00:04:20,040
Milyon-milyong mga Hungarian ang
dumodoble-kayod para lang mabuhay.
56
00:04:20,041 --> 00:04:22,500
Ang pinakamataas na suicide rate
sa Europe.
57
00:04:24,541 --> 00:04:26,790
Nang ipanganak ang tatlo kong anak,
58
00:04:26,791 --> 00:04:28,874
sobrang hirap ng buhay nammin.
59
00:04:28,875 --> 00:04:30,707
{\an8}AMA NI JUDITH
60
00:04:30,708 --> 00:04:34,790
{\an8}Nakatira kami sa isang sirang bahay
sa distrito ng mga manggagawa.
61
00:04:34,791 --> 00:04:37,750
Basa ang mga pader
mula kisame hanggang sa sahig.
62
00:04:39,416 --> 00:04:42,208
Gusto ko ng magandang buhay
para sa mga anak ko.
63
00:04:43,083 --> 00:04:48,707
Sinimulan kong pag-aralan
ang talambuhay ng mga genius.
64
00:04:48,708 --> 00:04:51,207
{\an8}Mahigit yata sa 400 na libro sa mga
65
00:04:51,208 --> 00:04:55,958
{\an8}pinaka-maimpluwensyang tao sa mundo
ang pinag-aralan niya.
66
00:04:56,833 --> 00:04:59,874
Naintindihan niya na sila ay nade-develop,
hindi basta ipinanganak
67
00:04:59,875 --> 00:05:01,750
{\an8}basta tama ang edukasyon nila.
68
00:05:02,375 --> 00:05:04,915
Lahat sila nag-umpisa sa edad na lima
69
00:05:04,916 --> 00:05:10,958
at pinag-aralan ang isang larangan
ng walo hanggang siyam na oras araw-araw.
70
00:05:12,041 --> 00:05:15,249
At si László Polgár
at ang asawa niyang si Klára,
71
00:05:15,250 --> 00:05:18,957
ay nagdesisyon na magpapalaki sila
ng mga batang henyo
72
00:05:18,958 --> 00:05:20,957
gamit ang eksperimentong ito.
73
00:05:20,958 --> 00:05:23,499
{\an8}MALUPIT NA AMA
NA PINIPILIT ANG ANAK SA CHESS
74
00:05:23,500 --> 00:05:26,333
Marami ang nagsasabi
na parang child abuse na ito,
75
00:05:27,000 --> 00:05:31,541
{\an8}na may ginagawa siyang
makakaapekto sa kanila kalaunan.
76
00:05:34,916 --> 00:05:40,541
Hindi ako nagduda na ang eksperimentong
ito ay hahantong sa tagumpay.
77
00:05:42,958 --> 00:05:45,457
{\an8}Noong una, hindi ko alam kung tama siya.
78
00:05:45,458 --> 00:05:46,749
{\an8}INA NI JUDIT
79
00:05:46,750 --> 00:05:48,791
{\an8}Sinasabi ko sa inyo ang totoo.
80
00:05:49,916 --> 00:05:52,457
Pero mahal ko ang asawa ko,
81
00:05:52,458 --> 00:05:54,250
at gusto ko ang deya niya.
82
00:05:54,958 --> 00:05:56,208
Kaya, bakit hindi?
83
00:05:57,416 --> 00:05:58,333
Bakit chess?
84
00:05:59,166 --> 00:06:03,915
Napakasimple.
Ang chessboard, madali lang makuha.
85
00:06:03,916 --> 00:06:05,458
At napakamura.
86
00:06:09,166 --> 00:06:13,207
{\an8}Ang kapatd kong si Susan,
pitong taon ang tanda niya sa 'kin.
87
00:06:13,208 --> 00:06:16,041
At mas matanda si Sofia
ng isa't kalahating taon.
88
00:06:16,875 --> 00:06:19,375
Kaya naglalaro na talaga sila ng chess.
89
00:06:20,750 --> 00:06:24,833
At noong five years old na 'ko,
nag-umpisa na 'ko mag-training sa chess.
90
00:06:27,041 --> 00:06:31,083
Ang pundasyon ng chess, napakahalaga nito.
91
00:06:32,541 --> 00:06:35,499
Una, kailangang alam mo
kung paano gumagalaw ang mga piyesa.
92
00:06:35,500 --> 00:06:38,957
May anim na klase ng piyesa.
Ang knight, bishop, rook, pawn…
93
00:06:38,958 --> 00:06:40,290
Mga bagong diskarte.
94
00:06:40,291 --> 00:06:41,999
Sicilian Defense, Berlin Defense.
95
00:06:42,000 --> 00:06:46,166
Pag binitawan mo na 'yong piyesa,
hindi mo na ito pwedeng ilipat pa.
96
00:06:49,250 --> 00:06:52,290
{\an8}Para sa mga magulang ko, sayang ang oras,
97
00:06:52,291 --> 00:06:55,375
{\an8}'yong sa academics,
para pumasok pa sa school.
98
00:06:56,041 --> 00:06:57,916
Kaya homeschooled kami.
99
00:06:59,833 --> 00:07:03,874
Gumawa ng card system ang papa ko,
parang 'yong sa mga library.
100
00:07:03,875 --> 00:07:07,291
Sa bawat card,
may mga diskarte at taktika.
101
00:07:07,875 --> 00:07:11,375
Kailangan nating makabisado
ang daan-daang libong mga cards.
102
00:07:12,333 --> 00:07:16,332
At gumawa ang papa ko
ng isang espesyal na dingding
103
00:07:16,333 --> 00:07:18,916
na may 30 na chessboards.
104
00:07:19,791 --> 00:07:21,290
Mga chess puzzle.
105
00:07:21,291 --> 00:07:25,000
Kailangan naming isulat 'yong solusyon.
106
00:07:26,375 --> 00:07:27,707
Mahirap lang kami.
107
00:07:27,708 --> 00:07:32,041
Anumang perang meron kami, napupunta 'yon
sa chess coaching, training.
108
00:07:33,166 --> 00:07:36,124
May isang trainer ng 10:00 hanggang 1:00.
109
00:07:36,125 --> 00:07:38,499
Iba sa 2:00 hanggang 5:00.
110
00:07:38,500 --> 00:07:41,415
At iba ulit sa 5:00 hanggang 9:00.
111
00:07:41,416 --> 00:07:43,708
Bale buong araw ay puro sa chess.
112
00:07:45,125 --> 00:07:49,916
At wala kang Sabado, Linggo,
birthday, mga celebration.
113
00:07:52,083 --> 00:07:54,416
Araw-araw puro trabaho.
114
00:07:55,541 --> 00:07:58,916
Pero nag-enjoy pa rin ang mga anak ko.
115
00:08:06,375 --> 00:08:09,791
Noong six-years-old ako,
sumali ako sa una kong tournament
116
00:08:10,375 --> 00:08:12,333
sa lugar kung saan kami nakatira.
117
00:08:16,166 --> 00:08:19,999
At malinaw pa sa 'kin ngayon,
may maliit na magnetic chess set
118
00:08:20,000 --> 00:08:21,790
{\an8}bilang first prize.
119
00:08:21,791 --> 00:08:24,000
{\an8}Gustong-gusto kong maipanalo 'yon.
120
00:08:27,958 --> 00:08:30,291
Kadalasan, mahiyain akong bata.
121
00:08:31,500 --> 00:08:33,499
Pero pag naglalaro ako ng chess,
122
00:08:33,500 --> 00:08:34,833
'yon ang mundo ko.
123
00:08:38,541 --> 00:08:42,250
Isa akong killer, attacker,
at agresibo ako.
124
00:08:42,958 --> 00:08:45,291
Lahat black or white lang.
125
00:08:48,916 --> 00:08:51,707
Gusto kong talunin ang kalaban ko.
Gusto kong umatake.
126
00:08:51,708 --> 00:08:55,541
Gusto kong isakripisyo lahat
para lang maka-checkmate.
127
00:09:01,000 --> 00:09:03,333
Nanalo ako sa una kong tournament.
128
00:09:04,125 --> 00:09:06,916
At nakuha ko
'yong maliit na magnetic chess set.
129
00:09:12,125 --> 00:09:15,291
'Yong nararamdaman ko
pag nananalo sa laro,
130
00:09:16,041 --> 00:09:18,833
napakalakas no'n.
131
00:09:23,333 --> 00:09:27,749
Pagkatapos no'n, malinaw na sa 'kin
na magiging chess player ako.
132
00:09:27,750 --> 00:09:29,750
Wala na akong ibang gusto gawin.
133
00:09:30,791 --> 00:09:35,250
At kung gusto mong maging pinakamagalling,
kailangang dumaan ka rin sa mga hamon.
134
00:09:37,458 --> 00:09:39,999
Para patunayan ang eksperimento niya,
135
00:09:40,000 --> 00:09:42,457
gusto ng papa ko na maglaro kami
136
00:09:42,458 --> 00:09:46,291
sa matitinding kompetisyon,
na ibig sabihin, lalaki ang mga kalaban.
137
00:09:48,666 --> 00:09:51,000
Pero nang sumali kami
para lumaban sa mga lalaki,
138
00:09:51,750 --> 00:09:55,666
ang tingin nila sa 'min
parang pupunta kami sa buwan.
139
00:09:57,500 --> 00:10:00,124
Dominado ng kalalakihan ang larong chess.
140
00:10:00,125 --> 00:10:02,207
Men's club talaga siya.
141
00:10:02,208 --> 00:10:04,832
Mahigpit ang segregation noon.
142
00:10:04,833 --> 00:10:09,041
Bawal maglaro ang mga babae
sa mga panlalaking tournament.
143
00:10:10,416 --> 00:10:15,041
Hindi nirerespeto
ang mga babaeng chess player.
144
00:10:15,750 --> 00:10:19,165
{\an8}- Mahina ba sa chess ang mga babae?
- Hindi sila magaling mag-chess.
145
00:10:19,166 --> 00:10:21,250
Hindi lang siguro sila matalino.
146
00:10:22,375 --> 00:10:24,582
Sa lahat ba ng babae, sa tingin mo?
147
00:10:24,583 --> 00:10:25,875
Siguro.
148
00:10:26,375 --> 00:10:29,875
Wala pang naging magaling
na babaeng chess player.
149
00:10:31,166 --> 00:10:32,540
{\an8}TANGA BA ANG MGA BABAE?
150
00:10:32,541 --> 00:10:36,915
Kailangan ng purong lakas ng isipan
para maintindihan ang chess
151
00:10:36,916 --> 00:10:39,374
at makapag-isip nang malalim sa laro.
152
00:10:39,375 --> 00:10:43,290
{\an8}At kailangan ang personalidad
para maging magaling sa laro.
153
00:10:43,291 --> 00:10:46,708
May mga patunay na
wala nito pareho ang mga kababaihan.
154
00:10:47,708 --> 00:10:49,874
'Yong maling kaisipan na 'yon,
155
00:10:49,875 --> 00:10:54,083
gusto namin ng mga kapatid ko
na baguhin 'yon.
156
00:10:55,458 --> 00:10:57,583
Kung makakasali kami sa mga tournament,
157
00:10:58,166 --> 00:11:00,875
maipapakita namin sa mundo na kaya namin.
158
00:11:04,958 --> 00:11:07,165
Sa Hungary,
bilang isang komunistang bansa,
159
00:11:07,166 --> 00:11:10,290
kailangan mo ng permiso
para pumunta sa ibang bansa
160
00:11:10,291 --> 00:11:12,332
para maglaro sa mga tournament.
161
00:11:12,333 --> 00:11:14,250
Dapat malakas ka sa kanila.
162
00:11:15,416 --> 00:11:18,666
Kung may magandang ideya ka
at gusto mong maging iba,
163
00:11:19,375 --> 00:11:22,665
pina-homeschooled mo ang mga anak mo,
164
00:11:22,666 --> 00:11:25,082
pinapalaban sa mga lalaki,
165
00:11:25,083 --> 00:11:28,416
hindi ito suportado
ng komunistang gobyerno.
166
00:11:29,458 --> 00:11:34,916
Di tulad ng ibang babae,
madalas di kami makaalis sa Eastern Bloc.
167
00:11:35,958 --> 00:11:40,124
Sa komunistang rehimen,
kapag hindi mo ginawa ang sinasabi sa 'yo,
168
00:11:40,125 --> 00:11:43,666
magbabayad ka, at baka
buong pamilya mo pa ang pagbabayarin.
169
00:11:45,375 --> 00:11:49,374
Minsan dumating 'yong mga pulis
170
00:11:49,375 --> 00:11:51,415
na may mga machine gun
171
00:11:51,416 --> 00:11:54,291
at ginising kami sa umaga.
172
00:11:55,583 --> 00:11:58,957
Nangyari 'yong dumating sila
173
00:11:58,958 --> 00:12:02,499
para ipasok kami sa mental house
174
00:12:02,500 --> 00:12:04,583
o sa kulungan.
175
00:12:05,958 --> 00:12:11,582
At sinabi pa nila
na kukunin nila 'yong mga bata sa 'min.
176
00:12:11,583 --> 00:12:14,582
Kukunin nila 'yong mga bata sa 'min.
177
00:12:14,583 --> 00:12:15,583
Isipin mo 'yon.
178
00:12:17,875 --> 00:12:21,625
Gustong patunayan ng papa ko
ang experiment niya.
179
00:12:22,375 --> 00:12:25,833
At handa siyang lumaban
para mabuhay sa paraang pinangarap niya.
180
00:12:26,791 --> 00:12:30,457
Sasabihin niya,
"Bumalik ka sa chessboard."
181
00:12:30,458 --> 00:12:36,041
Ang tanging sagot lang ay ang magsusumikap
ka at pakitaan mo sila ng resulta.
182
00:12:39,666 --> 00:12:44,125
{\an8}Madalas, pinapayagan lang kaming maglaro
sa Hungary at sa Eastern Europe.
183
00:12:46,333 --> 00:12:50,750
Lumalaban ako sa mga matatanda
at sunod-sunod ang panalo ko.
184
00:12:55,416 --> 00:12:57,791
Kailangan ko ng bagong challenge.
185
00:13:00,708 --> 00:13:03,124
Napakaraming blind chess ang nilaro ko.
186
00:13:03,125 --> 00:13:03,958
Pawn sa E4.
187
00:13:05,750 --> 00:13:07,249
Knight sa C3.
188
00:13:07,250 --> 00:13:08,458
Knight sa F7.
189
00:13:09,750 --> 00:13:11,625
Checkmate.
190
00:13:12,875 --> 00:13:15,290
Goal ko 'yong manalo sa bawat laro.
191
00:13:15,291 --> 00:13:19,374
At ang pangarap ko ay ang makapasok
sa top ten sa buong mundo
192
00:13:19,375 --> 00:13:21,416
at maging isa sa pinakamagaling.
193
00:13:23,166 --> 00:13:28,207
Noong panahong 'yon, ang pinakamagaling
ay si Garry Kasparov ng Soviet Union.
194
00:13:28,208 --> 00:13:31,708
Bata pa lang ako iniidolo ko na siya.
195
00:13:34,500 --> 00:13:38,124
{\an8}At ngayon, may tayong chess champion.
Siya si Garry Kasparov,
196
00:13:38,125 --> 00:13:41,249
ang pinakabatang chess champion
sa buong mundo.
197
00:13:41,250 --> 00:13:43,125
Magtitipon-tipon kami,
198
00:13:44,416 --> 00:13:47,749
panonoorin ang laro niya,
at marami kaming matututunan.
199
00:13:47,750 --> 00:13:50,999
Si Kasparov, parang si Larry Bird
o si Michael Jordan pag kalaro mo.
200
00:13:51,000 --> 00:13:54,665
{\an8}Walang tigil na pagsisikap
at walang pagod sa sarili.
201
00:13:54,666 --> 00:13:56,624
Ang pinakamagaling sa kahit anong speed.
202
00:13:56,625 --> 00:13:59,582
Wala akong ibang nakikita
na pwedeng umagaw ng titulo sa 'kin
203
00:13:59,583 --> 00:14:02,333
maliban kung, alam mo na,
sinisira ko ang sarili ko.
204
00:14:03,541 --> 00:14:08,124
Inaaral kong mabuti ang mga ideya,
mga opening, 'yong nilalaro niya.
205
00:14:08,125 --> 00:14:09,500
Ginagaya ko rin 'yon.
206
00:14:11,791 --> 00:14:13,625
Agresibo siya.
207
00:14:14,250 --> 00:14:16,458
Agresibo rin ako.
208
00:14:17,583 --> 00:14:19,750
Hinahangaan ko talaga siya.
209
00:14:22,416 --> 00:14:25,250
Pinapangarap ko na makalaban siya.
210
00:14:32,000 --> 00:14:33,832
Base sa kuwento ng pamilya,
211
00:14:33,833 --> 00:14:37,000
{\an8}natuklasan ko ang chess
noong five and a half years old ako.
212
00:14:39,291 --> 00:14:42,666
Isang gabi noong winter
sa siyudad ng Baku, sa Azerbaijan,
213
00:14:43,500 --> 00:14:47,249
sa timog ng USSR, sa siyudad
kung saan ako ipinanganak at lumaki.
214
00:14:47,250 --> 00:14:52,291
Pinapanood ko ang mga magulang na sagutan
ang isang chess puzzle galing sa diyaryo.
215
00:14:57,250 --> 00:15:00,957
At nabighani ako sa hiwaga ng laro.
216
00:15:00,958 --> 00:15:03,416
64 na mga square lang, 32 na piyesa.
217
00:15:05,250 --> 00:15:08,665
Nilamon agad ako ng laro.
218
00:15:08,666 --> 00:15:10,750
Naging passion ko na.
219
00:15:11,541 --> 00:15:13,083
Parang itinadhana talaga.
220
00:15:16,666 --> 00:15:20,833
Sa Soviet Union, itinuturing na
politikal na sandata ang chess.
221
00:15:21,333 --> 00:15:24,499
Para maipakita
ang intelektwal na kalamangan
222
00:15:24,500 --> 00:15:26,625
ng komunistang rehimen laban sa Kanluran.
223
00:15:28,208 --> 00:15:30,582
May malawak na network
224
00:15:30,583 --> 00:15:33,082
para makilala ang magagaling na player
225
00:15:33,083 --> 00:15:35,458
at tulungang ma-develop ang talent nila.
226
00:15:38,166 --> 00:15:42,249
Natulungan ako nitong umangat,
dahil nadiskubre kaagad ang talent ko.
227
00:15:42,250 --> 00:15:45,415
MAGANDANG KINABUKASAN PARA SA BATA
ISANG BITUIN MULA SA SILANGAN
228
00:15:45,416 --> 00:15:46,875
{\an8}KASPAROV, MAGIGING CHAMPION?
229
00:15:47,625 --> 00:15:50,290
{\an8}Ang Soviet chess ay ang mismong chess.
230
00:15:50,291 --> 00:15:53,083
{\an8}Sila ang namamayagpag sa chess.
231
00:15:53,875 --> 00:15:58,875
At sa kanila galing ang mga lalaki
at babaeng champion taon-taon.
232
00:15:59,750 --> 00:16:02,415
Kung gusto mong matuto ng chess
mula sa magagaling,
233
00:16:02,416 --> 00:16:04,416
sa Soviet chess school talaga.
234
00:16:07,000 --> 00:16:11,708
Kinokontrol nila
ang tuktok ng mundo sa chess.
235
00:16:16,708 --> 00:16:21,582
Noong panahong iyon, nananalo na si Susan
sa mabibigat na kompetisyon.
236
00:16:21,583 --> 00:16:27,125
At noong 1984, sa women's ranking,
si Susan ang number one sa buong mundo.
237
00:16:27,666 --> 00:16:31,290
Kaya nagsimula na siyang makilala
ng buong mundo.
238
00:16:31,291 --> 00:16:32,624
Balita ngayong gabi…
239
00:16:32,625 --> 00:16:34,124
Susan Polgár ng Hungary.
240
00:16:34,125 --> 00:16:35,707
Si Susan ang pinakamagaling…
241
00:16:35,708 --> 00:16:38,958
- Pinakamagaling na babaeng player…
- Pinakamataas na ranking sa lahat.
242
00:16:39,708 --> 00:16:44,707
Nakakatuwa 'yon kasi, kahit na
sinubukan nila akong itulak pababa,
243
00:16:44,708 --> 00:16:45,957
hindi sila nagtagumpay.
244
00:16:45,958 --> 00:16:49,249
Tinawag siya ng isang eksperto
bilang Mozart ng chess.
245
00:16:49,250 --> 00:16:51,500
Magaling din ang dalawa niyang kapatid.
246
00:16:52,541 --> 00:16:56,250
{\an8}Pumunta ang mga mamamahayag sa Hungary
para mag-interview.
247
00:16:57,375 --> 00:16:59,915
Hindi nila maintindihan kung bakit
248
00:16:59,916 --> 00:17:02,874
ang number one female player
sa buong mundo
249
00:17:02,875 --> 00:17:06,208
ay hindi pinapayagang umalis
ng Eastern Bloc.
250
00:17:08,333 --> 00:17:12,749
Sinabi ng mga mamamahayag
na kung ang mga awtoridad
251
00:17:12,750 --> 00:17:18,707
ay hindi titigilan
ang diskriminasyon sa pamilyang Polgár,
252
00:17:18,708 --> 00:17:23,415
magsisimula sila
ng pandaigdigang laban kontra Hungary
253
00:17:23,416 --> 00:17:26,499
para sa paglabag sa karapatang pantao.
254
00:17:26,500 --> 00:17:29,749
{\an8}TATLONG MAGKAKAPATID SA BUDAPEST
SUSUBUKAN ANG MALE CHESS
255
00:17:29,750 --> 00:17:33,040
Sa isang punto, ang gobyerno ng Hungarian
256
00:17:33,041 --> 00:17:36,333
ay naramdaman ang sobrang pressure
mula sa mga media.
257
00:17:37,333 --> 00:17:41,124
Kalaunan, pumayag silang i-release
ang mga passport namin
258
00:17:41,125 --> 00:17:43,624
at pwede na kaming bumiyahe sa West.
259
00:17:43,625 --> 00:17:44,750
Sobrang excited namin.
260
00:17:46,416 --> 00:17:50,666
Pangarap kong ipakita sa buong mundo
kung gaano kami kagaling.
261
00:17:52,208 --> 00:17:53,416
Ngayon pwede na.
262
00:17:58,208 --> 00:18:03,583
Sa Chess Olympiad noong 1988,
may mahigit 100 na bansa ang sumali.
263
00:18:04,166 --> 00:18:07,750
Nagpapadala ang bawat bansa
ng pinakamagaling nilang player.
264
00:18:08,625 --> 00:18:13,290
Nagdesisyon ang Hungarian captain na
kaming tatlong magkakapatid 'yon,
265
00:18:13,291 --> 00:18:17,250
at ang pang-apat na sasama sa Olympiad,
ay si Ildikó Mádl.
266
00:18:19,291 --> 00:18:23,082
Kakaiba na maglalaro kami
sa Women's Olympiad
267
00:18:23,083 --> 00:18:25,375
at lumaban lang sa mga babae.
268
00:18:25,916 --> 00:18:27,750
Pero itinuloy namin.
269
00:18:28,625 --> 00:18:32,124
Sa wakas, maipapakita na namin
ang kakayahan namin.
270
00:18:32,125 --> 00:18:35,125
Talagang buong mundo na ang kalaban namin.
271
00:18:36,166 --> 00:18:41,958
Ngayong gabi, sa ngalan ng FIDE,
welcome sa 8th Chess Olympiad.
272
00:18:44,833 --> 00:18:47,124
Ang Chess Olympiad
ay ang Olympics ng chess.
273
00:18:47,125 --> 00:18:50,665
Ito ang pinakamalaking team competition,
ang pinakaprestihiyosong kaganapan.
274
00:18:50,666 --> 00:18:52,957
Lahat sumasali do'n.
275
00:18:52,958 --> 00:18:59,208
Para maglaro sa team event, at manalo
bilang pinakamagaling na bansa sa chess.
276
00:19:00,000 --> 00:19:01,332
May dalawang section.
277
00:19:01,333 --> 00:19:04,958
Ang men's competition,
at ang Women's Olympiad.
278
00:19:06,583 --> 00:19:10,540
Araw-araw sa loob ng dalawang linggo,
lalaban ang isang bansa sa ibang bansa.
279
00:19:10,541 --> 00:19:13,165
Tapos kinabukasan, ibang bansa ulit.
280
00:19:13,166 --> 00:19:16,832
At ang pinakamalaking puntos mo
kada laban ay three points.
281
00:19:16,833 --> 00:19:19,083
Ang pinakamataas
ang mananalo ng Olympic gold.
282
00:19:20,333 --> 00:19:24,040
Pagpasok pa lang sa tournament hall,
parang, kakaiba na.
283
00:19:24,041 --> 00:19:25,583
Mga bata pa kami.
284
00:19:27,375 --> 00:19:32,708
'Yon ang unang beses na nakita namin
ang pinakamagagaling sa mundo ng chess.
285
00:19:34,125 --> 00:19:36,083
Nandoon si Kasparov.
286
00:19:40,000 --> 00:19:43,665
Nakita ko si Susan
na kausap si Garry Kasparov
287
00:19:43,666 --> 00:19:46,290
at kami ni Sofia, para kaming,
288
00:19:46,291 --> 00:19:48,624
humahagikgik at nakangiti.
289
00:19:48,625 --> 00:19:52,333
Na, "Wow, kinakausap na tayo ni Kasparov."
290
00:19:53,500 --> 00:19:56,540
Ang daming kontrobersiya
sa pagpili sa mga Polgár.
291
00:19:56,541 --> 00:19:57,832
Napakabata ng team nila.
292
00:19:57,833 --> 00:20:03,291
Mga teenager na lumalaban sa pinaka-
magagaling na player sa buong mundo.
293
00:20:03,833 --> 00:20:07,207
Maganda 'yong ideya nila,
pero pinagtawanan lang sila at sinabing,
294
00:20:07,208 --> 00:20:09,666
"Okay, 'yan na 'yong Soviet team."
295
00:20:12,541 --> 00:20:14,541
Sila ang namamayagpag sa chess.
296
00:20:16,625 --> 00:20:20,290
Mahigit 30 years na silang
di pa natatalo sa Olympiad.
297
00:20:20,291 --> 00:20:22,291
Walang makakatalo sa kanila.
298
00:20:23,000 --> 00:20:27,958
Mga players, maupo na po kayong lahat.
299
00:20:31,083 --> 00:20:32,875
Pumasok ako sa playing hall.
300
00:20:33,541 --> 00:20:35,083
Naupo ako.
301
00:20:36,166 --> 00:20:38,124
Naglaro ako sa board one.
302
00:20:38,125 --> 00:20:41,790
Si Judit nasa board two, katabi ko.
303
00:20:41,791 --> 00:20:45,125
At sa thrid board,
nagsasalitan kami ni Ildikó Mádl.
304
00:20:48,083 --> 00:20:50,082
Inaayos ko 'yong mga piyesa.
305
00:20:50,083 --> 00:20:54,582
Nanginginig ang binti ko dahil sa kaba ko,
306
00:20:54,583 --> 00:20:57,915
at iniisip ko kung
mentally prepared ba ako
307
00:20:57,916 --> 00:21:00,875
para lumaban sa pinakamagagaling
sa buong mundo.
308
00:21:02,875 --> 00:21:04,791
Tumataas ang tensyon.
309
00:21:13,875 --> 00:21:17,750
Pero nang magsimula na ang laro,
ibang-iba na ang mindset ko.
310
00:21:19,791 --> 00:21:24,415
Hindi ko na pinapansin lahat ng nangyayari
sa labas ng chessboard
311
00:21:24,416 --> 00:21:26,333
at nakatutok lang ako sa laro.
312
00:21:51,708 --> 00:21:54,790
Nakatutok lang talaga ako sa laban.
313
00:21:54,791 --> 00:21:57,375
At isa-isa kong napanalunan
ang mga laro ko.
314
00:21:59,791 --> 00:22:03,166
Oo, sobrang nakakatuwa siya.
315
00:22:05,250 --> 00:22:10,958
Matapos manalo ni Judit sa mga unang
laro niya, natatakot na sa kanya mga tao.
316
00:22:13,791 --> 00:22:17,958
Alam namin na pag naglalaro siya,
malaki ang tsansa na mananalo kami.
317
00:22:20,666 --> 00:22:25,375
Hindi kami sanay makakita ng mga batang
babae na magagaling maglaro ng chess.
318
00:22:26,500 --> 00:22:28,290
Sobrang kakaiba.
319
00:22:28,291 --> 00:22:33,540
Nando'n siya nakaupo, isang 12-years-old
na babae na naka-ponytail,
320
00:22:33,541 --> 00:22:35,125
at nangingibabaw siya.
321
00:22:37,333 --> 00:22:41,166
Ginawa niyang biktima ang mga kalaban.
322
00:22:43,916 --> 00:22:48,916
Grabe 'yong epekto kaya bigla na lang
daan-daang tao ang bumisita sa tournament.
323
00:22:50,083 --> 00:22:52,290
May parang Polgár mania.
324
00:22:52,291 --> 00:22:54,832
Kakaibang pangyayari
ang mga Polgár sa chess.
325
00:22:54,833 --> 00:22:56,749
Napakagaling nila.
326
00:22:56,750 --> 00:23:00,290
Si Judit, 12 pa lang,
ang pinakamagaling na player sa edad niya.
327
00:23:00,291 --> 00:23:02,207
Si Judit ang pinakatalentado.
328
00:23:02,208 --> 00:23:05,374
Sana kasing-galing ko siya
noong nasa edad niya ako.
329
00:23:05,375 --> 00:23:09,874
Marami siyang pagkakataon para maging
unang women's world champion.
330
00:23:09,875 --> 00:23:11,291
Walang duda 'yon.
331
00:23:12,250 --> 00:23:16,540
Ang chess na nilalaro niya,
ang enerhiya sa likod ng bawat tira ay
332
00:23:16,541 --> 00:23:19,291
hindi pa nakita sa female chess.
333
00:23:20,416 --> 00:23:22,000
Maayos 'yong nilaro ko.
334
00:23:22,500 --> 00:23:25,833
Pero, siyempre,
magaling din maglaro ang mga Soviet.
335
00:23:29,416 --> 00:23:32,707
Kailangan ng mga Polgár ng himala
para maagawan ang mga babaeng Russian
336
00:23:32,708 --> 00:23:36,415
ng medalya na itinuturing nila
bilang pribadong pag-aari nila.
337
00:23:36,416 --> 00:23:40,249
N aalala ko 'yong teammate namin,
si Ildikó Mádl, sabi niya,
338
00:23:40,250 --> 00:23:43,541
"Kung ibibigay na nila 'yong silver,
pipirma na 'ko."
339
00:23:44,208 --> 00:23:49,915
Naniniwala si Judit na kaya kami pumunta
do'n ay dahil para sa ginto.
340
00:23:49,916 --> 00:23:52,291
Lumakas ang loob naming lahat.
341
00:24:06,166 --> 00:24:10,290
Panalo lagi si Judit sa mga laro niya.
342
00:24:10,291 --> 00:24:14,916
At si Susan, Ildikó, at ako,
kinakaya naman namin ang mga laban namin.
343
00:24:24,166 --> 00:24:25,999
Last round na,
344
00:24:26,000 --> 00:24:31,124
at grabe 'yong tensyon
dahil dito nakasalalay lahat
345
00:24:31,125 --> 00:24:33,375
kung makaka-gold medal kami o hindi.
346
00:24:34,541 --> 00:24:38,583
Hindi naniwala ang karamihan
na mapapatalsik ang mga Soviet sa trono.
347
00:24:42,166 --> 00:24:44,166
Mabilis akong nanalo.
348
00:24:44,750 --> 00:24:47,000
Tabla si Ildikó Mádl sa laban.
349
00:24:49,208 --> 00:24:55,207
Umabot lahat sa laro kung saan kailangang
lumaban ni Susan kay Pia Cramling,
350
00:24:55,208 --> 00:24:57,583
isa sa pinakamagaling na babaeng player.
351
00:25:01,916 --> 00:25:06,750
Nakakatakot, pero sinubukan ko lang na
gawin ang pinakamagandang tira na kaya ko.
352
00:25:14,041 --> 00:25:15,749
Hanggang sa dulo,
353
00:25:15,750 --> 00:25:19,458
hindi malinaw
kung makukuha namin ang gold medal.
354
00:25:24,625 --> 00:25:28,541
Pagkatapos ng huling round,
alam na naming naka-gold kami.
355
00:25:38,208 --> 00:25:40,291
Sobrang saya namin.
356
00:25:42,375 --> 00:25:44,665
Sa total na 33 points,
357
00:25:44,666 --> 00:25:47,750
ang Hungarian team
ay nakapagtala ng bagong record.
358
00:25:48,333 --> 00:25:52,999
Sumali si Judit
at talagang nilampaso niya lahat.
359
00:25:53,000 --> 00:25:54,374
Wala siyang talo.
360
00:25:54,375 --> 00:25:56,749
Sobrang galing.
361
00:25:56,750 --> 00:26:00,249
Napatunayan nito sa mundo
kung sino ang mga Polgár.
362
00:26:00,250 --> 00:26:03,915
Gold medal para sa Team Hungary.
363
00:26:03,916 --> 00:26:08,958
Naramdaman namin na
sumusuporta sa 'min ang buong mundo.
364
00:26:16,208 --> 00:26:21,833
Napakasarap ng pakiramdam na 'yon na hindi
namin halos nararanasan sa 'ming bansa.
365
00:26:33,291 --> 00:26:38,333
Pagbalik namin galing
Thessaloniki papuntang Budapest airport,
366
00:26:39,458 --> 00:26:43,166
parang isang di inaasahang sitwasyon.
367
00:26:43,833 --> 00:26:45,291
Inaabangan kami ng mga tao.
368
00:26:48,125 --> 00:26:49,583
{\an8}GOLD MULA THESSALONIKI
369
00:26:50,625 --> 00:26:52,249
Saludo sa mga babaeng ito!
370
00:26:52,250 --> 00:26:54,583
Nabago ng Chess Olympiad ang buhay namin.
371
00:26:55,083 --> 00:26:59,166
Umalis kami bilang black sheep
at umuwi bilang golden girls.
372
00:27:03,875 --> 00:27:08,374
Kinilala ng bansang Hungary
ang pamilya Polgár
373
00:27:08,375 --> 00:27:10,500
sa unang pagkakataon.
374
00:27:14,791 --> 00:27:17,583
Inimbitahan kami sa Parliament.
375
00:27:18,083 --> 00:27:21,958
Nakipag-celebrate sa 'min ang presidente.
376
00:27:23,208 --> 00:27:26,457
Masaya na ba si László Polgár ngayon?
377
00:27:26,458 --> 00:27:28,749
Magsisinungaling ako kung hindi.
378
00:27:28,750 --> 00:27:33,165
Ang gobyerno at ang chess federation,
nagbago ang tono nilang lahat.
379
00:27:33,166 --> 00:27:35,041
Parang lahat ng ginagawa namin, tama.
380
00:27:35,708 --> 00:27:38,165
Nagbabago na lagay ng politika.
381
00:27:38,166 --> 00:27:40,874
Malapit nang bumagsak ang Berlin Wall.
382
00:27:40,875 --> 00:27:43,790
Dahil do'n at sa panalo namin sa Olympiad,
383
00:27:43,791 --> 00:27:47,291
mas madali na para sa amin ang bumiyahe.
384
00:27:49,125 --> 00:27:52,707
Maraming tournament ang ipinanalo ni Judit
sa taon na 'yon
385
00:27:52,708 --> 00:27:55,999
at di nagkaka-inggitan ang magkakapatid.
386
00:27:56,000 --> 00:27:59,040
Naniwala kaming lahat
na langit ang limitasyon niya.
387
00:27:59,041 --> 00:28:01,665
Kailan magkakaroon
ng babaeng world champion?
388
00:28:01,666 --> 00:28:03,832
Baka nakaupo siya sa tabi ko.
389
00:28:03,833 --> 00:28:04,875
Hindi ko alam.
390
00:28:06,416 --> 00:28:08,749
Di pa nakakita ang mundo ng ganito.
391
00:28:08,750 --> 00:28:10,874
Mas gumagaling siya sa bawat tournament.
392
00:28:10,875 --> 00:28:11,916
Nakakatakot ito.
393
00:28:13,750 --> 00:28:18,375
Umangat ng 200 ang rating ko sa loob ng
kalahating taon, na sobrang laki no'n.
394
00:28:19,958 --> 00:28:22,874
Sa chess, may rating system tayo.
395
00:28:22,875 --> 00:28:24,665
Medyo simple lang.
396
00:28:24,666 --> 00:28:27,500
Parehong may rating
ang dalawang player na naglalaro.
397
00:28:28,208 --> 00:28:32,791
Kung matalo mo ako, makakakuha ka
ng puntos at mababawasan naman ako.
398
00:28:34,875 --> 00:28:39,500
Kaya noong 12-years-old ako, naging
number one player ako sa buong mundo.
399
00:28:40,500 --> 00:28:42,250
Pero hindi ako tumitigil.
400
00:28:42,875 --> 00:28:45,040
12-years-old ang best female chess player.
401
00:28:45,041 --> 00:28:48,250
Gusto kong maging grandmaster at
402
00:28:48,791 --> 00:28:50,916
tumaas pa ang rating ko.
403
00:28:52,875 --> 00:28:57,290
{\an8}Para maging grandmaster, kailangang
umabot ka sa 2500 o mas mataas pa
404
00:28:57,291 --> 00:29:00,540
at kailangan mo ring galingan
405
00:29:00,541 --> 00:29:03,457
sa tatlong mahihirap na kompetisyon.
406
00:29:03,458 --> 00:29:05,374
{\an8}TINATALO NA NIYA ANG MGA MATATANDANG GM
407
00:29:05,375 --> 00:29:08,665
Si Judit, hinihigitan niya
'yong mga record.
408
00:29:08,666 --> 00:29:10,915
Kaya talagang nabaliw ang mundo
409
00:29:10,916 --> 00:29:16,957
sa posibilidad na baka ma-break niya
ang 33 taong rekord ni Bobby Fischer
410
00:29:16,958 --> 00:29:21,416
bilang pinakabatang nakakuha
ng titulong grandmaster.
411
00:29:22,583 --> 00:29:25,583
Kada buwan, nasa magasin ang picture niya.
412
00:29:26,541 --> 00:29:28,208
Lahat nakasubaybay sa kanya.
413
00:29:29,708 --> 00:29:32,625
TUMABI KA NA, FISCHER.
HETO NA SI JUDIT POLGÁR
414
00:29:34,208 --> 00:29:39,332
At noong 1991, sumali ako
sa Hungarian Super Championship.
415
00:29:39,333 --> 00:29:42,915
15 years at 4 months old ako no'n.
416
00:29:42,916 --> 00:29:46,499
NAGING GRANDMASTER SI BOBBY FISCHER
SA EDAD NA 15 TAON AT 6 NA BUWAN
417
00:29:46,500 --> 00:29:50,041
Ito na ang huling pagkakataon ko
para basagin ang record ni Bobby Fischer.
418
00:29:55,666 --> 00:29:57,916
{\an8}Ito ang pinakamahirap
na Hungarian championship.
419
00:29:58,625 --> 00:30:01,083
{\an8}Nando'n lahat ng magagaling na Hungarian.
420
00:30:01,875 --> 00:30:04,708
Siyempre, hindi nila iniisip
na contender ako.
421
00:30:13,041 --> 00:30:14,875
Maganda ang nilalaro ko.
422
00:30:16,333 --> 00:30:17,958
Nabigla ang mga tao.
423
00:30:20,875 --> 00:30:22,833
HULING ROUND
424
00:30:23,416 --> 00:30:25,082
Last round na.
425
00:30:25,083 --> 00:30:30,291
Itim ang hawak ko laban sa
Hungarian grandmaster na si Tibor Tolnai.
426
00:30:33,083 --> 00:30:39,291
At kailangan niya lang ng draw
kay Tibor Tolnai para maging grandmaster.
427
00:30:42,791 --> 00:30:47,624
Pero para manalo sa tournament
at maging Hungarian champion,
428
00:30:47,625 --> 00:30:50,708
kailangan niyang manalo.
Kaya medyo napapa-isip siya.
429
00:30:57,833 --> 00:31:03,708
Kailangan niyang mamili kung okay na siya
sa draw at maging grandmaster,
430
00:31:04,333 --> 00:31:09,583
o susubukang manalo
para makuha pati ang championship.
431
00:31:10,833 --> 00:31:15,790
Karamihan sa mga player makukuntento na
sa draw, bibitawan na 'yong championship,
432
00:31:15,791 --> 00:31:20,000
pero makukuha ang grandmaster title,
at makakagawa ng kasaysayan.
433
00:31:21,458 --> 00:31:24,375
{\an8}Pag natalo siya,
pareho niyang hindi ito makukuha.
434
00:31:26,875 --> 00:31:28,958
Mahihina sila sa chess.
435
00:31:29,833 --> 00:31:31,875
Hindi lang siguro sila matalino.
436
00:31:33,958 --> 00:31:36,499
Gusto kong talunin ang record
ni Bobby Fischer,
437
00:31:36,500 --> 00:31:39,374
pero gusto ko ring manalo sa event.
438
00:31:39,375 --> 00:31:41,250
Pinili niya 'yong mas delikado.
439
00:31:44,458 --> 00:31:47,083
{\an8}Sobrang kinabahan ako para sa kanya.
440
00:31:50,291 --> 00:31:54,125
Taktical 'yong nilalaro ko,
sobrang kumplikado no'ng mga posisyon.
441
00:31:57,375 --> 00:31:59,666
Binabasag ko 'yong gitna.
442
00:32:01,166 --> 00:32:05,291
Sa isang punto, tumira ako ng isang tirang
di inaasahan ng kalaban ko.
443
00:32:08,875 --> 00:32:13,083
Mula sa gilid,
tumalon ako sa C4 gamit ang kabayo ko.
444
00:32:19,166 --> 00:32:22,540
Ngayon, pwede kong kainin 'yong pawn niya.
445
00:32:22,541 --> 00:32:27,500
Hindi niya pwedeng kainin 'yong kabayo ko
kasi kakainin ko rin siya,
446
00:32:29,416 --> 00:32:33,541
at makakapag-double attack pa ako
sa queen at bishop niya,
447
00:32:34,291 --> 00:32:36,625
at do'n na masisira ang depensa niya.
448
00:32:41,500 --> 00:32:44,916
Minsan, kayang magbago ang laro
sa isang tira lang.
449
00:32:50,583 --> 00:32:52,500
At pagkatapos ng ilan pang tira…
450
00:32:56,791 --> 00:32:57,625
Nanalo ako.
451
00:33:09,166 --> 00:33:13,665
Naging grandmaster ako
noong 15 years at 4 months old ako,
452
00:33:13,666 --> 00:33:15,708
at natalo ang record ni Bobby Fischer.
453
00:33:17,750 --> 00:33:19,874
PINAKABATANG GRANDMASTER
454
00:33:19,875 --> 00:33:23,749
Di mo matatawaran
ang kahalagahan ng panalong ito.
455
00:33:23,750 --> 00:33:28,415
Si Judit ang pinakabata sa lahat,
lalaki man o babae,
456
00:33:28,416 --> 00:33:30,749
na naging grandmaster.
457
00:33:30,750 --> 00:33:34,833
Isang 15 years old,
nanalo sa national championship
458
00:33:35,625 --> 00:33:38,457
at naging grandmaster,
459
00:33:38,458 --> 00:33:40,916
parang isang fairy tale.
460
00:33:43,666 --> 00:33:47,333
Napakaimportante ng pagiging grandmaster.
461
00:33:49,083 --> 00:33:54,541
Nagkaroon ako ng kumpiyansa sa sarili
na kaya ko ang gano'n kagaling na player…
462
00:33:56,583 --> 00:33:59,249
Pero ngayon, ang iniisip ko ay,
463
00:33:59,250 --> 00:34:00,250
"Ano'ng susunod?"
464
00:34:12,416 --> 00:34:16,041
{\an8}Linares tournament,
ang pinakamaimportante sa buong mundo.
465
00:34:18,708 --> 00:34:21,750
Ang Linares ay ang Wimbledon ng chess.
466
00:34:25,625 --> 00:34:31,624
{\an8}Taon-taon, nagkikita kami sa Linares
para malaman kung sino ang pinakamagaling.
467
00:34:31,625 --> 00:34:35,082
Ito ang unang beses sa kasaysayan ng chess
468
00:34:35,083 --> 00:34:39,083
na may kasamang babae
sa pinakamagagaling na lalaking player.
469
00:34:39,708 --> 00:34:42,457
'Yon ang una kong elite tournament.
470
00:34:42,458 --> 00:34:45,375
Naglalaban-laban ang pinakamagagaling.
471
00:34:49,750 --> 00:34:51,250
Kasama si Garry Kasparov.
472
00:34:53,041 --> 00:34:56,541
Mahirap ang paghahanda
para sa gano'ng tournament,
473
00:34:58,208 --> 00:35:01,916
pero alam na namin 'yon,
kaya may ilang buwan ako para mag-aral.
474
00:35:02,875 --> 00:35:08,582
Napakaimporante para sa kanya
na maging handa sa kompetisyon.
475
00:35:08,583 --> 00:35:15,541
Ang mga paiba-ibang opening
ni Kasparov ay kailangang pag-aralan
476
00:35:16,083 --> 00:35:19,666
at gawan ng counter.
477
00:35:21,541 --> 00:35:26,249
Medyo kinabahan ako
at curious kung paano ako makikipaglaro
478
00:35:26,250 --> 00:35:29,250
kung lahat ng ibang player ay itinuturing
na mas magaling sa 'kin.
479
00:35:31,125 --> 00:35:32,957
Sinabi ni Kasparov sa isang interview
480
00:35:32,958 --> 00:35:36,165
na "Maganda na kasali si Judit
sa Linares tournament."
481
00:35:36,166 --> 00:35:40,666
At sabi niya, "Sa ganitong paraan,
malalaman natin ang tunay niyang lakas."
482
00:35:41,583 --> 00:35:45,125
Ang totoo, hindi ko alam kung ano'ng
ibig sabihin niya sa, "tunay na lakas."
483
00:35:45,875 --> 00:35:47,874
Gagalingan ko.
484
00:35:47,875 --> 00:35:49,791
Tingin mo, matatalo mo siya?
485
00:35:56,500 --> 00:35:58,749
Lagi akong nangingibabaw sa Linares.
486
00:35:58,750 --> 00:36:01,874
Nanalo ako sa Linares noong 1992, 1993.
At ang taas ng score ko.
487
00:36:01,875 --> 00:36:04,082
KASPAROV PANALO SA LINARES
488
00:36:04,083 --> 00:36:06,124
At noong 1994,
489
00:36:06,125 --> 00:36:09,708
kumpiyansa ako dahil ako pa rin
ang pinakamagaling sa chess.
490
00:36:10,958 --> 00:36:14,374
Napakahalaga ng sandaling 'yon
491
00:36:14,375 --> 00:36:16,540
dahil sa unang pagkakataon,
492
00:36:16,541 --> 00:36:20,249
ang world champion, si Garry Kasparov,
493
00:36:20,250 --> 00:36:23,916
ay makakaharap ang pinakamagaling
na babaeng player sa mundo.
494
00:36:25,041 --> 00:36:28,332
Noon, hindi pa nangyari
na ang isang babaeng player
495
00:36:28,333 --> 00:36:32,541
ay lalaban sa top male player
dahil wala sila sa parehong kompetisyon.
496
00:36:33,416 --> 00:36:36,000
Makasaysayang sandali ito.
497
00:36:37,833 --> 00:36:40,082
'Yon ang unang tournament niya
sa gano'ng level.
498
00:36:40,083 --> 00:36:42,458
Magaling siya, pero…
499
00:36:43,541 --> 00:36:47,208
Oo, pero babae pa rin siya.
Kaya kailangan niyang patunayan.
500
00:37:02,000 --> 00:37:06,375
Dumating si Kasparov mga 30 seconds
bago mag-umpisa ang laro…
501
00:37:08,041 --> 00:37:11,708
at nakatayo lahat ng photographer
sa harap niya, sunod-sunod ang mga flash.
502
00:37:16,916 --> 00:37:19,249
Kita mo sa kanya 'yong kumpiyansa
503
00:37:19,250 --> 00:37:23,083
na "Alam ko ang ginagawa ko, handa ako,
504
00:37:23,583 --> 00:37:25,249
tatalunin kita."
505
00:37:25,250 --> 00:37:28,500
Pakiramdam mo
gusto ka niyang kainin nang buhay.
506
00:37:35,333 --> 00:37:38,500
Ang unang laban naming dalawa.
507
00:37:39,666 --> 00:37:40,875
Maraming pwedeng mangyari.
508
00:37:44,916 --> 00:37:47,207
White 'yong hawak kong piyesa.
509
00:37:47,208 --> 00:37:49,125
Iisa lang ang opening ko,
510
00:37:50,375 --> 00:37:51,999
1. e4.
511
00:37:52,000 --> 00:37:54,083
Ang King's Pawn.
512
00:37:55,208 --> 00:37:58,082
Alam na alam ko na
pag nakalaban ko si Kasparov,
513
00:37:58,083 --> 00:38:00,582
Sicilian Defense ang gagamitin niya
514
00:38:00,583 --> 00:38:02,541
dahil expert siya do'n.
515
00:38:03,458 --> 00:38:06,790
Palaban ang Sicilian Defense.
516
00:38:06,791 --> 00:38:10,707
Nag-aagawan ang mga player sa kontrol
ng gitna ng board
517
00:38:10,708 --> 00:38:13,500
at humahantong ito sa
isang napaka-dynamic na istilo ng laro.
518
00:38:19,833 --> 00:38:22,375
At mabilis na nagbukas ang laro.
519
00:38:22,958 --> 00:38:27,332
Nakapagdesisyon na si Judit
na gusto niyang maging sobrang agresibo
520
00:38:27,333 --> 00:38:29,750
at dalhin ang queen niya
malapit sa king ni Kasparov.
521
00:38:32,208 --> 00:38:35,333
Magkalinya ang queen at ang black king,
522
00:38:36,000 --> 00:38:38,665
pero di ka basta pwedeng umatake sa king.
523
00:38:38,666 --> 00:38:41,250
Di papayag ang kalaban mo
na basta na lang sila talunin.
524
00:38:43,750 --> 00:38:46,249
Kaya dapat maging maingat ang galaw mo.
525
00:38:46,250 --> 00:38:49,290
Si Judit ay hindi gano'n kaingat
noong bata pa siya.
526
00:38:49,291 --> 00:38:53,166
Gusto niya lang lumusob agad
at talunin ka.
527
00:38:55,916 --> 00:38:59,375
Laban kay Kasparov,
paniguradong mahirap 'yon.
528
00:39:01,708 --> 00:39:04,958
Nagsimulang gumalaw si Judit
ng mga tirang wala sa plano
529
00:39:06,291 --> 00:39:09,166
dahil di siya makahanap ng paraan
para umatake,
530
00:39:09,958 --> 00:39:12,416
at nawawalan na siya ng kontrol.
531
00:39:14,958 --> 00:39:18,083
Mula sa umpisa, talo na ako ni Kasparov.
532
00:39:20,291 --> 00:39:22,458
Magaling ang mga tira niya.
533
00:39:25,208 --> 00:39:27,125
Masyado akong maraming iniisip.
534
00:39:27,916 --> 00:39:30,416
Ang daming oras ko ang nagamit.
535
00:39:32,500 --> 00:39:34,708
Palala nang palala.
536
00:39:37,541 --> 00:39:40,958
Ramdam mong hindi na ito interesting
para sa mga nanonood.
537
00:39:41,875 --> 00:39:44,290
Naglalabas-masok ang mga tao.
538
00:39:44,291 --> 00:39:46,041
Pero siyempre, di ka susuko.
539
00:39:53,500 --> 00:39:56,458
Tapos umabot kami sa move 36,
540
00:39:57,458 --> 00:39:59,791
at may kakaibang nangyari.
541
00:40:01,208 --> 00:40:04,083
Nilipat ni Kasparov ang kabayo niya sa C5.
542
00:40:08,666 --> 00:40:10,375
Isa itong malaking pagkakamali.
543
00:40:12,583 --> 00:40:15,083
Pwede kong ilipat ang bishop ko
544
00:40:16,583 --> 00:40:18,665
at makaka-double attack ako
545
00:40:18,666 --> 00:40:21,415
sa queen at rook niya
546
00:40:21,416 --> 00:40:25,250
at hindi mo magagawang depensahan pareho.
547
00:40:27,833 --> 00:40:32,082
Bago ang tirang ito,
alam kong talo na 'ko.
548
00:40:32,083 --> 00:40:34,500
Pero sa puntong ito, napagtanto ko
549
00:40:35,708 --> 00:40:38,041
pwede pa kaming mag-draw.
550
00:40:40,083 --> 00:40:43,665
Di ako makapaniwala na kalaro
ang pinakamagaling sa buong mundo
551
00:40:43,666 --> 00:40:45,125
at ito ang nangyayari.
552
00:40:48,166 --> 00:40:52,457
Pero nang bitawan niya ito,
mabilis niyang pinulot 'yong piyesa
553
00:40:52,458 --> 00:40:56,916
at ibinalik sa dating puwesto
para tumira ng iba.
554
00:40:58,333 --> 00:41:00,874
Sobrang nagulat ako.
555
00:41:00,875 --> 00:41:03,500
Ilegal ang ginawa ng kalaban ko.
556
00:41:06,625 --> 00:41:11,125
Napakaimportante ng touch-move rule
sa chess.
557
00:41:11,750 --> 00:41:15,375
Pag binitawan mo na ang isang piyesa,
'yon na ang tira mo.
558
00:41:18,500 --> 00:41:20,749
Pag tumira ka pa ng iba,
559
00:41:20,750 --> 00:41:24,000
hindi na patas 'yon, pandaraya na 'yon.
560
00:41:27,083 --> 00:41:29,875
Pero si Judit lang ang nakakita.
561
00:41:31,833 --> 00:41:35,916
Tumingin ako sa paligid na parang,
"Ano ba, ano'ng nangyayari?"
562
00:41:38,375 --> 00:41:43,957
{\an8}Walang nagsalita,
at hindi ko alam kung ano'ng gagawin ko.
563
00:41:43,958 --> 00:41:46,875
Kaya naisip ko kung walang nagsasalita,
564
00:41:47,375 --> 00:41:49,875
baka siguro…
565
00:41:50,375 --> 00:41:52,165
wala akong dapat sabihin.
566
00:41:52,166 --> 00:41:55,500
Baka sa anggulo ko lang
kaya nakita ko 'yon.
567
00:41:56,125 --> 00:41:59,874
At alam mo na,
isang 17-year-old na baguhan
568
00:41:59,875 --> 00:42:02,041
laban sa world champion.
569
00:42:02,791 --> 00:42:06,040
Baka sa susunod,
hindi na ako imbitahan pag ginawa ko 'to.
570
00:42:06,041 --> 00:42:07,707
At paano ko mapapatunayan?
571
00:42:07,708 --> 00:42:10,041
Salita ko laban sa salita niya.
572
00:42:11,791 --> 00:42:14,707
Kapag nagbintang siya na ginawa 'yon
573
00:42:14,708 --> 00:42:17,458
at itinanggi ito ni Kasparov,
574
00:42:18,250 --> 00:42:21,041
magmumukha siyang spoiled brat
575
00:42:21,916 --> 00:42:23,749
na natalo sa laro
576
00:42:23,750 --> 00:42:25,999
at hindi ito matanggap
577
00:42:26,000 --> 00:42:29,500
kaya pinagbintangan siya
na may maling ginawa.
578
00:42:32,666 --> 00:42:37,750
Nagkataong nando'n ang crew
ng isang Spanish TV,
579
00:42:38,541 --> 00:42:41,583
pero walang cameraman sa likod ng kamera.
580
00:42:42,791 --> 00:42:46,041
Kaya hindi ito nakunan.
581
00:42:47,291 --> 00:42:49,083
Ipinagpatuloy niya ang laro.
582
00:42:49,583 --> 00:42:55,083
At ang patakaran, pag nagpatuloy ang laro,
huli na para magreklamo at magprotesta.
583
00:42:59,125 --> 00:43:01,333
Pagkatapos no'n,
maganda 'yong mga tira niya.
584
00:43:02,500 --> 00:43:06,166
At maganda niyang posisyon
ay nagbunga ng panalo…
585
00:43:08,458 --> 00:43:11,749
at tapos na.
586
00:43:11,750 --> 00:43:16,791
MAGALING NA BATANG BABAE
BIGONG TALUNIN SI KASPAROV
587
00:43:17,375 --> 00:43:19,666
Sobrang sama ng loob ko.
588
00:43:24,166 --> 00:43:28,249
Pagkatapos ng laro,
pumunta ako sa restaurant para kumain.
589
00:43:28,250 --> 00:43:31,000
'Yon ang ginawa namin
pagkatapos ng tournament.
590
00:43:32,083 --> 00:43:35,333
Biglang lumapit 'yong arbiter sa mesa
591
00:43:36,125 --> 00:43:40,582
at tinanong niya ako,
"May maitutulong ba ako?"
592
00:43:40,583 --> 00:43:43,124
At sabi ko, "Dahil nagtatanong ka,
593
00:43:43,125 --> 00:43:45,207
interesado akong malaman
594
00:43:45,208 --> 00:43:49,208
kung 'yong camera
na nasa 15 meters ang layo,
595
00:43:49,875 --> 00:43:52,041
kung may nairekord ba sila."
596
00:43:54,791 --> 00:43:57,708
Biglang lumaki 'yong kwento,
597
00:43:59,416 --> 00:44:02,457
at si Garry Kasparov
alam niya 'yong nangyayari,
598
00:44:02,458 --> 00:44:05,290
at naiinis na siya dahil dito.
599
00:44:05,291 --> 00:44:09,332
Nag-iikot siya, sinasabi sa mga tao,
"Kailangang may gawin dito."
600
00:44:09,333 --> 00:44:12,833
Sabi niya, "Kailangan mong isulat 'to,"
"Ito 'tong kahihiyan."
601
00:44:13,541 --> 00:44:18,166
Walang nagduda kay Kasparov.
Isa siyang respetadong player ng chess.
602
00:44:19,250 --> 00:44:23,041
Pero tinanong ko pa rin siya,
"Ano sa tingin mo? Binitawan mo ba?"
603
00:44:23,750 --> 00:44:25,082
At sabi niya,
604
00:44:25,083 --> 00:44:29,125
"Ewan ko, hindi ko alam.
Hindi, pero hindi ko alam."
605
00:44:30,250 --> 00:44:33,874
Nagbigay ng press release
'yong organizer ng event…
606
00:44:33,875 --> 00:44:35,874
{\an8}HUWARANG SPORTMAN SI MR. KASPAROV
607
00:44:35,875 --> 00:44:41,125
…na nagsasabing
pinakamatapat na player si Kasparov.
608
00:44:42,916 --> 00:44:44,957
At sa isang punta, may balita
609
00:44:44,958 --> 00:44:48,083
na 'yong film crew
ay pabalik na sa Linares.
610
00:44:51,166 --> 00:44:55,290
Ang nangyari, matapos bumalik
ang camera crew sa Madrid,
611
00:44:55,291 --> 00:45:00,250
napagtanto nilang di pala sinasadyang
hindi napatay 'yong camera…
612
00:45:02,458 --> 00:45:04,458
at umaandar pa 'yong film.
613
00:45:07,333 --> 00:45:09,958
So pinakita no'ng TV crew 'yong footage.
614
00:45:29,916 --> 00:45:33,250
At malinaw na
binitawan nga niya 'yong piyesa,
615
00:45:34,208 --> 00:45:38,625
at hinawakan ito ulit at ibinalik.
616
00:45:40,333 --> 00:45:43,875
Naalala ko 'yong gulat niya.
'Yong gulat niya do'n sa video.
617
00:45:44,916 --> 00:45:47,875
Hindi rin makapaniwala si Judit
sa nangyayari.
618
00:45:49,791 --> 00:45:53,916
Masaya ako na napatunayan sa video
'yong naramdaman ko.
619
00:45:54,458 --> 00:45:58,290
Pero wala na rin itong gamit sa 'kin,
620
00:45:58,291 --> 00:46:02,207
dahil kapag pumirma ka na
sa scoresheet pagkatapos ng laro,
621
00:46:02,208 --> 00:46:04,041
wala ka ng mababago pa.
622
00:46:06,708 --> 00:46:10,499
{\an8}Di inakala ng lahat na magagawa ito
ng world champion
623
00:46:10,500 --> 00:46:13,665
{\an8}dahil iniisip niya na mas nakakahiya
624
00:46:13,666 --> 00:46:15,374
{\an8}na matalo ng isang babae.
625
00:46:15,375 --> 00:46:18,416
{\an8}At ang problema,
nagtiwala ako sa kalaban ko.
626
00:46:19,583 --> 00:46:20,916
{\an8}At hindi dapat.
627
00:46:22,208 --> 00:46:26,708
Oo, may konting kontrobersiya, at ako…
628
00:46:27,291 --> 00:46:31,249
Naniniwala ako na hindi ko naramdaman
na binitawan ko 'yong piyesa.
629
00:46:31,250 --> 00:46:34,249
Hindi ko gagawin 'yon. Parang one-point…
630
00:46:34,250 --> 00:46:39,541
Kung titingnan mo 'yong video,
halos one-tenth lang ng isang segundo.
631
00:46:42,458 --> 00:46:44,958
Hindi ko naramdaman na
may nagawa akong mali.
632
00:46:45,958 --> 00:46:48,832
Maliban kung gagawin mo ng slow motion,
hindi mo mararamdaman.
633
00:46:48,833 --> 00:46:52,000
Subukan mo 'yong one-tenth
ng isang segundo kung mararamdaman mo.
634
00:46:56,208 --> 00:47:00,665
Di naman ako matatalo do'n sa laban,
magiging draw lang 'yon, pero,
635
00:47:00,666 --> 00:47:03,083
hindi pa rin maganda na di ako mananalo.
636
00:47:05,875 --> 00:47:07,040
{\an8}ANG NANGYARI SA LINARES
637
00:47:07,041 --> 00:47:09,415
Bale nasira nito 'yong tournament ko
638
00:47:09,416 --> 00:47:13,833
dahil buong tournament akong nape-pressure
sa mga taong nagpapaalala sa 'kin.
639
00:47:14,583 --> 00:47:15,957
PAGLABAG SA PATAKARAN
640
00:47:15,958 --> 00:47:18,957
Nagkaro'n ng iskandalo at kumalat ito.
641
00:47:18,958 --> 00:47:20,957
Ang mga champion ay nandadaya.
642
00:47:20,958 --> 00:47:22,832
At least hindi mo masasabi
643
00:47:22,833 --> 00:47:25,666
base sa mga picture na makikita natin.
644
00:47:27,000 --> 00:47:30,999
Makikita mo na may ginawa ang champion
na talagang ipinagbabawal.
645
00:47:31,000 --> 00:47:33,082
{\an8}KITA SA VIDEO ANG BILIS NG KAMAY
646
00:47:33,083 --> 00:47:36,333
Naging malaking drama ito.
647
00:47:36,833 --> 00:47:37,790
{\an8}MAS MABILIS SA MATA
648
00:47:37,791 --> 00:47:41,583
Isa ito sa pinakasikat na insidente
sa chess, sigurado 'yon.
649
00:47:45,708 --> 00:47:47,791
Si Judit, siyempre, sobrang sama ng loob.
650
00:47:48,500 --> 00:47:51,374
Pero 'yong ginawa niya…
651
00:47:51,375 --> 00:47:55,083
ay kahanga-hanga para sa batang babae
sa edad niya, lalo na sa posisyon niya.
652
00:48:02,791 --> 00:48:07,375
Sa huling araw, lumapit siya kay Kasparov
sa lobby ng hotel
653
00:48:08,041 --> 00:48:11,333
at sabi niya,
"Paano mo nagawa sa 'kin ito?"
654
00:48:14,833 --> 00:48:18,290
Kung hindi mo pa nakita
si Garry Kasparov nang personal,
655
00:48:18,291 --> 00:48:22,499
hindi mo masyado hahanga
kung gaano katapang 'yon,
656
00:48:22,500 --> 00:48:24,541
dahil hindi siya basta-basta.
657
00:48:27,833 --> 00:48:30,166
Gusto ko ng paliwanag ni Garry.
658
00:48:31,958 --> 00:48:33,457
Tapos nainsulto siya
659
00:48:33,458 --> 00:48:37,000
na medyo pinahiya ko siya
sa harap ng ibang tao.
660
00:48:42,583 --> 00:48:44,665
{\an8}Tinanong ko tungkol dito
sa isang interview,
661
00:48:44,666 --> 00:48:47,166
at sabi niya,
"Dapat matuto siya ng kagandahang asal."
662
00:48:49,958 --> 00:48:52,541
Galit na galit siya,
at tatlong taon silang di nag-usap.
663
00:49:06,000 --> 00:49:09,499
Pagkatapos ng laro,
may mga usap-usapan at mga katanungan
664
00:49:09,500 --> 00:49:12,583
mula sa mga mamamahayag at pamilya nila.
665
00:49:14,083 --> 00:49:18,666
Masakit sa ulo pag-usapan 'yon.
666
00:49:20,958 --> 00:49:22,916
Kahit nagkamali siya,
667
00:49:23,958 --> 00:49:26,291
talo pa rin ako, naiintindihan ko 'yon.
668
00:49:28,041 --> 00:49:30,083
Ang sama lang sa pakiramdam.
669
00:49:34,041 --> 00:49:36,874
Hindi ko sila pinapagalitan
670
00:49:36,875 --> 00:49:41,374
pag di sila nananalo.
671
00:49:41,375 --> 00:49:43,708
Pero hindi pa rin maganda ang matalo.
672
00:49:46,166 --> 00:49:51,124
Hindi ikinakaila ng papa ko
na gusto niya kaming magtagumpay
673
00:49:51,125 --> 00:49:53,832
para patunayan ang eksperimento niya,
674
00:49:53,833 --> 00:49:57,916
na may magagawa siya para
sa kanyang mga anak.
675
00:50:00,500 --> 00:50:04,707
Pagkatapos nito, sinabi niya na
dapat lumaban ulit kami
676
00:50:04,708 --> 00:50:06,916
sa Women's Chess Olympiad.
677
00:50:08,583 --> 00:50:13,333
Akala ko malinaw na, na kami ang
pinakamagaling sa women's competitions.
678
00:50:16,041 --> 00:50:18,625
Gusto kong patunayan ang sarili ko
sa mga lalaki.
679
00:50:21,666 --> 00:50:26,250
At mula noon, nagsimula na akong gumawa
ng ilang desisyon para sa sarili ko.
680
00:50:28,250 --> 00:50:32,541
Minsan importanteng sabihin
ng mga magulang ang gusto nilang sabihin,
681
00:50:33,291 --> 00:50:34,958
at gawin mo ang gusto mo.
682
00:50:45,541 --> 00:50:50,082
Noong taong iyon, nakita kong naglaro
si Judit sa Madrid tournament,
683
00:50:50,083 --> 00:50:52,000
at napakagaling niya do'n.
684
00:50:56,458 --> 00:50:58,875
Tinalo niya ang mga malalakas na player,
685
00:51:00,250 --> 00:51:02,790
at ang hindi ko makakalimutan
686
00:51:02,791 --> 00:51:06,958
ay ang reaksyon ng mga lalaking player
pag natatalo sila.
687
00:51:13,875 --> 00:51:19,583
May apat na laro na hindi nag-resign
'yong kalaban, hindi rin nakipag-kamay.
688
00:51:28,375 --> 00:51:32,165
Sagrado lahat ng 'yon sa chess.
689
00:51:32,166 --> 00:51:35,333
'Yon dapat ang ginagawa,
pero bigla na lang silang umaalis.
690
00:51:41,250 --> 00:51:42,833
Nakakahiya.
691
00:51:44,416 --> 00:51:47,207
ALAM NG TEENAGER KUNG PAANO MAKABAWI
692
00:51:47,208 --> 00:51:49,665
PANALO SI JUDIT POLGÁR SA MADRID
693
00:51:49,666 --> 00:51:54,375
Paano ang reaksyon ng mga lalaking player
ng chess kapag natatalo mo sila?
694
00:52:00,166 --> 00:52:05,374
Madalas akong lumaban
para makuha ang respeto ng mga elite,
695
00:52:05,375 --> 00:52:06,458
at mga world champion.
696
00:52:07,583 --> 00:52:11,999
Ang iba sa kanila ay nag-aalinlangan
na nabibilang ako do'n.
697
00:52:12,000 --> 00:52:15,749
Ano ang kailangan para maging isa siya
sa talagang top player?
698
00:52:15,750 --> 00:52:17,958
Tingin ko magiging napakahirap.
699
00:52:19,166 --> 00:52:21,083
Kailangang lagi siyang suwerte.
700
00:52:22,833 --> 00:52:26,499
Isa sa mga magaling na grandmaster,
si Viktor Korchnoi,
701
00:52:26,500 --> 00:52:28,791
sinabi niya na coffeehouse player ako.
702
00:52:30,916 --> 00:52:32,666
Hindi niya ako sineseryoso.
703
00:52:33,166 --> 00:52:36,582
"Matatalo niya lang ako
kung hindi ako interesadong maglaro.
704
00:52:36,583 --> 00:52:39,250
At hindi ako interesado ngayon."
705
00:52:39,875 --> 00:52:44,874
Kailangan kong patunayan ng maraming beses
kaysa sa kung isa akong lalaki.
706
00:52:44,875 --> 00:52:48,165
Nagkaroon na ba tayo
ng world champion na babae?
707
00:52:48,166 --> 00:52:49,790
- Women's world champions.
- Bakit?
708
00:52:49,791 --> 00:52:53,374
Kung iisipin natin, ito ang tamang sport
para mangibabaw ang mga babae.
709
00:52:53,375 --> 00:52:55,207
May mga patunay na nagsasabing hindi.
710
00:52:55,208 --> 00:52:57,290
Pero si Judit Polgár ng Hungary.
711
00:52:57,291 --> 00:52:58,499
Iba si Judit,
712
00:52:58,500 --> 00:53:03,208
pero kahit siya
kulang sa fighting spirit sa buong laban.
713
00:53:07,750 --> 00:53:12,000
Noong 1996, nagkaroon
ng invitational event sa Dos Hermanas.
714
00:53:15,208 --> 00:53:16,790
Bago 'yong mga laro,
715
00:53:16,791 --> 00:53:20,415
kasama ko ang mama ko,
pinindot namin 'yong elevator,
716
00:53:20,416 --> 00:53:25,416
huminto ang elevator, bumukas ang pinto,
at nandoon si Kasparov at ang coach niya.
717
00:53:30,125 --> 00:53:34,332
Nakakatawa ang eksenang 'yon
dahil may kaunting tensyon sa isa't isa
718
00:53:34,333 --> 00:53:36,875
ng ilang taon matapos ang insidente.
719
00:53:40,291 --> 00:53:43,000
Sabi ng mama ko, "Sige, sumakay ka sa na."
720
00:53:51,458 --> 00:53:55,708
Pumunta ako sa laban na iniisip ko
na bibigyan ko siya ng magandang laban.
721
00:54:01,875 --> 00:54:03,958
Puti ulit ang hawak ko.
722
00:54:05,041 --> 00:54:07,083
May lamang na ako.
723
00:54:08,208 --> 00:54:09,750
Unang tira, 1. e4.
724
00:54:13,000 --> 00:54:15,624
At Sicilian ulit.
725
00:54:15,625 --> 00:54:20,291
Pero mula do'n, grabe 'yong laro.
726
00:54:22,750 --> 00:54:25,416
Umatake agad si Judit.
Inatake niya 'yong queen.
727
00:54:28,083 --> 00:54:30,916
Tapos nag-check siya sa king,
at kinailangang kumilos nito.
728
00:54:32,583 --> 00:54:35,916
Tapos umatake 'yong bishop.
729
00:54:36,708 --> 00:54:39,124
Alam kong magiging agresibo siya,
730
00:54:39,125 --> 00:54:40,665
pero nagulat ako.
731
00:54:40,666 --> 00:54:44,207
Parang may energy ball si Judit,
732
00:54:44,208 --> 00:54:46,124
alam mo 'yon, parang kulog
733
00:54:46,125 --> 00:54:47,458
na pwedeng sumabog.
734
00:54:48,541 --> 00:54:52,082
{\an8}Umatake talaga si Judith mula umpisa,
at agresibo siya,
735
00:54:52,083 --> 00:54:53,666
sinakop niya 'yong mga space.
736
00:54:55,541 --> 00:54:57,666
Tapos middle game na.
737
00:54:59,583 --> 00:55:02,915
{\an8}Mag-iisip ka talaga sa middle game
738
00:55:02,916 --> 00:55:05,457
{\an8}at lagi mong sinusubukang linlangin
ang kalaban.
739
00:55:05,458 --> 00:55:08,583
Dito nangyayari ang drama at aksyon.
740
00:55:09,541 --> 00:55:12,458
{\an8}Mas pinahirap ni Kasparov ang laban.
741
00:55:13,375 --> 00:55:17,082
Buong tapang niyang inabante
ang rook niya sa gitna ng board,
742
00:55:17,083 --> 00:55:20,290
at inatake 'yong queen
at bishop nang sabay.
743
00:55:20,291 --> 00:55:21,750
Dogfight na ito.
744
00:55:22,916 --> 00:55:27,916
Medyo kabado siya sa puntong ito,
at patuloy siyang pinapahirapan ni Garry.
745
00:55:28,541 --> 00:55:32,041
Kasama sa intensity
ay kung gaano katagal ang laro.
746
00:55:34,208 --> 00:55:37,083
Parang pusa at daga.
747
00:55:38,250 --> 00:55:40,832
Nakagawa siya ng winning position,
748
00:55:40,833 --> 00:55:44,958
pero nakakas ako,
tapos isa na namang winning position.
749
00:55:49,333 --> 00:55:51,791
Nag-umpisa na akong magkamali sa laro.
750
00:55:52,541 --> 00:55:56,458
Magaling 'yong nilaro ni Garry
at nakontrol na niya 'yong laro.
751
00:55:58,291 --> 00:56:03,125
Kinakalkula ko, walo o sampung tira
para malaman ko kung paano ako makakabawi.
752
00:56:04,708 --> 00:56:08,374
Pero tira na ni Kasparov,
at matapang niyang inilagay ang rook niya
753
00:56:08,375 --> 00:56:10,915
kahilera ng king niya.
754
00:56:10,916 --> 00:56:14,208
Mukhang makakainan siya dito,
baka mapa-resign na siya.
755
00:56:16,458 --> 00:56:19,415
Isa sa karaniwang kahinaan
ng mga babaeng player
756
00:56:19,416 --> 00:56:21,749
ay nagpapanic sila pag inaatake sila.
757
00:56:21,750 --> 00:56:24,458
Pag nakitang may banta, nagpa-panic na.
758
00:56:26,125 --> 00:56:28,958
Sa ngayon, kailangan mong magdesisyon
kung ano ang gagawin mo.
759
00:56:31,958 --> 00:56:33,291
At tumatakbo ang oras.
760
00:56:37,208 --> 00:56:40,165
Di pinansin ni Judit ang banta.
761
00:56:40,166 --> 00:56:43,499
Nag-counter siya, kumain ng pawn.
762
00:56:43,500 --> 00:56:45,916
Lamang na siya ngayon ng pawn.
763
00:56:47,375 --> 00:56:51,625
Hindi siya nag-panic sa atake ko,
mas naging agresibo pa siya lalo.
764
00:56:53,458 --> 00:56:55,499
Magaling ang depensa niya.
765
00:56:55,500 --> 00:56:59,166
Pinapahirapan niyang manalo ang kalaban.
766
00:56:59,958 --> 00:57:01,666
Tumagal ng ilang oras ang larong 'to.
767
00:57:03,291 --> 00:57:06,000
At nakahanap ako ng di inaasahang ideya.
768
00:57:07,541 --> 00:57:12,833
Nag-check siya sa black king
at nag-sacrifice ng rook.
769
00:57:14,791 --> 00:57:17,124
Para itong kulog sa asul na langit.
770
00:57:17,125 --> 00:57:20,041
Hindi ito inaasahan ni Garry.
771
00:57:21,333 --> 00:57:26,458
At biglang hindi na gano'n kadali
manalo ng posisyon niya.
772
00:57:33,208 --> 00:57:38,416
Umaasa lang si Judit sa mga tricks
para manatiling buhay sa laban.
773
00:57:39,250 --> 00:57:44,165
At pagkatapos ng anim na oras,
umabot na sila sa dulo.
774
00:57:44,166 --> 00:57:46,915
{\an8}ANG ENDGAME
775
00:57:46,916 --> 00:57:52,957
Sa endgame, wala ng kaming mga queen,
wala na kaming masyadong pang-atake.
776
00:57:52,958 --> 00:57:54,875
Ito ang huling parte ng laro.
777
00:57:56,458 --> 00:58:01,416
Umabot siya sa isang endgame
na madalas ay nagiging draw.
778
00:58:02,083 --> 00:58:05,582
May kabayo at rook si Kasparov.
779
00:58:05,583 --> 00:58:07,957
May rook lang siya. At tabla na 'yon.
780
00:58:07,958 --> 00:58:09,374
Siguradong draw na 'yon.
781
00:58:09,375 --> 00:58:12,540
Kahit nakapikit ka,
kaya mong gawing draw ang laban.
782
00:58:12,541 --> 00:58:14,207
Pero bawal siya magkamali,
783
00:58:14,208 --> 00:58:18,540
at masasabi kong
hindi siya gano'n kagaling sa endgame.
784
00:58:18,541 --> 00:58:22,250
Gusto pang tumira ng ilang moves
ni Kasparov, para ma-test ako.
785
00:58:25,708 --> 00:58:30,916
Hindi 100% tama 'yong mga tira niya,
pero di siya sumuko.
786
00:58:33,541 --> 00:58:38,625
Napagtanto ko na mas marami siyang alam
sa 'kin sa theoretical endgame na 'to.
787
00:58:42,458 --> 00:58:45,041
Pagkatapos ng ilan pang tira,
788
00:58:45,916 --> 00:58:48,375
nagkamali na si Judit.
789
00:58:56,250 --> 00:58:58,583
At wala ng takas ang king ko.
790
00:59:04,875 --> 00:59:07,916
Ang masama dito ay
ang ganda ng pinakita niya
791
00:59:08,833 --> 00:59:13,708
at umabot pa siya sa ending
na dapat safe na, pero nagkamali siya.
792
00:59:15,166 --> 00:59:20,374
Isipin mo 'yong parang nakaligtas ka
sa mga suntok ni Mike Tyson
793
00:59:20,375 --> 00:59:22,666
ng walong round, o sampung round.
794
00:59:25,125 --> 00:59:29,332
Tumatagal ng ilang oras ang chess,
at pagkatapos ng maraming oras,
795
00:59:29,333 --> 00:59:31,915
babagsak ka sa pressure.
796
00:59:31,916 --> 00:59:34,208
At 'yan ang ginagawa sa 'yo
ng malalakas na player.
797
00:59:36,291 --> 00:59:41,874
Isa itong test
na hindi naman gano'n kahirap,
798
00:59:41,875 --> 00:59:44,583
pero bumagsak siya dahil sa pressure.
799
00:59:47,333 --> 00:59:49,291
Ang pangit ng talong 'yon.
800
00:59:50,708 --> 00:59:52,750
Napakalaki no'ng pagkakamali ko.
801
00:59:54,041 --> 00:59:56,915
Kaya hindi ako masaya,
lalo na pagkatapos ng laro.
802
00:59:56,916 --> 00:59:59,957
NAGULO SA PAG-ATAKE NI KASPAROV
803
00:59:59,958 --> 01:00:01,374
{\an8}MALUNGKOT BA SA ITAAS?
804
01:00:01,375 --> 01:00:04,333
Pagkatapos ng laban ko
kay Kasparov noong 1996,
805
01:00:04,916 --> 01:00:07,083
ilang beses pa kaming naglaban.
806
01:00:16,041 --> 01:00:20,750
Gusto ko siyang kalaro dahil
komportable ako sa style ng laro niya.
807
01:00:26,791 --> 01:00:30,875
{\an8}Sobrang agresibo si Judit.
Napakalakas ng gano'ng istilo ng laro.
808
01:00:31,583 --> 01:00:34,707
{\an8}Mahilig din akong umatake,
pero mas may karanasan.
809
01:00:34,708 --> 01:00:38,458
{\an8}Kaya 'yong mga pag-atake niya,
mas nakakasama sa kanya.
810
01:00:41,750 --> 01:00:46,040
Kailangan mong maintindihan
na si Garry Kasparov ang itinuturing na
811
01:00:46,041 --> 01:00:49,124
pinakamagaling na chess player
sa buong kasaysayan.
812
01:00:49,125 --> 01:00:52,415
So hindi lang basta champion
ang nakakalaro ni Judit,
813
01:00:52,416 --> 01:00:56,541
nakikipagsabayan siya sa pinakamagaling
na chess player sa lahat.
814
01:00:59,666 --> 01:01:04,457
Naramdaman ko 'yon noong kalaro ko
si Kasparov na kahit nakaupo lang
815
01:01:04,458 --> 01:01:06,916
bago tumira ng kahit ano,
816
01:01:07,916 --> 01:01:09,749
na mas magaling siya.
817
01:01:09,750 --> 01:01:13,332
Pakiramdam ko, formality na lang,
818
01:01:13,333 --> 01:01:16,791
pero kailangan pa rin naming maglaro,
kahit mananalo rin naman siya.
819
01:01:19,916 --> 01:01:23,624
{\an8}Alam mo, nasa kalakasan ko ako no'n,
at isa siya sa mga player
820
01:01:23,625 --> 01:01:25,832
{\an8}na dahil sa istilo ng laro niya,
821
01:01:25,833 --> 01:01:30,708
at 'yong medyo di sila komportable
na kalaro ako,
822
01:01:31,500 --> 01:01:34,958
hindi nakatulong 'yon,
isa siya sa mga… marami.
823
01:01:39,625 --> 01:01:42,499
'Yong paraan ng paglalaro niya
ay hindi angkop
824
01:01:42,500 --> 01:01:47,290
sa pinakamainam na paraan laban kay
Garry Kasparov sa pinakamaganda kong taon.
825
01:01:47,291 --> 01:01:49,208
Nahihirapan ka kay Kasparov?
826
01:01:49,791 --> 01:01:52,083
Oo, hindi maganda ang score ko.
827
01:01:53,250 --> 01:01:58,166
Dahil ba mataas ang respeto mo sa kanya
kaya di mo maitodo ang laro mo?
828
01:01:58,916 --> 01:02:01,458
Ewan ko, baka hindi ko namamalayan.
829
01:02:08,750 --> 01:02:10,290
Pag talo ka,
830
01:02:10,291 --> 01:02:12,749
hindi sa lahat ng oras
pareho ang mararamdaman mo.
831
01:02:12,750 --> 01:02:17,415
Minsan pag talo ka
at maganda 'yong nilaro ng kalaban mo
832
01:02:17,416 --> 01:02:21,790
at magaling 'yong mga ginawang diskarte,
833
01:02:21,791 --> 01:02:23,291
di masama ang loob mo.
834
01:02:24,416 --> 01:02:27,832
Kay Kasparov, frustrated ako
835
01:02:27,833 --> 01:02:30,500
dahil di ko siya mabigyan
ng matinding laban.
836
01:02:31,958 --> 01:02:36,333
Para sa 'kin,
parang hindi siya matatalo, superhuman.
837
01:02:38,625 --> 01:02:41,665
Kailangan ko siyang bigyan
ng matinding laban,
838
01:02:41,666 --> 01:02:44,250
pero paano ko gagawin 'yon?
839
01:02:46,291 --> 01:02:52,457
Sa chess, makikita mong maraming player
ang masyadong nakatutok sa laro,
840
01:02:52,458 --> 01:02:54,082
masyadong nahuhumaling,
841
01:02:54,083 --> 01:02:59,000
na nawala na 'yong isang
importanteng bagay na higit pa sa laro.
842
01:03:00,125 --> 01:03:02,166
'Yong halaga nito sa buhay.
843
01:03:06,541 --> 01:03:11,624
Sa tingin ko, gusto ng papa ko na manalo
para patunayang tama siya,
844
01:03:11,625 --> 01:03:13,833
na ang paniniwala niya ay
845
01:03:15,000 --> 01:03:17,583
"Siguradong magiging matagumpay ito."
846
01:03:20,500 --> 01:03:23,124
Sinasabi niya na
ang susunod na dalawang taon
847
01:03:23,125 --> 01:03:26,541
ang magiging umpisa ng lahat ng tagumpay.
848
01:03:28,000 --> 01:03:30,874
At gusto niyang magtuloy-tuloy pa ako,
849
01:03:30,875 --> 01:03:34,875
mag-focus para makapasok sa top ten
at mag-invest sa maraming energy.
850
01:03:37,833 --> 01:03:41,665
Sa loob ng maraming taon,
sa proyektong sinimulan niya,
851
01:03:41,666 --> 01:03:44,458
ang mga tao,
iniisip nila kung mabuting tao ba siya.
852
01:03:47,208 --> 01:03:52,082
Marami ang nagsasabing ginagawa niya ito
dahil sa sarili niyang pride
853
01:03:52,083 --> 01:03:54,582
at hindi para sa mga anak niya.
854
01:03:54,583 --> 01:03:57,332
{\an8}ISANG MAPAGKALINGANG AMA
855
01:03:57,333 --> 01:04:02,040
Maraming tao ang may mga tanong,
"Ano'ng nangyayari sa mga bata?"
856
01:04:02,041 --> 01:04:04,875
"Sinisira ba ng mga magulang
ang buhay nila?"
857
01:04:07,916 --> 01:04:12,874
Naiintindihan ko ang lifesytle ko
ay iba sa mga kaedad ko
858
01:04:12,875 --> 01:04:15,208
dahil puro lang ako aral ng chess.
859
01:04:17,041 --> 01:04:20,374
Siyempre, naisip ko rin minsan
na mas madali
860
01:04:20,375 --> 01:04:24,541
kung manonood lang ako ng pelikula
o makikipaglaro sa mga kaibigan ko.
861
01:04:26,416 --> 01:04:32,208
Sa maraming taon, naubos ang buong oras ko
sa paghahanda o pakikipag-compete.
862
01:04:33,833 --> 01:04:35,707
Parang hindi pa sapat.
863
01:04:35,708 --> 01:04:38,957
Kahit na 64 squares lang ang chessboard.
864
01:04:38,958 --> 01:04:41,833
Marami pang meron sa buhay maliban do'n.
865
01:04:45,083 --> 01:04:50,582
Masaya ako, pero paglagpas ko ng 20,
866
01:04:50,583 --> 01:04:54,665
ayos lang sa kanya
kung chess lang ang buhay ko.
867
01:04:54,666 --> 01:05:00,333
Pero gusto ko na
may iba pa akong gawin sa buhay ko,
868
01:05:00,958 --> 01:05:02,750
hindi lang sa chessboard.
869
01:05:15,083 --> 01:05:20,125
Madalas mga nagkataon lang
ang nagkakatotoo.
870
01:05:24,208 --> 01:05:27,083
{\an8}Naging beterinaryo ako
pagkatapos maka-graduate,
871
01:05:28,416 --> 01:05:32,958
at may pumasok na babaeng pula ang buhok
na kamukhang-kamukha ni Judit Polgár.
872
01:05:35,666 --> 01:05:39,291
Isang araw, mga 23 years old na 'ko no'n,
873
01:05:40,041 --> 01:05:42,583
dinala ko ang aso namin sa vet.
874
01:05:43,625 --> 01:05:48,290
Napakabait ng doktor, palangiti
875
01:05:48,291 --> 01:05:51,415
at madaldal.
876
01:05:51,416 --> 01:05:54,999
At medyo natagalan
'yong pag-check up niya.
877
01:05:55,000 --> 01:05:58,915
Noong oras na 'yon, di ko sinunod 'yong
protocol, at nag-suggest ako sa kanya,
878
01:05:58,916 --> 01:06:02,375
"Bakit hindi tayo maglaro ng tennis?"
879
01:06:08,583 --> 01:06:14,375
Ano ang dahilan kung bakit nahuhulog
ang lalaki sa isang babae?
880
01:06:15,250 --> 01:06:18,750
Sa nagdaang ilang libong taon,
hindi madaling sagutin ang tanong na 'yan.
881
01:06:21,041 --> 01:06:25,165
Sa mga nakangiti niyang mga mata
at sa pula niyang buhok,
882
01:06:25,166 --> 01:06:28,750
may kung anong apoy na meron sa kanya,
may enerhiya, at
883
01:06:29,583 --> 01:06:33,333
mula sa umpisa,
sinasabi niya ang gusto niyang sabihin.
884
01:06:35,958 --> 01:06:40,750
Para sa 'kin, napaka-sexy no'n.
885
01:06:44,125 --> 01:06:49,582
Nagsimula kaming mag-date,
medyo naging madalas, tapos
886
01:06:49,583 --> 01:06:52,291
may pupuntahan akong event, at
887
01:06:52,958 --> 01:06:56,458
nanalo ako sa tournament,
na sobrang in love.
888
01:06:57,041 --> 01:06:59,916
Pagkatapos no'n, nagsama na kami.
889
01:07:39,791 --> 01:07:42,791
Noong ikinasal na si Judit,
890
01:07:43,541 --> 01:07:50,291
natigil na 'yong tungkulin ko
bilang manager niya.
891
01:08:00,958 --> 01:08:02,957
'Yong papa ko,
892
01:08:02,958 --> 01:08:05,958
naramdaman ko nang kaunti
na medyo nalungkot siya.
893
01:08:07,708 --> 01:08:12,375
Sa totoo lang, parang ayokong magbigay
ng opinyon sa bagay na 'to.
894
01:08:15,291 --> 01:08:20,749
Wala na akong masyadong impluwensya
sa mga anak kapag lumaki na sila.
895
01:08:20,750 --> 01:08:25,958
Dahil ang mga asawa nila
dinala sila sa ibang direksyon.
896
01:08:28,958 --> 01:08:32,416
Kaya natapos na
'yong tungkulin ko bilang manager.
897
01:08:34,458 --> 01:08:37,958
Medyo nasaktan ako. Medyo kakaiba ito.
898
01:08:40,583 --> 01:08:43,707
Pero sabi ko, si Judit na ang bahalang
899
01:08:43,708 --> 01:08:46,458
magdesisyon sa gagawin niya sa buhay niya.
900
01:08:58,000 --> 01:09:02,207
TAONG 2000, SI JUDITH ANG NUMBER ONE
WOMAN CHESS PLAYER SA BUONG MUNDO
901
01:09:02,208 --> 01:09:04,415
NG 11 NA MAGKAKASUNOD NA TAON.
902
01:09:04,416 --> 01:09:06,625
PANG-32 ANG OVERALL RANKING NIYA.
903
01:09:09,000 --> 01:09:11,957
Gusto ng mahal ko ng strawberry
at inorder niya ito.
904
01:09:11,958 --> 01:09:14,582
Oo, at kakainin ko rin ang sa 'yo.
905
01:09:14,583 --> 01:09:20,915
Noong kinasal kami,
malapit ko ng marating ang 2700 rating,
906
01:09:20,916 --> 01:09:24,707
na itinuturing noon na pasok sa top 10.
907
01:09:24,708 --> 01:09:27,083
Pero hindi ako magawang makatawid do'n.
908
01:09:29,708 --> 01:09:34,290
May ilang event na maganda ang nilaro ko,
na nakakuha ako ng ilang puntos,
909
01:09:34,291 --> 01:09:36,666
tapos sa kasunod na tournament
nawala ito lahat.
910
01:09:39,041 --> 01:09:44,250
At kay Gustáv,
natuto ako ng ibang diskarte.
911
01:09:47,000 --> 01:09:52,166
{\an8}Noong naging parte ako ng buhay niya,
may sinabi ako sa kanya.
912
01:09:53,500 --> 01:09:56,958
Sa chess, may panalo, may pagkatalo,
913
01:09:57,541 --> 01:09:59,790
at may pangatlong resulta,
914
01:09:59,791 --> 01:10:00,999
'yong draw.
915
01:10:01,000 --> 01:10:04,000
Sinasabi niya
na mas mabuti ang draw kaysa matalo.
916
01:10:04,666 --> 01:10:09,999
Kapag natalo ka ng kalaban mong kapareho
mo ng rating, mawawalan ka ng puntos.
917
01:10:10,000 --> 01:10:12,416
Kung naging tabla, hindi ka mababawasan.
918
01:10:13,000 --> 01:10:16,624
May mga laro noon na iba ang ginagawa ko.
919
01:10:16,625 --> 01:10:18,958
Lalaban ako at gusto kong manalo.
920
01:10:19,708 --> 01:10:21,415
At sa puntong 'yon, sabi ko,
921
01:10:21,416 --> 01:10:24,999
"Sige, kung wala akong ideya
na sa tingin ko ay pwede,
922
01:10:25,000 --> 01:10:28,208
okay din na maging draw ang resulta."
923
01:10:33,500 --> 01:10:37,666
Siya pa rin ang isa
sa pinakamagaling umatake,
924
01:10:38,250 --> 01:10:41,166
pero nabawasan na ang mga talo niya,
925
01:10:42,416 --> 01:10:45,208
at nag-umpisang tumaas ang rating niya.
926
01:10:50,958 --> 01:10:55,165
Matapos ang pagbabagong ito,
noong 2001 sa Linares,
927
01:10:55,166 --> 01:10:59,208
nando'n siyempre, ang malaking rematch
nina Judit at Kasparov.
928
01:11:03,125 --> 01:11:06,707
Ito ang tournament kung saan nangyari
ang touch-move controversy
929
01:11:06,708 --> 01:11:09,416
at makalipas ang ilang taon,
heto ulit sila.
930
01:11:12,416 --> 01:11:16,499
{\an8}Noong panahong 'yon,
may nagsasabing makaluma ang style ko,
931
01:11:16,500 --> 01:11:18,124
pero gumana siya.
932
01:11:18,125 --> 01:11:22,124
Pero ako pa rin ang number one player,
at magaling pa rin ako,
933
01:11:22,125 --> 01:11:24,458
lalo na noong 2001, ang galing ko do'n.
934
01:11:27,125 --> 01:11:32,666
'Yong expectations kay Judit
ay hindi mababa, pero hindi rin mataas.
935
01:11:35,750 --> 01:11:38,666
May malinaw akong diskarte sa larong ito.
936
01:11:39,375 --> 01:11:44,666
Isang diskarte kung saan
kakabahan siya, mag-aalala.
937
01:11:46,083 --> 01:11:49,041
At sasagi sa isip niya
na matatalo siya sa laro.
938
01:11:56,541 --> 01:11:57,750
Nag-umpisa na 'yong laban.
939
01:11:58,583 --> 01:12:01,833
Puti kay Judit at itim kay Garry.
940
01:12:05,125 --> 01:12:10,124
Alam ko na hindi gusto ni Kasparov
pag inaatake ang king niya.
941
01:12:10,125 --> 01:12:14,750
Sabi ko, "Kahit ano'ng mangyari,
aatakihin ko ang king niya."
942
01:12:21,208 --> 01:12:24,374
Pinili ni Judit na mag-castle
sa kaliwang ng board
943
01:12:24,375 --> 01:12:28,749
at nag-castle naman si Garry Kasparov
sa kabilang side ng board.
944
01:12:28,750 --> 01:12:31,040
{\an8}Sa ganitong posisyon sa chess
945
01:12:31,041 --> 01:12:35,333
{\an8}ibig sabihin, pareho silang aatake.
946
01:12:36,666 --> 01:12:40,500
Karera 'to
kung sino ang mauuna sa king ng kalaban.
947
01:12:45,333 --> 01:12:50,041
Halos sa umpisa pa lang,
nag-sacrifice na ako ng pawn.
948
01:12:52,208 --> 01:12:55,082
Tinanggap ni Kasparov 'yong sacrifice,
949
01:12:55,083 --> 01:12:59,457
at dahil do'n, nasa magandang puwesto na
'yong bishop ni Judit.
950
01:12:59,458 --> 01:13:04,000
Lugi siya sa bilang,
pero maganda ang posisyon niya.
951
01:13:05,083 --> 01:13:08,750
Medyo nagulat si Kasparov,
pero naintindihan niya kung bakit.
952
01:13:09,875 --> 01:13:13,249
Umabante ng pawn sa gitna si Kasparov.
953
01:13:13,250 --> 01:13:15,291
Inaatake niya 'yong bishop ko,
954
01:13:16,000 --> 01:13:18,875
at natural lang na ilalayo ko ito.
955
01:13:20,208 --> 01:13:24,583
Pero nagdesisyon siya
na i-sacrifice 'yong isang bishop.
956
01:13:26,375 --> 01:13:28,332
Luging-lugi ako sa bilang,
957
01:13:28,333 --> 01:13:30,915
pero sinabi ko pa rin,
"Aatakehin ko ang king niya,
958
01:13:30,916 --> 01:13:32,500
aatakehin ko ang king niya."
959
01:13:36,500 --> 01:13:39,666
Sa puntong ito, tumingin ako sa paligid.
960
01:13:40,416 --> 01:13:45,416
Puno ang tournament hall
dahil sobrang exciting ng laban.
961
01:13:50,791 --> 01:13:54,541
Tingin ko feeling ni Kasparov
may advantage siya.
962
01:13:56,416 --> 01:14:00,166
Matindi 'yong laban, pero komportable ako.
963
01:14:01,833 --> 01:14:03,791
Maraming oras ang nagamit ni Kasparov.
964
01:14:06,333 --> 01:14:10,291
Matapos ang ilang minuto, 'yong
pinaka-logical na tira ang ginawa niya.
965
01:14:11,791 --> 01:14:16,250
At kaagad-agad, nang di masyado nag-iisip,
inabante ko 'yong pawn ko.
966
01:14:18,625 --> 01:14:21,041
Psychologically, nakakagulat 'yon.
967
01:14:22,333 --> 01:14:26,583
Sina-sacrifice niya lahat
para lang maka-atake.
968
01:14:27,708 --> 01:14:31,999
At pagkatapos noon, napagtanto niya
na hindi siya gano'n kasimple.
969
01:14:32,000 --> 01:14:34,958
Akala ko nananalo ako,
pero matindi 'yong naging atake niya.
970
01:14:36,333 --> 01:14:40,624
Hinubad niya 'yong jacket niya,
tumayo siya, at pinatong ito sa upuan.
971
01:14:40,625 --> 01:14:43,541
Tapos hinubad niya 'yong relo niya,
at nilagay ito sa gilid.
972
01:14:44,708 --> 01:14:47,875
Nakakatuwang makita
na nag-aalala si Garry.
973
01:14:49,916 --> 01:14:53,249
Maraming beses na akong nanalo kay Judit,
pero sa tournament na 'to,
974
01:14:53,250 --> 01:14:54,833
kailangan ko lang makaligtas.
975
01:14:56,208 --> 01:15:01,625
Kailangan ng magic ni Garry
para makaligtas sa larong ito.
976
01:15:04,916 --> 01:15:09,708
Kinailangang mag-sacrifice ni Kasaparov
ng piyesa para lang maka-atake kay Judit.
977
01:15:13,625 --> 01:15:16,249
Open na open 'yong king niya,
978
01:15:16,250 --> 01:15:21,750
na ang magagawa niya lang ay
hayaang makapag-check 'yong puting king.
979
01:15:30,000 --> 01:15:33,290
At dito, nagdesisyon si Garry
na sapat na ito.
980
01:15:33,291 --> 01:15:35,999
At ang nakakabilib, kakaiba,
981
01:15:36,000 --> 01:15:39,457
at wild na attacking game na ito
ay nauwi sa perpetual check.
982
01:15:39,458 --> 01:15:41,541
Naipilit ni Judith ang draw.
983
01:15:49,916 --> 01:15:55,499
Sa Linares, si Judit lang
ang hindi natalo ni Kasparov.
984
01:15:55,500 --> 01:15:57,415
{\an8}KASPAROV AT JUDIT POLGÁR NAUWI SA DRAW
985
01:15:57,416 --> 01:16:00,957
Siya lang 'yong player do'n
na naka-survive
986
01:16:00,958 --> 01:16:02,791
mula sa number one sa buong mundo.
987
01:16:04,541 --> 01:16:06,999
Sa pagtatapos ng tournament,
nagkausap kami,
988
01:16:07,000 --> 01:16:11,124
at malinaw na nirespeto niya ang laro ko,
989
01:16:11,125 --> 01:16:14,750
kahit na siya ang pinakamagaling
noong panahong 'yon.
990
01:16:17,708 --> 01:16:20,832
Malinaw na kagaya namin siya.
991
01:16:20,833 --> 01:16:22,791
Isa siyang top player.
992
01:16:25,416 --> 01:16:29,250
Ang sarap sa pakiramdam
ng larong 'yon sa Linares.
993
01:16:29,833 --> 01:16:33,540
Napakaganda ng laban. Pinahirapan ko siya.
994
01:16:33,541 --> 01:16:37,833
Pero, hindi ko pa rin siya matalo-talo.
995
01:16:38,875 --> 01:16:40,791
May kulang pa rin.
996
01:16:44,375 --> 01:16:47,874
Ang tanging paraan para matalo
ang isang tao tulad ni Garry Kasparov,
997
01:16:47,875 --> 01:16:49,583
ay kung maniniwala ka
998
01:16:50,416 --> 01:16:55,375
na kaya mong pabagsakin ang idolo mo
sa sarili niyang laro.
999
01:16:57,166 --> 01:17:00,665
Kung hindi ka maniniwala
na magka-level kayo,
1000
01:17:00,666 --> 01:17:03,041
wala kang tsansa na manalo sa laro.
1001
01:17:08,583 --> 01:17:12,791
Nandito kami ngayon sa training camp,
na nasa likod ang Adriatic.
1002
01:17:16,208 --> 01:17:18,165
Kumusta ang Adriatic?
1003
01:17:18,166 --> 01:17:21,583
Maganda siyang tingnan
kasi gusto kong tumalon.
1004
01:17:23,083 --> 01:17:28,416
Sa sumunod na taon, noong 2002,
nakita ko si Kasparov sa isang tournament.
1005
01:17:29,041 --> 01:17:35,125
Inalok niya akong dalawin siya
para sa isang training session sa Croatia.
1006
01:17:37,250 --> 01:17:40,624
{\an8}Sa maraming players,
laging merong mga, nakakaalitan.
1007
01:17:40,625 --> 01:17:43,708
So, kay Judit, lagi siyang
1008
01:17:44,833 --> 01:17:46,082
may respeto.
1009
01:17:46,083 --> 01:17:49,541
Kaya nag-suggest ako
na magtutulungan kami.
1010
01:17:50,541 --> 01:17:54,625
Isa siya sa pinakamagaling.
Makakapagbigay siya ng bagong ideya.
1011
01:17:56,208 --> 01:17:57,665
Judit.
1012
01:17:57,666 --> 01:18:01,832
Siyempre, sobrang saya ko sa imbitasyon.
1013
01:18:01,833 --> 01:18:05,249
Pumunta kami ng asawa ko sa villa nila.
1014
01:18:05,250 --> 01:18:07,958
At napakasaya ng linggong 'yon.
1015
01:18:09,208 --> 01:18:14,166
Napakagandang experience.
Maayos ang pangangatawan ni Kasparov.
1016
01:18:15,666 --> 01:18:20,207
Marami akong natutunan
kung ano ang ginagawa niya sa laban.
1017
01:18:20,208 --> 01:18:24,499
Kung anong klaseng ideya
ang sineseryoso niya,
1018
01:18:24,500 --> 01:18:28,624
o 'yong mga tira na pinag-aaralan ko,
1019
01:18:28,625 --> 01:18:32,125
pero di niya pinapansin
kasi wala naman itong katuturan.
1020
01:18:33,208 --> 01:18:37,707
Nagulat din ako na hindi nagtatrabaho
ng buong araw si Kasparov.
1021
01:18:37,708 --> 01:18:40,665
May session kami ng chess sa hapon.
1022
01:18:40,666 --> 01:18:42,957
At sa umaga, iba ang ginagawa namin.
1023
01:18:42,958 --> 01:18:46,916
Halimbawa, pupunta kami sa beach
para mag-banana boat.
1024
01:18:50,291 --> 01:18:54,625
Parang patakaran 'yon.
Kaya, lahat dapat sumakay sa banana boat.
1025
01:19:02,875 --> 01:19:05,165
Nanalo ako sa kompetisyon
1026
01:19:05,166 --> 01:19:08,666
dahil mag-isa lang ako
na hindi nahulog sa tubig.
1027
01:19:15,291 --> 01:19:18,874
Madalas, kapag nasa malayo ka,
1028
01:19:18,875 --> 01:19:21,000
iba ang tingin mo do'n sa champion.
1029
01:19:23,166 --> 01:19:24,500
Sa ugali niya.
1030
01:19:26,333 --> 01:19:30,999
At pag napunta ka
sa isang friendly environment,
1031
01:19:31,000 --> 01:19:34,750
at araw-araw,
mula umaga hanggang gabi kasama mo siya,
1032
01:19:35,250 --> 01:19:37,666
mag-iiba ang tingin mo sa kanya.
1033
01:19:38,166 --> 01:19:41,041
Mas nakita namin ang kabaitan niya.
1034
01:19:42,750 --> 01:19:48,958
Walan na 'yong pakiramdam na
parang may diyos sa kabilang side mo.
1035
01:19:51,083 --> 01:19:53,041
Totoong tao ang nakaupo sa harap niya.
1036
01:20:18,791 --> 01:20:22,665
Sa puntong ito,
14 beses na silang naglaban.
1037
01:20:22,666 --> 01:20:26,457
Hindi pa natatalo si Garry Kasparov.
1038
01:20:26,458 --> 01:20:28,832
Mahirap makalaban si Garry Kasparov.
1039
01:20:28,833 --> 01:20:31,665
Parang lumalaban ka kay Federer
noong prime niya.
1040
01:20:31,666 --> 01:20:33,625
Lahat natatalo ni Garry.
1041
01:20:34,375 --> 01:20:35,499
Garry Kasparov.
1042
01:20:35,500 --> 01:20:38,708
Ako lang siguro 'yong player
na hindi pa niya natatalo.
1043
01:20:40,291 --> 01:20:43,415
Tinalo niya na si Kramnik, Anand,
lahat ng iba pa.
1044
01:20:43,416 --> 01:20:47,708
Kaya ako lang 'yong, alam mo na,
buo pa 'yong depensa ko.
1045
01:20:52,458 --> 01:20:55,249
Katahimikan po. Mag-uumpisa na ang round.
1046
01:20:55,250 --> 01:20:57,791
Sa mga arbiter, pakisimulan na ang laban.
1047
01:21:01,291 --> 01:21:06,541
Sa sumunod naming laban,
white ang hawak kong piyesa.
1048
01:21:08,041 --> 01:21:12,708
Tumira ako, 1. e4, sa harap ng king,
dalawang square sa unahan.
1049
01:21:13,958 --> 01:21:16,374
Hindi na ito bago kay Kasparov
1050
01:21:16,375 --> 01:21:20,041
dahil ito na ang nilalaro ko
mula pa no'ng bata pa ako.
1051
01:21:23,708 --> 01:21:27,750
{\an8}At nagulat ako sa naging tira niya.
1052
01:21:29,500 --> 01:21:33,000
Nagulat ang lahat kay Garry
sa pagtira niya ng pawn sa e5.
1053
01:21:36,458 --> 01:21:38,665
Sa mga laban nila,
Sicilian ang nilalaro niya.
1054
01:21:38,666 --> 01:21:40,457
Matindi ang mga larong 'yon.
1055
01:21:40,458 --> 01:21:43,541
Pero dito, nagpasya si Garry
na gumamit ng Berlin Defense.
1056
01:21:45,166 --> 01:21:47,624
Lahat tayo, may mga lakas at kahinaan.
1057
01:21:47,625 --> 01:21:49,250
Napakaagresibong player ni Judit.
1058
01:21:50,000 --> 01:21:53,124
At 'yong opening ko na 'yon
ay para dumepensa.
1059
01:21:53,125 --> 01:21:56,624
Ibang klaseng laban
ang gustong mangyari ni Kasparov,
1060
01:21:56,625 --> 01:21:58,958
isang mas mabagal at mas detalyado.
1061
01:22:00,541 --> 01:22:03,958
Hindi ko talaga gusto 'yon.
1062
01:22:11,583 --> 01:22:14,124
{\an8}Ano'ng mangyayari dito?
1063
01:22:14,125 --> 01:22:18,833
Wala na 'yong mga reyna
sa umpisa pa lang ng laban.
1064
01:22:21,958 --> 01:22:26,000
Sa isang banda, hindi ako maka-atake,
pero hindi rin siya maka-atake.
1065
01:22:30,916 --> 01:22:34,208
Umabante ng pawn si Garry sa kingside,
gano'n din si Judit.
1066
01:22:34,791 --> 01:22:37,374
Hindi ito agresibo.
1067
01:22:37,375 --> 01:22:38,625
Napakadiskarte.
1068
01:22:43,000 --> 01:22:45,708
{\an8}Sinimulan kong buuin ang posisyon ko.
1069
01:22:46,208 --> 01:22:49,124
At tumira ako ng kabayo.
1070
01:22:49,125 --> 01:22:52,500
Medyo dumepensa rito si Kasparov.
1071
01:22:54,083 --> 01:22:56,540
{\an8}Medyo umaatake na si Judit,
1072
01:22:56,541 --> 01:22:59,708
naglagay siya ng pressure sa gitna.
1073
01:23:04,208 --> 01:23:08,625
Nakita kong na-realize ni Kasparov
maaaring magkaroon ng malaking problema.
1074
01:23:10,333 --> 01:23:12,665
Gusto siyang labanan ni Garry sa dulo.
1075
01:23:12,666 --> 01:23:17,333
Pero medyo hindi na
nagiging komportable ang itim.
1076
01:23:18,250 --> 01:23:21,916
Kada tira, dinadagdagan ko
ang pressure sa kanya.
1077
01:23:26,916 --> 01:23:31,165
Pakiramdam ko napakaganda ng posisyon ko.
1078
01:23:31,166 --> 01:23:33,082
Parang dapat manalo ako rito.
1079
01:23:33,083 --> 01:23:34,458
Paano nangyari 'to?
1080
01:23:38,291 --> 01:23:40,875
{\an8}Pero siyempre, kapag lamang ka,
1081
01:23:41,541 --> 01:23:44,875
{\an8}at napakaganda ng nilalaro mo,
1082
01:23:45,666 --> 01:23:47,750
medyo kinakabahan ka.
1083
01:23:54,416 --> 01:23:56,624
Bata pa lang ako,
1084
01:23:56,625 --> 01:23:59,125
pangarap ko ng manalo laban sa kanya.
1085
01:24:02,000 --> 01:24:03,291
{\an8}Pero hindi ko magawa.
1086
01:24:10,000 --> 01:24:13,999
{\an8}At habang nakaupo ako do'n,
sinabi ko sa sarili ko,
1087
01:24:14,000 --> 01:24:16,040
{\an8}"Wag kang pumayag sa draw."
1088
01:24:16,041 --> 01:24:18,416
"Lumaban ka hanggang sa huli."
1089
01:24:19,500 --> 01:24:22,458
ANG ENDGAME
1090
01:24:25,208 --> 01:24:29,375
Parami nang parami
ang kinakain kong piyesa niya.
1091
01:24:32,833 --> 01:24:35,665
Tapos tumira ako ng rook sa gitna,
1092
01:24:35,666 --> 01:24:38,749
at naging alanganin na 'yong king niya.
1093
01:24:38,750 --> 01:24:42,875
'Yong mga rook, ang ganda ng pwesto,
inuubos 'yong mga pawn.
1094
01:24:44,250 --> 01:24:47,541
{\an8}Patuloy akong nag-training
para sa endgame ko.
1095
01:24:48,416 --> 01:24:52,040
May mga pattern mula pagkabata ko
na nakikita kong lumalabas,
1096
01:24:52,041 --> 01:24:54,833
'yong natutunan ko noong 8 o 9 ako.
1097
01:24:56,500 --> 01:25:01,375
Ramdam kong wala na halos siyang laban.
1098
01:25:02,791 --> 01:25:05,582
Isa 'to sa pinakamagaling na player
sa kasaysayan ng chess,
1099
01:25:05,583 --> 01:25:07,957
o baka siya mismo ang pinakamagaling.
1100
01:25:07,958 --> 01:25:11,457
Iisipin mong makakagawa siya ng paraan
para makalusot dito.
1101
01:25:11,458 --> 01:25:13,458
Pero master class ang ipinakita ni Judit.
1102
01:25:15,458 --> 01:25:17,416
Medyo tumahimik.
1103
01:25:19,708 --> 01:25:23,624
{\an8}Bigla kong napagtanto
na sa loob ng isa o dalawang tira,
1104
01:25:23,625 --> 01:25:27,249
wala ng magiging laban pa si Kasparov,
1105
01:25:27,250 --> 01:25:28,750
dahil wala nang pag-asa.
1106
01:25:35,458 --> 01:25:37,333
At dumating na nga ang sandaling 'yon.
1107
01:25:41,750 --> 01:25:43,291
Inabot niya ang kamay niya.
1108
01:25:49,291 --> 01:25:52,124
Judit Polgár, ang genius sa pag-atake,
1109
01:25:52,125 --> 01:25:57,625
tinalo si Kasparov
sa isang mahirap at detalyadong endgame.
1110
01:26:01,041 --> 01:26:05,957
Ito ang tanging pagkakataon sa kasaysayan
na natalo ng babaeng player
1111
01:26:05,958 --> 01:26:09,583
ang pinakamalakas,
at pinakamagaling na player sa lahat.
1112
01:26:10,625 --> 01:26:13,332
At hindi lang niya basta tinalo,
nilampaso pa niya ito.
1113
01:26:13,333 --> 01:26:15,250
Hindi niya binigyan ng pagkakataon.
1114
01:26:17,416 --> 01:26:21,707
Sa puntong 'yon, matagal ng nakalimutan
ang 12-year-old na babaeng naka-ponytail.
1115
01:26:21,708 --> 01:26:25,208
Ibig kong sabihin, isa lang siya
sa pinakamagaling na player sa mundo.
1116
01:26:26,166 --> 01:26:28,290
Hindi ko talaga maipaliwanag
1117
01:26:28,291 --> 01:26:32,582
kung gaano kahalaga ang moment na 'to
sa aming mga kababaihan,
1118
01:26:32,583 --> 01:26:35,749
kasi akala namin,
"Sandali lang, kaya namin 'yan."
1119
01:26:35,750 --> 01:26:37,332
{\an8}KAYA NAMIN TULAD NG MGA LALAKI
1120
01:26:37,333 --> 01:26:41,958
Bilang batang babae,
napakalaking inspirasyon nito sa 'kin.
1121
01:26:42,666 --> 01:26:46,082
Pinatunayan nito
na ang imposible ay posible.
1122
01:26:46,083 --> 01:26:48,666
JUDIT POLGÁR, ANG REYNA NG CHESS
1123
01:26:53,291 --> 01:26:58,165
Siyempre, hindi 'yon
ang gusto kong scenario.
1124
01:26:58,166 --> 01:26:59,665
Siya ay…
1125
01:26:59,666 --> 01:27:03,083
Ginalingan niya, kaya ako natalo sa laro.
1126
01:27:10,083 --> 01:27:14,165
Heto ang ating bayani,
ang tumalo kay Kasparov.
1127
01:27:14,166 --> 01:27:17,290
Ano ang propesyonal na opinyon mo?
Satisfied ka ba?
1128
01:27:17,291 --> 01:27:20,707
- Oo.
- Oo, tuloy mo lang!
1129
01:27:20,708 --> 01:27:22,915
- No comment.
- Wag ka nga!
1130
01:27:22,916 --> 01:27:25,040
Wala pa akong narinig na gano'n.
1131
01:27:25,041 --> 01:27:27,790
Matagal ko ng pangarap, na balang araw,
1132
01:27:27,791 --> 01:27:30,165
mananalo ako kay Garry Kasparov.
1133
01:27:30,166 --> 01:27:32,040
Sobrang saya ko.
1134
01:27:32,041 --> 01:27:35,082
NATUPAD NIYA ANG PANGARAP NG ISANG BATA
NA TALUNIN SI KASPAROV
1135
01:27:35,083 --> 01:27:36,874
Tinalo ni Judit si Kasparov.
1136
01:27:36,875 --> 01:27:38,874
{\an8}JUDIT POLGÁR, PANALO KAY KASPAROV
1137
01:27:38,875 --> 01:27:41,749
Wala ang pamilya ko
at mga kapatid ko ro'n,
1138
01:27:41,750 --> 01:27:45,291
pero tinawagan ko sila agad
para ibalita 'yong nangyari.
1139
01:27:47,833 --> 01:27:49,791
Sobrang saya namin.
1140
01:27:50,291 --> 01:27:55,333
Buong buhay naming hinintay 'yon,
at nagawa niya ito.
1141
01:27:56,791 --> 01:28:01,457
'Yong pangarap ko noong apat na taon
pa lang ako, medyo natupad ko 'yong iba,
1142
01:28:01,458 --> 01:28:03,291
pero siya, dinala niya sa ibang level.
1143
01:28:03,916 --> 01:28:06,333
Sobrang proud ako sa kanya.
1144
01:28:07,333 --> 01:28:09,082
Sobrang saya ng papa ko.
1145
01:28:09,083 --> 01:28:12,375
Feeling ko nagtatalon siya sa tuwa.
1146
01:28:13,791 --> 01:28:16,499
Napakalaking achievement
para sa kanya no'n,
1147
01:28:16,500 --> 01:28:20,957
kaya naramdaman ko na
1148
01:28:20,958 --> 01:28:23,999
gumana 'yong experiment namin.
1149
01:28:24,000 --> 01:28:28,750
Pero masasabi mo lang na si Judit ay isa
sa pinakamagaling na player sa mundo.
1150
01:28:30,416 --> 01:28:34,124
Para maging number one
sa mga top players sa buong mundo,
1151
01:28:34,125 --> 01:28:38,291
kailangan niyang magtrabaho
ng tatlo o apat na oras kada araw.
1152
01:28:39,875 --> 01:28:43,708
Masaya lang akong
makitang masaya si Judit.
1153
01:28:44,958 --> 01:28:47,040
{\an8}KINUHA NG REYNA ANG LAHAT
1154
01:28:47,041 --> 01:28:51,416
'Yong moment na 'yon, naramdaman ko na
1155
01:28:52,083 --> 01:28:54,375
sa isang laro, sa isang event…
1156
01:28:56,791 --> 01:28:58,458
Kaya kong talunin kahit sino.
1157
01:29:12,333 --> 01:29:14,749
NOONG 2023,
ISANG TAON MATAPOS TALUNIN SI KASPAROV,
1158
01:29:14,750 --> 01:29:17,457
NAKAPASOK SI JUDIT SA TOP TEN
NG LAHAT NG PLAYER.
1159
01:29:17,458 --> 01:29:19,957
SIYA PA RIN ANG NAG-IISANG BABAE
NA NAKAGAWA NITO.
1160
01:29:19,958 --> 01:29:23,749
{\an8}Si Judit ang pinakamagaling na babaeng
chess player sa buong kasaysayan.
1161
01:29:23,750 --> 01:29:25,416
{\an8}Walang duda do'n.
1162
01:29:25,958 --> 01:29:27,624
Binago niya ang chess.
1163
01:29:27,625 --> 01:29:30,165
PINAKAMAGALING NA BABAE
MAG-ISA PA RIN SA ITAAS
1164
01:29:30,166 --> 01:29:34,290
Parang isa siyang himala
dahil isa siyang guinea pig
1165
01:29:34,291 --> 01:29:36,416
ng mga ideya ng kanyang ama at ina.
1166
01:29:38,250 --> 01:29:44,332
At dahil sa nakamit niya lahat
ng mga bagay na pinangarap niya,
1167
01:29:44,333 --> 01:29:48,540
at nanatili pa rin siya
bilang isang normal at mabuting tao,
1168
01:29:48,541 --> 01:29:50,708
parang isang himala 'yon.
1169
01:29:53,083 --> 01:29:58,790
Walang halong bola, pero masasabi natin
na may nagawa siyang nagpabago sa lahat.
1170
01:29:58,791 --> 01:30:03,250
Pinatunayan niyang kayang maging
top competitor ng isang babaeng player.
1171
01:30:06,625 --> 01:30:08,957
Iyon ay isang bagay na marami sa atin,
1172
01:30:08,958 --> 01:30:12,332
sa totoo lang, kasama na ako,
na di ko iisiping posible.
1173
01:30:12,333 --> 01:30:16,457
NANG MAGRETIRO SI JUDIT NOONG 2014,
SIYA ANG TOP-RANKED NA BABAE SA MUNDO
1174
01:30:16,458 --> 01:30:19,958
MULA 12-YEARS OLD SIYA, HINAWAKAN NIYA
ANG POSISYONG IYON NG 26 YEARS.
1175
01:30:25,416 --> 01:30:30,207
Kung babalikan mo ang mga nagdaang taon,
bilang parte ng experiment na 'yon,
1176
01:30:30,208 --> 01:30:32,333
ano'ng nararamdaman mo?
1177
01:30:54,500 --> 01:30:56,374
Siyempre, sa isang banda,
1178
01:30:56,375 --> 01:31:01,375
hindi maganda na maging parte
ng isang experiment.
1179
01:31:04,125 --> 01:31:06,916
Di ko naramdaman na isa akong genius.
1180
01:31:07,625 --> 01:31:10,290
Alam ko ang mga bagay na kaya ko,
1181
01:31:10,291 --> 01:31:15,625
na talagang 95% ng pinaghirapan
at dedikasyon ko 'yon.
1182
01:31:16,250 --> 01:31:18,166
At mula 'to sa mga magulang ko.
1183
01:31:22,750 --> 01:31:27,708
Ang papa ko, siyempre, siya ang nagpakita
sa 'kin ng kagandahan ng chess.
1184
01:31:28,875 --> 01:31:30,958
Pati na rin ang kaya kong gawin.
1185
01:31:31,625 --> 01:31:33,583
Na kaya kong maging mahusay.
1186
01:31:35,916 --> 01:31:38,249
Kailangang may magtiwala sa 'yo.
1187
01:31:38,250 --> 01:31:40,958
At kailangan mong magtiwala sa sarili mo.
1188
01:31:42,541 --> 01:31:45,790
Sa tingin ko, ang pinakaimportante
ay dapat mula ngayon,
1189
01:31:45,791 --> 01:31:48,541
kailangan mong maging mas mahusay
kaysa sa kahapon.
1190
01:31:50,291 --> 01:31:52,291
At bukas, subukan mong mas galingan pa.
1191
01:31:54,500 --> 01:31:55,958
Wag kang susuko.
1192
01:31:58,208 --> 01:32:00,541
At lumaban ka lagi hanggang dulo.
1193
01:33:03,208 --> 01:33:05,208
Nagsalin ng Subtitle: M. Zafe