1 00:00:02,000 --> 00:00:07,000 Downloaded from YTS.BZ 2 00:00:08,000 --> 00:00:13,000 Official YIFY movies site: YTS.BZ 3 00:00:12,583 --> 00:00:16,124 Garry Kasparov, superster, de Napoleon van het schaken. 4 00:00:16,125 --> 00:00:18,332 Niet de boekenwurm die je verwacht. 5 00:00:18,333 --> 00:00:21,457 Veel charisma. - Flamboyant en onomwonden. 6 00:00:21,458 --> 00:00:25,165 Geen andere schaakkampioen deed zoveel stof opwaaien. 7 00:00:25,166 --> 00:00:27,500 Mens noch machine kan hem verslaan. 8 00:00:28,000 --> 00:00:30,666 Je bent erg zelfverzekerd. - Dat moet wel. 9 00:00:33,041 --> 00:00:34,499 En ik ben wereldkampioen. 10 00:00:34,500 --> 00:00:36,332 {\an8}WERELDKAMPIOEN SCHAKEN 11 00:00:36,333 --> 00:00:40,833 {\an8}Schaken is psychologische oorlogsvoering. Het is mijn wil tegen de jouwe. 12 00:00:41,416 --> 00:00:45,874 Het is de zwaarste vorm van competitie, in z'n puurste vorm. 13 00:00:45,875 --> 00:00:48,040 Wie wint, is beter. - Als mens? 14 00:00:48,041 --> 00:00:50,665 Ja, als mens en alles. Je bent beter. 15 00:00:50,666 --> 00:00:54,708 Ik zoek uitdagingen. Vandaar de computer. Ik ga elke uitdaging aan. 16 00:00:58,791 --> 00:01:01,832 De 12-jarige Judit Polgár uit Hongarije… 17 00:01:01,833 --> 00:01:05,750 …won een groot internationaal schaaktoernooi en schreef geschiedenis. 18 00:01:07,291 --> 00:01:11,499 {\an8}In het begin onderschatte iedereen me. 19 00:01:11,500 --> 00:01:14,583 'Je bent een meisje, een ukkie. Wat moet je hier?' 20 00:01:15,916 --> 00:01:20,416 Maar schaken is een mentale sport. En je moet in jezelf geloven. 21 00:01:21,000 --> 00:01:24,624 Judit is de beste speler van haar leeftijd, jongen of meisje… 22 00:01:24,625 --> 00:01:26,499 …in de schaakgeschiedenis. 23 00:01:26,500 --> 00:01:30,040 Judit is de jongste internationale schaakmeester ooit. 24 00:01:30,041 --> 00:01:33,290 Dat lukte haar drie jaar eerder dan wereldkampioenen… 25 00:01:33,291 --> 00:01:35,750 …zoals Bobby Fischer en Garry Kasparov. 26 00:01:38,125 --> 00:01:39,708 In 1994… 27 00:01:40,541 --> 00:01:45,291 {\an8}…zou Judit Polgár voor het eerst van haar leven tegen Garry Kasparov spelen. 28 00:01:46,875 --> 00:01:50,082 Het was de eerste keer in de schaakgeschiedenis… 29 00:01:50,083 --> 00:01:53,499 …dat de allerbeste vrouwelijke schaker ter wereld… 30 00:01:53,500 --> 00:01:57,833 …het zou opnemen tegen de allerbeste mannelijke speler ter wereld. 31 00:01:58,458 --> 00:02:01,916 Daar werd vol spanning naar uitgekeken… 32 00:02:02,708 --> 00:02:04,708 …al waren sommigen ook ongerust. 33 00:02:10,625 --> 00:02:12,458 Zou ze worden afgemaakt? 34 00:03:03,458 --> 00:03:06,583 Bij schaken heb je oneindig veel mogelijkheden. 35 00:03:12,708 --> 00:03:16,999 {\an8}Het vereist voorbereiding om, als je een slechte zet doet… 36 00:03:17,000 --> 00:03:20,166 {\an8}…tot rust te komen en je weer in het spel te vechten. 37 00:03:22,500 --> 00:03:25,208 Je hebt altijd nieuwe kansen en mogelijkheden. 38 00:03:26,416 --> 00:03:30,291 Net als in het echte leven moet je kunnen terugveren. 39 00:03:35,208 --> 00:03:38,000 Het spel is nooit uit tot het echt afgelopen is. 40 00:03:39,541 --> 00:03:42,957 MEISJE VERBLUFT SCHAAKWERELD NR. 1 OP WERELDRANGLIJST 41 00:03:42,958 --> 00:03:44,125 ONTHOUD DIE NAAM 42 00:03:45,583 --> 00:03:49,790 Als kind droomde ik ervan om te spelen tegen de besten ter wereld… 43 00:03:49,791 --> 00:03:51,791 …bij de grootste toernooien. 44 00:03:53,666 --> 00:03:56,750 Maar die dromen leken onbereikbaar. 45 00:03:58,291 --> 00:04:00,125 Vanwege wie ik was… 46 00:04:00,750 --> 00:04:02,333 …en waar ik vandaan kom. 47 00:04:04,916 --> 00:04:07,999 Vandaag heeft Hongarije een communistische regering. 48 00:04:08,000 --> 00:04:09,707 BOEDAPEST - HONGARIJE JAREN 70 49 00:04:09,708 --> 00:04:13,707 Een moderne totalitaire staat. Geen vrijheid van meningsuiting. 50 00:04:13,708 --> 00:04:16,290 Zwakke economie, hoge inflatie, geen werk. 51 00:04:16,291 --> 00:04:20,040 Miljoenen Hongaren hebben meerdere banen om rond te komen. 52 00:04:20,041 --> 00:04:22,500 Het hoogste zelfmoordcijfer in Europa. 53 00:04:24,541 --> 00:04:28,874 Toen mijn drie dochters werden geboren, waren we straatarm. 54 00:04:28,875 --> 00:04:30,707 JUDITS VADER 55 00:04:30,708 --> 00:04:34,790 {\an8}We woonden in een afgeleefd huis in een arbeiderswijk. 56 00:04:34,791 --> 00:04:37,750 De muren waren nat van plafond tot aan de vloer. 57 00:04:39,416 --> 00:04:42,208 Ik wilde een beter leven voor mijn dochters. 58 00:04:43,083 --> 00:04:48,707 Ik pluisde tal van biografieën uit over het leven van genieën. 59 00:04:48,708 --> 00:04:51,207 {\an8}Hij las meer dan 400 boeken… 60 00:04:51,208 --> 00:04:55,958 {\an8}…over de meest invloedrijke figuren om te zien wat ze gemeen hadden. 61 00:04:56,833 --> 00:05:01,750 {\an8}Hij zag dat genieën worden gemaakt, niet geboren, als je ze goed opleidt. 62 00:05:02,375 --> 00:05:04,915 Ze begonnen toen ze vijf waren… 63 00:05:04,916 --> 00:05:10,958 …en ze bestudeerden één discipline, acht of negen uur per dag. 64 00:05:12,041 --> 00:05:15,249 László Polgár wilde samen met zijn vrouw Klára… 65 00:05:15,250 --> 00:05:20,790 …hun dochters opvoeden tot genieën door middel van dit experiment. 66 00:05:20,791 --> 00:05:23,499 DOCHTER WERD GEDWONGEN OM SCHAAK TE SPELEN 67 00:05:23,500 --> 00:05:26,333 Dit had wel veel weg van kindermishandeling… 68 00:05:27,000 --> 00:05:31,541 …die ze later in het leven parten zou kunnen spelen. 69 00:05:34,916 --> 00:05:40,541 Ik heb er nooit aan getwijfeld dat dit experiment een succes zou worden. 70 00:05:42,958 --> 00:05:45,457 {\an8}Ik wist eerst niet of hij gelijk had. 71 00:05:45,458 --> 00:05:46,749 {\an8}JUDITS MOEDER 72 00:05:46,750 --> 00:05:48,791 {\an8}Ik zeg dat eerlijk. 73 00:05:49,916 --> 00:05:54,250 Maar ik was erg gesteld op m'n man. En dat idee. 74 00:05:54,958 --> 00:05:56,208 Dus waarom niet? 75 00:05:57,416 --> 00:05:59,165 Waarom schaken? 76 00:05:59,166 --> 00:06:05,458 Heel simpel. Een schaakbord kun je zo kopen, voor weinig geld. 77 00:06:09,166 --> 00:06:13,207 Mijn zus Susan is zeven jaar ouder dan ik. 78 00:06:13,208 --> 00:06:16,041 En Sofia is anderhalf jaar ouder. 79 00:06:16,875 --> 00:06:19,375 Dus die waren al erg bezig met schaken. 80 00:06:20,750 --> 00:06:24,833 En toen ik vijf was, begon ik ook te leren schaken. 81 00:06:27,041 --> 00:06:31,083 De grondbeginselen van het schaakspel zijn fundamenteel. 82 00:06:32,541 --> 00:06:35,499 Eerst moet je leren hoe de stukken bewegen. 83 00:06:35,500 --> 00:06:38,957 Er zijn er zes. Paard, loper, toren, pion… 84 00:06:38,958 --> 00:06:41,999 Openingsstrategieën. Siciliaans, Berlijns. 85 00:06:42,000 --> 00:06:45,583 Laat je het stuk los, dan blijft het daar staan. 86 00:06:49,250 --> 00:06:52,290 Mijn ouders vonden 't tijdverspilling… 87 00:06:52,291 --> 00:06:55,375 …academisch gezien dan, om naar school te gaan. 88 00:06:56,041 --> 00:06:57,916 Dus we kregen thuisonderwijs. 89 00:06:59,833 --> 00:07:03,874 M'n vader maakte een kaartsysteem, zoals in bibliotheken. 90 00:07:03,875 --> 00:07:07,291 Op elke kaart stonden strategieën en tactieken. 91 00:07:07,875 --> 00:07:11,375 We moesten honderdduizenden kaarten uit ons hoofd leren. 92 00:07:12,333 --> 00:07:18,916 En mijn vader maakte een speciale muur waar 30 schaakborden op stonden. 93 00:07:19,791 --> 00:07:21,290 Schaakproblemen. 94 00:07:21,291 --> 00:07:25,000 En we moesten de oplossing opschrijven. 95 00:07:26,375 --> 00:07:32,041 We waren arm. Al het geld ging naar onze schaakcoaching en training. 96 00:07:33,166 --> 00:07:36,124 Eén trainer kwam van 10.00 tot 13.00 uur. 97 00:07:36,125 --> 00:07:38,499 Een andere van 14.00 tot 17.00 uur. 98 00:07:38,500 --> 00:07:41,415 En dan nog een van 17.00 tot 21.00 uur. 99 00:07:41,416 --> 00:07:43,708 Je was de hele dag met schaken bezig. 100 00:07:45,125 --> 00:07:49,916 Er waren geen zaterdagen, zondagen, verjaardagen, feesten. 101 00:07:52,041 --> 00:07:54,416 Elke dag was een werkdag. 102 00:07:55,541 --> 00:07:58,916 Toch genoten de meisjes er echt van. 103 00:08:06,375 --> 00:08:09,791 Toen ik zes was, speelde ik m'n eerste toernooi… 104 00:08:10,375 --> 00:08:12,333 …tegen de buurt waar we woonden. 105 00:08:13,541 --> 00:08:16,165 JUDIT TEGEN DE BUURT, 1981 106 00:08:16,166 --> 00:08:19,999 Ik herinner me nog goed dat een magnetisch schaakspel… 107 00:08:20,000 --> 00:08:21,790 …de eerste prijs was. 108 00:08:21,791 --> 00:08:24,000 En dat wilde ik heel graag winnen. 109 00:08:27,958 --> 00:08:30,291 Gewoonlijk was ik een verlegen kind. 110 00:08:31,500 --> 00:08:34,833 Maar tijdens het schaken was ik in mijn element. 111 00:08:38,541 --> 00:08:42,957 Ik speelde meedogenloos, aanvallend, agressief. 112 00:08:42,958 --> 00:08:45,291 Alles was zwart of wit. 113 00:08:48,916 --> 00:08:51,707 Ik wilde m'n tegenstander afmaken. Aanvallen. 114 00:08:51,708 --> 00:08:55,541 Alles opofferen om schaakmat af te dwingen. 115 00:09:01,500 --> 00:09:03,333 Ik won m'n eerste toernooi. 116 00:09:04,208 --> 00:09:06,916 En het magnetische schaakspel. 117 00:09:12,125 --> 00:09:15,291 Het gevoel als je een partij wint… 118 00:09:16,041 --> 00:09:18,833 …dat was ontzettend machtig. 119 00:09:23,333 --> 00:09:29,166 Daarna was overduidelijk voor mij dat ik schaker zou worden. Niets anders. 120 00:09:30,791 --> 00:09:35,250 En als je de beste wilt worden, moet je uitdagingen aangaan. 121 00:09:37,458 --> 00:09:40,040 Om zijn experiment te valideren… 122 00:09:40,041 --> 00:09:44,665 …moesten we van onze vader tegen de sterkste tegenstanders spelen… 123 00:09:44,666 --> 00:09:46,291 …en dat waren mannen. 124 00:09:48,583 --> 00:09:51,000 Maar toen we tegen mannen gingen spelen… 125 00:09:51,750 --> 00:09:55,666 …keken ze ons aan alsof we naar de maan wilden gaan. 126 00:09:57,500 --> 00:10:00,124 Schaken werd gedomineerd door mannen. 127 00:10:00,125 --> 00:10:02,207 Het was echt een mannenclubje. 128 00:10:02,208 --> 00:10:04,832 De scheiding was strikt. 129 00:10:04,833 --> 00:10:09,041 Vrouwen mochten niet aan mannentoernooien deelnemen. 130 00:10:10,416 --> 00:10:15,041 Vrouwelijke schakers werden op z'n zachtst gezegd niet gerespecteerd. 131 00:10:15,750 --> 00:10:19,165 {\an8}Zijn vrouwen slechte schakers? - Vreselijke schakers. 132 00:10:19,166 --> 00:10:21,250 Ze zijn gewoon niet zo slim. 133 00:10:22,375 --> 00:10:25,875 Geldt dit voor alle vrouwen? - Ja, dat denk ik wel. 134 00:10:26,375 --> 00:10:29,875 Er is nog nooit een goede vrouwelijke schaker geweest. 135 00:10:31,083 --> 00:10:32,540 VROUWEN: DOM GEBOREN? 136 00:10:32,541 --> 00:10:36,915 Het gaat om het pure mentale vermogen om schaken te doorgronden… 137 00:10:36,916 --> 00:10:39,374 …en er diep en zinnig over na te denken. 138 00:10:39,375 --> 00:10:43,290 {\an8}Daarnaast moet je er de juiste persoonlijkheid voor hebben. 139 00:10:43,291 --> 00:10:46,708 Alles wijst erop dat 't vrouwen aan beide ontbreekt. 140 00:10:47,708 --> 00:10:49,874 Aan dat dwaze idee… 141 00:10:49,875 --> 00:10:54,083 …wilden ik en mijn zussen iets veranderen, hoe dan ook. 142 00:10:55,458 --> 00:11:00,875 Als we naar toernooien mochten, konden we de wereld laten zien dat wij dit kunnen. 143 00:11:04,958 --> 00:11:07,165 Hongarije was communistisch. 144 00:11:07,166 --> 00:11:10,290 Je had toestemming nodig om de grens over te gaan… 145 00:11:10,291 --> 00:11:14,250 …om toernooien te spelen. Je moest goed aangeschreven staan. 146 00:11:15,416 --> 00:11:19,374 Als je creatieve ideeën had en je wilde anders zijn… 147 00:11:19,375 --> 00:11:25,082 …je kind thuis scholen, als meisje tegen mannen spelen… 148 00:11:25,083 --> 00:11:28,332 …dat steunde de communistische regering absoluut niet. 149 00:11:28,333 --> 00:11:29,457 AFGEWEZEN 150 00:11:29,458 --> 00:11:34,666 Anders dan andere meisjes die speelden, mochten wij het Oostblok niet verlaten. 151 00:11:35,958 --> 00:11:40,124 Als je onder een communistisch regime niet doet wat ze je opdragen… 152 00:11:40,125 --> 00:11:43,666 …dan zul je ervoor boeten, en je hele familie misschien ook. 153 00:11:45,375 --> 00:11:51,415 Soms kwam de politie bij ons aankloppen, gewapend met machinegeweren… 154 00:11:51,416 --> 00:11:54,291 …en werden we van ons bed gelicht. 155 00:11:55,583 --> 00:11:58,957 Het is zelfs gebeurd dat ze kwamen… 156 00:11:58,958 --> 00:12:02,499 …om ons naar een gesticht te brengen… 157 00:12:02,500 --> 00:12:04,583 …of de gevangenis. 158 00:12:05,958 --> 00:12:11,582 Ze zeiden zelfs dat ze ons de kinderen konden afnemen. 159 00:12:11,583 --> 00:12:15,583 Dat de kinderen bij ons weg moesten. Stel je voor. 160 00:12:17,875 --> 00:12:21,625 M'n vader wilde altijd bewijzen dat zijn experiment werkte. 161 00:12:22,375 --> 00:12:25,833 Hij wilde vechten voor het leven waar hij van droomde. 162 00:12:26,791 --> 00:12:30,457 Hij zei: 'Ga terug naar het schaakbord. 163 00:12:30,458 --> 00:12:36,041 Het enige wat je kunt doen, is harder werken en resultaten behalen.' 164 00:12:39,666 --> 00:12:44,125 Over het algemeen mochten we alleen spelen in Hongarije en in Oost-Europa. 165 00:12:46,333 --> 00:12:50,750 Ik speelde tegen volwassenen en won de ene partij na de andere. 166 00:12:55,416 --> 00:12:57,791 Ik zocht een nieuwe uitdaging. 167 00:13:00,708 --> 00:13:03,124 Ik speelde veel blindschaak. 168 00:13:03,125 --> 00:13:03,958 Pion naar e4. 169 00:13:05,750 --> 00:13:07,249 Paard naar c3. 170 00:13:07,250 --> 00:13:08,458 Paard naar f7. 171 00:13:09,750 --> 00:13:11,625 Schaakmat. 172 00:13:12,875 --> 00:13:15,290 Ik wilde elke partij winnen. 173 00:13:15,291 --> 00:13:19,374 Uiteraard was mijn echte droom de top tien van de wereld bereiken. 174 00:13:19,375 --> 00:13:21,499 Een van de beste zijn. 175 00:13:21,500 --> 00:13:23,165 KAMPIOENTJE IN DE DOP 176 00:13:23,166 --> 00:13:28,207 De beste speler ter wereld was Garry Kasparov uit de Sovjet-Unie. 177 00:13:28,208 --> 00:13:31,708 Ik volgde hem al van jongs af aan. 178 00:13:34,500 --> 00:13:38,124 Een nieuwe schaakkampioen is gekroond: Garry Kasparov. 179 00:13:38,125 --> 00:13:41,249 De jongste wereldschaakkampioen ooit. 180 00:13:41,250 --> 00:13:43,125 We zaten voor de tv… 181 00:13:44,416 --> 00:13:47,749 …volgden zijn partijen, waar we veel van opstaken. 182 00:13:47,750 --> 00:13:50,999 Kasparov is zoiets als Larry Bird of Michael Jordan. 183 00:13:51,000 --> 00:13:54,665 Onverbiddelijke ambitie en een verbeten ijver en toewijding. 184 00:13:54,666 --> 00:13:56,624 De beste, langzaam of snel. 185 00:13:56,625 --> 00:14:02,333 Niemand kan me naar de kroon steken. Tenzij ik mezelf ga zitten saboteren. 186 00:14:03,541 --> 00:14:08,124 Ik keek goed naar zijn ideeën, zijn openingen, zijn spel. 187 00:14:08,125 --> 00:14:09,500 Die deed ik ook na. 188 00:14:11,791 --> 00:14:13,625 Hij was agressief. 189 00:14:14,250 --> 00:14:16,458 Ik was ook agressief. 190 00:14:17,583 --> 00:14:19,750 Ik was een grote fan van hem. 191 00:14:22,416 --> 00:14:25,250 Ik droomde er al van om tegen hem te spelen. 192 00:14:32,000 --> 00:14:33,832 Zoals ze het thuis vertellen… 193 00:14:33,833 --> 00:14:37,000 {\an8}…ontdekte ik schaken toen ik vijf en een half was. 194 00:14:39,291 --> 00:14:42,666 Het was een winteravond in de stad Bakoe, Azerbeidzjan… 195 00:14:43,500 --> 00:14:47,374 …in het diepe zuiden van de SU, waar ik ben geboren en getogen. 196 00:14:47,375 --> 00:14:52,291 Ik zag mijn ouders bezig met een schaakprobleem uit de krant. 197 00:14:57,208 --> 00:15:00,957 En ik was in de ban van de geheimen van het spel. 198 00:15:00,958 --> 00:15:03,416 Slechts 64 velden, 32 stukken. 199 00:15:05,250 --> 00:15:10,750 Ik werd meteen opgeslokt door het spel, dus ik… Het was een passie. 200 00:15:11,541 --> 00:15:13,083 Het was voorbestemd. 201 00:15:16,666 --> 00:15:20,750 In de Sovjet-Unie werd schaken beschouwd als een politiek wapen… 202 00:15:21,333 --> 00:15:25,457 …om de intellectuele superioriteit aan te tonen van het communisme… 203 00:15:25,458 --> 00:15:26,625 …versus het Westen. 204 00:15:28,208 --> 00:15:33,082 Er was een heel wijd netwerk om jonge talenten te identificeren… 205 00:15:33,083 --> 00:15:35,375 …en ze te helpen ontwikkelen. 206 00:15:38,208 --> 00:15:42,249 Daardoor kwam ik snel op, want mijn talent werd meteen onderkend. 207 00:15:42,250 --> 00:15:45,415 MOOIE TOEKOMST WACHT SCHOOLJONGEN STER KOMT OP IN OOSTEN 208 00:15:45,416 --> 00:15:47,624 {\an8}KASPAROV TOEKOMSTIG WERELDKAMPIOEN? 209 00:15:47,625 --> 00:15:50,290 {\an8}Sovjetschaak was hét schaak. 210 00:15:50,291 --> 00:15:53,083 {\an8}Ze domineerden het schaken overal. 211 00:15:53,875 --> 00:15:58,875 Elk jaar werden hun mannen en vrouwen kampioen. 212 00:15:59,750 --> 00:16:04,416 Wie wilde leren schaken van de groten, kwam uit bij de Sovjetschool. 213 00:16:07,000 --> 00:16:11,708 Ze waren alleenheersers over de wereldtop van het schaakspel. 214 00:16:16,708 --> 00:16:21,582 Susan speelde toen al goed, in respectabele competities. 215 00:16:21,583 --> 00:16:27,125 En in 1984 was Susan, bij de vrouwen, nummer één van de wereld. 216 00:16:27,666 --> 00:16:31,290 Dus ze begon internationaal erkende resultaten te boeken. 217 00:16:31,291 --> 00:16:34,124 Wereldnieuws… - Susan Polgár uit Hongarije. 218 00:16:34,125 --> 00:16:35,707 Susan Polgár is de beste… 219 00:16:35,708 --> 00:16:38,958 …vrouwelijke schaker… - Hoogste op de wereldranglijst. 220 00:16:39,708 --> 00:16:45,957 Dat gaf veel voldoening. Al wilden ze me ter zijde schuiven, het lukte ze niet. 221 00:16:45,958 --> 00:16:49,249 Ze werd de Mozart van het schaak genoemd. 222 00:16:49,250 --> 00:16:51,500 Haar twee wonderzussen wonnen ook. 223 00:16:52,541 --> 00:16:56,332 {\an8}Journalisten kwamen naar Hongarije en wilden ons interviewen. 224 00:16:56,333 --> 00:16:57,374 REISVERBOD 225 00:16:57,375 --> 00:17:02,874 Ze begrepen niet hoe het mogelijk was dat de vrouwelijke nummer één… 226 00:17:02,875 --> 00:17:06,082 …het Oostblok niet mocht verlaten. 227 00:17:06,083 --> 00:17:08,332 LANGLOPEND CONFLICT MET AUTORITEITEN 228 00:17:08,333 --> 00:17:12,749 De journalisten zeiden dat, als de autoriteiten… 229 00:17:12,750 --> 00:17:18,707 …de familie Polgár zouden blijven discrimineren… 230 00:17:18,708 --> 00:17:23,415 …de hele wereld in het geweer zou komen tegen Hongarije… 231 00:17:23,416 --> 00:17:26,499 …vanwege schending van de mensenrechten. 232 00:17:26,500 --> 00:17:29,749 DRIE SCHAAKZUSSEN UIT BOEDAPEST MOGELIJK GEDWARSBOOMD 233 00:17:29,750 --> 00:17:33,040 Op een gegeven moment voelde de Hongaarse regering… 234 00:17:33,041 --> 00:17:36,333 …dat er te veel druk was, te veel slechte pers. 235 00:17:37,333 --> 00:17:41,124 Uiteindelijk moesten ze onze paspoorten vrijgeven… 236 00:17:41,125 --> 00:17:43,624 …en konden we naar het Westen reizen. 237 00:17:43,625 --> 00:17:44,750 We waren zo blij. 238 00:17:46,416 --> 00:17:50,666 Ik droomde ervan om de wereld te laten zien hoe sterk we waren. 239 00:17:52,208 --> 00:17:53,416 Nu kon 't. 240 00:17:53,958 --> 00:17:57,083 THESSALONIKI - GRIEKENLAND 241 00:17:58,208 --> 00:18:03,583 Aan de schaakolympiade van 1988 namen meer dan honderd landen deel. 242 00:18:04,166 --> 00:18:08,499 Elk land vaardigt de beste spelers af. 243 00:18:08,500 --> 00:18:13,290 De Hongaarse kapitein selecteerde ons drieën, de zusters… 244 00:18:13,291 --> 00:18:17,250 …en als vierde speler Ildikó Mádl voor de olympiade. 245 00:18:19,291 --> 00:18:23,082 Het was vreemd om deel te nemen aan de vrouwenolympiade… 246 00:18:23,083 --> 00:18:25,375 …en alleen tegen vrouwen te spelen. 247 00:18:25,916 --> 00:18:27,750 Dat moest dan maar. 248 00:18:28,625 --> 00:18:32,124 Eindelijk konden we laten zien waartoe we in staat waren. 249 00:18:32,125 --> 00:18:35,125 Het was echt wij tegen de wereld. 250 00:18:36,166 --> 00:18:41,958 Namens de FIDE heet ik u welkom op de 28e schaakolympiade. 251 00:18:44,833 --> 00:18:47,124 De Olympische Spelen van het schaken… 252 00:18:47,125 --> 00:18:50,665 …de grootste teamcompetitie, het meest prestigieus. 253 00:18:50,666 --> 00:18:52,957 Iedereen komt daar. 254 00:18:52,958 --> 00:18:59,208 Het gaat tussen teams, om vast te stellen wat de beste schaaknatie ter wereld is. 255 00:19:00,000 --> 00:19:01,332 Er zijn twee secties. 256 00:19:01,333 --> 00:19:04,958 De mannencompetitie en de vrouwenolympiade. 257 00:19:06,583 --> 00:19:10,540 Twee weken lang spelen twee landen steeds een dag tegen elkaar. 258 00:19:10,541 --> 00:19:13,165 Elke dag weer een ander land. 259 00:19:13,166 --> 00:19:16,832 Per partij zijn er maximaal drie punten te behalen. 260 00:19:16,833 --> 00:19:19,083 Met de meeste punten win je het goud. 261 00:19:20,333 --> 00:19:24,040 Alleen al de toernooizaal binnengaan was een belevenis. 262 00:19:24,041 --> 00:19:25,583 We waren nog meisjes. 263 00:19:27,375 --> 00:19:32,708 Voor het eerst kwamen we de besten van de besten tegen. 264 00:19:34,125 --> 00:19:36,083 Kasparov is er. 265 00:19:40,000 --> 00:19:43,665 Ik zag dat Susan zat te praten met Garry Kasparov… 266 00:19:43,666 --> 00:19:46,290 …en Sofia en ik zaten… 267 00:19:46,291 --> 00:19:48,624 …te giechelen en te ginnegappen. 268 00:19:48,625 --> 00:19:52,333 'Wauw, Kasparov praat met ons.' 269 00:19:53,500 --> 00:19:57,832 De keuze van de Polgárs was omstreden. Ze waren nog zo jong. 270 00:19:57,833 --> 00:20:03,291 Een team tienermeisjes tegen de allerbeste speelsters ter wereld. 271 00:20:03,833 --> 00:20:07,207 Het was verfrissend, maar 't werd lacherig afgedaan. 272 00:20:07,208 --> 00:20:09,666 'Goed, maar daar komt het Sovjetteam.' 273 00:20:12,541 --> 00:20:14,541 Zij domineerden de schaakwereld. 274 00:20:16,625 --> 00:20:20,290 Ze hadden al meer dan 30 jaar geen olympiade verloren. 275 00:20:20,291 --> 00:20:22,374 Ze waren onverslaanbaar. 276 00:20:22,375 --> 00:20:24,332 RONDE 1 HONGARIJE - AUSTRALIË 277 00:20:24,333 --> 00:20:27,625 Spelers, op uw plaatsen. 278 00:20:31,083 --> 00:20:32,875 Ik ga naar de speelzaal. 279 00:20:33,541 --> 00:20:35,083 Ik ga zitten. 280 00:20:36,166 --> 00:20:38,124 Ik speelde op bord één. 281 00:20:38,125 --> 00:20:41,790 Judit speelde op bord twee, naast me. 282 00:20:41,791 --> 00:20:45,416 Op het derde bord wisselden Ildikó Mádl en ik elkaar af. 283 00:20:48,083 --> 00:20:50,082 Ik zet de stukken uit. 284 00:20:50,083 --> 00:20:54,582 Ik zit met m'n been te wiebelen van de zenuwen. 285 00:20:54,583 --> 00:20:57,915 Ik vraag me af of ik wel mentaal voorbereid ben… 286 00:20:57,916 --> 00:21:00,875 …om de beste spelers ter wereld uit te dagen. 287 00:21:02,875 --> 00:21:04,791 De spanning stijgt. 288 00:21:13,875 --> 00:21:17,750 Maar zodra de partij begint, verandert mijn instelling totaal. 289 00:21:19,958 --> 00:21:24,415 Ik sluit me af voor wat er buiten het schaakbord gebeurt… 290 00:21:24,416 --> 00:21:26,333 …en focus op het spel. 291 00:21:28,750 --> 00:21:30,791 HONGARIJE - AUSTRALIË 3 - 0 292 00:21:35,333 --> 00:21:37,083 RONDE 2 HONGARIJE - FRANKRIJK 293 00:21:43,083 --> 00:21:44,833 HONGARIJE - FRANKRIJK 6 - 3 294 00:21:51,708 --> 00:21:54,790 Ik kwam in de flow tijdens de wedstrijd. 295 00:21:54,791 --> 00:21:57,457 En ik won de ene partij na de andere. 296 00:21:57,458 --> 00:22:00,165 GEWONNEN - VERLOREN 297 00:22:00,166 --> 00:22:03,166 Ze sloeg in als een bom. 298 00:22:05,250 --> 00:22:10,958 Nadat Judit de eerste paar partijen had gewonnen, begon ze angst in te boezemen. 299 00:22:13,791 --> 00:22:17,958 We wisten dat we met haar een goede kans op winst hadden. 300 00:22:19,083 --> 00:22:20,665 HONGARIJE 3 301 00:22:20,666 --> 00:22:25,375 We waren niet gewend dat zulke jonge meiden zo goed konden schaken. 302 00:22:26,500 --> 00:22:28,290 Het was zo ongewoon. 303 00:22:28,291 --> 00:22:33,540 Daar zit ze, een meisje van 12 met een rode paardenstaart… 304 00:22:33,541 --> 00:22:35,125 …en ze domineert. 305 00:22:37,333 --> 00:22:41,166 Van tegenstanders maakte ze beteuterde slachtoffers. 306 00:22:43,916 --> 00:22:46,457 Het effect was zo groot dat er opeens… 307 00:22:46,458 --> 00:22:49,333 …honderden mensen naar dat toernooi kwamen. 308 00:22:50,083 --> 00:22:52,290 Het was een soort Polgár-manie. 309 00:22:52,291 --> 00:22:54,832 {\an8}De Polgárs: een authentiek schaakfenomeen. 310 00:22:54,833 --> 00:22:56,749 Ze hebben enorm veel talent. 311 00:22:56,750 --> 00:23:00,290 Judit, pas 12, is de beste speler van haar leeftijd. 312 00:23:00,291 --> 00:23:02,207 Judit heeft 't meeste talent. 313 00:23:02,208 --> 00:23:05,374 Ik mocht willen dat ik op die leeftijd zo sterk was. 314 00:23:05,375 --> 00:23:09,874 Ze maakt enorme kans om wereldkampioen bij de vrouwen te worden. 315 00:23:09,875 --> 00:23:11,291 Daar ben ik zeker van. 316 00:23:12,250 --> 00:23:16,540 Haar schaakspel, het elan achter elke zet… 317 00:23:16,541 --> 00:23:19,291 …dat zag je niet in het vrouwenschaak. 318 00:23:20,416 --> 00:23:22,000 Ik speelde heel goed. 319 00:23:22,500 --> 00:23:25,833 Maar de Sovjets waren natuurlijk ook erg goed. 320 00:23:29,416 --> 00:23:32,707 De zusters Polgár hebben een wonder nodig om de Russen… 321 00:23:32,708 --> 00:23:36,415 …de medaille te ontfutselen die zij als hun alleenrecht zien. 322 00:23:36,416 --> 00:23:40,249 Ik weet nog dat onze teamgenoot Ildikó Mádl zei: 323 00:23:40,250 --> 00:23:43,541 'Als ze ons nu zilver aanbieden, teken ik meteen.' 324 00:23:44,208 --> 00:23:49,915 Judit was er heilig van overtuigd dat we voor het goud moesten gaan. 325 00:23:49,916 --> 00:23:52,291 Dat was aanstekelijk. 326 00:24:06,166 --> 00:24:09,250 Judit bleef maar winnen. 327 00:24:10,541 --> 00:24:14,916 En Susan, Ildikó en ik bleven goed overeind. 328 00:24:21,666 --> 00:24:24,165 NA 14 RONDEN 329 00:24:24,166 --> 00:24:27,999 Tijdens de laatste ronde liep de spanning hoog op… 330 00:24:28,000 --> 00:24:31,165 …want alles hing hiervan af. 331 00:24:31,166 --> 00:24:33,375 De gouden medaille winnen of niet. 332 00:24:34,541 --> 00:24:38,583 Bijna niemand geloofde dat de Sovjets konden worden onttroond. 333 00:24:42,166 --> 00:24:44,166 Ik had al gauw gewonnen. 334 00:24:44,750 --> 00:24:47,000 Ildikó Mádl speelde remise. 335 00:24:49,208 --> 00:24:52,290 Het kwam allemaal aan op een partij tussen Susan… 336 00:24:52,291 --> 00:24:57,583 …en Pia Cramling, een van de beste vrouwelijke schakers aller tijden. 337 00:25:01,916 --> 00:25:06,750 Het was intimiderend, maar ik probeerde de beste zetten te doen. 338 00:25:14,041 --> 00:25:16,915 Tot het allerlaatste moment was niet duidelijk… 339 00:25:16,916 --> 00:25:19,458 …of we het goud zouden kunnen pakken. 340 00:25:24,625 --> 00:25:28,541 De laatste ronde was afgelopen. We wisten dat we het goud hadden. 341 00:25:38,208 --> 00:25:40,291 We waren door het dolle heen. 342 00:25:42,375 --> 00:25:44,665 Met een eindtotaal van 33 punten… 343 00:25:44,666 --> 00:25:48,165 …heeft het Hongaarse team een nieuw record gevestigd. 344 00:25:48,166 --> 00:25:52,999 Judit kwam en veegde de vloer aan met iedereen. 345 00:25:53,000 --> 00:25:56,749 Ze verloor geen enkele partij. Het was absoluut opmerkelijk. 346 00:25:56,750 --> 00:26:00,249 Nou, dat liet de wereld wel zien wie de Polgárs waren. 347 00:26:00,250 --> 00:26:03,915 De gouden medaille gaat naar het team van Hongarije. 348 00:26:03,916 --> 00:26:08,958 We voelden dat de hele wereld ons steunde. 349 00:26:16,208 --> 00:26:21,833 Het was een heel opbeurend gevoel, waar we thuis niet aan gewend waren. 350 00:26:33,291 --> 00:26:38,333 Toen we terugkwamen van Thessaloniki en landden op de luchthaven van Boedapest… 351 00:26:39,458 --> 00:26:43,166 …werden we opeens op een onverwachte manier onthaald. 352 00:26:43,833 --> 00:26:45,291 Er was een menigte. 353 00:26:48,125 --> 00:26:49,583 GOUD IN THESSALONIKI 354 00:26:50,625 --> 00:26:52,249 PETJE AF, DAMES 355 00:26:52,250 --> 00:26:54,583 De schaakolympiade veranderde alles. 356 00:26:55,083 --> 00:26:59,166 We vertrokken als zwart schaap en kwamen thuis als de gouden meisjes. 357 00:27:03,875 --> 00:27:10,500 De Hongaarse natie erkende de Polgárs voor het eerst echt. 358 00:27:14,958 --> 00:27:17,583 We werden uitgenodigd bij het parlement. 359 00:27:18,083 --> 00:27:21,958 De president vierde het met ons. 360 00:27:23,208 --> 00:27:26,457 Voelt László Polgár nu enige voldoening? 361 00:27:26,458 --> 00:27:28,749 Ik zou liegen als ik nee zei. 362 00:27:28,750 --> 00:27:33,165 De regering en de schaakbond tapten nu uit een ander vaatje. 363 00:27:33,166 --> 00:27:35,041 We konden niets verkeerd doen. 364 00:27:35,708 --> 00:27:40,874 Het politieke landschap veranderde. De Berlijnse Muur viel kort daarop. 365 00:27:40,875 --> 00:27:43,790 Daardoor, en door onze zege op de olympiade… 366 00:27:43,791 --> 00:27:47,291 …konden we nu veel makkelijker reizen. 367 00:27:49,125 --> 00:27:52,707 Judit won een hele rits toernooien dat jaar… 368 00:27:52,708 --> 00:27:55,999 …en er was geen zusterlijke afgunst. 369 00:27:56,000 --> 00:27:59,040 We geloofden allemaal dat niets haar kon stoppen. 370 00:27:59,041 --> 00:28:01,665 Wanneer zal een vrouw wereldkampioen worden? 371 00:28:01,666 --> 00:28:04,875 Misschien zit ze naast me. Zou zomaar kunnen. 372 00:28:05,833 --> 00:28:07,540 JUDITS ELO-RATING 373 00:28:07,541 --> 00:28:11,916 Dit was ongekend. Elk toernooi is ze beter. Om bang van te worden. 374 00:28:13,750 --> 00:28:18,457 Ik ging 200 punten omhoog in een half jaar, wat enorm was. 375 00:28:18,458 --> 00:28:19,957 JUDITS ELO-RATING 376 00:28:19,958 --> 00:28:22,874 Bij schaken hebben we een puntensysteem. 377 00:28:22,875 --> 00:28:27,500 Het is heel simpel. Twee mensen spelen tegen elkaar, met allebei een rating. 378 00:28:28,208 --> 00:28:32,791 Als je me verslaat, win jij punten en ik verlies ze. 379 00:28:34,875 --> 00:28:39,500 Toen ik 12 was, werd ik de beste vrouwelijke speler ter wereld. 380 00:28:40,500 --> 00:28:42,250 Maar dat was niet genoeg. 381 00:28:42,875 --> 00:28:45,040 MEISJE VAN 12 SCHAAKT HET BESTE 382 00:28:45,041 --> 00:28:48,250 Ik wil grootmeester worden en dan… 383 00:28:48,791 --> 00:28:50,916 …een steeds hogere rating halen. 384 00:28:52,875 --> 00:28:57,290 {\an8}Om grootmeester te worden, moet je 2500 of meer halen… 385 00:28:57,291 --> 00:29:02,665 …en je moet ook presteren op hoog niveau in drie competitieve toernooien. 386 00:29:02,666 --> 00:29:05,374 ZE VERSLAAT VOLWASSEN GROOTMEESTERS 387 00:29:05,375 --> 00:29:08,665 Judit brak alle records. 388 00:29:08,666 --> 00:29:10,915 Iedereen had er de mond vol van… 389 00:29:10,916 --> 00:29:16,957 …dat ze het record van Bobby Fischer zou kunnen breken dat al 33 jaar stond… 390 00:29:16,958 --> 00:29:21,416 …en dat ze de jongste grootmeester aller tijden ging worden. 391 00:29:22,583 --> 00:29:25,750 Elke maand stond ze wel ergens op een cover. 392 00:29:26,541 --> 00:29:28,208 Ze werd op de voet gevolgd. 393 00:29:29,708 --> 00:29:32,625 FISCHER, MAAK PLAATS VOOR POLGÁR 394 00:29:34,208 --> 00:29:39,332 In 1991 deed ik mee aan het Hongaarse superkampioenschap. 395 00:29:39,333 --> 00:29:42,915 Ik was toen 15 en 4 maanden. 396 00:29:42,916 --> 00:29:46,499 BOBBY FISHER, GROOTMEESTER MET 15 JAAR, 6 MAANDEN 397 00:29:46,500 --> 00:29:50,124 Dit was m'n laatste kans om Bobby Fischers record te breken. 398 00:29:50,125 --> 00:29:53,250 JUDIT TEGEN RECORD FISHER 399 00:29:55,666 --> 00:30:01,083 {\an8}Het kampioenschap was zwaarder dan ooit. Alle Hongaarse grootheden waren er. 400 00:30:01,875 --> 00:30:05,291 Natuurlijk zag niemand mij als een kanshebber. 401 00:30:13,041 --> 00:30:14,875 Ik speelde behoorlijk goed. 402 00:30:16,333 --> 00:30:17,958 Dat was een schok voor ze. 403 00:30:20,875 --> 00:30:22,833 LAATSTE RONDE 404 00:30:23,416 --> 00:30:25,082 Het was de laatste ronde. 405 00:30:25,083 --> 00:30:27,540 Ik speelde met zwart… 406 00:30:27,541 --> 00:30:30,291 …tegen de Hongaarse grootmeester Tibor Tolnai. 407 00:30:33,083 --> 00:30:39,291 Ze had remise nodig tegen Tibor Tolnai om grootmeester te worden. 408 00:30:42,750 --> 00:30:47,624 Maar om het toernooi te winnen en de Hongaarse kampioen te worden… 409 00:30:47,625 --> 00:30:50,708 …moest ze winnen. Dat was een dilemma. 410 00:30:57,833 --> 00:31:03,708 Ze moest kiezen voor remise en grootmeester worden… 411 00:31:04,333 --> 00:31:09,583 …of er helemaal voor gaan om het kampioenschap ook te winnen. 412 00:31:10,833 --> 00:31:15,790 De meesten zouden remise kiezen en daarmee het kampioenschap opgeven… 413 00:31:15,791 --> 00:31:20,000 …maar wel grootmeester worden, zodat je geschiedenis schrijft. 414 00:31:21,500 --> 00:31:24,375 Verliest ze, dan is ze beide kwijt. 415 00:31:26,875 --> 00:31:28,958 Het zijn vreselijke schakers. 416 00:31:29,833 --> 00:31:31,875 Ze zijn gewoon niet zo slim. 417 00:31:33,958 --> 00:31:36,499 Ik wilde Bobby Fischers record breken… 418 00:31:36,500 --> 00:31:39,374 …maar ik wilde ook winnen. 419 00:31:39,375 --> 00:31:41,875 Ze koos de riskante optie. 420 00:31:44,458 --> 00:31:47,083 Ik was zo nerveus voor haar. 421 00:31:50,291 --> 00:31:54,125 Ik speelde heel tactisch, zeer scherp positiespel. 422 00:31:57,375 --> 00:31:59,666 Ik zette het centrum onder druk. 423 00:32:01,166 --> 00:32:05,291 Ik deed een zet die mijn tegenstander niet had zien aankomen. 424 00:32:08,875 --> 00:32:13,083 Vanaf de rand ging mijn paard naar c4. 425 00:32:19,125 --> 00:32:22,540 Nu wordt zijn pion bedreigd. 426 00:32:22,541 --> 00:32:27,500 Als wit mijn paard slaat, kan ik terugslaan… 427 00:32:29,416 --> 00:32:33,541 …en bedreig ik zowel zijn dame als zijn loper… 428 00:32:34,291 --> 00:32:36,666 …en dan kan wit het wel schudden. 429 00:32:41,500 --> 00:32:44,916 Soms maakt een enkele zet alle verschil. 430 00:32:50,583 --> 00:32:52,500 En na nog een paar zetten… 431 00:32:56,791 --> 00:32:58,166 …had ik gewonnen. 432 00:33:09,166 --> 00:33:15,125 Ik werd grootmeester met 15 jaar en 4 maanden, jonger dan Bobby Fischer. 433 00:33:17,750 --> 00:33:19,874 HONGAARSE JONGSTE GROOTMEESTER 434 00:33:19,875 --> 00:33:23,749 Deze prestatie kan niet genoeg benadrukt worden. 435 00:33:23,750 --> 00:33:28,415 Judit was de jongste ooit, man of vrouw… 436 00:33:28,416 --> 00:33:30,749 …die grootmeester werd. 437 00:33:30,750 --> 00:33:34,833 Dat een 15-jarige het nationale kampioenschap wint… 438 00:33:35,625 --> 00:33:40,916 …en tegelijkertijd grootmeester wordt, dat was net een sprookje. 439 00:33:43,666 --> 00:33:47,333 Grootmeester worden was heel belangrijk. 440 00:33:49,083 --> 00:33:54,541 Ik kreeg meer zelfvertrouwen omdat ik een speler van formaat had verslagen. 441 00:33:56,583 --> 00:34:00,250 Maar nu dacht ik bij mezelf, hoe nu verder? 442 00:34:06,083 --> 00:34:10,291 LINARES - SPANJE 443 00:34:12,416 --> 00:34:16,041 Het Linares-toernooi, het belangrijkste ter wereld. 444 00:34:18,708 --> 00:34:21,750 Linares is het Wimbledon van de schaaksport. 445 00:34:25,625 --> 00:34:31,624 {\an8}Eén keer per jaar komen we samen in Linares en wij bepalen wie wie is. 446 00:34:31,625 --> 00:34:34,499 Voor het eerst in de schaakgeschiedenis… 447 00:34:34,500 --> 00:34:39,083 …staat er een meisje te midden van de beste mannelijke spelers. 448 00:34:39,708 --> 00:34:42,457 Het was m'n eerste elitetoernooi. 449 00:34:42,458 --> 00:34:45,375 De allerbeste spelers deden mee. 450 00:34:49,750 --> 00:34:51,250 Waaronder Garry Kasparov. 451 00:34:53,041 --> 00:34:56,541 Je voorbereiden op zo'n toernooi is erg zwaar. 452 00:34:58,208 --> 00:35:01,916 Dat wisten we van tevoren, dus ik had maandenlang gestudeerd. 453 00:35:02,875 --> 00:35:08,582 Het was belangrijk voor haar om zich heel goed voor te bereiden. 454 00:35:08,583 --> 00:35:15,541 De openingsvarianten die Kasparov vaak speelde, moesten goed bestudeerd worden… 455 00:35:16,083 --> 00:35:19,666 …om een tegenstrategie te ontwikkelen. 456 00:35:21,541 --> 00:35:26,249 Ik was een beetje nerveus en benieuwd hoe ik 't daar zou doen… 457 00:35:26,250 --> 00:35:29,250 …omdat iedereen daar werd gezien als beter dan ik. 458 00:35:31,041 --> 00:35:32,957 Kasparov zei in een interview: 459 00:35:32,958 --> 00:35:36,165 'Het is mooi dat Judit meedoet in Linares.' 460 00:35:36,166 --> 00:35:40,666 Hij zei: 'Zo komen we te weten hoe sterk ze echt is.' 461 00:35:41,583 --> 00:35:45,125 Ik weet niet wat hij bedoelt met 'hoe sterk ze echt is'. 462 00:35:45,875 --> 00:35:47,874 Ik doe m'n best. 463 00:35:47,875 --> 00:35:49,791 Denk je dat je hem verslaat? 464 00:35:56,500 --> 00:35:58,749 Ik was altijd dominant in Linares. 465 00:35:58,750 --> 00:36:01,874 Ik won Linares in '92, '93 met hoge scores. 466 00:36:01,875 --> 00:36:03,208 KASPAROV WINT LINARES 467 00:36:04,083 --> 00:36:09,708 En in '94 was ik vol vertrouwen, ik was nog altijd de sterkste ter wereld. 468 00:36:10,958 --> 00:36:14,374 Het was een ongelooflijk belangrijk moment… 469 00:36:14,375 --> 00:36:20,249 …want voor het eerst hadden we de wereldkampioen Garry Kasparov… 470 00:36:20,250 --> 00:36:23,916 …die het opnam tegen de beste vrouwelijke speler ter wereld. 471 00:36:24,833 --> 00:36:28,332 Destijds was het ongehoord dat een vrouwelijke speler… 472 00:36:28,333 --> 00:36:32,541 …tegen een man zou uitkomen. Ze speelden in andere competities. 473 00:36:33,416 --> 00:36:36,000 Dit was een historisch moment. 474 00:36:37,916 --> 00:36:42,458 Het was haar eerste toernooi op dat niveau. Ze was een topspeler, maar… 475 00:36:43,541 --> 00:36:47,208 Ja, maar nog altijd een vrouw. Ze had iets te bewijzen. 476 00:37:02,000 --> 00:37:06,375 Kasparov arriveerde 30 seconden voor het begin van de partij… 477 00:37:08,041 --> 00:37:11,708 …en al die fotografen stonden te flitsen. 478 00:37:16,916 --> 00:37:19,249 Hij straalt veel zelfvertrouwen uit. 479 00:37:19,250 --> 00:37:23,083 Zo van: 'Ik weet wat ik doe, ik ben er klaar voor. 480 00:37:23,583 --> 00:37:25,249 Ik maak je af.' 481 00:37:25,250 --> 00:37:28,500 Je hebt het gevoel dat hij je levend gaat verslinden. 482 00:37:35,333 --> 00:37:38,500 De eerste ontmoeting tussen hem en mij. 483 00:37:39,625 --> 00:37:40,875 Alles was mogelijk. 484 00:37:44,916 --> 00:37:47,207 Ik speelde met wit. 485 00:37:47,208 --> 00:37:49,125 Ik open altijd hetzelfde. 486 00:37:50,333 --> 00:37:51,999 1. e4. 487 00:37:52,000 --> 00:37:54,083 De koningspionopening. 488 00:37:55,208 --> 00:38:00,582 Ik wist heel goed dat Kasparov zou reageren met Siciliaans. 489 00:38:00,583 --> 00:38:02,541 Hij is daar een expert in. 490 00:38:03,458 --> 00:38:06,790 Siciliaans is agressief. 491 00:38:06,791 --> 00:38:10,707 Je bent meteen verwikkeld in een gevecht om het centrum… 492 00:38:10,708 --> 00:38:13,500 …en daardoor wordt het spel heel dynamisch. 493 00:38:19,833 --> 00:38:22,375 En je hebt meteen een open spel. 494 00:38:22,958 --> 00:38:27,332 Judit kiest voor een uitermate agressief spel… 495 00:38:27,333 --> 00:38:29,750 …en gaat met haar dame naar zijn koning. 496 00:38:30,750 --> 00:38:32,207 {\an8}ZET 14 497 00:38:32,208 --> 00:38:35,333 De dame staat in dezelfde lijn als de zwarte koning… 498 00:38:36,000 --> 00:38:41,250 …maar je kunt hem niet lukraak bedreigen. Sterke spelers laten zich niet afbluffen. 499 00:38:43,750 --> 00:38:46,249 Dus je moet subtiel te werk gaan. 500 00:38:46,250 --> 00:38:49,290 Judit was nooit zo subtiel op die leeftijd. 501 00:38:49,291 --> 00:38:53,166 Ze viel je aan om je aan gort te hakken. 502 00:38:55,916 --> 00:38:59,375 Tegen Kasparov valt dat nog niet mee. 503 00:39:01,708 --> 00:39:04,958 Judit begint zetten te doen zonder duidelijk plan… 504 00:39:06,291 --> 00:39:09,166 …want ze kan geen aanval op touw zetten. 505 00:39:09,958 --> 00:39:12,416 Ze verliest de controle. 506 00:39:14,958 --> 00:39:18,083 Van meet af aan speelde Kasparov stukken beter. 507 00:39:20,291 --> 00:39:22,458 Hij deed uitstekende zetten. 508 00:39:25,208 --> 00:39:27,125 Ik moest steeds lang nadenken. 509 00:39:27,916 --> 00:39:30,416 Ik gebruikte veel van mijn tijd. 510 00:39:32,500 --> 00:39:34,708 Het werd erger en erger en erger. 511 00:39:37,541 --> 00:39:40,958 Ik voelde dat het publiek zich een beetje verveelde. 512 00:39:41,875 --> 00:39:44,290 Mensen liepen in en uit. 513 00:39:44,291 --> 00:39:46,041 Maar je geeft nooit op. 514 00:39:49,083 --> 00:39:50,083 ZET 34 515 00:39:52,125 --> 00:39:53,499 ZET 35 516 00:39:53,500 --> 00:39:56,458 Toen kwamen we bij zet 36. 517 00:39:57,458 --> 00:39:59,791 En er gebeurde iets heel vreemds. 518 00:40:01,208 --> 00:40:04,083 Kasparov zette zijn paard naar c5. 519 00:40:08,666 --> 00:40:10,375 Dat was een grote blunder. 520 00:40:12,583 --> 00:40:15,083 Nu kan ik m'n loper verplaatsen… 521 00:40:16,583 --> 00:40:18,665 …en doe ik een dubbele aanval… 522 00:40:18,666 --> 00:40:21,415 …op zowel zijn dame als zijn toren… 523 00:40:21,416 --> 00:40:25,250 …en hij kan niet beide stukken verdedigen. 524 00:40:27,833 --> 00:40:32,082 Vóór deze zet was ik zeker van verlies. 525 00:40:32,083 --> 00:40:34,500 Maar op dit punt besef ik… 526 00:40:35,708 --> 00:40:38,041 …dat ik er remise uit kan slepen. 527 00:40:40,083 --> 00:40:43,665 Ik kan niet geloven dat ik tegenover de allerbeste zit… 528 00:40:43,666 --> 00:40:45,125 …en ik krijg dit cadeau. 529 00:40:48,166 --> 00:40:52,457 Hij liet het stuk los, en pakte het toen snel weer op… 530 00:40:52,458 --> 00:40:56,916 …en zette het terug om een andere zet te doen. 531 00:40:58,333 --> 00:41:00,874 Dit was een enorme schok. 532 00:41:00,875 --> 00:41:03,500 M'n tegenstander deed een illegale zet. 533 00:41:06,625 --> 00:41:11,125 Pièce-touchée is een belangrijke schaakregel. 534 00:41:11,750 --> 00:41:15,375 Zodra je een stuk loslaat, heb je je zet gedaan. 535 00:41:18,500 --> 00:41:20,749 Als je dan nog van zet verandert… 536 00:41:20,750 --> 00:41:24,000 …dan is dat niet eerlijk, dan speel je vals. 537 00:41:27,083 --> 00:41:29,875 Maar alleen Judit heeft 't gezien. 538 00:41:31,833 --> 00:41:35,916 Ik keek om me heen van, kom nou, wat krijgen we nou? 539 00:41:38,375 --> 00:41:43,957 Niemand zei wat. Ik wist niet wat ik nu moest doen. 540 00:41:43,958 --> 00:41:46,875 Dus ik dacht, als niemand iets zegt… 541 00:41:47,375 --> 00:41:49,875 …dan, nou ja, misschien… 542 00:41:50,375 --> 00:41:52,165 Misschien moet ik zwijgen. 543 00:41:52,166 --> 00:41:55,500 Misschien zag ik het alleen vanuit mijn hoek. 544 00:41:56,125 --> 00:41:59,874 En als 17-jarige nieuwkomer… 545 00:41:59,875 --> 00:42:02,041 …tegen de wereldkampioen… 546 00:42:02,791 --> 00:42:06,040 Misschien vragen ze me nooit meer als ik nu iets zeg. 547 00:42:06,041 --> 00:42:10,041 Hoe kan ik het bewijzen? Mijn woord tegen het zijne. 548 00:42:11,791 --> 00:42:17,458 Als ze hem hiervan beschuldigt en Kasparov ontkent het… 549 00:42:18,250 --> 00:42:21,041 …dan is ze het verwende nest… 550 00:42:21,916 --> 00:42:23,749 …dat op verlies staat… 551 00:42:23,750 --> 00:42:25,999 …en niet tegen haar verlies kan… 552 00:42:26,000 --> 00:42:29,500 …en dan beschuldigt ze hem van zoiets vreselijks. 553 00:42:32,666 --> 00:42:37,750 De Spaanse televisie maakte opnames van de partij… 554 00:42:38,541 --> 00:42:41,583 …maar er stond geen cameraman achter de camera. 555 00:42:42,791 --> 00:42:46,041 Dus het is niet vastgelegd. 556 00:42:47,291 --> 00:42:49,083 Ze zette het spel voort. 557 00:42:49,583 --> 00:42:55,083 De regel is dat, zodra het spel doorgaat, je geen bezwaar meer kunt maken. 558 00:42:59,125 --> 00:43:01,333 Daarna deed hij goede zetten. 559 00:43:02,500 --> 00:43:06,166 Zijn winnende positie werd omgezet in een overwinning… 560 00:43:08,458 --> 00:43:11,749 …en dat was dat. 561 00:43:11,750 --> 00:43:16,791 TOPVROUW KRIJGT KASPAROV NIET KLEIN 562 00:43:17,375 --> 00:43:19,666 Ik was van streek. 563 00:43:24,166 --> 00:43:28,249 Na de partij ging ik iets eten in het restaurant. 564 00:43:28,250 --> 00:43:31,000 Dat deden we altijd zo tijdens het toernooi. 565 00:43:32,083 --> 00:43:35,458 Plotseling kwam de arbiter naar die tafel… 566 00:43:36,125 --> 00:43:40,582 …en vroeg me of hij me ergens mee kon helpen. 567 00:43:40,583 --> 00:43:45,207 Ik zei: 'Nu u dat zo vraagt, zou ik heel graag willen weten… 568 00:43:45,208 --> 00:43:49,208 …of de camera, die daar 15 meter verderop stond… 569 00:43:49,875 --> 00:43:52,041 …of die iets heeft gefilmd.' 570 00:43:54,791 --> 00:43:57,708 Nu zijn de poppen aan het dansen… 571 00:43:59,416 --> 00:44:02,457 …en Garry Kasparov begint nattigheid te voelen… 572 00:44:02,458 --> 00:44:05,290 …en nu wordt hij heel boos. 573 00:44:05,291 --> 00:44:09,332 Hij loopt iedereen te vertellen dat dit zo niet kan. 574 00:44:09,333 --> 00:44:12,833 'Je moet hier iets over schrijven. Het is een schande.' 575 00:44:13,541 --> 00:44:18,166 Niemand twijfelde aan Kasparov. Hij is een zeer gerespecteerde schaker. 576 00:44:19,250 --> 00:44:23,041 Maar toch vroeg ik hem: 'En? Liet je dat stuk los?' 577 00:44:23,750 --> 00:44:29,125 En hij zegt: 'Ik weet het niet. Ik denk het niet, maar ik weet het niet.' 578 00:44:30,250 --> 00:44:33,874 De organisator van het evenement bracht een persbericht uit… 579 00:44:33,875 --> 00:44:35,874 KASPAROV IS EEN VOORBEELDIGE SPORTMAN. 580 00:44:35,875 --> 00:44:41,125 …waarin staat dat Kasparov een bijzonder eerlijke speler is. 581 00:44:42,916 --> 00:44:48,083 Maar dan horen we dat de filmploeg terugkomt naar Linares. 582 00:44:51,166 --> 00:44:55,290 Wat blijkt, bij terugkomst in Madrid… 583 00:44:55,291 --> 00:45:00,250 …realiseerden ze zich dat ze per ongeluk de camera hadden laten lopen… 584 00:45:02,458 --> 00:45:04,458 …en opnames hadden gemaakt. 585 00:45:07,333 --> 00:45:09,958 De televisieploeg laat de beelden zien. 586 00:45:29,916 --> 00:45:33,250 En het is zonneklaar dat hij het stuk had losgelaten. 587 00:45:34,208 --> 00:45:38,625 Dan pakt hij het weer en zet het terug op z'n plek. 588 00:45:40,333 --> 00:45:43,875 Ik herinner me de schok. De schok van het beeld op de video. 589 00:45:44,916 --> 00:45:47,875 Judit kon ook niet geloven dat het echt gebeurde. 590 00:45:49,791 --> 00:45:53,916 Ik was blij dat de video bewees wat ik al dacht. 591 00:45:54,458 --> 00:45:58,290 Tegelijkertijd was het een schrale troost… 592 00:45:58,291 --> 00:46:02,207 …want als je eenmaal na de partij het wedstrijdformulier tekent… 593 00:46:02,208 --> 00:46:04,041 …kan er niets worden veranderd. 594 00:46:06,708 --> 00:46:10,499 Niemand verwacht dat de wereldkampioen de regel overtreedt… 595 00:46:10,500 --> 00:46:15,374 …omdat hij het zoveel gênanter vindt om van een meisje te verliezen. 596 00:46:15,375 --> 00:46:18,416 Helaas vertrouwde ik mijn tegenstander. 597 00:46:19,583 --> 00:46:20,916 En dat was dom. 598 00:46:22,208 --> 00:46:26,708 Ja, er speelde toen een kleine controverse. Ik… 599 00:46:27,291 --> 00:46:31,249 Ik dacht niet dat ik voelde dat mijn hand het stuk losliet. 600 00:46:31,250 --> 00:46:34,249 Dat zou ik ook nooit doen. Het ging om… 601 00:46:34,250 --> 00:46:39,541 Als je naar de video kijkt, dan is het een tiende van een seconde. 602 00:46:42,458 --> 00:46:44,958 Ik vond niet dat ik iets had misdaan. 603 00:46:45,958 --> 00:46:48,832 Alleen in slow motion is het te zien. 604 00:46:48,833 --> 00:46:52,000 Probeer 't maar te zien, een tiende van een seconde. 605 00:46:56,208 --> 00:47:00,332 Het ging niet eens om een verlies, het was anders remise geworden. 606 00:47:00,333 --> 00:47:03,083 Toch onaangenaam om een zege te missen. 607 00:47:07,041 --> 00:47:09,415 Dit moment verpeste mijn toernooi. 608 00:47:09,416 --> 00:47:13,958 Ik stond daarna onder druk omdat mensen er niet over ophielden. 609 00:47:14,583 --> 00:47:15,957 DE REGELS OVERTREDEN 610 00:47:15,958 --> 00:47:18,957 Het schandaal breidde zich uit. 611 00:47:18,958 --> 00:47:20,957 De kampioenen spelen vals. 612 00:47:20,958 --> 00:47:25,666 Iets anders kun je 't niet noemen na het zien van de volgende beelden. 613 00:47:27,000 --> 00:47:30,999 De kampioen doet duidelijk iets dat absoluut verboden is. 614 00:47:31,000 --> 00:47:33,082 TAPE VERRAADT RAPPE HANDJE VAN KASPAROV 615 00:47:33,083 --> 00:47:36,333 Het werd een heel drama. 616 00:47:37,791 --> 00:47:41,583 Het is een van de beroemdste schaak-incidenten, dat is zeker. 617 00:47:45,708 --> 00:47:47,958 Judit was natuurlijk erg van streek. 618 00:47:48,500 --> 00:47:53,874 Maar wat ze doet is bewonderenswaardig voor iemand van haar leeftijd… 619 00:47:53,875 --> 00:47:55,666 …zeker in haar positie. 620 00:48:02,791 --> 00:48:07,375 Op de laatste dag stapt ze op Kasparov af in de lobby van het hotel… 621 00:48:08,041 --> 00:48:11,333 …en ze zegt: 'Hoe kon je me dit aandoen?' 622 00:48:14,833 --> 00:48:18,290 Als je Garry Kasparov niet persoonlijk hebt meegemaakt… 623 00:48:18,291 --> 00:48:22,499 …kun je niet echt begrijpen hoe dapper dat wel was… 624 00:48:22,500 --> 00:48:24,541 …want hij is imposant. 625 00:48:27,833 --> 00:48:30,166 Ik wilde een verklaring van Garry. 626 00:48:31,958 --> 00:48:33,457 Maar hij was beledigd… 627 00:48:33,458 --> 00:48:37,000 …dat ik hem vernederde waar anderen bij waren. 628 00:48:42,583 --> 00:48:47,166 Ik interviewde hem en hij zei hierover: 'Ze moet eens manieren leren.' 629 00:48:50,000 --> 00:48:52,541 Hij heeft haar 3 jaar niet willen spreken. 630 00:49:06,000 --> 00:49:12,375 Na de partij waren er gesprekken en vragen van journalisten en familie. 631 00:49:14,083 --> 00:49:18,749 Het vervelendste was om er steeds op terug te moeten komen. 632 00:49:18,750 --> 00:49:20,957 LINARES RANGLIJST 633 00:49:20,958 --> 00:49:22,916 Ook al blunderde hij… 634 00:49:23,958 --> 00:49:26,291 …mijn spel was minder, dat wist ik. 635 00:49:28,041 --> 00:49:30,083 Het zat me behoorlijk dwars. 636 00:49:34,041 --> 00:49:36,874 Ik heb mijn dochters nooit uitgefoeterd… 637 00:49:36,875 --> 00:49:41,374 …als ze eens een keertje een partij hadden verloren. 638 00:49:41,375 --> 00:49:43,708 Maar verliezen is nooit goed. 639 00:49:46,166 --> 00:49:51,124 M'n vader maakte er geen geheim van dat hij succes wilde… 640 00:49:51,125 --> 00:49:53,832 …om te bewijzen dat zijn experiment werkte. 641 00:49:53,833 --> 00:49:57,916 Te laten zien dat hij iets formidabels kon bereiken met zijn kinderen. 642 00:50:00,500 --> 00:50:04,707 Hierna zei hij dat we liever maar weer moesten gaan meedoen… 643 00:50:04,708 --> 00:50:06,916 …aan de schaakolympiade voor vrouwen. 644 00:50:08,583 --> 00:50:13,333 Ik dacht dat iedereen nu wel wist dat we onder de vrouwen de besten waren. 645 00:50:16,041 --> 00:50:18,625 Ik wilde mezelf bewijzen onder de mannen. 646 00:50:21,666 --> 00:50:26,250 En vanaf dat moment begon ik mijn eigen beslissingen te nemen. 647 00:50:28,250 --> 00:50:32,541 Soms is het heel belangrijk voor je dat je je ouders laat praten… 648 00:50:33,291 --> 00:50:34,958 …en jij je eigen weg gaat. 649 00:50:45,541 --> 00:50:50,082 Datzelfde jaar zag ik Judit spelen op het toernooi in Madrid. 650 00:50:50,083 --> 00:50:52,000 En ze speelde briljant. 651 00:50:56,458 --> 00:50:58,875 Ze versloeg sterke spelers. 652 00:51:00,250 --> 00:51:02,790 En wat ik nooit zal vergeten… 653 00:51:02,791 --> 00:51:06,958 …is hoe de mannelijke spelers reageerden op haar zeges. 654 00:51:13,875 --> 00:51:19,583 Bij vier partijen gaf de tegenstander niet toe, en schudde haar niet de hand. 655 00:51:28,375 --> 00:51:32,165 Al die dingen zijn heilig in het schaken. 656 00:51:32,166 --> 00:51:35,333 Zo hoort het, maar ze stormden gewoon weg. 657 00:51:41,250 --> 00:51:42,833 Echt schandelijk. 658 00:51:44,416 --> 00:51:47,207 TIENER LAAT ZIEN HOE ZE TERUGSLAAT 659 00:51:47,208 --> 00:51:49,665 JUDIT PLOGÁR WINT VERPLETTEREND IN MADRID 660 00:51:49,666 --> 00:51:54,375 Hoe reageren mannelijke schakers als je ze verslaat? 661 00:52:00,166 --> 00:52:06,458 Ik moest vechten om respect af te dwingen bij de elite en de wereldkampioenen. 662 00:52:07,583 --> 00:52:11,999 Sommigen waren erg sceptisch: hoorde ik daar wel? 663 00:52:12,000 --> 00:52:15,749 Hoe kan ze een speler van absoluut wereldniveau worden? 664 00:52:15,750 --> 00:52:17,958 Ik denk dat het heel moeilijk wordt. 665 00:52:19,083 --> 00:52:21,583 Alleen als 't haar doorlopend meezit. 666 00:52:22,833 --> 00:52:26,499 Een van de beste grootmeesters, Viktor Kortsjnoi… 667 00:52:26,500 --> 00:52:28,791 …noemde mij een koffiehuisspeler. 668 00:52:30,916 --> 00:52:32,666 Hij nam me niet serieus. 669 00:52:33,166 --> 00:52:35,832 'ZE VERSLAAT ME ALLEEN ALS IK ER GEEN ZIN IN HEB. 670 00:52:35,833 --> 00:52:39,874 VANDAAG HAD IK ER ONBEWUST GEEN ZIN IN.' KORTSJNOI NA VERLIES VAN JUDIT 671 00:52:39,875 --> 00:52:44,874 Ik moest me tien keer vaker bewijzen dan ik als jongen had gemoeten. 672 00:52:44,875 --> 00:52:48,165 Is er ooit een vrouwelijke wereldkampioen geweest? 673 00:52:48,166 --> 00:52:49,790 De vrouwen… - Waarom niet? 674 00:52:49,791 --> 00:52:53,374 Is dit niet juist een sport waar vrouwen kunnen domineren? 675 00:52:53,375 --> 00:52:55,207 De feiten spreken dat tegen. 676 00:52:55,208 --> 00:52:58,499 {\an8}Judit Polgár uit Hongarije… - Judit is een uitzondering. 677 00:52:58,500 --> 00:53:03,208 {\an8}Maar zelfs zij kan de nodige vechtlust niet een hele partij volhouden. 678 00:53:07,750 --> 00:53:12,082 In 1996 werd ik uitgenodigd bij Dos Hermanas. 679 00:53:12,083 --> 00:53:15,207 DOS HERMANAS / SPANJE 680 00:53:15,208 --> 00:53:20,415 Voor de partijen begonnen, wachtten mijn moeder en ik op de lift. 681 00:53:20,416 --> 00:53:23,207 De lift stopt, de deuren gaan open… 682 00:53:23,208 --> 00:53:25,416 …en daar is Kasparov met zijn coach. 683 00:53:30,125 --> 00:53:34,332 Dat was wel een beetje raar, want er was nog altijd spanning… 684 00:53:34,333 --> 00:53:36,875 …al die jaren sinds het incident. 685 00:53:40,291 --> 00:53:43,000 M'n moeder zegt: 'Stap maar in de lift.' 686 00:53:51,458 --> 00:53:55,708 Ik wilde deze partij een goed gevecht leveren. 687 00:54:01,875 --> 00:54:03,958 Ik speelde weer met wit. 688 00:54:05,041 --> 00:54:07,083 Ik heb dus al een voordeel. 689 00:54:08,208 --> 00:54:09,750 Eerste zet, 1. e4. 690 00:54:11,125 --> 00:54:11,958 KONINGSPION 691 00:54:13,000 --> 00:54:15,624 Hij speelt weer Siciliaans. 692 00:54:15,625 --> 00:54:20,291 Maar toen begon het een spectaculaire partij te worden. 693 00:54:22,750 --> 00:54:25,416 Judit valt meteen aan. Ze valt de dame aan. 694 00:54:28,083 --> 00:54:30,916 Dan geeft ze schaak. De koning moet opzij. 695 00:54:32,583 --> 00:54:35,916 Dan valt de loper aan. 696 00:54:36,708 --> 00:54:40,665 Ik verwachtte een agressief spel, maar ik was erg verrast. 697 00:54:40,666 --> 00:54:44,207 Judit had meer in huis. Ze was een bal van energie. 698 00:54:44,208 --> 00:54:47,458 Net een bolbliksem die op ontploffen staat. 699 00:54:48,541 --> 00:54:52,082 {\an8}Judit ging voluit in de opening, met een aanvallende stijl… 700 00:54:52,083 --> 00:54:53,666 Ze won ruimtevoordeel. 701 00:54:55,541 --> 00:54:57,666 Toen begon ze aan het middenspel. 702 00:54:59,583 --> 00:55:02,915 Bij het middenspel ontwikkel je diepe ideeën… 703 00:55:02,916 --> 00:55:05,457 …om je tegenstander de loef af te steken. 704 00:55:05,458 --> 00:55:08,583 Deze fase bevat het drama, de echte actie. 705 00:55:09,541 --> 00:55:12,458 Kasparov speelt hoog spel. 706 00:55:13,375 --> 00:55:17,082 En hij zet pardoes zijn toren in het midden van het bord… 707 00:55:17,083 --> 00:55:20,290 …een dubbele aanval op haar dame en haar loper. 708 00:55:20,291 --> 00:55:21,750 Dit is 'n straatgevecht. 709 00:55:22,916 --> 00:55:27,916 Op dit punt was ze aangeslagen en Garry bleef haar maar afmatten. 710 00:55:28,541 --> 00:55:32,041 Een deel van de intensiteit komt van de duur van een partij. 711 00:55:34,208 --> 00:55:37,083 Het was een beetje kat en muis. 712 00:55:38,250 --> 00:55:40,832 Hij creëert een winnende positie… 713 00:55:40,833 --> 00:55:42,832 …maar ik ontglip hem… 714 00:55:42,833 --> 00:55:44,958 …en hij herwint 'n winnende positie. 715 00:55:49,333 --> 00:55:51,791 Ik begon onnauwkeurig te spelen. 716 00:55:52,541 --> 00:55:56,458 Garry speelde erg goed en zette de partij naar zijn hand. 717 00:55:58,291 --> 00:56:01,165 Ik zat acht tot tien zetten vooruit te rekenen… 718 00:56:01,166 --> 00:56:03,125 …om de boel nog te redden. 719 00:56:04,708 --> 00:56:08,374 Maar Kasparov is aan zet. Hij zet onverschrokken zijn toren… 720 00:56:08,375 --> 00:56:10,915 …in dezelfde lijn als haar koning. 721 00:56:10,916 --> 00:56:14,208 Er dreigt materiaalverlies, misschien moet ze opgeven. 722 00:56:16,458 --> 00:56:19,415 Een typische zwakheid van vrouwelijke spelers… 723 00:56:19,416 --> 00:56:24,458 …is dat ze onder druk in paniek raken. Je ziet de dreiging en je raakt in paniek. 724 00:56:26,125 --> 00:56:28,958 Nu moet je een beslissing nemen. 725 00:56:32,000 --> 00:56:33,291 En de klok tikt door. 726 00:56:37,208 --> 00:56:40,165 Judit negeerde de dreiging. 727 00:56:40,166 --> 00:56:43,499 Ze slaat terug en neemt een pion. 728 00:56:43,500 --> 00:56:45,916 Ze staat nu een volle pion voor. 729 00:56:47,375 --> 00:56:52,208 Mijn agressie wordt niet beantwoord door paniek, maar door extra agressie. 730 00:56:53,375 --> 00:56:55,540 Haar verdedigend spel was geweldig. 731 00:56:55,541 --> 00:56:59,166 Ze maakt het hem heel moeilijk om de partij te winnen. 732 00:56:59,958 --> 00:57:01,666 Deze partij duurt al uren. 733 00:57:03,291 --> 00:57:06,000 Toen bedacht ik iets onverwachts. 734 00:57:07,541 --> 00:57:12,833 Ze geeft schaak en dan offert ze een toren. 735 00:57:14,791 --> 00:57:20,041 Als een donderslag bij heldere hemel. Garry zag niks aankomen. 736 00:57:21,333 --> 00:57:26,458 En opeens is zijn positie niet meer een makkelijke overwinning. 737 00:57:33,208 --> 00:57:38,416 Judit maakt gebruik van die trucs om in het spel te blijven. 738 00:57:39,250 --> 00:57:44,165 En na zes uur spelen komen ze aan het eindspel. 739 00:57:44,166 --> 00:57:46,915 HET EINDSPEL 740 00:57:46,916 --> 00:57:52,957 Bij het eindspel zijn de dames weg, de aanvallende stukken zijn uitgedund. 741 00:57:52,958 --> 00:57:54,875 Het laatste deel van het spel. 742 00:57:56,458 --> 00:58:01,416 De positie in dit eindspel zou in principe tot remise moeten leiden. 743 00:58:02,083 --> 00:58:05,582 Kasparov heeft een paard en een toren. 744 00:58:05,583 --> 00:58:09,374 Zij heeft alleen een toren. Ofwel: remise. - Duidelijk remise. 745 00:58:09,375 --> 00:58:12,540 Je kunt het met je ogen dicht tot remise spelen. 746 00:58:12,541 --> 00:58:14,207 Maar wel precies spelen… 747 00:58:14,208 --> 00:58:18,540 …en ik moet zeggen dat haar eindspel haar sterkste kant niet was. 748 00:58:18,541 --> 00:58:22,250 Kasparov wilde nog even doorspelen om te zien wat ik kon. 749 00:58:25,708 --> 00:58:30,916 Niet al zijn zetten waren 100%, maar hij bleef aandringen. 750 00:58:33,541 --> 00:58:38,625 Ik besefte dat hij veel meer afwist van dit theoretische eindspel. 751 00:58:42,458 --> 00:58:45,041 Na nog een paar zetten… 752 00:58:45,916 --> 00:58:48,375 …wordt Judit eindelijk gebroken. 753 00:58:56,250 --> 00:58:58,583 Mijn koning was in de hoek gedreven. 754 00:59:04,875 --> 00:59:07,916 Het tragische is dat ze een goed gevecht leverde… 755 00:59:08,833 --> 00:59:13,708 …en in principe een remise veiligstelt, maar dan verprutst ze het. 756 00:59:15,166 --> 00:59:20,374 Het is alsof je een slagenregen van Mike Tyson weet te weerstaan… 757 00:59:20,375 --> 00:59:22,666 …acht ronden, tien ronden lang. 758 00:59:25,125 --> 00:59:29,332 Schaken is een spel dat uren kan duren, en na al die uren… 759 00:59:29,333 --> 00:59:31,957 …bezwijk je onder de druk. 760 00:59:31,958 --> 00:59:34,208 En dat doen sterke spelers met je. 761 00:59:36,291 --> 00:59:41,874 Dit eindspel was een examen dat eigenlijk niet zo heel moeilijk was… 762 00:59:41,875 --> 00:59:44,583 …en ze zakte ervoor, onder druk. 763 00:59:47,333 --> 00:59:49,291 Het was een gevoelig verlies. 764 00:59:50,708 --> 00:59:52,750 Ik maakte een strategische fout. 765 00:59:54,041 --> 00:59:56,915 Dus ik voelde me niet goed, vooral na de partij. 766 00:59:56,916 --> 00:59:59,957 KASPAROV RICHT BLOEDBAD AAN 767 00:59:59,958 --> 01:00:01,374 TE EENZAAM AAN DE TOP? 768 01:00:01,375 --> 01:00:04,333 Na de partij met Kasparov in '96… 769 01:00:04,916 --> 01:00:07,083 …speelden we vaker tegen elkaar. 770 01:00:16,041 --> 01:00:20,750 Ik speelde graag tegen haar, want ze had een stijl waar ik wat mee kon. 771 01:00:26,791 --> 01:00:30,875 Judit was hyper-agressief, met een krachtige aanvalsstijl. 772 01:00:31,583 --> 01:00:34,707 Ik speelde ook aanvallend, maar had meer ervaring. 773 01:00:34,708 --> 01:00:38,458 Daardoor werkte haar agressie in haar eigen nadeel. 774 01:00:41,750 --> 01:00:46,040 Je moet weten dat Garry Kasparov algemeen wordt beschouwd… 775 01:00:46,041 --> 01:00:49,124 …als de beste schaker in de hele geschiedenis. 776 01:00:49,125 --> 01:00:53,540 Judit moest 't niet alleen opnemen tegen de huidige wereldkampioen… 777 01:00:53,541 --> 01:00:56,541 …maar vocht met de beste schaker aller tijden. 778 01:00:59,666 --> 01:01:04,457 Als ik tegen Kasparov speelde, was 't net alsof hij, als hij er alleen maar zat… 779 01:01:04,458 --> 01:01:06,916 …en nog geen zet had gedaan… 780 01:01:07,916 --> 01:01:09,749 …al superieur was. 781 01:01:09,750 --> 01:01:13,332 Het leek me zelfs maar een formaliteit. 782 01:01:13,333 --> 01:01:16,791 We moeten het nog wel even spelen, maar hij gaat winnen. 783 01:01:19,916 --> 01:01:23,624 Ik was op m'n sterkst, dus zij was een van de spelers… 784 01:01:23,625 --> 01:01:25,832 …die vanwege haar speelstijl… 785 01:01:25,833 --> 01:01:30,708 …en het psychologische effect van tegen mij te moeten spelen… 786 01:01:31,500 --> 01:01:34,958 …niet al te best speelde, maar dat gold voor velen. 787 01:01:39,625 --> 01:01:42,499 Zoals zij schaak speelde, was onverenigbaar… 788 01:01:42,500 --> 01:01:47,290 …met de beste aanpak tegen Garry Kasparov, in mijn beste jaren. 789 01:01:47,291 --> 01:01:49,208 Heb je moeite tegen Kasparov? 790 01:01:49,791 --> 01:01:52,083 Ja, ik heb geen beste score. 791 01:01:53,250 --> 01:01:58,166 Heb je misschien te veel ontzag voor hem om voluit te gaan? 792 01:01:58,916 --> 01:02:01,458 Geen idee, misschien onbewust wel. 793 01:02:08,750 --> 01:02:10,290 Niet winnen… 794 01:02:10,291 --> 01:02:12,749 …geeft niet altijd hetzelfde gevoel. 795 01:02:12,750 --> 01:02:17,415 Soms verlies je, maar je tegenstander speelde extreem goed… 796 01:02:17,416 --> 01:02:21,790 …kwam met geweldige oplossingen, fantastisch spel… 797 01:02:21,791 --> 01:02:23,291 …daar heb je vrede mee. 798 01:02:24,416 --> 01:02:30,500 Tegen Kasparov zat de frustratie nu juist in het feit dat ik niet goed terugvocht. 799 01:02:31,958 --> 01:02:36,333 Op de een of andere manier leek hij onverslaanbaar, bovenmenselijk. 800 01:02:38,625 --> 01:02:41,665 Ik moet een goed gevecht leveren… 801 01:02:41,666 --> 01:02:44,250 …maar hoe doe ik dat? 802 01:02:46,291 --> 01:02:52,457 Bij schaken zie je dat veel spelers zo opgaan in het spel… 803 01:02:52,458 --> 01:02:54,082 …zo geobsedeerd raken… 804 01:02:54,083 --> 01:02:59,000 …dat het meer gaat betekenen dan alleen maar een spel. 805 01:03:00,125 --> 01:03:02,166 Het wordt iets van levensbelang. 806 01:03:06,541 --> 01:03:11,624 Ik denk dat mijn vader succes nastreefde om te bewijzen dat hij gelijk had. 807 01:03:11,625 --> 01:03:13,833 Dat hij er volop van overtuigd was… 808 01:03:15,000 --> 01:03:17,583 …dat dit wel een succes moest worden. 809 01:03:20,583 --> 01:03:26,541 Hij zei dat in de komende twee jaar er een doorbraak zou gaan plaatsvinden. 810 01:03:28,000 --> 01:03:30,874 En hij wilde altijd dat ik verder ging. 811 01:03:30,875 --> 01:03:34,875 Me concentreren op de top tien bereiken, er nog harder aan werken. 812 01:03:37,833 --> 01:03:41,665 Jarenlang, wat betreft dit project dat hij was begonnen… 813 01:03:41,666 --> 01:03:44,458 …vroegen mensen zich af of hij wel deugde. 814 01:03:47,208 --> 01:03:52,082 Veel mensen hadden het gevoel dat hij het deed vanwege zijn eigen trots… 815 01:03:52,083 --> 01:03:54,582 …en niet het welzijn van zijn kinderen. 816 01:03:54,583 --> 01:03:57,332 ZAG POLGÁR ALS EEN HARDEVOCHTIGE VADER 817 01:03:57,333 --> 01:04:02,040 Veel mensen vroegen zich af: wat gebeurt er met die kinderen? 818 01:04:02,041 --> 01:04:04,875 Verpesten die ouders hun leven niet? 819 01:04:07,916 --> 01:04:12,874 Ik wist dat mijn leven heel anders was dan dat van mijn leeftijdsgenoten… 820 01:04:12,875 --> 01:04:15,208 …omdat ik altijd bezig was met schaken. 821 01:04:17,041 --> 01:04:20,374 Natuurlijk leek het me vaak weleens makkelijker… 822 01:04:20,375 --> 01:04:24,541 …om gewoon films te kijken en meer met vrienden te doen. 823 01:04:26,416 --> 01:04:32,208 Jarenlang namen voorbereidingen en toernooien mijn leven in beslag. 824 01:04:33,833 --> 01:04:35,707 Dat leek me niet genoeg. 825 01:04:35,708 --> 01:04:38,957 Het zijn tenslotte maar 64 vakjes op een bord. 826 01:04:38,958 --> 01:04:41,833 Er is veel meer in het leven. 827 01:04:45,083 --> 01:04:50,582 Ik was gelukkig, maar op een zeker moment was ik in de twintig… 828 01:04:50,583 --> 01:04:54,665 …en wat hem betrof, moest mijn leven nog steeds uit schaak bestaan. 829 01:04:54,666 --> 01:05:00,333 Maar ik wilde graag meer, de grenzen van mijn leven verleggen… 830 01:05:00,958 --> 01:05:02,750 …voorbij het schaakbord. 831 01:05:15,083 --> 01:05:20,125 Het werkelijke leven hangt van toevalligheden aan elkaar. 832 01:05:24,208 --> 01:05:27,083 Ik werkte als dierenarts na de universiteit… 833 01:05:28,416 --> 01:05:32,958 …en er verscheen een roodharig meisje dat precies op Judit Polgár leek. 834 01:05:35,666 --> 01:05:39,291 Op een dag, toen ik bijna 23 was… 835 01:05:40,041 --> 01:05:42,583 …ging ik met de hond naar de dierenarts. 836 01:05:43,625 --> 01:05:48,290 De dokter was heel vriendelijk, hij glimlachte veel… 837 01:05:48,291 --> 01:05:51,415 …en maakte een praatje. 838 01:05:51,416 --> 01:05:54,999 Het onderzoek leek wel erg lang te duren. 839 01:05:55,000 --> 01:05:58,915 Eigenlijk hoort dat niet, maar ik zei tegen haar: 840 01:05:58,916 --> 01:06:02,375 'Zeg, zullen we een keertje gaan tennissen?' 841 01:06:08,583 --> 01:06:14,375 Waarom valt een man op een bepaalde vrouw? 842 01:06:15,250 --> 01:06:18,750 Al duizenden jaren worstelen mensen met dat vraagstuk. 843 01:06:21,041 --> 01:06:25,165 Met haar pretogen en rode haar… 844 01:06:25,166 --> 01:06:28,750 …straalde ze iets vurigs uit, iets van energie… 845 01:06:29,583 --> 01:06:33,333 …en van meet af aan nam ze geen blad voor de mond. 846 01:06:35,958 --> 01:06:40,750 En ik moet bekennen dat ik dat erg sexy vond. 847 01:06:44,125 --> 01:06:49,582 We begonnen te daten, we zagen elkaar veel, en toen… 848 01:06:49,583 --> 01:06:52,291 …ging ik naar een toernooi… 849 01:06:52,958 --> 01:06:56,458 …en dat won ik, verliefd als ik was. 850 01:06:57,041 --> 01:06:59,916 Daarna zijn we gaan samenwonen. 851 01:07:39,791 --> 01:07:42,791 Toen Judit trouwde… 852 01:07:43,541 --> 01:07:45,125 …kwam er in feite… 853 01:07:47,125 --> 01:07:50,291 …een einde aan mijn rol als haar manager. 854 01:08:00,958 --> 01:08:02,957 Aan mijn vader… 855 01:08:02,958 --> 01:08:05,958 …kon ik best wel merken dat hij dat jammer vond. 856 01:08:07,708 --> 01:08:12,375 Om eerlijk te zijn, spreek ik me hierover liever niet uit. 857 01:08:15,291 --> 01:08:17,582 Ik had weinig meer te zeggen… 858 01:08:17,583 --> 01:08:20,749 …over mijn dochters toen ze eenmaal volwassen waren. 859 01:08:20,750 --> 01:08:25,958 Door hun echtgenoten sloegen ze een andere richting in. 860 01:08:28,958 --> 01:08:32,416 Toen mijn rol als hun manager eindigde… 861 01:08:34,458 --> 01:08:37,958 …deed me dat wel wat. Het was een vreemde gewaarwording. 862 01:08:40,583 --> 01:08:43,707 Maar ik zei dat het aan Judit was… 863 01:08:43,708 --> 01:08:46,458 …om voortaan zelf haar levenspad te bepalen. 864 01:08:58,000 --> 01:09:02,290 IN 2000 WAS JUDIT AL ELF JAAR DE BESTE VROUWELIJKE SCHAKER TER WERELD 865 01:09:02,291 --> 01:09:06,625 ZE WAS NUMMER 32 OP DE WERELDRANGLIJST 866 01:09:09,000 --> 01:09:11,957 Mijn schat wilde aardbeien en bestelde dit. 867 01:09:11,958 --> 01:09:14,582 Ja, en ik eet die van jou ook op. 868 01:09:14,583 --> 01:09:20,915 Toen we trouwden, zat ik bijna op de magische 2700 punten… 869 01:09:20,916 --> 01:09:24,707 …waarmee je toen tot de top tien behoorde. 870 01:09:24,708 --> 01:09:27,083 Ik kwam maar niet over die grens heen. 871 01:09:29,708 --> 01:09:34,290 Ik speelde goed op verschillende toernooien, ik boekte punten. 872 01:09:34,291 --> 01:09:36,666 En dan verloor ik ze op een toernooi. 873 01:09:39,041 --> 01:09:44,250 En dankzij Gusztáv heb ik geleerd dat ik het anders kon aanpakken. 874 01:09:47,000 --> 01:09:52,166 Toen ik in haar leven kwam, heb ik haar het grote geheim verteld. 875 01:09:53,500 --> 01:09:56,958 Bij schaken kun je winnen of verliezen… 876 01:09:57,541 --> 01:09:59,790 …en er is een derde uitkomst… 877 01:09:59,791 --> 01:10:00,999 …remise. 878 01:10:01,000 --> 01:10:04,000 Hij zei dat remise beter is dan verlies. 879 01:10:04,708 --> 01:10:09,999 Verlies je van iemand met dezelfde rating, dan boet je punten in. 880 01:10:10,000 --> 01:10:12,416 Bij remise behoud je ze. 881 01:10:12,916 --> 01:10:16,624 Er waren partijen waar ik het eerder anders had aangepakt. 882 01:10:16,625 --> 01:10:18,958 Ik had gestreden voor de winst. 883 01:10:19,708 --> 01:10:24,999 Maar toen had ik al zoiets van: 'Oké, als ik geen ideeën heb waar ik iets mee kan… 884 01:10:25,000 --> 01:10:28,208 …dan is remise ook aanvaardbaar.' 885 01:10:33,500 --> 01:10:37,666 Ze bleef een van de beste aanvallende spelers in de wereld… 886 01:10:38,250 --> 01:10:41,166 …maar ze begon minder vaak te verliezen. 887 01:10:42,416 --> 01:10:45,208 En haar Elo-rating begon te stijgen. 888 01:10:51,250 --> 01:10:55,165 Na deze verandering in aanpak komt in 2001 in Linares… 889 01:10:55,166 --> 01:10:59,208 …natuurlijk de grote rematch tussen Judit en Kasparov. 890 01:11:01,291 --> 01:11:03,124 LINARES - SPANJE 891 01:11:03,125 --> 01:11:06,707 Dit is het toernooi van het pièce-touchée debacle… 892 01:11:06,708 --> 01:11:09,416 …en na al die jaren zijn ze er weer. 893 01:11:12,416 --> 01:11:16,499 {\an8}In die tijd was mijn stijl volgens sommigen een beetje primitief… 894 01:11:16,500 --> 01:11:18,124 …maar het werkte. 895 01:11:18,125 --> 01:11:22,124 Maar ik stond nog steeds bovenaan en ik deed het heel goed. 896 01:11:22,125 --> 01:11:24,375 Vooral in 2001 ging het prima. 897 01:11:27,125 --> 01:11:32,666 Ik benadruk dat van Judit niet al te veel verwacht werd. 898 01:11:35,750 --> 01:11:38,666 Ik had een duidelijke strategie. 899 01:11:39,375 --> 01:11:44,666 De strategie was om hem van zijn stuk te brengen. 900 01:11:46,083 --> 01:11:49,041 Zodat hij zich niet zeker zou voelen van de winst. 901 01:11:56,541 --> 01:11:57,750 De partij begint. 902 01:11:58,583 --> 01:12:01,833 Judit met wit en Garry met zwart. 903 01:12:02,541 --> 01:12:03,916 KONINGSPION 904 01:12:05,125 --> 01:12:10,124 Ik wist wel dat Kasparov er de pest aan had als je zijn koning aanviel. 905 01:12:10,125 --> 01:12:14,750 Dus ik wilde koste wat 't kost zijn koning aanvallen. 906 01:12:15,333 --> 01:12:16,791 SICILIAANS 907 01:12:21,208 --> 01:12:24,374 Judit koos voor de lange rokade, links op het bord. 908 01:12:24,375 --> 01:12:28,749 Garry Kasparov rokeert aan zijn kant. 909 01:12:28,750 --> 01:12:31,040 {\an8}Bij dit soort stellingen… 910 01:12:31,041 --> 01:12:35,333 {\an8}…kun je verwachten dat ze allebei aanvallend spel spelen. 911 01:12:36,666 --> 01:12:40,500 Nu gaat het erom wie als eerste bij de ander z'n koning is. 912 01:12:45,333 --> 01:12:50,041 Al in het beginstadium van het spel offer ik een pion. 913 01:12:51,291 --> 01:12:52,207 ZET 19 914 01:12:52,208 --> 01:12:55,082 Kasparov accepteert het pionoffer. 915 01:12:55,083 --> 01:12:59,457 Maar nu staat de loper van Judit ontzettend sterk. 916 01:12:59,458 --> 01:13:04,000 Ze staat een pion achter, maar het initiatief is aan haar kant. 917 01:13:05,083 --> 01:13:08,750 Kasparov was verrast, maar begreep het idee. 918 01:13:09,875 --> 01:13:13,249 Kasparov forceert het centrum met een pion. 919 01:13:13,250 --> 01:13:15,291 Hij viel mijn loper aan. 920 01:13:16,000 --> 01:13:18,875 Normaal gesproken haal je die dan uit de weg. 921 01:13:20,208 --> 01:13:24,583 Maar ze kiest ervoor om haar loper te offeren. 922 01:13:26,375 --> 01:13:28,332 Ik verloor een belangrijk stuk… 923 01:13:28,333 --> 01:13:32,500 …maar ik wilde per se zijn koning blijven aanvallen. 924 01:13:36,500 --> 01:13:39,666 Op dat moment keek ik om me heen. 925 01:13:40,416 --> 01:13:45,416 De zaal was afgeladen omdat de partij zo spannend was. 926 01:13:50,791 --> 01:13:54,541 Ik denk dat Kasparov dacht dat hij in het voordeel was. 927 01:13:56,416 --> 01:14:00,166 De partij was erg intens, maar ik voelde me op m'n gemak. 928 01:14:01,833 --> 01:14:03,791 Kasparov gebruikte veel tijd. 929 01:14:06,333 --> 01:14:10,291 Na een paar minuten deed hij de meest logische zet. 930 01:14:11,791 --> 01:14:16,250 Zonder langer dan drie seconden na te denken, verschoof ik m'n pion. 931 01:14:18,625 --> 01:14:21,041 Psychologisch gezien was het zo'n schok. 932 01:14:22,333 --> 01:14:26,583 Ze offert alles op voor de aanval. 933 01:14:27,708 --> 01:14:31,999 Toen besefte hij dat hij hier een harde dobber aan zou krijgen. 934 01:14:32,000 --> 01:14:34,958 Ik dacht dat ik won, maar ze ging in de aanval. 935 01:14:36,333 --> 01:14:40,624 En toen trok hij zijn jasje uit en legde het over zijn rugleuning. 936 01:14:40,625 --> 01:14:43,541 Hij deed zijn horloge af en legde het opzij. 937 01:14:44,708 --> 01:14:47,875 Het was zo leuk om te zien dat Garry in de rats zat. 938 01:14:49,916 --> 01:14:54,833 Ik won zo vaak van Judit, maar in dit toernooi hoefde ik alleen te overleven. 939 01:14:56,208 --> 01:15:01,625 Garry moest iets bedenken om het vege lijf te redden. 940 01:15:04,916 --> 01:15:09,708 Kasparov offert stukken om bij Judits koning te komen. 941 01:15:13,625 --> 01:15:16,249 Zijn koning staat zo onbeschut… 942 01:15:16,250 --> 01:15:21,750 …dan hij alleen nog maar herhaald schaak kan geven met zijn dame. 943 01:15:30,000 --> 01:15:33,290 Op dat punt vindt Garry het wel genoeg. 944 01:15:33,291 --> 01:15:35,999 En deze geweldige, bizarre… 945 01:15:36,000 --> 01:15:39,457 …woest aanvallende partij eindigt in eeuwig schaak. 946 01:15:39,458 --> 01:15:41,541 Judit dwingt een remise af. 947 01:15:49,916 --> 01:15:55,499 In Linares verloor Judit als enige niet van Kasparov. 948 01:15:55,500 --> 01:15:57,415 {\an8}REMISE KASPAROV - POLGÁR 949 01:15:57,416 --> 01:16:02,625 Ze hield zich daar als enige staande tegen de nummer 1 van de wereld. 950 01:16:04,541 --> 01:16:07,457 Aan het eind van het toernooi zaten we te praten. 951 01:16:07,458 --> 01:16:11,124 Het was duidelijk dat hij mijn spel had gerespecteerd… 952 01:16:11,125 --> 01:16:14,750 …ook al was hij de beste van die tijd. 953 01:16:17,708 --> 01:16:22,791 Ze was duidelijk een van ons. Ze was een topspeelster. 954 01:16:25,416 --> 01:16:29,250 Het was een fantastisch gevoel om die partij in Linares te spelen. 955 01:16:29,833 --> 01:16:33,540 Dat was een enorm gevecht. Hij had een harde dobber aan me. 956 01:16:33,541 --> 01:16:37,833 Maar ik had hem nog steeds niet verslagen. 957 01:16:38,875 --> 01:16:40,791 Er ontbrak nog iets. 958 01:16:44,375 --> 01:16:47,874 De enige manier om iemand als Garry Kasparov te verslaan… 959 01:16:47,875 --> 01:16:49,583 …is om erin te geloven… 960 01:16:50,416 --> 01:16:55,375 …dat je je idool kunt pakken met zijn eigen spel. 961 01:16:57,166 --> 01:17:00,665 Als je niet gelooft dat je op hetzelfde niveau zit als hij… 962 01:17:00,666 --> 01:17:03,041 …dan zul je nooit kunnen winnen. 963 01:17:08,583 --> 01:17:12,791 Dit is het trainingskamp, met de Adriatische Zee op de achtergrond. 964 01:17:16,208 --> 01:17:18,165 Hoe vind je de Adriatische Zee? 965 01:17:18,166 --> 01:17:21,583 Prachtig om te zien, ik zou er graag in springen. 966 01:17:23,083 --> 01:17:28,416 Het jaar erna, in 2002, zag ik Kasparov op een toernooi. 967 01:17:29,041 --> 01:17:35,000 Hij vroeg me of ik hem wilde bezoeken voor training in Kroatië. 968 01:17:37,250 --> 01:17:40,624 {\an8}Er zijn altijd aanvaringen tussen spelers. 969 01:17:40,625 --> 01:17:43,708 Maar met Judit was er altijd wel… 970 01:17:44,833 --> 01:17:49,541 …respect. Daarom stelde ik voor om samen te trainen. 971 01:17:50,541 --> 01:17:54,625 Ze was een van de beste spelers. Ze kwam met nieuwe invalshoeken. 972 01:17:56,208 --> 01:17:57,665 Judit. 973 01:17:57,666 --> 01:18:01,832 Natuurlijk was ik heel blij met de uitnodiging. 974 01:18:01,833 --> 01:18:05,249 Ik ging met mijn man naar hun villa. 975 01:18:05,250 --> 01:18:07,958 En het was een geweldige week. 976 01:18:09,208 --> 01:18:14,166 Het was een geweldige ervaring. Kasparov was in topvorm. 977 01:18:15,666 --> 01:18:20,207 Ik heb veel geleerd van hoe hij een schaakpositie benadert. 978 01:18:20,208 --> 01:18:24,499 Welke ideeën hij serieus in overweging neemt… 979 01:18:24,500 --> 01:18:28,624 …of juist de zetten die ik nader zou analyseren… 980 01:18:28,625 --> 01:18:32,125 …maar die hij negeert als onbelangrijk of irrelevant. 981 01:18:33,125 --> 01:18:37,707 Ik keek ervan op dat Kasparov niet de hele dag werkte. 982 01:18:37,708 --> 01:18:40,665 In de middag zaten we te schaken. 983 01:18:40,666 --> 01:18:42,957 's Ochtends deden we andere dingen. 984 01:18:42,958 --> 01:18:46,916 Bijvoorbeeld het water op met de bananenboot. 985 01:18:50,291 --> 01:18:54,625 Dat was de regel. Wie naar ons toekwam, moest mee met de bananenboot. 986 01:19:02,875 --> 01:19:05,165 Daar heb ik mee gewonnen… 987 01:19:05,166 --> 01:19:08,666 …want ik was de enige die niet in het water viel. 988 01:19:15,291 --> 01:19:21,000 Vaak is 't zo dat je van een afstand een bepaald idee hebt van de kampioen. 989 01:19:23,166 --> 01:19:24,500 Over zijn karakter. 990 01:19:26,333 --> 01:19:30,999 Maar als je hem dan in een gemoedelijke, vriendelijke sfeer… 991 01:19:31,000 --> 01:19:34,750 …van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat meemaakt… 992 01:19:35,250 --> 01:19:37,666 …krijg je een heel ander beeld. 993 01:19:38,166 --> 01:19:41,041 We zagen meer van de menselijke kant. 994 01:19:42,750 --> 01:19:48,958 Ze had niet langer het gevoel dat ze een god tegenover zich had. 995 01:19:51,083 --> 01:19:53,041 Maar een mens van vlees en bloed. 996 01:20:00,958 --> 01:20:04,250 MOSKOU - RUSLAND 997 01:20:18,791 --> 01:20:22,665 Op dit punt hadden ze 14 partijen tegen elkaar gespeeld. 998 01:20:22,666 --> 01:20:26,457 Garry Kasparov had nog geen ervan verloren. 999 01:20:26,458 --> 01:20:28,832 Spelen tegen Garry Kasparov was zwaar. 1000 01:20:28,833 --> 01:20:31,665 Alsof je 't opneemt tegen Federer op z'n top. 1001 01:20:31,666 --> 01:20:33,625 Iedereen verloor van Garry. 1002 01:20:34,375 --> 01:20:35,499 Garry Kasparov. 1003 01:20:35,500 --> 01:20:38,708 Ik was de enige die nog nooit van haar had verloren. 1004 01:20:40,291 --> 01:20:43,415 Ze versloeg Kramnik, Anand, alle anderen. 1005 01:20:43,416 --> 01:20:47,708 Ik was de enige met een ongeschonden fort. 1006 01:20:52,458 --> 01:20:55,249 Stilte, alstublieft. Ik wil de ronde beginnen. 1007 01:20:55,250 --> 01:20:57,791 Arbiters, start de klokken. 1008 01:21:01,291 --> 01:21:06,541 Bij onze volgende ontmoeting speelde ik weer met wit. 1009 01:21:08,041 --> 01:21:12,708 Ik speelde m'n eerste zet. 1. e4, voor de koning, twee naar voren. 1010 01:21:13,958 --> 01:21:16,374 Daar keek Kasparov niet van op… 1011 01:21:16,375 --> 01:21:20,041 …want deze zet speel ik al van jongs af aan. 1012 01:21:23,708 --> 01:21:27,750 Maar zijn tegenzet was een echte schok. 1013 01:21:29,500 --> 01:21:33,000 Garry verraste iedereen door een pion naar e5 te spelen. 1014 01:21:36,458 --> 01:21:40,457 Het was daarvoor bijna altijd Siciliaans. Spektakel gegarandeerd. 1015 01:21:40,458 --> 01:21:43,624 Dit keer speelde Garry de Berlijnse verdediging. 1016 01:21:43,625 --> 01:21:45,165 BERLIJNSE VERDEDIGING 1017 01:21:45,166 --> 01:21:49,999 Iedereen heeft sterke en zwakke kanten. Judit is een agressieve speler. 1018 01:21:50,000 --> 01:21:53,124 Dus ik opende meer defensief. 1019 01:21:53,125 --> 01:21:56,624 Garry Kasparov dwong een ander soort spel af… 1020 01:21:56,625 --> 01:21:58,958 …een tragere, meer genuanceerde partij. 1021 01:22:00,541 --> 01:22:03,958 Het was absoluut niet mijn stijl. 1022 01:22:11,583 --> 01:22:14,124 Wat gebeurt er met deze opening? 1023 01:22:14,125 --> 01:22:18,833 De dames verlaten het bord al vroeg in het spel. 1024 01:22:21,958 --> 01:22:26,000 Enerzijds kan ik niet aanvallen, anderzijds hij ook niet. 1025 01:22:30,916 --> 01:22:34,208 Garry speelt een pion in lijn h, Judit doet dat ook. 1026 01:22:34,791 --> 01:22:38,625 Het was niet agressief. Het was heel strategisch. 1027 01:22:43,000 --> 01:22:45,708 Ik begon mijn positie op te bouwen. 1028 01:22:46,208 --> 01:22:49,124 En ik deed mijn zet met het paard. 1029 01:22:49,125 --> 01:22:52,500 Daardoor gaat Kasparov een tikkeltje in de verdediging. 1030 01:22:54,083 --> 01:22:56,540 Judit draait de duimschroeven aan… 1031 01:22:56,541 --> 01:22:59,708 …en gaat druk uitoefenen op het centrum. 1032 01:23:04,208 --> 01:23:08,625 Ik zag dat Kasparov besefte dat dit een probleem kon gaan worden. 1033 01:23:10,333 --> 01:23:12,665 Garry zocht een eindspelgevecht. 1034 01:23:12,666 --> 01:23:17,333 Maar zwart begint het een beetje benauwd te krijgen. 1035 01:23:18,250 --> 01:23:21,916 Zet na zet voerde ik de druk steeds verder op. 1036 01:23:26,916 --> 01:23:31,165 Ik vond dat ik gewoon een prachtige positie had. 1037 01:23:31,166 --> 01:23:34,458 Ik zou dit moeten kunnen winnen. Hoe kan dit? 1038 01:23:38,291 --> 01:23:40,875 Maar als je een groot voordeel hebt… 1039 01:23:41,541 --> 01:23:44,875 …en je speelt zo'n cruciale partij… 1040 01:23:45,666 --> 01:23:47,750 …dan word je wel zenuwachtig. 1041 01:23:54,416 --> 01:23:56,624 Van jongs af aan… 1042 01:23:56,625 --> 01:23:59,125 …was mijn droom om hem te verslaan. 1043 01:24:02,000 --> 01:24:03,625 Maar het was nooit gelukt. 1044 01:24:10,000 --> 01:24:13,999 En ik zat daar maar, en ik zei tegen mezelf: 1045 01:24:14,000 --> 01:24:18,416 Je gaat niet voor remise. Je gaat door tot het bittere einde. 1046 01:24:19,500 --> 01:24:22,458 HET EINDSPEL 1047 01:24:25,208 --> 01:24:29,375 Ik nam hem steeds meer bewegingsvrijheid af. 1048 01:24:32,833 --> 01:24:35,665 Toen ging mijn toren naar voren over lijn h… 1049 01:24:35,666 --> 01:24:38,749 …en zo kwam zijn koning steeds meer in 't nauw. 1050 01:24:38,750 --> 01:24:42,875 Die machtig geplaatste torens slaan overal pionnen. 1051 01:24:44,250 --> 01:24:47,541 Ik had hard gewerkt om mijn eindspel op te vijzelen. 1052 01:24:48,458 --> 01:24:54,833 Sommige patronen kwamen uit mijn jeugd, dingen die ik leerde toen ik 8 of 9 was. 1053 01:24:56,500 --> 01:25:01,375 Ik zag dat hij steeds minder kans maakte om zich uit de nesten te werken. 1054 01:25:02,791 --> 01:25:07,957 Hij is een van de beste schakers ooit, zo niet de beste. 1055 01:25:07,958 --> 01:25:11,457 Je verwacht dat hij zich uit deze situatie weet te wurmen. 1056 01:25:11,458 --> 01:25:13,458 Maar Judit geeft een masterclass. 1057 01:25:15,458 --> 01:25:17,416 Het werd stil. 1058 01:25:19,708 --> 01:25:23,624 Plotseling besefte ik dat binnen een zet of twee… 1059 01:25:23,625 --> 01:25:27,249 …Kasparov in geen geval verder zal vechten… 1060 01:25:27,250 --> 01:25:28,750 …want het is hopeloos. 1061 01:25:35,458 --> 01:25:37,333 En toen kwam het moment. 1062 01:25:41,750 --> 01:25:43,291 Hij gaf me zijn hand. 1063 01:25:49,291 --> 01:25:52,124 Judit Polgár, het grote aanvallende genie… 1064 01:25:52,125 --> 01:25:57,625 …verslaat Kasparov eindelijk in een genuanceerd, subtiel eindspel. 1065 01:26:01,041 --> 01:26:05,957 Dit is het enige moment in de geschiedenis waarop een vrouwelijke speler… 1066 01:26:05,958 --> 01:26:09,583 …de sterkste, de beste speler aller tijden verslaat. 1067 01:26:10,625 --> 01:26:15,250 Ze verslaat, nee, ze verplettert hem. Ze geeft hem geen schijn van kans. 1068 01:26:17,416 --> 01:26:21,707 Toen was het 12-jarige meisje met de paardenstaart vergeten. 1069 01:26:21,708 --> 01:26:24,707 Ze was gewoon een van de beste spelers ter wereld. 1070 01:26:24,708 --> 01:26:26,332 {\an8}POLGÁR VERSLAAT KASPAROV 1071 01:26:26,333 --> 01:26:28,290 {\an8}Ik kan niet genoeg benadrukken… 1072 01:26:28,291 --> 01:26:32,582 …hoe belangrijk dit moment voor ons vrouwen was. 1073 01:26:32,583 --> 01:26:35,749 Nu hadden we gezien dat het dus wél kan. 1074 01:26:35,750 --> 01:26:37,415 WIJ VECHTEN NET ZO GOED ALS MANNEN 1075 01:26:37,416 --> 01:26:41,958 Voor mij als jong meisje was dit zo'n grote inspiratie. 1076 01:26:42,666 --> 01:26:46,082 Het bewees dat het onmogelijke wel degelijk mogelijk is. 1077 01:26:46,083 --> 01:26:48,666 JUDIT POLGÁR, SCHAAKKONINGIN 1078 01:26:53,291 --> 01:26:58,165 Dit was dus niet mijn ideale spelverloop. 1079 01:26:58,166 --> 01:27:03,083 Ze kon gewoon de klus klaren en zo verloor ik de partij. 1080 01:27:10,083 --> 01:27:14,165 De heldin van de dag, bedwingster van Kasparov. 1081 01:27:14,166 --> 01:27:17,290 Wat is je professionele mening? Was je tevreden? 1082 01:27:17,291 --> 01:27:20,582 Ja. - Ja, en verder? 1083 01:27:20,583 --> 01:27:22,915 Geen commentaar. - Doe niet zo mal. 1084 01:27:22,916 --> 01:27:25,040 Dit is toch ongekend. 1085 01:27:25,041 --> 01:27:30,165 Ik droomde al lang dat ik op een dag zou winnen van Garry Kasparov. 1086 01:27:30,166 --> 01:27:32,040 Het gaf veel voldoening. 1087 01:27:32,041 --> 01:27:35,082 VROUW MAAKT KORTE METTEN MET KASPAROV 1088 01:27:35,083 --> 01:27:36,874 Judit heeft Kasparov verslagen. 1089 01:27:36,875 --> 01:27:38,874 ZEGE JUDIT POLGÁR OVER KASPAROV 1090 01:27:38,875 --> 01:27:41,749 M'n zussen en familie waren er niet… 1091 01:27:41,750 --> 01:27:45,291 …maar ik heb ze meteen gebeld om dit moment te delen. 1092 01:27:47,833 --> 01:27:49,791 Het was een moment van vreugde. 1093 01:27:50,291 --> 01:27:55,333 Daar hebben we ons hele leven op gewacht, en zij kreeg 't voor elkaar. 1094 01:27:56,791 --> 01:27:59,374 Waar ik van droomde toen ik vier was… 1095 01:27:59,375 --> 01:28:03,291 …veel ervan is gelukt, maar zij tilde het naar een hoger niveau. 1096 01:28:03,916 --> 01:28:06,333 Ik was erg trots op haar. 1097 01:28:07,333 --> 01:28:09,082 Mijn vader was erg blij. 1098 01:28:09,083 --> 01:28:12,375 Ik geloof dat hij op en neer sprong van vreugde. 1099 01:28:13,791 --> 01:28:16,499 Ze leverde een geweldige prestatie… 1100 01:28:16,500 --> 01:28:20,957 …en dat sterkte mij in de overtuiging… 1101 01:28:20,958 --> 01:28:23,999 …dat ons experiment geslaagd was. 1102 01:28:24,000 --> 01:28:28,750 Toch is Judit niet meer geworden dan een van de beste spelers ter wereld. 1103 01:28:30,416 --> 01:28:34,124 Om de nummer één te worden onder de beste spelers ter wereld… 1104 01:28:34,125 --> 01:28:38,291 …had ze elke dag drie of vier uur meer moeten werken. 1105 01:28:39,875 --> 01:28:43,708 Maar ik ben gewoon blij dat Judit gelukkig is. 1106 01:28:44,958 --> 01:28:47,040 DAME SLAAT ALLES 1107 01:28:47,041 --> 01:28:51,416 Toen pas had ik eindelijk het gevoel… 1108 01:28:52,083 --> 01:28:54,375 …dat in één partij, bij een toernooi… 1109 01:28:56,791 --> 01:28:58,458 …ik iedereen kan verslaan. 1110 01:29:12,333 --> 01:29:16,749 EEN JAAR NA DE ZEGE OVER KASPAROV BRAK JUDIT DOOR TOT DE TOP TIEN VAN DE WERELD 1111 01:29:16,750 --> 01:29:19,957 NOG ALTIJD DE ENIGE VROUW DIE DIT OOIT BEREIKTE 1112 01:29:19,958 --> 01:29:23,749 Judit was de beste vrouwelijke schaker in de geschiedenis. 1113 01:29:23,750 --> 01:29:25,416 Geen twijfel over mogelijk. 1114 01:29:25,958 --> 01:29:27,624 Ze heeft dingen veranderd. 1115 01:29:27,625 --> 01:29:30,165 BESTE VROUW NOG ALTIJD EENZAAM AAN TOP 1116 01:29:30,166 --> 01:29:34,290 Ze is ook een fenomeen in de zin dat ze een proefkonijn was… 1117 01:29:34,291 --> 01:29:36,416 …van de ideeën van haar ouders. 1118 01:29:38,250 --> 01:29:44,332 En ik denk dat het feit dat ze al zijn dromen waarmaakte… 1119 01:29:44,333 --> 01:29:48,540 …en evengoed een normaal en aangenaam mens wist te worden… 1120 01:29:48,541 --> 01:29:50,708 …een wonder mag heten. 1121 01:29:53,083 --> 01:29:58,790 Zonder vleierij kunnen we zeggen dat ze iets revolutionairs deed. 1122 01:29:58,791 --> 01:30:03,250 Ze bewees dat een vrouwelijke speler kan meedingen naar de top. 1123 01:30:06,625 --> 01:30:08,957 Dat was iets dat velen van ons… 1124 01:30:08,958 --> 01:30:12,332 …ik ook, eerlijk gezegd, niet voor mogelijk hielden. 1125 01:30:12,333 --> 01:30:16,457 TOEN JUDIT IN 2014 STOPTE, WAS ZE DE BESTE VROUW GEWEEST 1126 01:30:16,458 --> 01:30:19,958 SINDS HAAR TWAALFDE, EEN RECORD VAN 26 JAAR 1127 01:30:25,416 --> 01:30:30,207 Terugkijkend op al die jaren en als het subject van dat experiment… 1128 01:30:30,208 --> 01:30:32,333 …wat denk je er nu dan van? 1129 01:30:54,500 --> 01:30:56,374 Natuurlijk, aan de ene kant… 1130 01:30:56,375 --> 01:31:01,375 …is het niet zo leuk dat je deel van een experiment bent. 1131 01:31:04,125 --> 01:31:06,916 Ik voelde me nooit een genie. 1132 01:31:07,625 --> 01:31:10,290 Ik weet dat wat ik heb kunnen bereiken… 1133 01:31:10,291 --> 01:31:15,625 …voor zeker 95% uit hard werk en toewijding heeft bestaan. 1134 01:31:16,250 --> 01:31:18,166 En dit kwam door m'n ouders. 1135 01:31:22,750 --> 01:31:27,708 Mijn vader hield me de schoonheid van het schaken voor. 1136 01:31:28,875 --> 01:31:30,958 Maar ook wat ik kon bereiken. 1137 01:31:31,625 --> 01:31:33,583 Dat ik een grootheid kon zijn. 1138 01:31:35,916 --> 01:31:38,249 Mensen moeten in je geloven. 1139 01:31:38,250 --> 01:31:40,375 En je moet in jezelf geloven. 1140 01:31:42,541 --> 01:31:45,790 Het belangrijkste is dat je, vanaf vandaag… 1141 01:31:45,791 --> 01:31:48,541 …beter moet zijn dan gisteren. 1142 01:31:50,291 --> 01:31:52,291 En morgen doe je 't nog beter. 1143 01:31:54,500 --> 01:31:55,958 Je geeft nooit op. 1144 01:31:58,208 --> 01:32:01,125 En je vecht altijd door, tot het bittere einde. 1145 01:33:03,208 --> 01:33:05,208 Vertaling: Jolanda van den Berg