Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
Garry Kasparov, superster, de Napoleon van het schaken.
Niet de boekenwurm die je verwacht.
Veel charisma. - Flamboyant en onomwonden.
Geen andere schaakkampioen deed zoveel stof opwaaien.
Mens noch machine kan hem verslaan.
Je bent erg zelfverzekerd. - Dat moet wel.
En ik ben wereldkampioen.
WERELDKAMPIOEN SCHAKEN
Schaken is psychologische oorlogsvoering. Het is mijn wil tegen de jouwe.
Het is de zwaarste vorm van competitie, in z'n puurste vorm.
Wie wint, is beter. - Als mens?
Ja, als mens en alles. Je bent beter.
Ik zoek uitdagingen. Vandaar de computer. Ik ga elke uitdaging aan.
De 12-jarige Judit Polgár uit Hongarije…
…won een groot internationaal schaaktoernooi en schreef geschiedenis.
In het begin onderschatte iedereen me.
'Je bent een meisje, een ukkie. Wat moet je hier?'
Maar schaken is een mentale sport. En je moet in jezelf geloven.
Judit is de beste speler van haar leeftijd, jongen of meisje…
…in de schaakgeschiedenis.
Judit is de jongste internationale schaakmeester ooit.
Dat lukte haar drie jaar eerder dan wereldkampioenen…
…zoals Bobby Fischer en Garry Kasparov.
In 1994…
…zou Judit Polgár voor het eerst van haar leven tegen Garry Kasparov spelen.
Het was de eerste keer in de schaakgeschiedenis…
…dat de allerbeste vrouwelijke schaker ter wereld…
…het zou opnemen tegen de allerbeste mannelijke speler ter wereld.
Daar werd vol spanning naar uitgekeken…
…al waren sommigen ook ongerust.
Zou ze worden afgemaakt?
Bij schaken heb je oneindig veel mogelijkheden.
Het vereist voorbereiding om, als je een slechte zet doet…
…tot rust te komen en je weer in het spel te vechten.
Je hebt altijd nieuwe kansen en mogelijkheden.
Net als in het echte leven moet je kunnen terugveren.
Het spel is nooit uit tot het echt afgelopen is.
MEISJE VERBLUFT SCHAAKWERELD NR. 1 OP WERELDRANGLIJST
ONTHOUD DIE NAAM
Als kind droomde ik ervan om te spelen tegen de besten ter wereld…
…bij de grootste toernooien.
Maar die dromen leken onbereikbaar.
Vanwege wie ik was…
…en waar ik vandaan kom.
Vandaag heeft Hongarije een communistische regering.
BOEDAPEST - HONGARIJE JAREN 70
Een moderne totalitaire staat. Geen vrijheid van meningsuiting.
Zwakke economie, hoge inflatie, geen werk.
Miljoenen Hongaren hebben meerdere banen om rond te komen.
Het hoogste zelfmoordcijfer in Europa.
Toen mijn drie dochters werden geboren, waren we straatarm.
JUDITS VADER
We woonden in een afgeleefd huis in een arbeiderswijk.
De muren waren nat van plafond tot aan de vloer.
Ik wilde een beter leven voor mijn dochters.
Ik pluisde tal van biografieën uit over het leven van genieën.
Hij las meer dan 400 boeken…
…over de meest invloedrijke figuren om te zien wat ze gemeen hadden.
Hij zag dat genieën worden gemaakt, niet geboren, als je ze goed opleidt.
Ze begonnen toen ze vijf waren…
…en ze bestudeerden één discipline, acht of negen uur per dag.
László Polgár wilde samen met zijn vrouw Klára…
…hun dochters opvoeden tot genieën door middel van dit experiment.
DOCHTER WERD GEDWONGEN OM SCHAAK TE SPELEN
Dit had wel veel weg van kindermishandeling…
…die ze later in het leven parten zou kunnen spelen.
Ik heb er nooit aan getwijfeld dat dit experiment een succes zou worden.
Ik wist eerst niet of hij gelijk had.
JUDITS MOEDER
Ik zeg dat eerlijk.
Maar ik was erg gesteld op m'n man. En dat idee.
Dus waarom niet?
Waarom schaken?
Heel simpel. Een schaakbord kun je zo kopen, voor weinig geld.
Mijn zus Susan is zeven jaar ouder dan ik.
En Sofia is anderhalf jaar ouder.
Dus die waren al erg bezig met schaken.
En toen ik vijf was, begon ik ook te leren schaken.
De grondbeginselen van het schaakspel zijn fundamenteel.
Eerst moet je leren hoe de stukken bewegen.
Er zijn er zes. Paard, loper, toren, pion…
Openingsstrategieën. Siciliaans, Berlijns.
Laat je het stuk los, dan blijft het daar staan.
Mijn ouders vonden 't tijdverspilling…
…academisch gezien dan, om naar school te gaan.
Dus we kregen thuisonderwijs.
M'n vader maakte een kaartsysteem, zoals in bibliotheken.
Op elke kaart stonden strategieën en tactieken.
We moesten honderdduizenden kaarten uit ons hoofd leren.
En mijn vader maakte een speciale muur waar 30 schaakborden op stonden.
Schaakproblemen.
En we moesten de oplossing opschrijven.
We waren arm. Al het geld ging naar onze schaakcoaching en training.
Eén trainer kwam van 10.00 tot 13.00 uur.
Een andere van 14.00 tot 17.00 uur.
En dan nog een van 17.00 tot 21.00 uur.
Je was de hele dag met schaken bezig.
Er waren geen zaterdagen, zondagen, verjaardagen, feesten.
Elke dag was een werkdag.
Toch genoten de meisjes er echt van.
Toen ik zes was, speelde ik m'n eerste toernooi…
…tegen de buurt waar we woonden.
JUDIT TEGEN DE BUURT, 1981
Ik herinner me nog goed dat een magnetisch schaakspel…
…de eerste prijs was.
En dat wilde ik heel graag winnen.
Gewoonlijk was ik een verlegen kind.
Maar tijdens het schaken was ik in mijn element.
Ik speelde meedogenloos, aanvallend, agressief.
Alles was zwart of wit.
Ik wilde m'n tegenstander afmaken. Aanvallen.
Alles opofferen om schaakmat af te dwingen.
Ik won m'n eerste toernooi.
En het magnetische schaakspel.
Het gevoel als je een partij wint…
…dat was ontzettend machtig.
Daarna was overduidelijk voor mij dat ik schaker zou worden. Niets anders.
En als je de beste wilt worden, moet je uitdagingen aangaan.
Om zijn experiment te valideren…
…moesten we van onze vader tegen de sterkste tegenstanders spelen…
…en dat waren mannen.
Maar toen we tegen mannen gingen spelen…
…keken ze ons aan alsof we naar de maan wilden gaan.
Schaken werd gedomineerd door mannen.
Het was echt een mannenclubje.
De scheiding was strikt.
Vrouwen mochten niet aan mannentoernooien deelnemen.
Vrouwelijke schakers werden op z'n zachtst gezegd niet gerespecteerd.
Zijn vrouwen slechte schakers? - Vreselijke schakers.
Ze zijn gewoon niet zo slim.
Geldt dit voor alle vrouwen? - Ja, dat denk ik wel.
Er is nog nooit een goede vrouwelijke schaker geweest.
VROUWEN: DOM GEBOREN?
Het gaat om het pure mentale vermogen om schaken te doorgronden…
…en er diep en zinnig over na te denken.
Daarnaast moet je er de juiste persoonlijkheid voor hebben.
Alles wijst erop dat 't vrouwen aan beide ontbreekt.
Aan dat dwaze idee…
…wilden ik en mijn zussen iets veranderen, hoe dan ook.
Als we naar toernooien mochten, konden we de wereld laten zien dat wij dit kunnen.
Hongarije was communistisch.
Je had toestemming nodig om de grens over te gaan…
…om toernooien te spelen. Je moest goed aangeschreven staan.
Als je creatieve ideeën had en je wilde anders zijn…
…je kind thuis scholen, als meisje tegen mannen spelen…
…dat steunde de communistische regering absoluut niet.
AFGEWEZEN
Anders dan andere meisjes die speelden, mochten wij het Oostblok niet verlaten.
Als je onder een communistisch regime niet doet wat ze je opdragen…
…dan zul je ervoor boeten, en je hele familie misschien ook.
Soms kwam de politie bij ons aankloppen, gewapend met machinegeweren…
…en werden we van ons bed gelicht.
Het is zelfs gebeurd dat ze kwamen…
…om ons naar een gesticht te brengen…
…of de gevangenis.
Ze zeiden zelfs dat ze ons de kinderen konden afnemen.
Dat de kinderen bij ons weg moesten. Stel je voor.
M'n vader wilde altijd bewijzen dat zijn experiment werkte.
Hij wilde vechten voor het leven waar hij van droomde.
Hij zei: 'Ga terug naar het schaakbord.
Het enige wat je kunt doen, is harder werken en resultaten behalen.'
Over het algemeen mochten we alleen spelen in Hongarije en in Oost-Europa.
Ik speelde tegen volwassenen en won de ene partij na de andere.
Ik zocht een nieuwe uitdaging.
Ik speelde veel blindschaak.
Pion naar e4.
Paard naar c3.
Paard naar f7.
Schaakmat.
Ik wilde elke partij winnen.
Uiteraard was mijn echte droom de top tien van de wereld bereiken.
Een van de beste zijn.
KAMPIOENTJE IN DE DOP
De beste speler ter wereld was Garry Kasparov uit de Sovjet-Unie.
Ik volgde hem al van jongs af aan.
Een nieuwe schaakkampioen is gekroond: Garry Kasparov.
De jongste wereldschaakkampioen ooit.
We zaten voor de tv…
…volgden zijn partijen, waar we veel van opstaken.
Kasparov is zoiets als Larry Bird of Michael Jordan.
Onverbiddelijke ambitie en een verbeten ijver en toewijding.
De beste, langzaam of snel.
Niemand kan me naar de kroon steken. Tenzij ik mezelf ga zitten saboteren.
Ik keek goed naar zijn ideeën, zijn openingen, zijn spel.
Die deed ik ook na.
Hij was agressief.
Ik was ook agressief.
Ik was een grote fan van hem.
Ik droomde er al van om tegen hem te spelen.
Zoals ze het thuis vertellen…
…ontdekte ik schaken toen ik vijf en een half was.
Het was een winteravond in de stad Bakoe, Azerbeidzjan…
…in het diepe zuiden van de SU, waar ik ben geboren en getogen.
Ik zag mijn ouders bezig met een schaakprobleem uit de krant.
En ik was in de ban van de geheimen van het spel.
Slechts 64 velden, 32 stukken.
Ik werd meteen opgeslokt door het spel, dus ik… Het was een passie.
Het was voorbestemd.
In de Sovjet-Unie werd schaken beschouwd als een politiek wapen…
…om de intellectuele superioriteit aan te tonen van het communisme…
…versus het Westen.
Er was een heel wijd netwerk om jonge talenten te identificeren…
…en ze te helpen ontwikkelen.
Daardoor kwam ik snel op, want mijn talent werd meteen onderkend.
MOOIE TOEKOMST WACHT SCHOOLJONGEN STER KOMT OP IN OOSTEN
KASPAROV TOEKOMSTIG WERELDKAMPIOEN?
Sovjetschaak was hét schaak.
Ze domineerden het schaken overal.
Elk jaar werden hun mannen en vrouwen kampioen.
Wie wilde leren schaken van de groten, kwam uit bij de Sovjetschool.
Ze waren alleenheersers over de wereldtop van het schaakspel.
Susan speelde toen al goed, in respectabele competities.
En in 1984 was Susan, bij de vrouwen, nummer één van de wereld.
Dus ze begon internationaal erkende resultaten te boeken.
Wereldnieuws… - Susan Polgár uit Hongarije.
Susan Polgár is de beste…
…vrouwelijke schaker… - Hoogste op de wereldranglijst.
Dat gaf veel voldoening. Al wilden ze me ter zijde schuiven, het lukte ze niet.
Ze werd de Mozart van het schaak genoemd.
Haar twee wonderzussen wonnen ook.
Journalisten kwamen naar Hongarije en wilden ons interviewen.
REISVERBOD
Ze begrepen niet hoe het mogelijk was dat de vrouwelijke nummer één…
…het Oostblok niet mocht verlaten.
LANGLOPEND CONFLICT MET AUTORITEITEN
De journalisten zeiden dat, als de autoriteiten…
…de familie Polgár zouden blijven discrimineren…
…de hele wereld in het geweer zou komen tegen Hongarije…
…vanwege schending van de mensenrechten.
DRIE SCHAAKZUSSEN UIT BOEDAPEST MOGELIJK GEDWARSBOOMD
Op een gegeven moment voelde de Hongaarse regering…
…dat er te veel druk was, te veel slechte pers.
Uiteindelijk moesten ze onze paspoorten vrijgeven…
…en konden we naar het Westen reizen.
We waren zo blij.
Ik droomde ervan om de wereld te laten zien hoe sterk we waren.
Nu kon 't.
THESSALONIKI - GRIEKENLAND
Aan de schaakolympiade van 1988 namen meer dan honderd landen deel.
Elk land vaardigt de beste spelers af.
De Hongaarse kapitein selecteerde ons drieën, de zusters…
…en als vierde speler Ildikó Mádl voor de olympiade.
Het was vreemd om deel te nemen aan de vrouwenolympiade…
…en alleen tegen vrouwen te spelen.
Dat moest dan maar.
Eindelijk konden we laten zien waartoe we in staat waren.
Het was echt wij tegen de wereld.
Namens de FIDE heet ik u welkom op de 28e schaakolympiade.
De Olympische Spelen van het schaken…
…de grootste teamcompetitie, het meest prestigieus.
Iedereen komt daar.
Het gaat tussen teams, om vast te stellen wat de beste schaaknatie ter wereld is.
Er zijn twee secties.
De mannencompetitie en de vrouwenolympiade.
Twee weken lang spelen twee landen steeds een dag tegen elkaar.
Elke dag weer een ander land.
Per partij zijn er maximaal drie punten te behalen.
Met de meeste punten win je het goud.
Alleen al de toernooizaal binnengaan was een belevenis.
We waren nog meisjes.
Voor het eerst kwamen we de besten van de besten tegen.
Kasparov is er.
Ik zag dat Susan zat te praten met Garry Kasparov…
…en Sofia en ik zaten…
…te giechelen en te ginnegappen.
'Wauw, Kasparov praat met ons.'
De keuze van de Polgárs was omstreden. Ze waren nog zo jong.
Een team tienermeisjes tegen de allerbeste speelsters ter wereld.
Het was verfrissend, maar 't werd lacherig afgedaan.
'Goed, maar daar komt het Sovjetteam.'
Zij domineerden de schaakwereld.
Ze hadden al meer dan 30 jaar geen olympiade verloren.
Ze waren onverslaanbaar.
RONDE 1 HONGARIJE - AUSTRALIË
Spelers, op uw plaatsen.
Ik ga naar de speelzaal.
Ik ga zitten.
Ik speelde op bord één.
Judit speelde op bord twee, naast me.
Op het derde bord wisselden Ildikó Mádl en ik elkaar af.
Ik zet de stukken uit.
Ik zit met m'n been te wiebelen van de zenuwen.
Ik vraag me af of ik wel mentaal voorbereid ben…
…om de beste spelers ter wereld uit te dagen.
De spanning stijgt.
Maar zodra de partij begint, verandert mijn instelling totaal.
Ik sluit me af voor wat er buiten het schaakbord gebeurt…
…en focus op het spel.
HONGARIJE - AUSTRALIË 3 - 0
RONDE 2 HONGARIJE - FRANKRIJK
6 - 3
Ik kwam in de flow tijdens de wedstrijd.
En ik won de ene partij na de andere.
GEWONNEN - VERLOREN
Ze sloeg in als een bom.
Nadat Judit de eerste paar partijen had gewonnen, begon ze angst in te boezemen.
We wisten dat we met haar een goede kans op winst hadden.
HONGARIJE 3
We waren niet gewend dat zulke jonge meiden zo goed konden schaken.
Het was zo ongewoon.
Daar zit ze, een meisje van 12 met een rode paardenstaart…
…en ze domineert.
Van tegenstanders maakte ze beteuterde slachtoffers.
Het effect was zo groot dat er opeens…
…honderden mensen naar dat toernooi kwamen.
Het was een soort Polgár-manie.
De Polgárs: een authentiek schaakfenomeen.
Ze hebben enorm veel talent.
Judit, pas 12, is de beste speler van haar leeftijd.
Judit heeft 't meeste talent.
Ik mocht willen dat ik op die leeftijd zo sterk was.
Ze maakt enorme kans om wereldkampioen bij de vrouwen te worden.
Daar ben ik zeker van.
Haar schaakspel, het elan achter elke zet…
…dat zag je niet in het vrouwenschaak.
Ik speelde heel goed.
Maar de Sovjets waren natuurlijk ook erg goed.
De zusters Polgár hebben een wonder nodig om de Russen…
…de medaille te ontfutselen die zij als hun alleenrecht zien.
Ik weet nog dat onze teamgenoot Ildikó Mádl zei:
'Als ze ons nu zilver aanbieden, teken ik meteen.'
Judit was er heilig van overtuigd dat we voor het goud moesten gaan.
Dat was aanstekelijk.
Judit bleef maar winnen.
En Susan, Ildikó en ik bleven goed overeind.
NA 14 RONDEN
Tijdens de laatste ronde liep de spanning hoog op…
…want alles hing hiervan af.
De gouden medaille winnen of niet.
Bijna niemand geloofde dat de Sovjets konden worden onttroond.
Ik had al gauw gewonnen.
Ildikó Mádl speelde remise.
Het kwam allemaal aan op een partij tussen Susan…
…en Pia Cramling, een van de beste vrouwelijke schakers aller tijden.
Het was intimiderend, maar ik probeerde de beste zetten te doen.
Tot het allerlaatste moment was niet duidelijk…
…of we het goud zouden kunnen pakken.
De laatste ronde was afgelopen. We wisten dat we het goud hadden.
We waren door het dolle heen.
Met een eindtotaal van 33 punten…
…heeft het Hongaarse team een nieuw record gevestigd.
Judit kwam en veegde de vloer aan met iedereen.
Ze verloor geen enkele partij. Het was absoluut opmerkelijk.
Nou, dat liet de wereld wel zien wie de Polgárs waren.
De gouden medaille gaat naar het team van Hongarije.
We voelden dat de hele wereld ons steunde.
Het was een heel opbeurend gevoel, waar we thuis niet aan gewend waren.
Toen we terugkwamen van Thessaloniki en landden op de luchthaven van Boedapest…
…werden we opeens op een onverwachte manier onthaald.
Er was een menigte.
GOUD IN THESSALONIKI
PETJE AF, DAMES
De schaakolympiade veranderde alles.
We vertrokken als zwart schaap en kwamen thuis als de gouden meisjes.
De Hongaarse natie erkende de Polgárs voor het eerst echt.
We werden uitgenodigd bij het parlement.
De president vierde het met ons.
Voelt László Polgár nu enige voldoening?
Ik zou liegen als ik nee zei.
De regering en de schaakbond tapten nu uit een ander vaatje.
We konden niets verkeerd doen.
Het politieke landschap veranderde. De Berlijnse Muur viel kort daarop.
Daardoor, en door onze zege op de olympiade…
…konden we nu veel makkelijker reizen.
Judit won een hele rits toernooien dat jaar…
…en er was geen zusterlijke afgunst.
We geloofden allemaal dat niets haar kon stoppen.
Wanneer zal een vrouw wereldkampioen worden?
Misschien zit ze naast me. Zou zomaar kunnen.
JUDITS ELO-RATING
Dit was ongekend. Elk toernooi is ze beter. Om bang van te worden.
Ik ging 200 punten omhoog in een half jaar, wat enorm was.
JUDITS ELO-RATING
Bij schaken hebben we een puntensysteem.
Het is heel simpel. Twee mensen spelen tegen elkaar, met allebei een rating.
Als je me verslaat, win jij punten en ik verlies ze.
Toen ik 12 was, werd ik de beste vrouwelijke speler ter wereld.
Maar dat was niet genoeg.
MEISJE VAN 12 SCHAAKT HET BESTE
Ik wil grootmeester worden en dan…
…een steeds hogere rating halen.
Om grootmeester te worden, moet je 2500 of meer halen…
…en je moet ook presteren op hoog niveau in drie competitieve toernooien.
ZE VERSLAAT VOLWASSEN GROOTMEESTERS
Judit brak alle records.
Iedereen had er de mond vol van…
…dat ze het record van Bobby Fischer zou kunnen breken dat al 33 jaar stond…
…en dat ze de jongste grootmeester aller tijden ging worden.
Elke maand stond ze wel ergens op een cover.
Ze werd op de voet gevolgd.
FISCHER, MAAK PLAATS VOOR POLGÁR
In 1991 deed ik mee aan het Hongaarse superkampioenschap.
Ik was toen 15 en 4 maanden.
BOBBY FISHER, GROOTMEESTER MET 15 JAAR, 6 MAANDEN
Dit was m'n laatste kans om Bobby Fischers record te breken.
JUDIT TEGEN RECORD FISHER
Het kampioenschap was zwaarder dan ooit. Alle Hongaarse grootheden waren er.
Natuurlijk zag niemand mij als een kanshebber.
Ik speelde behoorlijk goed.
Dat was een schok voor ze.
LAATSTE RONDE
Het was de laatste ronde.
Ik speelde met zwart…
…tegen de Hongaarse grootmeester Tibor Tolnai.
Ze had remise nodig tegen Tibor Tolnai om grootmeester te worden.
Maar om het toernooi te winnen en de Hongaarse kampioen te worden…
…moest ze winnen. Dat was een dilemma.
Ze moest kiezen voor remise en grootmeester worden…
…of er helemaal voor gaan om het kampioenschap ook te winnen.
De meesten zouden remise kiezen en daarmee het kampioenschap opgeven…
…maar wel grootmeester worden, zodat je geschiedenis schrijft.
Verliest ze, dan is ze beide kwijt.
Het zijn vreselijke schakers.
Ze zijn gewoon niet zo slim.
Ik wilde Bobby Fischers record breken…
…maar ik wilde ook winnen.
Ze koos de riskante optie.
Ik was zo nerveus voor haar.
Ik speelde heel tactisch, zeer scherp positiespel.
Ik zette het centrum onder druk.
Ik deed een zet die mijn tegenstander niet had zien aankomen.
Vanaf de rand ging mijn paard naar c4.
Nu wordt zijn pion bedreigd.
Als wit mijn paard slaat, kan ik terugslaan…
…en bedreig ik zowel zijn dame als zijn loper…
…en dan kan wit het wel schudden.
Soms maakt een enkele zet alle verschil.
En na nog een paar zetten…
…had ik gewonnen.
Ik werd grootmeester met 15 jaar en 4 maanden, jonger dan Bobby Fischer.
HONGAARSE JONGSTE GROOTMEESTER
Deze prestatie kan niet genoeg benadrukt worden.
Judit was de jongste ooit, man of vrouw…
…die grootmeester werd.
Dat een 15-jarige het nationale kampioenschap wint…
…en tegelijkertijd grootmeester wordt, dat was net een sprookje.
Grootmeester worden was heel belangrijk.
Ik kreeg meer zelfvertrouwen omdat ik een speler van formaat had verslagen.
Maar nu dacht ik bij mezelf, hoe nu verder?
LINARES - SPANJE
Het Linares-toernooi, het belangrijkste ter wereld.
Linares is het Wimbledon van de schaaksport.
Eén keer per jaar komen we samen in Linares en wij bepalen wie wie is.
Voor het eerst in de schaakgeschiedenis…
…staat er een meisje te midden van de beste mannelijke spelers.
Het was m'n eerste elitetoernooi.
De allerbeste spelers deden mee.
Waaronder Garry Kasparov.
Je voorbereiden op zo'n toernooi is erg zwaar.
Dat wisten we van tevoren, dus ik had maandenlang gestudeerd.
Het was belangrijk voor haar om zich heel goed voor te bereiden.
De openingsvarianten die Kasparov vaak speelde, moesten goed bestudeerd worden…
…om een tegenstrategie te ontwikkelen.
Ik was een beetje nerveus en benieuwd hoe ik 't daar zou doen…
…omdat iedereen daar werd gezien als beter dan ik.
Kasparov zei in een interview:
'Het is mooi dat Judit meedoet in Linares.'
Hij zei: 'Zo komen we te weten hoe sterk ze echt is.'
Ik weet niet wat hij bedoelt met 'hoe sterk ze echt is'.
Ik doe m'n best.
Denk je dat je hem verslaat?
Ik was altijd dominant in Linares.
Ik won Linares in '92, '93 met hoge scores.
KASPAROV WINT LINARES
En in '94 was ik vol vertrouwen, ik was nog altijd de sterkste ter wereld.
Het was een ongelooflijk belangrijk moment…
…want voor het eerst hadden we de wereldkampioen Garry Kasparov…
…die het opnam tegen de beste vrouwelijke speler ter wereld.
Destijds was het ongehoord dat een vrouwelijke speler…
…tegen een man zou uitkomen. Ze speelden in andere competities.
Dit was een historisch moment.
Het was haar eerste toernooi op dat niveau. Ze was een topspeler, maar…
Ja, maar nog altijd een vrouw. Ze had iets te bewijzen.
Kasparov arriveerde 30 seconden voor het begin van de partij…
…en al die fotografen stonden te flitsen.
Hij straalt veel zelfvertrouwen uit.
Zo van: 'Ik weet wat ik doe, ik ben er klaar voor.
Ik maak je af.'
Je hebt het gevoel dat hij je levend gaat verslinden.
De eerste ontmoeting tussen hem en mij.
Alles was mogelijk.
Ik speelde met wit.
Ik open altijd hetzelfde.
1. e4.
De koningspionopening.
Ik wist heel goed dat Kasparov zou reageren met Siciliaans.
Hij is daar een expert in.
Siciliaans is agressief.
Je bent meteen verwikkeld in een gevecht om het centrum…
…en daardoor wordt het spel heel dynamisch.
En je hebt meteen een open spel.
Judit kiest voor een uitermate agressief spel…
…en gaat met haar dame naar zijn koning.
ZET 14
De dame staat in dezelfde lijn als de zwarte koning…
…maar je kunt hem niet lukraak bedreigen. Sterke spelers laten zich niet afbluffen.
Dus je moet subtiel te werk gaan.
Judit was nooit zo subtiel op die leeftijd.
Ze viel je aan om je aan gort te hakken.
Tegen Kasparov valt dat nog niet mee.
Judit begint zetten te doen zonder duidelijk plan…
…want ze kan geen aanval op touw zetten.
Ze verliest de controle.
Van meet af aan speelde Kasparov stukken beter.
Hij deed uitstekende zetten.
Ik moest steeds lang nadenken.
Ik gebruikte veel van mijn tijd.
Het werd erger en erger en erger.
Ik voelde dat het publiek zich een beetje verveelde.
Mensen liepen in en uit.
Maar je geeft nooit op.
ZET 34
ZET 35
Toen kwamen we bij zet 36.
En er gebeurde iets heel vreemds.
Kasparov zette zijn paard naar c5.
Dat was een grote blunder.
Nu kan ik m'n loper verplaatsen…
…en doe ik een dubbele aanval…
…op zowel zijn dame als zijn toren…
…en hij kan niet beide stukken verdedigen.
Vóór deze zet was ik zeker van verlies.
Maar op dit punt besef ik…
…dat ik er remise uit kan slepen.
Ik kan niet geloven dat ik tegenover de allerbeste zit…
…en ik krijg dit cadeau.
Hij liet het stuk los, en pakte het toen snel weer op…
…en zette het terug om een andere zet te doen.
Dit was een enorme schok.
M'n tegenstander deed een illegale zet.
Pièce-touchée is een belangrijke schaakregel.
Zodra je een stuk loslaat, heb je je zet gedaan.
Als je dan nog van zet verandert…
…dan is dat niet eerlijk, dan speel je vals.
Maar alleen Judit heeft 't gezien.
Ik keek om me heen van, kom nou, wat krijgen we nou?
Niemand zei wat. Ik wist niet wat ik nu moest doen.
Dus ik dacht, als niemand iets zegt…
…dan, nou ja, misschien…
Misschien moet ik zwijgen.
Misschien zag ik het alleen vanuit mijn hoek.
En als 17-jarige nieuwkomer…
…tegen de wereldkampioen…
Misschien vragen ze me nooit meer als ik nu iets zeg.
Hoe kan ik het bewijzen? Mijn woord tegen het zijne.
Als ze hem hiervan beschuldigt en Kasparov ontkent het…
…dan is ze het verwende nest…
…dat op verlies staat…
…en niet tegen haar verlies kan…
…en dan beschuldigt ze hem van zoiets vreselijks.
De Spaanse televisie maakte opnames van de partij…
…maar er stond geen cameraman achter de camera.
Dus het is niet vastgelegd.
Ze zette het spel voort.
De regel is dat, zodra het spel doorgaat, je geen bezwaar meer kunt maken.
Daarna deed hij goede zetten.
Zijn winnende positie werd omgezet in een overwinning…
…en dat was dat.
TOPVROUW KRIJGT KASPAROV NIET KLEIN
Ik was van streek.
Na de partij ging ik iets eten in het restaurant.
Dat deden we altijd zo tijdens het toernooi.
Plotseling kwam de arbiter naar die tafel…
…en vroeg me of hij me ergens mee kon helpen.
Ik zei: 'Nu u dat zo vraagt, zou ik heel graag willen weten…
…of de camera, die daar 15 meter verderop stond…
…of die iets heeft gefilmd.'
Nu zijn de poppen aan het dansen…
…en Garry Kasparov begint nattigheid te voelen…
…en nu wordt hij heel boos.
Hij loopt iedereen te vertellen dat dit zo niet kan.
'Je moet hier iets over schrijven. Het is een schande.'
Niemand twijfelde aan Kasparov. Hij is een zeer gerespecteerde schaker.
Maar toch vroeg ik hem: 'En? Liet je dat stuk los?'
En hij zegt: 'Ik weet het niet. Ik denk het niet, maar ik weet het niet.'
De organisator van het evenement bracht een persbericht uit…
KASPAROV IS EEN VOORBEELDIGE SPORTMAN.
…waarin staat dat Kasparov een bijzonder eerlijke speler is.
Maar dan horen we dat de filmploeg terugkomt naar Linares.
Wat blijkt, bij terugkomst in Madrid…
…realiseerden ze zich dat ze per ongeluk de camera hadden laten lopen…
…en opnames hadden gemaakt.
De televisieploeg laat de beelden zien.
En het is zonneklaar dat hij het stuk had losgelaten.
Dan pakt hij het weer en zet het terug op z'n plek.
Ik herinner me de schok. De schok van het beeld op de video.
Judit kon ook niet geloven dat het echt gebeurde.
Ik was blij dat de video bewees wat ik al dacht.
Tegelijkertijd was het een schrale troost…
…want als je eenmaal na de partij het wedstrijdformulier tekent…
…kan er niets worden veranderd.
Niemand verwacht dat de wereldkampioen de regel overtreedt…
…omdat hij het zoveel gênanter vindt om van een meisje te verliezen.
Helaas vertrouwde ik mijn tegenstander.
En dat was dom.
Ja, er speelde toen een kleine controverse. Ik…
Ik dacht niet dat ik voelde dat mijn hand het stuk losliet.
Dat zou ik ook nooit doen. Het ging om…
Als je naar de video kijkt, dan is het een tiende van een seconde.
Ik vond niet dat ik iets had misdaan.
Alleen in slow motion is het te zien.
Probeer 't maar te zien, een tiende van een seconde.
Het ging niet eens om een verlies, het was anders remise geworden.
Toch onaangenaam om een zege te missen.
Dit moment verpeste mijn toernooi.
Ik stond daarna onder druk omdat mensen er niet over ophielden.
DE REGELS OVERTREDEN
Het schandaal breidde zich uit.
De kampioenen spelen vals.
Iets anders kun je 't niet noemen na het zien van de volgende beelden.
De kampioen doet duidelijk iets dat absoluut verboden is.
TAPE VERRAADT RAPPE HANDJE VAN KASPAROV
Het werd een heel drama.
Het is een van de beroemdste schaak-incidenten, dat is zeker.
Judit was natuurlijk erg van streek.
Maar wat ze doet is bewonderenswaardig voor iemand van haar leeftijd…
…zeker in haar positie.
Op de laatste dag stapt ze op Kasparov af in de lobby van het hotel…
…en ze zegt: 'Hoe kon je me dit aandoen?'
Als je Garry Kasparov niet persoonlijk hebt meegemaakt…
…kun je niet echt begrijpen hoe dapper dat wel was…
…want hij is imposant.
Ik wilde een verklaring van Garry.
Maar hij was beledigd…
…dat ik hem vernederde waar anderen bij waren.
Ik interviewde hem en hij zei hierover: 'Ze moet eens manieren leren.'
Hij heeft haar 3 jaar niet willen spreken.
Na de partij waren er gesprekken en vragen van journalisten en familie.
Het vervelendste was om er steeds op terug te moeten komen.
LINARES RANGLIJST
Ook al blunderde hij…
…mijn spel was minder, dat wist ik.
Het zat me behoorlijk dwars.
Ik heb mijn dochters nooit uitgefoeterd…
…als ze eens een keertje een partij hadden verloren.
Maar verliezen is nooit goed.
M'n vader maakte er geen geheim van dat hij succes wilde…
…om te bewijzen dat zijn experiment werkte.
Te laten zien dat hij iets formidabels kon bereiken met zijn kinderen.
Hierna zei hij dat we liever maar weer moesten gaan meedoen…
…aan de schaakolympiade voor vrouwen.
Ik dacht dat iedereen nu wel wist dat we onder de vrouwen de besten waren.
Ik wilde mezelf bewijzen onder de mannen.
En vanaf dat moment begon ik mijn eigen beslissingen te nemen.
Soms is het heel belangrijk voor je dat je je ouders laat praten…
…en jij je eigen weg gaat.
Datzelfde jaar zag ik Judit spelen op het toernooi in Madrid.
En ze speelde briljant.
Ze versloeg sterke spelers.
En wat ik nooit zal vergeten…
…is hoe de mannelijke spelers reageerden op haar zeges.
Bij vier partijen gaf de tegenstander niet toe, en schudde haar niet de hand.
Al die dingen zijn heilig in het schaken.
Zo hoort het, maar ze stormden gewoon weg.
Echt schandelijk.
TIENER LAAT ZIEN HOE ZE TERUGSLAAT
JUDIT PLOGÁR WINT VERPLETTEREND IN MADRID
Hoe reageren mannelijke schakers als je ze verslaat?
Ik moest vechten om respect af te dwingen bij de elite en de wereldkampioenen.
Sommigen waren erg sceptisch: hoorde ik daar wel?
Hoe kan ze een speler van absoluut wereldniveau worden?
Ik denk dat het heel moeilijk wordt.
Alleen als 't haar doorlopend meezit.
Een van de beste grootmeesters, Viktor Kortsjnoi…
…noemde mij een koffiehuisspeler.
Hij nam me niet serieus.
'ZE VERSLAAT ME ALLEEN ALS IK ER GEEN ZIN IN HEB.
VANDAAG HAD IK ER ONBEWUST GEEN ZIN IN.' KORTSJNOI NA VERLIES VAN JUDIT
Ik moest me tien keer vaker bewijzen dan ik als jongen had gemoeten.
Is er ooit een vrouwelijke wereldkampioen geweest?
De vrouwen… - Waarom niet?
Is dit niet juist een sport waar vrouwen kunnen domineren?
De feiten spreken dat tegen.
Judit Polgár uit Hongarije… - Judit is een uitzondering.
Maar zelfs zij kan de nodige vechtlust niet een hele partij volhouden.
In 1996 werd ik uitgenodigd bij Dos Hermanas.
DOS HERMANAS / SPANJE
Voor de partijen begonnen, wachtten mijn moeder en ik op de lift.
De lift stopt, de deuren gaan open…
…en daar is Kasparov met zijn coach.
Dat was wel een beetje raar, want er was nog altijd spanning…
…al die jaren sinds het incident.
M'n moeder zegt: 'Stap maar in de lift.'
Ik wilde deze partij een goed gevecht leveren.
Ik speelde weer met wit.
Ik heb dus al een voordeel.
Eerste zet, 1. e4.
KONINGSPION
Hij speelt weer Siciliaans.
Maar toen begon het een spectaculaire partij te worden.
Judit valt meteen aan. Ze valt de dame aan.
Dan geeft ze schaak. De koning moet opzij.
Dan valt de loper aan.
Ik verwachtte een agressief spel, maar ik was erg verrast.
Judit had meer in huis. Ze was een bal van energie.
Net een bolbliksem die op ontploffen staat.
Judit ging voluit in de opening, met een aanvallende stijl…
Ze won ruimtevoordeel.
Toen begon ze aan het middenspel.
Bij het middenspel ontwikkel je diepe ideeën…
…om je tegenstander de loef af te steken.
Deze fase bevat het drama, de echte actie.
Kasparov speelt hoog spel.
En hij zet pardoes zijn toren in het midden van het bord…
…een dubbele aanval op haar dame en haar loper.
Dit is 'n straatgevecht.
Op dit punt was ze aangeslagen en Garry bleef haar maar afmatten.
Een deel van de intensiteit komt van de duur van een partij.
Het was een beetje kat en muis.
Hij creëert een winnende positie…
…maar ik ontglip hem…
…en hij herwint 'n winnende positie.
Ik begon onnauwkeurig te spelen.
Garry speelde erg goed en zette de partij naar zijn hand.
Ik zat acht tot tien zetten vooruit te rekenen…
…om de boel nog te redden.
Maar Kasparov is aan zet. Hij zet onverschrokken zijn toren…
…in dezelfde lijn als haar koning.
Er dreigt materiaalverlies, misschien moet ze opgeven.
Een typische zwakheid van vrouwelijke spelers…
…is dat ze onder druk in paniek raken. Je ziet de dreiging en je raakt in paniek.
Nu moet je een beslissing nemen.
En de klok tikt door.
Judit negeerde de dreiging.
Ze slaat terug en neemt een pion.
Ze staat nu een volle pion voor.
Mijn agressie wordt niet beantwoord door paniek, maar door extra agressie.
Haar verdedigend spel was geweldig.
Ze maakt het hem heel moeilijk om de partij te winnen.
Deze partij duurt al uren.
Toen bedacht ik iets onverwachts.
Ze geeft schaak en dan offert ze een toren.
Als een donderslag bij heldere hemel. Garry zag niks aankomen.
En opeens is zijn positie niet meer een makkelijke overwinning.
Judit maakt gebruik van die trucs om in het spel te blijven.
En na zes uur spelen komen ze aan het eindspel.
HET EINDSPEL
Bij het eindspel zijn de dames weg, de aanvallende stukken zijn uitgedund.
Het laatste deel van het spel.
De positie in dit eindspel zou in principe tot remise moeten leiden.
Kasparov heeft een paard en een toren.
Zij heeft alleen een toren. Ofwel: remise. - Duidelijk remise.
Je kunt het met je ogen dicht tot remise spelen.
Maar wel precies spelen…
…en ik moet zeggen dat haar eindspel haar sterkste kant niet was.
Kasparov wilde nog even doorspelen om te zien wat ik kon.
Niet al zijn zetten waren 100%, maar hij bleef aandringen.
Ik besefte dat hij veel meer afwist van dit theoretische eindspel.
Na nog een paar zetten…
…wordt Judit eindelijk gebroken.
Mijn koning was in de hoek gedreven.
Het tragische is dat ze een goed gevecht leverde…
…en in principe een remise veiligstelt, maar dan verprutst ze het.
Het is alsof je een slagenregen van Mike Tyson weet te weerstaan…
…acht ronden, tien ronden lang.
Schaken is een spel dat uren kan duren, en na al die uren…
…bezwijk je onder de druk.
En dat doen sterke spelers met je.
Dit eindspel was een examen dat eigenlijk niet zo heel moeilijk was…
…en ze zakte ervoor, onder druk.
Het was een gevoelig verlies.
Ik maakte een strategische fout.
Dus ik voelde me niet goed, vooral na de partij.
KASPAROV RICHT BLOEDBAD AAN
TE EENZAAM AAN DE TOP?
Na de partij met Kasparov in '96…
…speelden we vaker tegen elkaar.
Ik speelde graag tegen haar, want ze had een stijl waar ik wat mee kon.
Judit was hyper-agressief, met een krachtige aanvalsstijl.
Ik speelde ook aanvallend, maar had meer ervaring.
Daardoor werkte haar agressie in haar eigen nadeel.
Je moet weten dat Garry Kasparov algemeen wordt beschouwd…
…als de beste schaker in de hele geschiedenis.
Judit moest 't niet alleen opnemen tegen de huidige wereldkampioen…
…maar vocht met de beste schaker aller tijden.
Als ik tegen Kasparov speelde, was 't net alsof hij, als hij er alleen maar zat…
…en nog geen zet had gedaan…
…al superieur was.
Het leek me zelfs maar een formaliteit.
We moeten het nog wel even spelen, maar hij gaat winnen.
Ik was op m'n sterkst, dus zij was een van de spelers…
…die vanwege haar speelstijl…
…en het psychologische effect van tegen mij te moeten spelen…
…niet al te best speelde, maar dat gold voor velen.
Zoals zij schaak speelde, was onverenigbaar…
…met de beste aanpak tegen Garry Kasparov, in mijn beste jaren.
Heb je moeite tegen Kasparov?
Ja, ik heb geen beste score.
Heb je misschien te veel ontzag voor hem om voluit te gaan?
Geen idee, misschien onbewust wel.
Niet winnen…
…geeft niet altijd hetzelfde gevoel.
Soms verlies je, maar je tegenstander speelde extreem goed…
…kwam met geweldige oplossingen, fantastisch spel…
…daar heb je vrede mee.
Tegen Kasparov zat de frustratie nu juist in het feit dat ik niet goed terugvocht.
Op de een of andere manier leek hij onverslaanbaar, bovenmenselijk.
Ik moet een goed gevecht leveren…
…maar hoe doe ik dat?
Bij schaken zie je dat veel spelers zo opgaan in het spel…
…zo geobsedeerd raken…
…dat het meer gaat betekenen dan alleen maar een spel.
Het wordt iets van levensbelang.
Ik denk dat mijn vader succes nastreefde om te bewijzen dat hij gelijk had.
Dat hij er volop van overtuigd was…
…dat dit wel een succes moest worden.
Hij zei dat in de komende twee jaar er een doorbraak zou gaan plaatsvinden.
En hij wilde altijd dat ik verder ging.
Me concentreren op de top tien bereiken, er nog harder aan werken.
Jarenlang, wat betreft dit project dat hij was begonnen…
…vroegen mensen zich af of hij wel deugde.
Veel mensen hadden het gevoel dat hij het deed vanwege zijn eigen trots…
…en niet het welzijn van zijn kinderen.
ZAG POLGÁR ALS EEN HARDEVOCHTIGE VADER
Veel mensen vroegen zich af: wat gebeurt er met die kinderen?
Verpesten die ouders hun leven niet?
Ik wist dat mijn leven heel anders was dan dat van mijn leeftijdsgenoten…
…omdat ik altijd bezig was met schaken.
Natuurlijk leek het me vaak weleens makkelijker…
…om gewoon films te kijken en meer met vrienden te doen.
Jarenlang namen voorbereidingen en toernooien mijn leven in beslag.
Dat leek me niet genoeg.
Het zijn tenslotte maar 64 vakjes op een bord.
Er is veel meer in het leven.
Ik was gelukkig, maar op een zeker moment was ik in de twintig…
…en wat hem betrof, moest mijn leven nog steeds uit schaak bestaan.
Maar ik wilde graag meer, de grenzen van mijn leven verleggen…
…voorbij het schaakbord.
Het werkelijke leven hangt van toevalligheden aan elkaar.
Ik werkte als dierenarts na de universiteit…
…en er verscheen een roodharig meisje dat precies op Judit Polgár leek.
Op een dag, toen ik bijna 23 was…
…ging ik met de hond naar de dierenarts.
De dokter was heel vriendelijk, hij glimlachte veel…
…en maakte een praatje.
Het onderzoek leek wel erg lang te duren.
Eigenlijk hoort dat niet, maar ik zei tegen haar:
'Zeg, zullen we een keertje gaan tennissen?'
Waarom valt een man op een bepaalde vrouw?
Al duizenden jaren worstelen mensen met dat vraagstuk.
Met haar pretogen en rode haar…
…straalde ze iets vurigs uit, iets van energie…
…en van meet af aan nam ze geen blad voor de mond.
En ik moet bekennen dat ik dat erg sexy vond.
We begonnen te daten, we zagen elkaar veel, en toen…
…ging ik naar een toernooi…
…en dat won ik, verliefd als ik was.
Daarna zijn we gaan samenwonen.
Toen Judit trouwde…
…kwam er in feite…
…een einde aan mijn rol als haar manager.
Aan mijn vader…
…kon ik best wel merken dat hij dat jammer vond.
Om eerlijk te zijn, spreek ik me hierover liever niet uit.
Ik had weinig meer te zeggen…
…over mijn dochters toen ze eenmaal volwassen waren.
Door hun echtgenoten sloegen ze een andere richting in.
Toen mijn rol als hun manager eindigde…
…deed me dat wel wat. Het was een vreemde gewaarwording.
Maar ik zei dat het aan Judit was…
…om voortaan zelf haar levenspad te bepalen.
IN 2000 WAS JUDIT AL ELF JAAR DE BESTE VROUWELIJKE SCHAKER TER WERELD
ZE WAS NUMMER 32 OP DE WERELDRANGLIJST
Mijn schat wilde aardbeien en bestelde dit.
Ja, en ik eet die van jou ook op.
Toen we trouwden, zat ik bijna op de magische 2700 punten…
…waarmee je toen tot de top tien behoorde.
Ik kwam maar niet over die grens heen.
Ik speelde goed op verschillende toernooien, ik boekte punten.
En dan verloor ik ze op een toernooi.
En dankzij Gusztáv heb ik geleerd dat ik het anders kon aanpakken.
Toen ik in haar leven kwam, heb ik haar het grote geheim verteld.
Bij schaken kun je winnen of verliezen…
…en er is een derde uitkomst…
…remise.
Hij zei dat remise beter is dan verlies.
Verlies je van iemand met dezelfde rating, dan boet je punten in.
Bij remise behoud je ze.
Er waren partijen waar ik het eerder anders had aangepakt.
Ik had gestreden voor de winst.
Maar toen had ik al zoiets van: 'Oké, als ik geen ideeën heb waar ik iets mee kan…
…dan is remise ook aanvaardbaar.'
Ze bleef een van de beste aanvallende spelers in de wereld…
…maar ze begon minder vaak te verliezen.
En haar Elo-rating begon te stijgen.
Na deze verandering in aanpak komt in 2001 in Linares…
…natuurlijk de grote rematch tussen Judit en Kasparov.
LINARES - SPANJE
Dit is het toernooi van het pièce-touchée debacle…
…en na al die jaren zijn ze er weer.
In die tijd was mijn stijl volgens sommigen een beetje primitief…
…maar het werkte.
Maar ik stond nog steeds bovenaan en ik deed het heel goed.
Vooral in 2001 ging het prima.
Ik benadruk dat van Judit niet al te veel verwacht werd.
Ik had een duidelijke strategie.
De strategie was om hem van zijn stuk te brengen.
Zodat hij zich niet zeker zou voelen van de winst.
De partij begint.
Judit met wit en Garry met zwart.
KONINGSPION
Ik wist wel dat Kasparov er de pest aan had als je zijn koning aanviel.
Dus ik wilde koste wat 't kost zijn koning aanvallen.
SICILIAANS
Judit koos voor de lange rokade, links op het bord.
Garry Kasparov rokeert aan zijn kant.
Bij dit soort stellingen…
…kun je verwachten dat ze allebei aanvallend spel spelen.
Nu gaat het erom wie als eerste bij de ander z'n koning is.
Al in het beginstadium van het spel offer ik een pion.
ZET 19
Kasparov accepteert het pionoffer.
Maar nu staat de loper van Judit ontzettend sterk.
Ze staat een pion achter, maar het initiatief is aan haar kant.
Kasparov was verrast, maar begreep het idee.
Kasparov forceert het centrum met een pion.
Hij viel mijn loper aan.
Normaal gesproken haal je die dan uit de weg.
Maar ze kiest ervoor om haar loper te offeren.
Ik verloor een belangrijk stuk…
…maar ik wilde per se zijn koning blijven aanvallen.
Op dat moment keek ik om me heen.
De zaal was afgeladen omdat de partij zo spannend was.
Ik denk dat Kasparov dacht dat hij in het voordeel was.
De partij was erg intens, maar ik voelde me op m'n gemak.
Kasparov gebruikte veel tijd.
Na een paar minuten deed hij de meest logische zet.
Zonder langer dan drie seconden na te denken, verschoof ik m'n pion.
Psychologisch gezien was het zo'n schok.
Ze offert alles op voor de aanval.
Toen besefte hij dat hij hier een harde dobber aan zou krijgen.
Ik dacht dat ik won, maar ze ging in de aanval.
En toen trok hij zijn jasje uit en legde het over zijn rugleuning.
Hij deed zijn horloge af en legde het opzij.
Het was zo leuk om te zien dat Garry in de rats zat.
Ik won zo vaak van Judit, maar in dit toernooi hoefde ik alleen te overleven.
Garry moest iets bedenken om het vege lijf te redden.
Kasparov offert stukken om bij Judits koning te komen.
Zijn koning staat zo onbeschut…
…dan hij alleen nog maar herhaald schaak kan geven met zijn dame.
Op dat punt vindt Garry het wel genoeg.
En deze geweldige, bizarre…
…woest aanvallende partij eindigt in eeuwig schaak.
Judit dwingt een remise af.
In Linares verloor Judit als enige niet van Kasparov.
REMISE KASPAROV - POLGÁR
Ze hield zich daar als enige staande tegen de nummer 1 van de wereld.
Aan het eind van het toernooi zaten we te praten.
Het was duidelijk dat hij mijn spel had gerespecteerd…
…ook al was hij de beste van die tijd.
Ze was duidelijk een van ons. Ze was een topspeelster.
Het was een fantastisch gevoel om die partij in Linares te spelen.
Dat was een enorm gevecht. Hij had een harde dobber aan me.
Maar ik had hem nog steeds niet verslagen.
Er ontbrak nog iets.
De enige manier om iemand als Garry Kasparov te verslaan…
…is om erin te geloven…
…dat je je idool kunt pakken met zijn eigen spel.
Als je niet gelooft dat je op hetzelfde niveau zit als hij…
…dan zul je nooit kunnen winnen.
Dit is het trainingskamp, met de Adriatische Zee op de achtergrond.
Hoe vind je de Adriatische Zee?
Prachtig om te zien, ik zou er graag in springen.
Het jaar erna, in 2002, zag ik Kasparov op een toernooi.
Hij vroeg me of ik hem wilde bezoeken voor training in Kroatië.
Er zijn altijd aanvaringen tussen spelers.
Maar met Judit was er altijd wel…
…respect. Daarom stelde ik voor om samen te trainen.
Ze was een van de beste spelers. Ze kwam met nieuwe invalshoeken.
Judit.
Natuurlijk was ik heel blij met de uitnodiging.
Ik ging met mijn man naar hun villa.
En het was een geweldige week.
Het was een geweldige ervaring. Kasparov was in topvorm.
Ik heb veel geleerd van hoe hij een schaakpositie benadert.
Welke ideeën hij serieus in overweging neemt…
…of juist de zetten die ik nader zou analyseren…
…maar die hij negeert als onbelangrijk of irrelevant.
Ik keek ervan op dat Kasparov niet de hele dag werkte.
In de middag zaten we te schaken.
's Ochtends deden we andere dingen.
Bijvoorbeeld het water op met de bananenboot.
Dat was de regel. Wie naar ons toekwam, moest mee met de bananenboot.
Daar heb ik mee gewonnen…
…want ik was de enige die niet in het water viel.
Vaak is 't zo dat je van een afstand een bepaald idee hebt van de kampioen.
Over zijn karakter.
Maar als je hem dan in een gemoedelijke, vriendelijke sfeer…
…van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat meemaakt…
…krijg je een heel ander beeld.
We zagen meer van de menselijke kant.
Ze had niet langer het gevoel dat ze een god tegenover zich had.
Maar een mens van vlees en bloed.
MOSKOU - RUSLAND
Op dit punt hadden ze 14 partijen tegen elkaar gespeeld.
Garry Kasparov had nog geen ervan verloren.
Spelen tegen Garry Kasparov was zwaar.
Alsof je 't opneemt tegen Federer op z'n top.
Iedereen verloor van Garry.
Garry Kasparov.
Ik was de enige die nog nooit van haar had verloren.
Ze versloeg Kramnik, Anand, alle anderen.
Ik was de enige met een ongeschonden fort.
Stilte, alstublieft. Ik wil de ronde beginnen.
Arbiters, start de klokken.
Bij onze volgende ontmoeting speelde ik weer met wit.
Ik speelde m'n eerste zet. 1. e4, voor de koning, twee naar voren.
Daar keek Kasparov niet van op…
…want deze zet speel ik al van jongs af aan.
Maar zijn tegenzet was een echte schok.
Garry verraste iedereen door een pion naar e5 te spelen.
Het was daarvoor bijna altijd Siciliaans. Spektakel gegarandeerd.
Dit keer speelde Garry de Berlijnse verdediging.
BERLIJNSE VERDEDIGING
Iedereen heeft sterke en zwakke kanten. Judit is een agressieve speler.
Dus ik opende meer defensief.
Garry Kasparov dwong een ander soort spel af…
…een tragere, meer genuanceerde partij.
Het was absoluut niet mijn stijl.
Wat gebeurt er met deze opening?
De dames verlaten het bord al vroeg in het spel.
Enerzijds kan ik niet aanvallen, anderzijds hij ook niet.
Garry speelt een pion in lijn h, Judit doet dat ook.
Het was niet agressief. Het was heel strategisch.
Ik begon mijn positie op te bouwen.
En ik deed mijn zet met het paard.
Daardoor gaat Kasparov een tikkeltje in de verdediging.
Judit draait de duimschroeven aan…
…en gaat druk uitoefenen op het centrum.
Ik zag dat Kasparov besefte dat dit een probleem kon gaan worden.
Garry zocht een eindspelgevecht.
Maar zwart begint het een beetje benauwd te krijgen.
Zet na zet voerde ik de druk steeds verder op.
Ik vond dat ik gewoon een prachtige positie had.
Ik zou dit moeten kunnen winnen. Hoe kan dit?
Maar als je een groot voordeel hebt…
…en je speelt zo'n cruciale partij…
…dan word je wel zenuwachtig.
Van jongs af aan…
…was mijn droom om hem te verslaan.
Maar het was nooit gelukt.
En ik zat daar maar, en ik zei tegen mezelf:
Je gaat niet voor remise. Je gaat door tot het bittere einde.
HET EINDSPEL
Ik nam hem steeds meer bewegingsvrijheid af.
Toen ging mijn toren naar voren over lijn h…
…en zo kwam zijn koning steeds meer in 't nauw.
Die machtig geplaatste torens slaan overal pionnen.
Ik had hard gewerkt om mijn eindspel op te vijzelen.
Sommige patronen kwamen uit mijn jeugd, dingen die ik leerde toen ik 8 of 9 was.
Ik zag dat hij steeds minder kans maakte om zich uit de nesten te werken.
Hij is een van de beste schakers ooit, zo niet de beste.
Je verwacht dat hij zich uit deze situatie weet te wurmen.
Maar Judit geeft een masterclass.
Het werd stil.
Plotseling besefte ik dat binnen een zet of twee…
…Kasparov in geen geval verder zal vechten…
…want het is hopeloos.
En toen kwam het moment.
Hij gaf me zijn hand.
Judit Polgár, het grote aanvallende genie…
…verslaat Kasparov eindelijk in een genuanceerd, subtiel eindspel.
Dit is het enige moment in de geschiedenis waarop een vrouwelijke speler…
…de sterkste, de beste speler aller tijden verslaat.
Ze verslaat, nee, ze verplettert hem. Ze geeft hem geen schijn van kans.
Toen was het 12-jarige meisje met de paardenstaart vergeten.
Ze was gewoon een van de beste spelers ter wereld.
POLGÁR VERSLAAT KASPAROV
Ik kan niet genoeg benadrukken…
…hoe belangrijk dit moment voor ons vrouwen was.
Nu hadden we gezien dat het dus wél kan.
WIJ VECHTEN NET ZO GOED ALS MANNEN
Voor mij als jong meisje was dit zo'n grote inspiratie.
Het bewees dat het onmogelijke wel degelijk mogelijk is.
JUDIT POLGÁR, SCHAAKKONINGIN
Dit was dus niet mijn ideale spelverloop.
Ze kon gewoon de klus klaren en zo verloor ik de partij.
De heldin van de dag, bedwingster van Kasparov.
Wat is je professionele mening? Was je tevreden?
Ja. - Ja, en verder?
Geen commentaar. - Doe niet zo mal.
Dit is toch ongekend.
Ik droomde al lang dat ik op een dag zou winnen van Garry Kasparov.
Het gaf veel voldoening.
VROUW MAAKT KORTE METTEN MET KASPAROV
Judit heeft Kasparov verslagen.
ZEGE JUDIT POLGÁR OVER KASPAROV
M'n zussen en familie waren er niet…
…maar ik heb ze meteen gebeld om dit moment te delen.
Het was een moment van vreugde.
Daar hebben we ons hele leven op gewacht, en zij kreeg 't voor elkaar.
Waar ik van droomde toen ik vier was…
…veel ervan is gelukt, maar zij tilde het naar een hoger niveau.
Ik was erg trots op haar.
Mijn vader was erg blij.
Ik geloof dat hij op en neer sprong van vreugde.
Ze leverde een geweldige prestatie…
…en dat sterkte mij in de overtuiging…
…dat ons experiment geslaagd was.
Toch is Judit niet meer geworden dan een van de beste spelers ter wereld.
Om de nummer één te worden onder de beste spelers ter wereld…
…had ze elke dag drie of vier uur meer moeten werken.
Maar ik ben gewoon blij dat Judit gelukkig is.
DAME SLAAT ALLES
Toen pas had ik eindelijk het gevoel…
…dat in één partij, bij een toernooi…
…ik iedereen kan verslaan.
EEN JAAR NA DE ZEGE OVER KASPAROV BRAK JUDIT DOOR TOT DE TOP TIEN VAN DE WERELD
NOG ALTIJD DE ENIGE VROUW DIE DIT OOIT BEREIKTE
Judit was de beste vrouwelijke schaker in de geschiedenis.
Geen twijfel over mogelijk.
Ze heeft dingen veranderd.
BESTE VROUW NOG ALTIJD EENZAAM AAN TOP
Ze is ook een fenomeen in de zin dat ze een proefkonijn was…
…van de ideeën van haar ouders.
En ik denk dat het feit dat ze al zijn dromen waarmaakte…
…en evengoed een normaal en aangenaam mens wist te worden…
…een wonder mag heten.
Zonder vleierij kunnen we zeggen dat ze iets revolutionairs deed.
Ze bewees dat een vrouwelijke speler kan meedingen naar de top.
Dat was iets dat velen van ons…
…ik ook, eerlijk gezegd, niet voor mogelijk hielden.
TOEN JUDIT IN 2014 STOPTE, WAS ZE DE BESTE VROUW GEWEEST
SINDS HAAR TWAALFDE, EEN RECORD VAN 26 JAAR
Terugkijkend op al die jaren en als het subject van dat experiment…
…wat denk je er nu dan van?
Natuurlijk, aan de ene kant…
…is het niet zo leuk dat je deel van een experiment bent.
Ik voelde me nooit een genie.
Ik weet dat wat ik heb kunnen bereiken…
…voor zeker 95% uit hard werk en toewijding heeft bestaan.
En dit kwam door m'n ouders.
Mijn vader hield me de schoonheid van het schaken voor.
Maar ook wat ik kon bereiken.
Dat ik een grootheid kon zijn.
Mensen moeten in je geloven.
En je moet in jezelf geloven.
Het belangrijkste is dat je, vanaf vandaag…
…beter moet zijn dan gisteren.
En morgen doe je 't nog beter.
Je geeft nooit op.
En je vecht altijd door, tot het bittere einde.
Vertaling: Jolanda van den Berg