Bu 4 Temmuz, Amerika'nın 250. kuruluş yıl dönümünü kutlayacağız.
Bu anlamlı günü onurlandırmak için
kendi kendini yönetme yönündeki büyük deneyimizi şekillendiren
ve ayakta tutan bazı olaylara, insanlara ve fikirlere dönüp bakmak istiyoruz.
Kurucu Babalarımız, hukukun üstünlüğünü ve insan haklarını
güvence altına almak için bir anayasal belge kaleme aldılar.
Gücün bir hükümdarda değil,
sıradan vatandaşların elinde olduğu yeni bir ulusu birlikte kurdular.
"Bu gerçeklerin apaçık olduğunu kabul ediyoruz" diye yazdılar.
"Bütün insanlar eşit yaratılmıştır."
Bu radikal, hatta devrimci bir fikirdi.
Ama Amerika'yı gerçekten benzersiz kılan şey,
her zaman gelişim hâlinde olan bir proje olmasıdır.
Mükemmel değiliz.
Huysuz, küçük hesapçı, bencil ve cimri olabiliriz.
Ve kabul edelim ki, bazılarımızın şikâyet edeceği bir şey hep olacaktır.
Ama Amerikalılar olarak, bu huysuzları alt etmeyi hep başardık.
İlerlemenin önünde duran bu son derece sevimsiz insanları,
çekilmez, tahammül edilmez... Dar kafalı demiş miydim?
-Sefil... -Bu kısım senaryoda yok!
1775 yılının kışında, Kıta Kongresi
Britanya'dan bağımsızlığın tek seçenek olduğunu fark etmişti.
Beş kişilik bir komite,
monarşinin neden reddedildiğini açıklayan
bir bildiri hazırlamakla görevlendirildi. Bir Bağımsızlık Bildirgesi.
Komiteyi John Adams, Thomas Jefferson,
Benjamin Franklin, Roger Sherman ve Robert Livingston oluşturuyordu.
Herkes ilk taslağı Thomas Jefferson'ın yazdığını zanneder
ama aslında kaleme ilk sarılan kişi Robert Livingston'dı.
Hatta bazıları, yazarken kafasının güzel olduğunu söyler.
Sayın Kıta Kongresi üyeleri,
nihayet Bağımsızlık Bildirgesi'nin ilk taslağını hazırladık.
Taslak, saygıdeğer meslektaşımız Robert Livingston tarafından yazıldı.
Tebrikler.
-Tebrikler. -Doğrusu çok zamanımı da almadı.
Sadece iki tüy kalem kullandım. İki tüy kalem.
-Minnettarız. -Kesin şunu!
Ama sadece 27 şikâyet maddesi olacağı konusunda anlaşmıştık.
Sonra durup dururken, bir sürü yeni şikâyet eklemişsiniz.
Katılıyorum. Bunlardan birkaçı gerçekten akıl almaz.
Bay Jefferson, bence Rembrandt'a resim yaparken
kaç renk kullanacağını söylemek istemeyiz.
Öyle değil mi?
Ama yazdığınız bazı şeyler hakkında birkaç sorumuz olacak.
Mesela şu madde. "Bir akşam yemeğine davet edildiğinizde,
kabul etmeden önce 'Kimler geliyor?' diye sormak
Amerikan vatandaşı olarak en doğal hakkınızdır."
Akşamınızı kimin yanında geçireceğinizi bilmek istemez misiniz?
Birkaç hafta önce Madison'ın verdiği bir yemeğe davet edildim.
Alexander Hamilton da aynı masadaydı.
Peki Hamilton ile konuşma şansı bulabildim mi? Hayır.
Çünkü beni Virginia'lı bir tütün çiftçisi olan
Madison'ın amcasının yanına oturttular!
Tam bir zaman kaybıydı.
Bir de üstüne, faytonla gitmem iki saat sürdü.
Evden çıkmanın ne anlamı var? Her yere gitmek iki saat sürüyor.
Keşke bunu da belgeye ekleyebilsem.
Robert, sen bu Bağımsızlık Bildirgesi'ne
"Şemsiye paylaşmak yasaktır" mı yazmak istiyorsun?
Yağmur yağıyorsa kendi şemsiyeni getir. Başkasınınkine göz dikme.
Ya şemsiyenin sahibi paylaşmayı teklif ederse?
Öyle yapıyorsa sadece kibarlığından yapıyordur.
Aslında paylaşmak istemiyordur. Doğru olan bu değil.
Şemsiyeni mi unuttun? Yapacak bir şey yok!
Islan o zaman! Alış buna!
Aptallık edip kendi şemsiyeni getirmedin diye milleti de ıslatma!
Efendim, 7 Ocak'tan sonra "Mutlu Yıllar" demek yasak mı?
Aynen öyle Adams.
Yeni yılda o kişiyle ilk kez karşılaşıyor olsanız bile mi?
Evet Franklin. İlk kez karşılaşıyor olsanız bile.
Bu "Mutlu Yıllar" muhabbeti bir türlü bitmek bilmiyor.
20 Ocak olmuş, "Mutlu Yıllar." 25 Ocak olmuş, "Mutlu Yıllar."
31 Ocak olmuş, "Mutlu Yıllar." Bunun sonu yok mu?
Bu madde de ne? "Dışarıda derin nefes almak yasaktır."
Kesinlikle olmalı. İnsanlar sürekli şöyle mi dolaşsın?
Ne güzel bir gün.
Bir şaheser daha. "Tatlı paylaşmak yok. İstiyorsan kendine ısmarla."
Öyle "bir tadına bakayım" yok.
Biz hayvan değiliz Bay Franklin. Hepimiz aynı yemlikten yemiyoruz.
Hepimizin kendi çatalı olabilir.
O zaman herkes bir lokma alıp çatalını ağzına götürecek
sonra da tekrar turtaya daldıracak. Hem de ağzına soktuktan sonra!
Bay Franklin bu hijyenik değil.
Bazen bir dilim turtanın tamamını yemek yerine
sadece tadına bakmak isterim.
Git kendi lanet turtanı al Franklin!
"Bir sıraya girdiğinde orada kalmak zorundasın" mı?
Tabii ki kalmak zorundasın. Yoksa ortalık karışır.
Şu sıra daha hızlı ilerliyor, ben oraya geçeyim.
Yok, vazgeçtim. Ben buraya geçeceğim.
Sonra ortalık karışıyor, insanlara çarpıyorsun ve kavgalar çıkıyor.
Sırf daha hızlı akan kuyruğa geçmek istiyorlar diye. Olmaz.
Sıranı seçersen sıranda kalırsın. Kural budur.
Buna katılmıyorum. Bence bunun bildirgede işi yok.
Bu kural hoşuna gitmedi mi Hancock? Senin sıraya girdiğin yok zaten.
Senin yerine hizmetkârların bekliyor. Benim de var.
Onlara adil davranıyor muyum? Umuyorum.
Kırbaçtan vazgeçer miyim? Her zaman değil. Eğlenceli. Kırbaçlamak yani.
Vuruyorsun, vuruyorsun.
Ufak bir sızlanma duyunca bırakırsın.
"Erkeklerin halka açık yerlerde kendilerini yelpazelemesi yasaktır."
İnsanlar bunu görmek zorunda mı?
Erkeklerin böyle yapmasını görmek mi istiyorsunuz? Bunu? Şu hareketi?
Bay Adams, bir düşünün, oğlunuz böyle yelpazelensin ister miydiniz?
Gördünüz mü? Oğlunun yelpazelenmesini istemiyor.
Ben de oğlumun yelpazelenmesini istemiyorum.
Bence hiçbiriniz oğlunuzun yelpazelenmesini istemiyorsunuz.
Kim benimle aynı fikirde? Evet mi, hayır mı?
Hayır!
İşte bildirgeye girmemesi gereken bir madde daha.
"Rüyanı başkasına anlatmak yasaktır.
Sana ne kadar ilginç gelirse gelsin
kimsenin rüyanı dinlemek gibi bir isteği yoktur."
Beyler, bu dünyadaki ortalama ömrümüz 38 yıl.
Bunu da başkalarının rüyalarını dinleyerek mi geçireceğiz?
Sanmıyorum.
-Ben 70 yıldır bu dünyadayım sersem. -Yetmiş mi?
Anlaşılan Fransız kadınlarla oral seks yapmak insanı genç tutuyor.
Siz resmen gençlik pınarını bulmuşsunuz.
Tebrik ederim.
"Kadeh kaldırmak ülke genelinde yasaklansın" mı?
Bahşiş de mi yasak?
"Yeni bir sağlık rutinine başladıysan kimseye anlatma."
"İngiltere'ye gidip de birden İngiliz aksanıyla dönme."
"Birinin sakalını sıvazlamak yasaktır" mı?
İşte bu bildirgede yer almalı.
Benim için su götürmez bir gerçek şu ki,
siz tam bir ahmaksınız.
Beyler, biz ne yapıyoruz böyle?
Bunlar şikâyet bile sayılmaz.
Bunlar önemsiz şikâyetler.
İngiltere'den ve zorbalıktan bağımsızlığımızı ilan etmekle
hiçbir ilgisi yok!
-Doğru! -Doğru!
Bu sadece bir Bağımsızlık Bildirgesi değil!
Bu, sağduyunun bildirgesidir!
İki yüz elli yıl sonra
burada yaptığımız büyük işler için bize teşekkür edecek.
Çünkü onların hayatlarını ölçülemeyecek kadar iyileştirmiş olacağız.
Beyler, aynı fikirde miyiz? Evet mi, hayır mı?
Hayır!
Binlerce kez hayır.
Bay Livingston, emeğiniz için çok teşekkür ederiz
ama sanırım bunların hiçbiri bildirgede yer almayacak.
-Jefferson, denemek ister misin? -Evet, ben yazarım.
Bunların hiçbirini kullanmayacağım.
Hele şu hiç olmaz. "Müziğe el çırpıp milletin katılmasını beklemek yasaktır."
Muhafızlar, çıkarın şunu dışarı.
Buna gerek yok çünkü insanların şemsiye paylaştığı,
dışarıda derin nefes aldığı,
canı istediğinde sıra değiştirdiği,
kendini yelpazelediği,
sakalını sıvazladığı, rüyalarını ve tatlılarını paylaştığı
bir ülkede yaşamak istemiyorum.
Mutlu yıllar hödükler!
7 Mart 1876'da,
Alexander Graham Bell, telefon adını verdiği cihazın
patentini almayı başardı.
Birkaç gün sonra, halkın önünde,
ilk telefon görüşmesini yapıp asistanı Thomas Watson'ı aradı.
İlk telefon görüşmesi, Amerikan inovasyonu için büyük bir gündü.
Ne yazık ki Bell için aynı şeyi söyleyemeyiz.
İyi günler hanımlar ve beyler.
Eşim Mabel ve kendi adıma evimize hoş geldiniz demek istiyorum.
Teşekkür ederiz.
Birazdan göreceğiniz şey, insanlık tarihinde bir ilk olacak.
Huzurlarınızda...
Telefon.
Asistanım Watson, başka bir binada.
Onu göremiyor ve duyamıyorsunuz.
Ama bu cihaz sayesinde,
sanki yanımda duruyormuş gibi
onunla iletişim kurabileceğim.
Ben buradaki telefonu kaldırınca onun telefonunun zili çalacak.
Nasıl bir zil sesi?
Normal bir zil sesi. Özel bir şey değil. Sadece bir zil sesi işte.
Bildiğiniz zil sesi işte.
Belki insanlar çeşitli sesler arasından kendi zilini seçebilir.
Evet. Benimki kapı zili gibi çalsın isterdim.
Ben palyaço kornası sesi seçerdim.
Ya da bisiklet zili gibi.
Bunlar çok güzel fikirler ama konumuz bu değil.
Asıl mesele şu ki, çok uzaktaki biriyle iletişim kurabileceğim.
Diyelim ki bir piyano resitalindeysem ve telefonun çalmasını istemiyorsam?
O zaman cebimde, ağız kopuzu gibi titreşir.
Evet.
Bu gerçekten çok ilginç bir fikir.
Peki ya şöyle kısa...
Sen kendininkini icat etsene. Git, kendi icadını yap.
Bunun amacı o değil.
Titreşen bir şey mi istiyorsun? Git, kendin icat et!
Bunların hepsi saçmalık!
Başka eklemek isteyen var mı?
-Renk seçenekleri olacak mı? -Ya da zil yerine bir şarkı çalabilir mi?
Bitirdiniz mi? Gösteriye geçelim mi?
-Evet. Neden hâlâ başlamadı ki? -Lütfen.
Lütfen dışarı çıkar mısınız?
-Ben mi? -Siz. Evet, siz.
-Evet, siz! Çıkın dışarı! -Teşekkürler. Harika bir davetti.
-Çok teşekkürler. -Çıkın artık!
-O kadın da kim? -Hiçbir fikrim yok.
Burada ne yapıyor? Onu hiç sevmedim!
-Resmen hevesim kaçtı. -Lütfen ama.
-Hiç yapmak istemiyorum. -Evet, istiyorsun.
Aylar boyunca gece gündüz bunun üzerinde çalıştın.
Affedersiniz. Aklıma çok eğlenceli bir şey daha geldi...
-Sus! Görmek istiyor musunuz? -Evet. Çok istiyoruz.
-Evet. -Gerçekten mi?
-Pek öyle görünmüyor. -Millet.
Pek öyle görünmüyor.
Sanki tek istediğiniz konuşup durmak.
İstediğiniz bu mu? Buraya bunun için mi geldiniz?
Hayır.
-Lanet olsun! -Sevgilim.
Lanet herifler.
Bay Watson, beni duyabiliyor musun?
Evet, duyabiliyorum Alexander.
Beni duyabiliyor! Duyabiliyor!
Watson!
Bu, bilim ve iletişim adına atılmış büyük bir adım.
Değerli yardımın olmasaydı bunu başaramazdım.
Kutlama zamanı.
Evet.
Peki...
Ne yapıyorsun?
Hiçbir şey.
Sandalyede oturuyorum.
Evet, evet. Ben de. Sandalyede oturuyorum.
Peki...
Tamam. Tamam.
Alexander, şu bilim kongresine gittiğimiz zamanı hatırlıyor musun?
-Neredeydi? -Cleveland.
Hani şu otelde kalmıştık.
Bahçedeki çitleri ve o budanmış süs çalılarını hatırlıyor musun?
-O bahçıvan gerçekten harikaydı. -Evet, o...
Filler, foklar ve bir zürafa şekilleri vardı.
Sanırım zürafanın boynu için bir ağacı kullanmışlardı.
Bence bu pek adil değildi.
Bence çalıları şekilli buduyorsan işi usulüne uygun yapmalısın.
-Yalnızca çalıları kullanman gerekir. -Evet. Tamam. Haklısın.
Bir de o bahçeler vardı! Gerçekten çok güzellerdi.
Birkaç zambak koparmıştın. Bence bu hiç doğru değildi.
Evet. Peki. Tamam.
-Ama başkasının bahçesinden... -Tamam.
-...çiçek koparılmaz. -Yeter.
Kapatmalıyım ama...
Aklıma gelmişken, sana bir şey söyleyecektim.
Tamam, peki Watson. Misafirler bekliyor, kapatmalıyım.
-Kuzenim bana bir mektup gönderdi. -Aman tanrım.
Soyadı Grahamm olan bazı insanlarla tanışmış ama iki "m" ile.
Mektubu bir kenara koydum.
Sen soyadını hiç iki M ile yazmazsın, değil mi?
-Watson, sus artık. -Hayır? Neden susayım...
-Çok gereksiz. -Sus Watson!
Tamam, onlar iki M ile yazıyor!
-Evet ama... -Misafirlerim var.
-Sen sadece... -Telefonu kapatmam lazım!
Sen iki M'yi sadece "amma" ya da "hummalı" derken kullanırsın.
İki M ile yazılan Graham tanıyor musun?
Hayır, hiçbir Graham tanımıyorum! Tek M'li Graham da tanımıyorum!
İki M'li Graham da tanımıyorum!
Üç M'li Graham da tanımıyorum!
Sanırım bağlantı koptu.
Ördekleri hatırlıyor musun? Arkasında minik yavrular yürüyordu.
Yine de çok tatlıydı. Demin aklıma geldi, bağlantı kesilince...
SAVAŞ
Birinci Dünya Savaşı 1914’te başladı.
İtilaf Devletleri, Almanya, Avusturya-Macaristan,
Bulgaristan ve Osmanlı İmparatorluğu.
İttifak Devletleri, Fransa, Rusya, İtalya, Büyük Britanya,
Romanya, Kanada ve Japonya.
Amerika, 1917'de İttifak Devletlerine katıldı.
Bunun nedeni, Almanya’nın birçok Amerikan gemisini batırmasıydı.
Bunlar arasında, yüzlerce Amerikan yolcusunu taşıyan
lüks yolcu gemisi Lusitania da vardı.
Bu savaşın dehşetini benzersiz yıkım ve katliamlarıyla
en iyi siper savaşları yansıtır.
Savaşın sonunda ölü sayısı 16 milyonu aşmıştı.
Pek çok asker, ülkeleri için cesurca savaşırken öldü.
Tabii ki istisnalar vardı.
Bunu yapabileceğimi sanmıyorum. Zaten çok fazla arkadaşımı kaybettim.
İyi haber şu ki, artık kimseyle bağlantı kurmak zorunda değilsin.
Eğer geri dönemezsem bana büyük bir iyilik yapmanı istiyorum.
Bu mektubu kız arkadaşım Greta’ya götürebilir misin?
Ben mi?
Yazmam gereken birkaç satır daha var.
Çok gurur duydum. Beni böyle görmen çok hoş
ama yanlış adamı seçtin. Ben çok sorumsuz biriyim.
Sürekli bir şeyler kaybederim.
Bir gün gözlüğümü arayıp durdum.
Meğer tüm gün başımdaymış.
-Saatlerce aradım. -Geliyor!
Bunu sen yapmalısın. Lütfen.
-Postayla yollayabilirim, değil mi? -Hayır. Elden götürmelisin.
-Nerede yaşıyor? -Albuquerque.
Albuquerque mi? Dalga mı geçiyorsun?
Sağ ol David. Şunu bitireyim.
Dur. Albuquerque mi?
Ben... Wojokowski’ye söylesene. O Santa Fe’de yaşıyor. Wojo!
-Wojo'yu gören oldu mu? -Hayır, üzgünüm.
Hayır. Sadece diyordum ki, Daisy’me kavuşmak için sabırsızlanıyorum.
İşte beni bekleyen kız.
-O ses de ne öyle? -Evet. Evet, fena değil.
-Sence güzel değil mi? -Fena değil. Evet.
-Fena değil mi? -Evet, sen beğendiysen...
-Ondan hoşlanıyor musun? İşte bu. -Evet, evet.
-Tamam ama sence güzel değil mi? -Tamam.
Onu sinemaya götürürdüm. Tabii o ödeyecekse. Ödemeyecekse...
Emin değilim. Bilmiyorum. Benim tipim değil.
-Öyle mi? -Hepimizin bir tipi vardır.
-O senin tipin. -Evet. Peki senin tipin ne?
Evet. Evet.
-Yine sesler... Neden? -Bazen sesler çok şey anlatabilir.
"Evet" demek bu kadar mı zor?
Ben "Güzel mi?" diye sorunca "Evet" deyip geçersin.
Evet, evet. Aslında beni dürüst olmaya zorladın.
On dakika önce yanıma gelip
“On dakika sonra sana kız arkadaşımın fotoğrafını göstereceğim” deseydin
seni çok mutlu edecek bir yalan uydurabilirdim.
Yani benim suçum mu?
-O ses ne demek? -Büyük ihtimalle öyle.
Pekâlâ askerler.
-Vakit geldi. -Çavuşmuş
Dua edip hücuma hazırlanın.
Emrimle birlikte siperden çıkıp ölü bölgeye saldıracaksınız.
Kurşun yağmuru altında koşacaksınız.
Sonra Fritz’e varıp o piçlere saldırıp delireceksiniz!
Delireceğiz yani. Ben zaten delinin tekiyim.
Ben de delirebilir miyim?
-Delirmek! -Delirmek!
Kaiser'i alt etmeye hazır mısınız?
Ya, ya, ya! Yala da yala...
Yala! Kaiser'i yala!
Hücum!
Kalkıp çıkın. Siperden dışarı! Hadi çocuklar! Hadi!
Önden git. Hadi. Önden git.
Hadi David, çık şuraya! Hadi, devam et!
Annecim.
Er David! Kıpırda!
Hadi askerler! Gidelim!
Kıpırdayın!
Er Wallace, oyalanmayı kesip kıpırda.
-Emredersiniz komutanım. -Bir saniye çavuş.
Tamam.
Yaşıyorum!
Aman tanrım! Yaşıyorum!
-Teşekkürler Tanrı'm! -Ne oldu?
-Vuruldum. Vuruldum.
Nerede? Hiç kurşun deliği yok.
Kurşun tam içimden geçmiş olmalı.
-Bu bir mucize. -Sağlıkçıyı çağırıyorum.
Sağlıkçı mı? Hayır, hayır. Sağlıkçıyı rahatsız etmeyin.
Kesmesi gereken uzuvlar vardır. İşi çoktur.
Sağlıkçı falan istemiyorum.
Gayet iyi görünüyorsun.
Galiba ne olduğunu anladım.
Sanırım kurşun başımın yanından vızıldayarak geçti.
Evet.
Sonra da bayıldım.
Ama doğrusu, oldukça sağlıklı görünüyorsun.
Ölmüştüm. Öldüğüme inanmıştım.
-Kurşun yok ama öldün mü? -Hayır.
Öteki dünyaya gittiğimi sandım.
Öteki dünyada da kendi zihninden kaçamıyorsun demek.
Hâlâ aynı kişisin, üstelik pek de sevmediğin biri olarak.
Yani öteki dünyanın pek bir cazibesi yokmuş.
Öteki dünya var ama umduğun kadar cazip değil.
-Başka bir teori öne sürebilir miyim? -Tabii ki.
Bence vurulmuş numarası yaptın
ve biz kurşunların altındayken orada yatıp durdun.
Hiç kuşkusuz bu, hayatım boyunca bana söylenmiş
en aşağılayıcı ve iğrenç şey.
Bunu nasıl söylersin?
Tamam. Sanırım anladım.
Daisy hakkında söylediklerim yüzünden, değil mi?
Evet. Kesinlikle.
Bu konuyu epey düşündüm
ve her şeyi baştan gözden geçirdim.
Tamamen yanılmışım.
Ben neler saçmalamışım. O kadın taş gibi.
Ne kadar şanslı olduğunun farkında mısın?
Onu hem sinemaya hem de yemeğe götürürdüm.
Her ikisinin hesabını da ben öderdim.
Ona şampanya alır, evine kadar eşlik ederdim.
Ve beni içeri davet ederse hiç düşünmeden
-içeri dalardım. -Hayır, hayır. Yeter.
-Bu kadarı fazla. Cidden fazla. -Ben de...
Böyle bir fotoğrafı
-çoğaltmanın yolu var mı? -Yok.
Yani vurulmuş numarası yapıp
bebek gibi yere yatmadın, öyle mi?
Lanet olsun, hayır! Hadi ama dostum. Ben her an hücuma hazırımdır.
-Öyle mi? -Savaşa bayılırım.
-Buna bayılıyor musun? -Bu, benim için yaşam.
-Bu, yaşam. -Evet.
-Yaşadığımı hissediyorum. -İşte bu harika.
Sonraki hücuma liderlik edersin.
-Ben hücum ederim, liderlik değil. -Baksana çavuş!
-Bu da ne? Ne? -David hücumda lider olmak istiyor.
-Onu demedim... Hayır, ben lider değilim. -Harika.
-Ben lider değil, hücumcuyum. -Cesaretin yok sanıyordum.
-Ben... Yok zaten. -Demek ki varmış.
Hayır, yok. O öylesine söylüyor.
-Göster cesaretini. Hadi. -Ben istemiyorum... Ne?
-Kafayı mı yedin? -Hadi.
Hücuma liderlik edemem.
Bir kere topallıyorum ve bağırsaklarıma güven olmaz.
Er David, galiba seni hafife almışım.
İşte bu. Savaşta liderimiz sensin.
-Ne? Ben mi? -Aynen öyle.
Bayrağı taşıyamam. Kahvaltıyı fazla kaçırmışım.
-Saçmalık. -Ne?
Alayın sancaktarı sensin.
-Bayrağı mı taşıyacağım? -Aynen öyle.
Bu resmen "Beni vurun" demek gibi.
-Ne? Bu bir... -Bu bir onurdur.
Onur gerekmez. Ben mütevazı biriyim.
-Bayrağı al. -Hayır, hayır. Sen al.
-Sen al! -Hayır, sen!
-Çavuş bir göz atmamı söyledi. -Tamam.
Piç kurusu! Ya bayrağı alırsın ya da bu sopayı kıçına sokarım.
Tamam.
Wallace'ı vurdular!
Bizzat.
1 Aralık 1955'te, Rosa Parks, Alabama'nın Montgomery kentinden
otobüsle evine dönerken, otobüste
otobüsün ön kısmını beyazlara ayıran ve siyahları arkada oturmaya zorlayan
ayrımcı kurala karşı gelerek yerini beyaz bir adama vermeyi reddetti.
Ne var ki Rosa yerinden kalkmadı.
Tutuklandı ve bu tavrıyla genç Martin Luther King Jr. liderliğindeki
siyahi toplumunu harekete geçirdi ve Montgomery Otobüs Boykotu'nu düzenledi.
Bir yıllık boykotun sonra ABD Yüksek Mahkemesi
otobüslerdeki ırk ayrımının anayasaya aykırı olduğuna hükmetti.
O otobüsteki tutumuyla Rosa Park, ırk ayrımına karşı verilen mücadelede
onur ve cesaretin sembolü oldu.
Ama çok az kişinin bildiği bir geçek var. Bunu daha önce de bir kez denemişti.
CLEVELAND CADDESİ
Geç.
Affedersiniz.
Şoför!
-Arkaya geç. -Hayır.
Sana otobüsün arkasına geç dedim.
Ben de hayır dedim.
Bu durumda seni tutuklatmam gerek.
-Öyleyse buyur, tutuklat. -Tamam o zaman.
Cidden mi? Bu işe hiç kalkışmayalım, olur mu? Ben burada çok rahatım.
O kalkarsa ben de kalkmak zorunda kalırım sonra da bu herif gelip araya kayar.
Belki de koridor tarafını ister. Sonu kavga olabilir.
Saçmalık. O burada oturuyor. Arkaya geç. Hadi. Yürü bakalım.
Sen de. Sen, devam et. Şoför! Hadi.
Evet sen. Devam et.
Çok naziksiniz.
-Birinin söylemesi gerekiyordu. -Âmin.
Nereye gidiyorsun?
Pazara.
Büyük bir alışveriş olacak. Yani çok şey alacaksın.
-Büyük bir alışveriş mi? -Hayır.
-Ne alacaksın? -Sebze. Birkaç tane de şeftali.
-Adın ne? -Rosa.
-Ben de Murray. -Memnun oldum.
Memnun oldum Rosa. Rosa adında bir teyzem vardı.
Müthiş bir kadındı. Oldukça gösterişli hatları vardı.
Hayli müstehcen bir espri anlayışı vardı.
Bunun 12 yaşındaki bir çocuğu nasıl etkilediğini sen düşün.
-Kendi teyzeniz hakkında mı? -Evet.
Aileye gelin olarak mı geldi?
Hayır. Annemin kız kardeşiydi.
Bir iyilik isteyebilir miyim? Şu kazağı çıkarmak istiyorum.
Şu kolu çeker misin?
Beyefendi, siz biraz terlemişsiniz.
-Teşekkürler. Rahatladım. -Tamam.
Teşekkürler. Bir şey soracağım.
Diyelim ki birinin evindesin ve sırtın fena hâlde kaşınıyor.
Orada bir sırt kaşıyıcısı görsen kullanır mıydın?
Yoksa duvarın köşesine sürtünüp kaşımaya mı çalışırdın?
Kendi başına.
-Hayır, kullanmazdım. -Anladım.
-Başkasının diş fırçasını kullanmak gibi. -Katılmıyorum Rosa.
Sırtla ağzı bir tutamazsın.
Peki ya orada bir sırt kaşıyıcısı olmasa sence ne yapardım?
Mutfağa gider, bir çatal alırdım. Sonra da banyoya giderdim.
-Hayır. -Sırtımı onunla kaşırdım.
-Tanrım. -Çatalı yıkar, yerine koyardım.
Ve inan bana Rosa, dünyada sırtını çatalla kaşımanın verdiği histen
daha güzeli yoktur.
Gördün mü? Sorun çözüldü.
-Yanında okunacak bir şey var mı? -Yok.
Galiba otobüse binerken okuyacak bir şey getirmeliyim.
Burada etrafa boş bakacağıma bir şeyler okurum. Okumayı severim.
-Yalnız mı yaşıyorsun? -Aslında Rosa, evet.
Bir sürü bitkim var.
Çoğu öldü çünkü onlarla hiç ilgilenmiyorum.
Bir de adımı söyleyen bir muhabbet kuşum var. "Murray! Murray!
Murray! Murray!
Nasılsın Murray?"
-Kendi sesini duymayı seviyorsun sanırım. -Hem de çok.
Baksana Rosa, şu Paul Bunyan da kim? İyi biri mi kötü biri mi?
İri biri diye hatırlıyorum.
İnsanlar, ıstakozun her yeri yenmez diyor
-ama bence bu doğru değil. -Ne?
Filmlerdeki gibi pencere önünde soğumaya bırakılmış turta hiç görmezsin.
Ve inan bana, pek çok pencereye baktım.
Niye pencerelerden içeri bakıyorsunuz? Turta için mi?
Dün Sıkı Polisler'i izledin mi?
Daha ilk dakikadan kimin yaptığını anlamıştım.
-Bir şey sorabilir miyim? -Tanrım.
Diyelim ki soyuldun.
Seni soyanın siyah mı, yoksa beyaz mı olmasını tercih ederdin?
Güzel soru, değil mi? Çok ilginç. Bir düşün.
İşin bir de sosyolojik yönü var.
Neden soyulmayı düşüneyim ki?
Haklısın ama diyelim ki oldu. İlginç...
-Bunu neden düşündünüz? -Birden aklıma geldi.
-Dua eden biri misiniz? -Bence zaman kaybı.
Düşünceleriniz için dua etmeliyiz.
-Düşüncelerim için dua mı? -Evet.
Belki size biraz huzur ve sessizlik getirir.
-Sence huzura mı ihtiyacım var? -Evet.
-Neden böyle düşünüyorsun? -Neredeyse her şey yüzünden.
-Tamam. -Hadi gözlerimizi kapatalım.
-Kapatıyorum. -Kapatın.
-Gözlerim kapandı. Tamam. Evet. -Yüce Tanrı'm,
bugün Bay Murray için dua ediyoruz.
Tanrı'm, onu ruhunla sarmala. Ona huzur ve dinginlik ver.
-Evet. -Düşüncelerini sustur.
Şimdi Murray, Tanrı ile paylaşmak istediğin bir şey var mı?
-Evet. Evet, tabii. Evet. -Evet. Söz sende.
Tanrım, farkındaysan
yaklaşık sekiz yıldır sevişmedim yani...
-Tanrım. -Bunu biliyorsun.
Belki bana biraz yardımcı olabilirsin.
Karşıma birini çıkarıver. Öyle çok seçici de değilim.
Biraz kilolu olabilir. Tabii bana fil gibi birini gönderme
ama makul ölçüde kiloluysa sorun değil. Buna takılmam.
Kızıl saçlı olsa fena olmaz.
Aslında evet, kızıl saçlı.
-Rosa? Nereye gidiyorsun? -Otobüsün arkasına.
Sen duaya devam et Murray. Haydi millet, beni de dâhil edin.
Neyse, dediğim gibi, kızıl saçlı biri. Bu muhteşem olurdu.
Cidden ama çok çilli de olmasın.
Tercüme: Özge Çakır Lafçı