70 ETA 80EKO HAMARKADETAN ERROMAN FALTSUTZAILE BATEK
PERTSONAI, INDAR ETA SEKRETU ITZELAK TOPATU ZITUEN
HAU BERE ISTORIOA DA
EDO BERTSIO POSIBLE BAT, BEHINTZAT
Hil nintzen egunean, elkartzekoak ginen.
Baina ezin izan nuen.
Ez zuen hala amaitu behar.
Hiltzen zarenean, zure bizitza osoa ikusten omen duzu.
Ba nik ez nuen kakarik ikusi.
Gizon askea izan nahi nuen,
baina kristoren prezioa ordaindu nuen.
Ez!
Azkenean, galdera bera da beti.
Nahi duzun lekura iristeko,
zer egingo zenuke?
DUCHESSA LAKUA, HIRU URTE LEHENAGO
Beti gu hirurok genbiltzan iskanbilatan txikitan,
gure herrixkako alprojak.
Baina nork bizi nahi du mihise batean sartzen den tokian?
Nik ez.
Aizue, benetan.
Izugarri berandu nabil.
Ba bukatu arte itxaron.
- Hemen ez duzu ezer jarriko? - Lainoa.
- Betiko legez. - Eta zer?
Ba lainoa margotzeaz nekatuta nagoela, joder.
Ea, utzi niri gure herria egiten.
Altzairutegian sartzeko presaz?
Aizue, meza garrantzitsua da. Apezpikua dator.
- Hara, apezpikua. Horra presa. - Bai, jakina.
Tira. Ni banoa. Nire autoa da dena den.
Eta arrenka nabil!
- Ez goaz? - Bai, goazen.
Traste honek Erromara hautsi gabe eramango gaitu?
- Noski baietz. - Benetan?
Immacolatak ez dit inoiz huts egin.
Tira, atsegin ala ez, tertium non datur.
- Zer dio honek? - Nik zer ostia dakit?
Nork geldituko gaitu?
- Nork geldituko gaitu? - Tira!
Ea, Vittorio!
Apaiz bat, langile bat eta artista bat Erromarantz.
Txiste baten hasiera dirudi.
Baina historia egitear geunden.
Hau kaka.
Orduan, festa zen Erroma.
Apezpikuak, artistak, gaizkileak, politikariak, gorriak, faxistak.
Denetarik zegoen.
Eta gero, neu.
Erromako margolari onena izan nahi nuen.
Hiri hartarako ez zegoen mihise nahikoa handirik.
Lehen hilabetetan, jendea margotzean
lortzen nituen irribarreak gogoratzen ditut.
Andrea?
Gero gosea gogoratzen dut,
baita hotza ere.
Erretratua egingo dizut.
- Aupa, lagun. - Ezin dituzu denak hartu.
- Zer ostia? - Asko dituzu.
Parteka ditzagun. Nik ere jan behar dut. Eseri.
Eta kaleetako gorpuak gogoratzen ditut, bonbak.
Baina zer axola niri?
Banekien Erromak bilatuko ninduela.
- Kaixo! - Aupa!
Goazen nire etxera.
Hiri honen gakoa pazientzia edukitzea zen.
Bihar edo etzi, neu ere festara eramango ninduen.
Noren etxea da hau?
"Artista" esaten diote.
Tipo hau artistatzat dute? Behar genuena.
Huraxe da.
Sofan txolindua dagoena.
Donata, hotz naiz.
Aizu!
Hotz naiz.
Hotz dago, bai. Zoaz ohera.
Hiri honetan hotz dago beti.
Neure herrian zein hotz dagoen bazeneki.
Donata, laztana, zatoz.
Bihotza.
Ezin duzu beti hala bukatu.
Hemen nago.
- Zer beste hartu duzu? - Hemengo dena berea da?
Hemengo dena berea da.
Pentsa margotzen baleki irabaziko lukeen dirua.
- Zu aditua al zara? - Artista naiz.
Ni arte-merkataria.
Ba nire lana erakutsi diezazuket.
Bera baino hobea bazara, baliteke denbora bilatzea.
Nola sinatzen duzu lana?
Toni della Duchessa.
Baina Toni "i" letraz.
Ez Little Tony ipotxa bezala.
Edo Tony Curtis. Edo Tony Renis.
- Aizu, doako aholkua nahi? - Bota.
"I" letraz ala ez, izen horrek ez du salduko.
Ez du graziarik.
Ondo da. Bihar aldatuko dut.
Eta zer?
Zure koadroak erakutsiko dizkidazu?
- Non duzu autoa? - Autoa?
Hori bai iraina.
Erromako ibilgailu bikainean goaz. Zatoz.
- Zer duzu ilean? - Ez dakit, zer dut?
- Gauza bitxia duzu hor. - Kenduidazu.
Beste norbaiten ibilgailu bikaina ba.
Lapurra ala artista zara?
Zer alde dago?
Beti erantzun azkarra, e?
Besteak dira motelak. Igo.
- Non igo? - Tira, igo.
- Non baina? Itxoin! - Ea.
- Itxoin. - Aupa.
- Heldu nauzu? Bultzatuko? - Bai.
- Eroriko naiz bestela. - Kontuz!
Polikiago ibili, Toni "i" letraz.
Barkatu. Ez dakit zer esan.
Garbitzaileak libre hartuko zuen eguna.
- Ziur. - Bai.
Aizu, Toni, zer esango dizut.
Hau ez da salduko. Ez dago honetarako merkaturik.
Gaur egun, dena sinbolikoa da, abstraktua, kontzeptuala.
Eta zu figuratiboa zarela iruditzen zait.
Zer? Mindu al zara?
Ondo hartzea espero duzu ala?
Trebea bazara, hala ere.
Anatomia bikain egiten duzu.
- Horra, biluziak… - Biluziak.
Ohikoak ez badira, saltzen dira.
Hala al da?
Biluzi originalik ba al duzu?
Nola originala? Kuboz egina, Picasso bezala?
Bai, nahiko zenuke.
- Ez horixe. - Benetan?
Lehen gogoko nuen, baina gero saldu zen.
- Bai? - Zu gogoko zaitut.
- Zure biluziarekin has naiteke? - Ez zara eskatzen lehena.
Beti ezetz diot.
Bai? Nire zain zeundelako?
- Toni della Duchessaren zain? - Bai.
Bihar arte itxaron eta nire izen berria jakingo duzu.
Niretzat kremazkoa.
Kremazko croissant bat.
Edo brioche bat.
Banekien artista baino, lapurra zinela.
Nola lortu duzu hau?
Berniniren autorretratua.
Nondik atera duzu?
Kopia bat da.
- Kopia bat? - Kopia bat.
Ezin hobea da. Non aurkitu duzu?
"Aurkitu"? Neuk egin dut.
Bai.
- Bai zera. - Ba tira.
- Ados. Non ikusi zenuen originala? - Liburu honetan.
Ez didazu sinesten?
Toni, begira honi.
- Hau kopiatu zenezake? - Hau?
- Ondo begiratu. Ez dut… - Originala baino errealago.
Beti erraz kopiatu izan dut.
Ez da batere zaila hau.
Marrak oso soilak dira.
Pintzelkadak pertsonalagoak dira.
Zer da hau?
Lortzen baduzu, egidazu bisita.
Nire bizitza aldatzen zen bakoitzean, berehala ohartzen nintzen.
Lepoan zerbait sumatzen nuen, azkura baten modukoa.
Arraroa da.
Beti.
Aurrera.
Arazoa zera zen: nire bizitza ez zela aldatu zen bakarra.
Hau nor da, zu?
Ez.
- Besarkadarik ez? - Ez horixe.
- Ez? - Ba ez. Ospa hemendik.
- Zu bai itsusia. - Zozoak beleari.
Lana utzi dut.
Beroki dotorea lortu eta gero?
Berokia ez nabarmentzeko da.
Nork egin dizu inoiz kasurik zuri ba?
Zer esan nahi didazu?
Gure herrian nagusiei astindua emateaz aritzen ginela gogoratzen?
- Ahohandiak ginen. - Neu ez nintzen.
Brigada Gorriak ni bezalako batek zerbait egiteko aukera dira.
- Zuretzat ere. - Ni ez naiz inorena.
- Badakit. - Ba ez saiatu konbentzitzen.
Hala ere
laguntza behar dut.
Kutxa gotor bat zain duzu.
Etxean, eskuekin, moldatzeko behar nuena egiten nuen.
Tira. Sartu.
Zer da? Armategia?
Aizu! Zer ostia ari zara? Kutxa hemen dago.
Txikiak ginenetik, Fabionek beti honelakoetan nahasten ninduen.
Nola esango nion ezetz?
Geldi! Altxa eskuak.
Zer ari zara?
Ez mugitu. Utzi eskuak…
Goazen, Toni! Bizkor!
Atera! Toni, atera!
Erotu al zarete?
Geldi egon.
Begira ze etzaleku!
Etzalekua, bai.
Hor lo egiten dut XIX. mendeko ohean egitea arraroa delako.
Eroso egotea arraroa da?
Lurrean ere lo egin zenezake.
- Vittorio! - Badakit. Itxoin.
- Ezer ez zela esan duzu. - Berak esan du.
Nire ama erizaina izateak ez nau mediku egiten.
Tira, txikikeria.
Bai, txikikeria. Zer dira horiek?
Fabioneren lagun berrien gauzak.
Errifleak hartuko ditut. Eta pistolak. Bi emango dizkizut.
Ene Jainkoa!
Eta kutxako diruaren erdia zuretzat da.
Zuk hartu diru hori.
Niri ematen didazu? Kausagatik?
Ez.
Kausak jaten emango ez dizulako.
- Aizu! - Itxoin.
- Moztu eta kito. - Bai?
- Hola? - Bai.
Tira, nahi duzuna. Odolustu. Horra.
Esan dizut ez…
Eman gaza.
Egoerak ez du zentzurik.
Besoan zuloa duzula agertzen zarete, armekin…
Gu ez gara horrelakoak, lagunok. Gu…
Gu eliz mutilak ginen. Herrian eliz mutilak ginen.
Predikua bukatu duzu?
Ez, ez dut predikua bukatu.
Zer egingo duzu goizean?
- Aizu! - Bai.
- Lanpetuta nago. - Lanpetuta.
- Vittorio, guraizeak emango? - Ez.
Kendu musika gogaikarri hori.
Hemen al da?
Ene, begira zelako tokia!
Halako tokiek apur bat zanpatzen naute.
- Txiki sentiarazten naute. Zu ez? - Ez, Vittorio.
Edertasun hau ikustean, nola eskuratu pentsatzen dut.
Eta zuk ere nola eskuratu pentsatu beharko zenuke.
- Gelditu hemen. - Hemen?
Nola ezagutu zenuen arte-merkatari hau?
Zentzu biblikoan ezagutu nuen.
Jakina. Oso ondo.
Larrua jotzen.
Ulertu dut.
Ez, ez zenuen ulertu.
- Ez. Leihoa apurtuko duzu. - Beira bikoitza du.
- Utzi bakean! - Hori ez bada, agur.
Donata!
- Aspaldiko. - Begira zer ekarri dizudan.
Agur, Vittorio. Ospa. Lagunarekin moldatuko naiz.
- Baina aurkeztu… - Mila esker ekartzeagatik.
Hara.
Baina zer… Gorde hori.
- Ona, ezta? Sinatuta eta guzti. - Zatoz.
- Zer? - Atea hor dago. Sartu!
- Agur, Vittorio. - Itxoin.
- Tira, mesedez. - Adeitsua izan, aurkeztu.
Ez naiz apaiz batekin joango. Arraroa da apaizarekin joatea.
Berdin-berdina da.
Berbera.
Baita sinadura ere.
Aizu.
- Zer nahi duzu? - Hementxe nago.
- Hona aita Vittorio. - Kaixo.
- Garraio-burua.
- Ondo egin. - Bai.
- Urte askotarako. - Berdin.
Aizu.
Ea.
- Zer? - Badakizu zer.
- Ez. - Ezin duzu hori egin.
Bakarrik…
Utziko zaituztet. Mezara berandu iritsiko naiz. Agur.
- Agur. - Agur.
Zoaz aitortzera.
Nola egingo dugu hau? Oraingoz aurrerakina emango dizut, ados?
Zenbat nahi duzu? Zer asmo zenuen?
Ez naiz merkatuan aditua, baina…
Begira, hona salmentaren ehuneko hamar.
300 000 lira?
- Hiru milioi balio dituela diozu? - Gutxienez.
Ba ospatu beharko dugu.
Dantzan eramango zaitut.
Dantzari trebea zara?
Kristorena.
Biratu eta egundoko hartza ikusten du.
Aurrekoa baino are handiagoa.
- Hartz zuri itzela. - Bai zera!
Eta esaten du: "Esan egia. Ez zara ehizara etorri, ezta?".
Aupa!
Gure abestia zen eta joan zara.
Jaunak, hona Toni.
Toni, Balbo.
Balbo, Toni.
Kaixo. Aulkia hartuko dut.
Toni artista da.
Duela gutxi ezagutu dudan artista bat.
Faltsutzailea da.
Faltsutzailea.
Hara.
Eta…
Eta Balbok bitxiak ematen dizkit.
Lepokoak, eraztunak…
Prezio onaren truke, ez dut jatorria galdetzen.
Eta gaur, lepoko edo eraztunik ba al duzu?
- Nire neskari oparia egin nahi diot. - Benetan?
Aizu, Crocca, zer geratzen zaigu gaur? Eraztunik bai?
Ea ba.
Crocca kirolaria da.
Harri jasotzailea da. Eta zu?
Ez. Nola harri jasotzailea?
Tori.
Bi harribitxi hauek geratu zaizkit.
Biak nahi ditut.
Ez harrotu.
- Bi horiek… - Hiru milioi balio dute.
- Zer arazo dago? - Zer ari zara?
- Hamar aldiz baliotsuagoak dira. - Biak esan dut.
Txekeekin hegazkinak egiten ditugu.
- Bai? - Bihar erosi benetako diruarekin.
Astakeria galanta.
Donata, lasai. Ez da nire dirua.
Tira. Baina sinadura…
benetakoa bezain ona da.
Ondo, hartuko dugu.
Baina korolario bat dago.
Hitz horrekin astebete trabatu nintzen gurutzegraman.
- Batek daki zer ostia den, baina tira. - Zein da?
Guri adarra jotzen ari bazara,
Gidaria zure bila joango da.
Ezizena zergatik duen ikusiko duzu.
Korolarioa argi dago.
Beste txiste bat.
Agian badakizue.
Afrikako safariarena ezagutzen?
Kontatuko nizuen.
Ilargia han goitik…
Aupa.
Txekea hartu dute. Eta diru mordo hau eman digute.
Ondo. Elbarri bihurtzeko arriskua zenuen.
Ordea, gosaria ordainduko didazu.
Bai, gure taberna erakutsiko dizut.
Balbo, Crocca, Gidaria eta besteak…
Egia esan, banekien nortzuk ziren.
Orduan, Erroman denek zekizkiten bandakoen izenak.
Marcello, spuma bat emango?
Baina haiei buruz irakurtzea ez zen aurrean egotea bezalakoa.
Beti bakarrik.
Hauek jateko edo erakusteko al dira?
Horra beste komiko bat.
Balbo, zirkutik ekartzen dituzu?
- Billarrean aritzen zara? - Noski.
Totel, prestatu bolak Paul Newmanentzat hemen.
Zergatik esaten dizute Totel?
Ze… Ze…
Ze… Zeren…
Ados. Prestatu triangelua.
Ikus dezagun makilarekin trebea ote zaren.
Ostia.
- Artista? - Bai.
Zer? Donataren kopiak?
Ez hori soilik.
Neure gauzak ere baditut.
Gaitasun anitz ditut.
Aurrekoan, armategi bat hustu genuen.
Oraindik hortaz hitz egiten da.
Zu izan zinen?
Bai. Lagun batekin.
Guri baimena eskatu gabe
lan hori egin zuten sasikumeen bila ibili gara.
Eta hona zu.
- Kutxa baino ez nuen ireki. - Zertarako nahi dituzu armak?
- Nik ez. Nire lagunak baizik. - Eta zertarako?
Handiak politikarientzat dira.
Niri bi pistola eman zizkidan.
Politikari gorri ala beltzak?
Gorriak.
- Kolorea ere oker. - Niri bost axola koloreak.
Laguntzen didanarekin nago.
Goazen maisulan horiek ikustera.
- Itxaron hemen. - Bai.
Polita hau. Kastore baten zuloa bezalakoa.
Bizitzeko leku hobea lortuko dizut.
Ez dut hori behar. Lantegi bat baizik.
Benetakoa, argi egokiarekin, nahiko lekua, ez kaka hau.
Atelier bat behar dut.
Atelier bat?
Hau ere idatziko dut. Ba lortuko dizut.
- Benetan? - Baita bizitzeko ere.
Unetxo bat baduzu, lagundu eta kito.
Atelier baterako egun osoa dut.
- Hauek… - Bai?
Erosiko dizkizut.
Goazen, Michelangelo.
Hementxe. Horra ataria.
- Hau? - Bai.
Gure tipo baten biltegia zen lehen.
Baina epaile batekin hitz egitea bururatu zitzaion.
Dena hemen dago. Idazmakina, telebista… Egin nahi duzuna haiekin.
Sarrera txukundu, landare pare bat.
Txakurra hartu, larrua jo.
Horra.
Begira ze argi. Ez lehen bizi zinen hobia bezala.
Zer diozu? Atelier gisa ondo iruditzen?
Bai horixe. Baina ezin dut ordaindu.
Ez duzu ordainduko. Guretzat noizean behin lan egiten baduzu.
Nolako lana?
Kontu artistikoak.
Gutxi gorabehera.
Kendu matrikulak hauei. Badakizu egiten?
- Jakina. - Ondo.
Hori aurreko jabea da. Alderdi ez hain artistikoa ikus dezakezu.
- Ez, arren! - Zer egingo dut?
Non egingo dut? Belarrian edo begian?
Zuk aukeratu! Bata, bestea…
- Begia. - Ba begia.
- Ez, mesedez! - Ahoan, isil dadin.
- Arren, erruki zaitez. - Ireki ahoa!
- Ahoa irekiozu. - Mesedez!
Ez!
Mesedez! Arren!
Ez nion ezer esan epaileari. Ezer ez.
Arren!
Mesedez…
Ba?
Zatirik onena?
Ez zuen ezer esan.
Ez.
- Ez zuen hitz egin? - Ez.
- Hori esan du. - Ez, jada dena bota du.
Ez!
- Ez da hala? - Ez, ni…
Benetan, hitzontzi?
- Ez, ni… - Dena bota duzu, ezta?
- Ni… - Entzun dezagun.
- Ez. - Entzun dezagun!
Ni…
- Pikutara! - Ez!
Ez du berriz egingo.
Lasai. Kontakatilua zen.
Garbituko dute zu bihar etortzeko.
Tori.
Zuretzat da.
Modiglianiagatik.
Bildumari batek zortzi milioi ordaindu ditu.
Zer?
Nik % 30 hartuko dut.
Beraz, niretzat 2,4 milioi, eta hor 5,6 dituzu,
eman nizkizun 300 000 kenduta.
Hau da egin behar zenukeena.
Oso trebea zara.
Nahi duzun diru guztia irabaziko duzu.
- Zer egin behar dut? - Nola? Margotu.
- Kopiak? - Kopiak, noski.
Beste inork egin ezin duena egin ahal duzu zuk.
Baina ona izatea ez da nahikoa. Zer margotu jakin behar da.
Eta zuk hori badakizu, ezta?
Mende hasierarekin jo eta su aritu behar gara.
- Zirriborro horiek. - Azkura hori.
Norbaitek, azkenean, Erromako margolaririk onena naizela daki.
Hor dago. Bizitza berriz aldatzen da gutxien…
Ba?
Nirekin aritu nahi duzu?
Nola aritu?
Bihotz-kontuetan?
Baita ere.
Maitemintzen ari zara.
- Inoiz ez. - Maitemintzen ari zara.
Ni ez naiz maitemintzen.
Ezta ni ere.
Monet, Boccioni, De Chirico. Denak. Denak margotzen nekien.
Oso trebea nintzen.
Den-dena. Dena beteko dugu.
Denek nahi dituzten koadroak geuk edukiko ditugu.
Hil horietako dena gogoratzen dut.
Baita zoriontsu izatea ere.
Sabaian parketa dago.
- Bai. - Sabaian ere parketa dago.
Eta hau
gu biontzako logela da.
Biontzako?
Zeuk esan duzu.
Horrelakoa irudikatu nuen neure bizitza.
Eliz mutilak ginela esan dizu?
- Ez horixe. - Ez dut aukera izan.
- Hirurok ginen. - Bai zera.
Bai. Gero bota ninduten.
Fabione fabrikan hasi zen eta orain politikan dabil.
- Eta hor duzu Vittorio. - Zergatik bota zuten?
Jan ezazu tarta.
Zein arrazoi nahi duzu ematea?
Tira, lapurtzen zuelako.
- Pintzelak erosteko. - Bai.
- Ba zu zara koherente bakarra. - Koherentea bera?
Ez zuen apaiza izan nahi. Diruan zuen interesa.
Ez da egia. Hori baino konplexuagoa da.
Esaiozu zure amak zioena.
- Apaizak dotoreago… - Apaizek jaten dute!
Apaizek jaten dutela!
Kasurik ez, Vittorio.
Ondo. Eta?
Familia pobrea, aukera gutxi.
Ikasten jarraitzeko modu bakarra zen.
Eta tira.
Zure amak arrazoi zuen.
Dotorea bada, ezta?
- Mila esker. - Dotore-dotore.
Aizue, zernolako antza duzue.
- Bai? - Bai.
- Dotorea naiz ba. - Dotore-dotorea.
- Zer nahi duzu? - Gauza bera.
Fabiok ikusi nahi zaitu. Zatoz mezara Ostegun Santuan.
Ondo.
Aizu, Donata atsegin dut.
Baita nik ere.
Honaino iritsi zarela, ez dena izorratu.
Denetarako denbora dago.
Norena da txatarra hau?
Aita, bat erosiko dizut.
- Denek beti autoarekin. - Balbo, kaixo.
Berandu naiz, baina lanpetuta nengoen.
Ordaintzeko, begira zer ekarri dizudan.
- Zer gertatu da? - Ezer ez.
Zer da hau? Francaren tiramisua?
- Ondo? - Bai, zu?
- Ondo. - Nor da Franca?
Baina zorionak arazo bat du.
Inoiz ez dela nahikoa.
Horra neure akatsa.
Artista gisa soldata ona omen duzu.
Oso ona.
- Zenbat balio zuen? - Zureak gehiago.
Bai?
Donatak badaki gauean diskotekara zoazela?
Zer jakingo du!
Misterio apur bat sortu behar da. Ezin zaio dena esan.
- Goazen. Tipo batek ezagutu nahi zaitu. - Nork?
Batek.
Zer ostia jantzi duzu?
Aupa, Balbo.
Hau Toni… Toni.
- Aupa. - Sansiro, Toni.
- Urte askotarako. - Berdin.
Pasaporte bat behar du.
Ondo. Haur baten pasaportea egingo diogu.
Txantxak atsegin ditu.
Aduanakoa bazina, ni edo zu geldituko zenuke?
- Ni. - Hain zuzen.
Eta oker samar.
Ontasuna da indartsuen arma.
Benetako pasaportea ekarri duzu?
Goazen.
- Tira. - Ez zatoz, Balbo?
Ez. Dantzan arituko naiz.
TITULARRAREN SINADURA SINADURAREN EGIAZTAPENA
Kito!
Aizu.
Edoardo duzu izena orain.
Primerakoa da.
Tira, nire lana da.
Balbok esan duena egia da, ba.
- Mesede bat zor dizut. - Bai.
Zapian korapiloa egizu ez ahazteko.
Zergatik esaten dizute Sansiro?
Bi gauzetan sinesten dut.
Bat Interra da.
Ni ere Inter-zalea naiz.
Altobelli?
Gainbaloratua.
Oriali?
Oriali ona da.
Baresi?
Txapeldun hutsa.
- Aupa zu, Toni. - Ondo izan, Sansiro.
Aupa zu.
Eta aupa Inter!
Beti.
Fabio!
Begira noraino iritsi den.
Faxistekin zabiltza?
Nork esan dizu hori?
Begiradazu hitz egitean.
Trenetan jendea hiltzeko bonbak jarri zituzten faxista putak?
Ni ez nabil inorekin.
Denbora galtzen. Zurekin politikaz aritzea alferrik da.
Oinak hautsi nahi dizkiozu?
Barkatu.
Vittorioren arabera, idazmakina-denda antzeko bat duzu.
Egia al da?
Eta guretzat ere baduzu?
Buru birakorreko IBM bat daukat.
"R" teklaz gain, bikaina da.
Ba egidazu mesede bat.
Bihar, jar ezazu Ford gris baten maletategian.
Denda kanpoan egongo da.
Ondo, Fabio.
Mila esker.
Begiraiozu aurpegiari.
A ze lastima.
Utzi niri.
Zu ikusi nahiko zintudan hori egiten.
- Banoa. - Astakeriarik ez.
- Agur. - Agur, Fabio.
Zaharkitua zara. Fruta haurrentzat dela uste duzu. Baina ez da hala.
Marrubia eta limoia onenak dira, benetan.
Ba zuk jan. Zer ostia nahi duzu?
"Harritua, ziurtua".
Zurtua.
Banekien. Limoiak xaboi zaporea du.
Bazen garaia. Lan eginarazi zizuetela uste nuen.
- Zapore asko zeuden. - Limoia nahi zuen.
Bilera aspaldi antolatuta eta izozkiagatik izorratuko dugu?
- Haurrak al zarete? - Hamar minutu ziren!
Hamar minutu.
Zenbat kosta dezakeen badakizu?
Itxoin, adi.
Aldo Moro ohoragarria, Kristau Demokraziaren burua,
bahitu berri du terrorista talde batek Erroman.
Izugarria.
Gertaera…
- Nola ostia egin dute? - Igo bolumena.
…bere parlamentu-egoitza kanpoan gertatu da.
- Tiro egin diote… - Ea, goazen!
…Kristau Demokraziaren buruaren eskoltari.
Gero behartu dute…
Bahiketa berri bikaina da.
Honelako garaietan inbertitu behar da.
Eta eraikin hauek aukera itzela dira.
Ez al da hala?
Jakina, Zu Pippo.
Bai.
Toni.
New Yorkerako dokumentuekin
lagundu ahal diguzula dio Balbok.
- Nahi duzuna. - Ondo.
Virginiak behar duzuna emango dizu.
- Bai koadro politak. - Abangoardia da.
- Merkatuak nahi duena. - Ondo salduko dira.
Eta honako hauek?
Hori neurea da.
Ondo saltzen da?
Ez hainbeste.
Zer iruditzen, Virginia?
Atsegin dituzu?
Badakizu zer?
Erosiko ditut.
Zenbat balio dute?
Ezin dut preziorik jarri, gustatzea ohorea da.
- Pertsona egokia zarela uste dut. - Zertarako?
Gauza berezi bat margotzea nahi dut.
Baina niretzat.
Napoleon.
Aproposa da.
- Gai izango zara? - Hau?
Berdin-berdina egingo dut, eta oparia izatea nahi dut.
Balbo.
Toniren heziera ikusten?
Erromatar guztiak halakoak bazinete. Baina ez zarete beti.
Tira. Eduki pazientzia apur bat. Erromatarrok…
Historiarik ez, inprobisatzen dugu.
Baina kontuz ibili.
Esamesak dabiltza.
"Balbok gehiegi hitz egiten du", diote batzuek.
"Beti berriketan dabil".
Benetan? Nortzuek diote?
Ez da inor. Ahotsak baizik.
Ahotsak? Tira. Esamesak mamuak bezalakoak dira.
Beti inguruan, baina nork sinesten du?
Ni banoa.
Apartamentura noa.
Atera lagunduko dizut.
- Dokumentuak zuk emango dizkidazu? - Bai.
Osabak ez dizu erantzuten utzi.
- Zer? - Koadroei buruz.
- Zureak? - Atsegin dituzu?
Begira, ez naiz aditua,
baina kopiekin alderatuta,
zeureak errealagoak dira, ederragoak.
Baina tira, niri kasurik ez egin.
Atsegin badituzu, bazara aditua.
Erretrato bat nahi?
Agur.
Antonio?
- Toni. - Toni.
12:50ak aldera ziren prentsa aretora deitu zutenean.
Hau esan zuten:
"Telefono-kabina batean, Via Teulada kalean,
Brigada Gorrien liburuxka bat dago".
Liburuxkak makinaz idatzi ziren eta ohiko bost puntako izarra zuten.
Vittorioren arabera, idazmakina-denda antzeko bat duzu.
Buru birakorreko IBM bat daukat. "R" teklaz gain, bikaina da.
Brigada Gorrien bigarren mezua,
Turinen, Erroman, Milanen eta Genovan aurkitua, benetakotzat dute ikerlariek.
Otoitz egin dezagun Aldo Mororen alde.
Aita santuak ez zuen galdu nahi…
Brigada Gorriek liburuxka kaleratu dute arratsaldean,
jada saileko seigarrena,
Aldo Mororen bahiketari buruz.
Liburuxkak, itxuraz aurrekoen antzekoa dena,
"Mororen galdeketa" delakoa amaitu dela dio.
Erruzko epaia eta heriotza-zigorra aipatzen ditu.
…pase arriskutsua zen hori, erdialderantz doa orain,
Oriali ondo kokatuta zegoen.
Collovati azkar dator eta moztea lortu du,
kornerrera bidaliz.
Zortzi minutu pasa dira bigarren aldiaren hasieratik.
Askoz hobeto ari dira…
- Kaixo. - Kaixo.
- Noizko da? - Hamar egun barrurako.
Markoa zaharkitu behar da ere. Egingo duzu?
Noski baietz. Gauguin oso erraza da.
Hau norentzat da?
Lagun batentzat.
- Zenbat ordainduko digu? - Ez digu ordainduko.
Egizu Gauguin lehen, horrek ordainduko digu.
- Agur. - Agur.
Zer… Aupa.
Une txarra?
Ez.
- Sar naiteke? - Bai.
Dokumentuak. Zu Pipporenak.
Hemen ondo?
- Erretratoa egin nahi zenidan. - Egia.
- Argi ona dago hemen? - Ezin hobea.
Eroso jarri. Eroso egon behar duzu.
Txaketa kenduko dut. Erosoago egongo naiz.
- Ez zaude oso eroso, ezta? - Ez, oraindik ez nago eroso.
Ba kendu oinetakoak.
Orain bai.
Hobeto.
Aizu.
Erretratoa egiten ari al zara?
- Nik? - Bai.
Gero egingo dugu erretratoa.
Argi hau atsegin dut.
Toni!
Nor arraio da hori?
Zure bila dabiltza.
Beti dabiltza nire bila.
- Aupa! - Azkar. Joan behar dugu.
Jostunak ikusi nahi zaitu.
- Zer nahi du? - Nik zer ostia dakit?
Ezagutu nahiko zaitu.
- Ba ezagut dezagun. - Aizu.
Ez izan ergela.
Hauek istorioko tipo gaiztoak dira.
Gabon, Toni.
Gabon.
Galtza horiek handiegiak dira.
Modakoak iruditu zaizkit.
Baina zuk badiozu, sinetsiko dut.
Toni, mesede bat behar dugu eta nahiko presaz.
Brigada Gorrien adierazpen faltsua behar dugu.
Adierazpen faltsua?
Baina telefono-kabinetan eta zakarrontzietan
uzten dituztenen berdin-berdina, noski.
Hori egiteko gai izango zara?
Baietz uste dut.
Uste duzu?
Berdina egingo dut.
Ondo.
Hona orain arte egin dituzten adierazpenen kopiak.
Eta hona faltsuaren zirriborroa.
Bereziki, presidentea hil dela esan behar du.
Gainontzekoa asma dezakezu.
Eta hau…
Aurretik ordainduko didazu?
…izarraren zirkulua neurtzeko da.
Honela jakin daiteke egiazko adierazpena dela.
Argi?
Eta zergatik egingo dut?
Presidentea salbatu behar dugulako.
Ez al da nabaria?
Jakina.
Azken adierazpena seigarrena zen. Hau zazpigarrena.
Ez ahaztu.
"Modakoa".
Xelebrea.
Duchessa lakuaren gain-gainean gaude,
Brigada Gorriek haien zazpigarren adierazpenean
Aldo Mororen gorpua dagoela esan duten tokian.
Gaurko egunsentitik,
suhiltzaileek, poliziak eta carabinieriek ez dute ezer aurkitu.
Hau maisulana.
Ehunka ohar ematen ari dira poliziari, carabinieriei
eta poliziari, tokia aztertzen ari direnak…
Tira, nire ustez…
…zehatz-mehatz.
15ean emango dugula esaten badugu, ba 15ean egin behar dugu, Toni.
Eta ez dut barregarri geratu nahi
Napoleon hori egin nahi duzulako.
Bakarrik hitz egiten ari naiz?
…Duchessa laku inguruan,
agintariek eta ikerlariek kuartel nagusia ezarri dute…
- Hori ez dago zure jaioterritik gertu? - Bai. Gertu dago.
- Nora zoaz? - Vittoriorekin bazkaltzera.
- Eta Gauguin zer? - 15erako prest.
Apaindu gero. Konpentsatuko dizut.
Buzo profesionalek uraren eremu sakonean bilatu dute.
Foie gras jatera ekarri eta zopa hartzen duzu?
Foie grasa eta kabiarra ez dira niretzat.
Bizitza gozatzen ez dakizu.
Non duzu lepagora?
Ez al da beharrezkoa?
Ez, ez da beharrezkoa.
Elizaren arauek "arropa duina" diote.
Baina Erromak horren esanahiaren ideia oso desberdina du.
Zer duzu, Vitto?
Apezpikuak nire izena proposatu zuen monsinore izateko.
Baina beste norbaitek lortu zuen.
Vatikanoan lagun asko dituenak.
Agian, ez dakit, ni baino duinagoa zen.
Eta ni hementxe nago.
Baina ondo zaude. Benetan, kezkarik gabe.
Kezkekin ez zara ona.
Pentsa zelako ohea emango zizuten monsinore bazina.
Tira, zu pozik zaude. Zer? Zertan zabiltza?
Guztien onerako lanean.
Nik ordainduko dut. Banoa.
- Agur, Vitto. Ondo izan. - Bazoaz?
Zer ostia zabiltza hemen?
Dantzan. Ezin dut?
- Ba ez. Ezin duzu. - Ez?
Badakizu ezetz.
Zer axola zaizu?
Ez zaitu gogaitzen?
Halakoa da bera. Haur baten antzekoa. Ezin du eutsi.
Harrotzea atsegin du.
Behin ilehori bat, bestean beltzarana.
Bost axola niri.
Beren tokia dakiten bitartean.
Pozik bazaude.
Nortzuk dira horiek?
Ezagutzen dituzu? Aizu.
Itxaron hemen.
Hobe?
Hori ere modakoa da?
Lan ona egin dudala esatera bazatoz, itzuli ohera lasai. Badakit.
Ziurtatzen dizut.
Lan bikaina.
- Beste zerbait behar dugu. - Beste adierazpen bat?
Brigada Gorriei jakinarazi behar diegu diru pila lor dezaketela
presidentearen biziaren truke.
Aita santua bera ari da biltzen.
Aita santua?
Zenbat diru?
Hamar mila milioi.
Hamar mila?
Esaiozu zure lagunari salba daitekeela.
Denak salba daitezke, eta dirua hartu.
Barkamena eskatu Donatari hartutako denboragatik.
Aizu, entzun.
Nork esaten dizu hori dena?
Nire neskaren izena, Brigada Gorrietako laguna.
Zuk egin esandakoa.
Egia al da presidentea laster aurkituko dutela?
- Eguneko kontua da. - Eta zer egingo diezue gorriei orduan?
Laguna salbatu nahi?
Donata. Aizu.
Bihar Vittoriori deitu behar diozu. Baina galeriatik.
Garrantzitsua da.
Egingo duzu?
Zer?
Gure etxera datoz orain? Nor zen hori?
- Goazen ohera. - Ez, ez goaz ohera.
- Dona! - Nor zen, zer nahi zuen?
Eta ez esan nire onerako dela.
Mundu honetan 20 urtez mugitu izan naiz zu gabe.
Minik jasan gabe. Arazoak sumatzen ditut.
- Bai, ulertu dut. - Ez duzu ulertzen!
Zu arriskuan bazaude, ni ere banagoelako.
Zoaz hara. Sofa zain duzu.
Aurrera noa. Gero arte.
Asko azaldu behar didazu.
Aita santuak hamar miliar ditu. Gobernuak ez du negoziatuko.
- Hilda bukatuko duzue. - Bost axola zaigu hori.
Noren izenean da hau?
Ez dakit nor den. Behin mesede bat egin nion.
Aita santuak bizirik dagoela ikustean,
diruaren maleta emango dizue, orduan zuek Moro askatu.
Abisatuko dizut.
- Agur. - Kontuz ibili.
Aizu.
Aupa.
Zer da leku hau?
Zatoz. Ez dago astirik.
Hau hirugarren apala da. Hona iritsi.
Trapu hauek mugitu, maleta hemen utzi eta ospa.
Ez da inor egongo hemen.
Hona Moro bizirik dagoen froga.
Gaurko egunkaria dauka.
Fabio, zer ari zara?
Utzi dena, lagunduko dizut. Goazen hemendik.
Ahaztu gorriak, ahaztu faxistak. Goazen.
Toni.
Zu ustekabean sartu zara.
Ni egon behar naizen tokian nago.
Tipoa helmenean dugu.
Ez egin ezer trukea gertatu arte.
Apaiza etorri da. Hizketan ari dira.
Mikrofonoa hurbildu.
Poltsarekin etortzea espero nuen, baina Mororen argazkiak ditut.
Eta dirua?
Aita santuak oinaze etengabea jasan du,
baina azkenean trukea ez egitea erabaki du.
- Ez du laguna salbatu nahi? - Abisatzeko nator.
Ze ostia abisatzeko? Bai zera.
- Zer gertatzen da? - Apaiza joan da.
Tipoa helmenean dut, baina maletarik ez du.
Hala ere egingo dut?
Badoa. Dena den egingo dut?
Ez. Vatikanoak jakingo zuen eta operazioa bertan behera dago.
Atzera egin.
- Esan? - Vitto? Aizu, Vitto!
Zer gertatzen da?
Fabioneri deitu. Ihes egiteko esaiozu.
Palermo. Napolitik trenbidean bonba batengatik zatikatua,
30 urteko Giuseppe Impastato…
Hezkuntza Ministerioaren erabakia,
eskolak bozketa-gune gisa erabiltzea…
GR1 berriak!
Erroman berri garrantzitsua zabaldu da.
Hiri erdigunean gizon baten gorpua aurkitu dute.
Aldo Moro izan liteke.
Oraindik ez da egiaztapenik egon.
Gorpua zaku batean aurkitu omen dute.
Berriz, Erromako erdigunean, Caetani kalean, Argentina plazatik gertu,
Kristau Demokraziaren egoitzatik metro gutxitara,
baita alderdi komunistaren Botteghe Oscure kaleko egoitzatik ere.
Une honetako ziurgabetasuna eta mingotasuna ulergarria da.
Berri hauek, berriz diogu, ez dira egiaztatu.
Albiste-agentziek ez dituzte egiaztatu oraindik.
Barne Ministerioko adierazpenaren zain gaude.
Duela 70 minutu inguru,
brigada higikorraren eta unitate politikoaren autoak
iristen hasi dira Caetani kalera…
Barne idazkariordea, Nicola Lettieri, badago tokian,
politikariekin eta poliziarekin batera…
Ez dago autobiografiarik.
Poliziak egiaztatu omen du
Botteghe Oscure kalean aurkitutako gizona
Aldo Moro dela.
Jostunak ez du hitza betetzen.
Nire bi lagun kartzelatik aterako zituela esan zidan
Moro aurkitzen bagenuen.
- Aurkitu zenuten? - Horixe baietz.
Baina ez zuten ezer egin eta lagunak kartzelan ditut oraindik.
Ba nirea desagertu da.
Estoldetan ezkutuan egongo da.
- Nor ostia da Jostuna? - Orain arte lagundu digun norbait.
Jende asko bereganatu du.
Poliziak, epaileak, abokatuak… Nominan denak.
Baina esandakoa ez badu egiten, izorratuko dugula erakutsiko diot.
- Apaizak ere baditu. - Zer diozu?
Vatikanoko norbait.
Hamar miliarreko maleta eman behar zidan
Brigada Gorriek Moro askatzeko.
- Eta dena pikutara, ezta? - Bai.
Zortea izan duzu.
Maleta hartu eta ez zinen hemen egongo.
Jostunak ez zuen salbatu nahi.
- Zergatik hil nahi zuten Moro? - Zergatik?
Komunistekin koalizioa nahi zuen.
Zure lagun gorriak hil edo betirako kartzelara bidaliko dituzte.
Ze pena.
- Paul Newman zure ondoan, ezdeusa. - Azkenik.
Otsoa aipatu.
- Jokatzeko itxarongo dizut? - Ez, galtzeaz nazkatu naiz.
Ez, egindako tratuak bete behar dituzu, ados?
Nire herrian hau traizioa da.
Ikusiko duzu zuri eta zure txontxongiloari zer gertatuko zaizuen.
Mila esker. Eskerrik asko.
Araketak egin dira hainbat apartamentu, soto,
lurpeko toki eta garajeetan.
Trafikoa kontrolatzen jarraitzen dute.
Abiatutako ikerketei dagokionez…
- Hemen zaude? - Bai.
Bai.
Ez dakit zer esan. Hitzik ez dut.
Ohorea da gustatzea.
Harekin zeureganatu nauzu. Erabat.
Nahi duzuna eskatu, ados? Edozer gauza.
Badago zerbait.
…ustekabean herenegun.
Brigada Gorrien base garrantzitsua zen…
Laguna arriskuan dut.
Bildutako dokumentuek eta materialak egiaztatzen dute,
laborategietara eraman dituztenak…
Toni.
Ba al dakizu Napoleonek zer egin zuen
bere gizonak Errusian hotzez hiltzen zirela jakitean?
Badakizu?
- Ez dakizu. - Ez.
Ba hain zuzen. Ezer ere ez.
Ezer ez.
Ebidentziaren aurka egitea alferrik delako.
Baita arriskutsua ere.
Saiatu ulertzen.
Orain ondo pasa.
Donata?
Aupa.
Zer moduz festa, Toni?
Koadroa atsegin zuen?
- Zer ari zara? - Zer ari naizen?
Tratu bat geneukan guk.
Hautsi duzunez, ni banoa.
- Bi egunetan prest dago. - Bi egun?
- Ez duzu bukatuko. - Bi egun.
Hori ez da kontua!
Donata…
- Aferak ulertzen ditut. - Aferak?
- Bai. - Ze paranoia.
Bai, paranoia hutsa.
Kostata, baina ulertzen ditut.
Eta jasan dezaket ere niri gezur asko esatea.
Badakit, bai.
Baina ez dut ulertzen
zergatik ibili behar zaren
handiago sentiarazten zaituzten tipoekin.
Nik ez dut zerikusirik nahi.
Donata.
Eta koadroak hartuko ditut. Zuk behar al dituzu? Ez.
Aizu, Donata…
Bihar norbait bidaliko dut zu lagunekin egon ahal izateko.
Hau utziko dizut, baina, maitasun-keinu gisa.
Esnatzean, zer bilakatu zaren gogoratzeko.
Talenturik ez izatea baino txarrago zer den badakizu?
Apur bat izatea.
Apur batekin nahikoa delako
ezdeusa zarela ulertzeko.
Kopiatzekorik ez baduzu, ez zara ezer egiteko gai.
Zer diozu?
- Bukatu duzu? - Ez.
Ordutik aurrera,
dena pikutara joan zen.
Goodbye, au revoir.
Epa, ze ostia…
Toni eta ni txatartegian egon gara.
Balazta moztuta zegoen.
Manipulatu zuten.
Nor izan zen?
- Toni! Barkatu… - Ze Toni eta ze ostia!
- Zer egin zenion? - Geldi.
Zintzoa izan. Nahikoa.
Egun zaila da denontzat. Ulerkor izan gaitezen.
Sentitzen dut zure lagunarena, Toni.
Hala ere, esan badezaket,
ez nuen zure erantzuna espero.
Bat-bateko kemen eztanda.
Baina kemena edukitzeko gaitasuna behar da.
Badakizu zer beste ezin duzun eduki?
Jakin-mina.
Galdera hauek guztiak, nor garen, zer egiten dugun,
zure laguna nola hil zen.
Zer iruditzen?
Ikuskizuna utziko dugu adeitasunez hitz egiteko?
Bai?
Presidentearen autobiografia behar dugu.
Ez egunkarian argitaratutakoa, noski. Osoa baizik.
Ez gara bila gabiltzan bakarrak,
baina agian zure lagunak lehen aurkitzen lagunduko digu.
Ez dakit non dagoen.
Moldatuko zara.
Eta nahi ez badut?
Toni, esan dizut. Ezin duzu jakin-minik ez kemenik izan.
- Azkenekoz ikusi nauzu. - Ez dizut hori opa.
Hoa popatik hartzera!
Donata?
Ez, Toni. Vittorio naiz.
Vitto.
Zer moduz?
Dena ondo. Zu?
Bai, dena ondo. Esan.
Begira, lotsa apur bat ematen dit,
baina… Tira, pobreentzako nire jangela
donazioen beharrean dago, eta pentsatu dut…
Zenbat behar duzu?
Ba berritu behar dugu, zatika erortzen ari delako.
Zer ostia? Aizue!
- Zu Pippo. - Aupa.
Tira, zer moduz? Ondo zaintzen zaituzte?
Bai.
Ezer behar duzu?
Zopaz betetzen ari naute.
Zer moduz?
Toni.
Toni, bizitzan, hau behar da.
Norekin eta noren aurka zabiltzan jakin behar duzu.
Balbok ez zekien, ohartarazi banion ere.
Eta zuk akats bera egingo zenuen.
Hari ezin izan nion lagundu,
baina zure hileta saihestu dut.
Zeure tokian gera zaitez.
Istorio bat kontatuko dizut.
Duela asko, bankari bati diru pila eman nion.
Amerikan lan egiten aberastu zen. Inbertitu ordez, zer egin zuen?
Lapurtu zidan.
Iskanbilarik egin al dugu inoiz? Ez.
Isilak ginen, eta oraindik ere bagara.
Zain gaude.
Tira.
Gauza garrantzitsuekin pazientzia behar da.
Bost hil behar izan nituen pintzela berriz hartzeko.
Eta orain zer?
Nor nintzen nire eskuak gabe?
Nortzat nuen neure burua?
Ordaintzekorik ez zegoela uste nuen.
Baina Erroma biltzera dator beti.
Esan?
- Toni? - Vitto.
- Une egokia da? - Esan.
Berri onak ditut.
Nire dirua ondo erabili zenuen.
- Gustatzen? - Asko.
Aizu, zer moduz eskuak?
Ondo.
Eskularruak.
Horra!
Vittoriok ezagutu zuen. Nolakoa zen?
Donata emakume bikaina da. Izan ere, ez zuen merezi.
Haren falta sentitzen dut.
Denaren falta. Izugarri.
Nola begiratzen zidan.
Zera sentitzen nintzen…
Bizirik.
Bai, bizirik.
Izorratu nuen.
Beti izorratzen dugu.
Toni.
Joan behar dut.
Ahalik eta urrunen.
Salatzaileak ugaritzen ari dira.
Eta poliziak tiro egin lehen, besoak altxatzeko gero.
Lagunduko didazu?
Noski lagunduko dizudala.
Pasaporte bat egingo dizut. Esku hauekin ere.
Dirua ere badut. Ez asko, baina badut.
Ez dut behar. Pasaportea ondo.
Jakina, laguntza behar baduzu, eskatu.
Zer emango didazu, auto dotorea?
Horra. Banekien noizbait auto dotorea aipatuko zenutela.
- Oparitu zidaten… - Bai? Nork?
- Apezpikuak. - Aupa!
Noiz ezagutuko dugu?
Afaltzera eramango nituzkeen azkenak zarete.
- Azkenak? Zer ba? - Zer dute zure lagunek ba?
Lan gogorra saritzeko oparia zen…
Itxaron.
Joan aurretik, zeregin garrantzitsua dugu.
Oinak erabili, ez eskuak!
- Oinekin! - Zuretzako baloia behar duzu!
- Oinekin, Vitto! - Pasako duzu?
- Tira! - Aupa, Vitto!
Aupa, Vitto!
Ukitu!
- Fabio, pasa! - Altobellik gelditzen du.
Tira, Vitto! Buruz! Pasa!
Ez!
Ze traketsa.
Altobellik Oriali ikusi!
Orialik txilena!
Tira, buruz, pasa!
Gol!
Oriali!
Elkarrekin geunden azken aldia izan zen.
Zer ari zara hemen? Zer nahi duzu?
Barkamena eskatu.
Barkamen guztiak ez lirateke nahiko.
Proposamena ere badut.
Sal ezazu.
Zergatik?
Dirua behar dudalako.
- Dirua? - Donata.
- Dirua behar dut. - Zer ari zara? Altxa. Zer ba?
Ezkontzak garestiak direlako.
- Baina zer diozu? - Zuzen egin nahi dut.
- Erroma erdia gonbidatuko dugu. - Bai, ea.
- Soinekoak zera izango du… - Dandarra.
- Bai.
Arrosak, eraztun eramailea. Mesedez.
Donata, benetan diot.
Izorratu nuen, baina benetan da.
Tira, Toni.
Mesedez.
Toni.
Haurdun zaude.
Bai, haurdun nago.
- Benetan, ez zaitut behar. - Zer diozu?
Gure haurra da.
- Ez gaude elkarrekin. - Gure haurra da.
Zuk orain beste kontuak dituzu.
Egin dudan benetako gauza bakarra da.
Hara.
Arraioa, ezin hobea.
Artista naizelako.
Mila esker, Toni.
Tori.
Autobiografia.
Zenbat orri ditu?
Kaleratutakoaren bikoitza baino gehiago.
- Hainbeste? - Zertarako nahi duzu?
Diru gehiago irabazteko?
Hau nire bizi-asegurua da, Fabio.
Arrazoi duzu, politika ez dut inoiz ulertu.
Baina honek bizirauteko aukera emango dit.
Nora joango zara?
Suaren Lurraldera edo.
Suaren Lurraldea.
Gertuago balego, bisita egingo nizun.
Hobe ez egitea.
Bai ederra Erroma.
Berriz elkar ez ikustea hobe.
Zoaz negarrez hasi baino lehen.
Arraioa, nora ostia joango naiz?
Ez bazaitut berriz ikusten, zure erruz izan dadila.
Ergel halakoa, hitzak kendu dizkidazu.
Agur, Toni.
"Jakina, zuri zuzentzen dizut.
Baina denoz ari naiz. Alderdikoak, herrialdekoak.
Kontuz pentsatu, lagunok.
Izan independente.
Ez begiratu biharrerantz, etzirantz baizik.
Berriz diot, ez dut onartzen kristau demokraten epaia.
Ez dut inor barkatuko ez justifikatuko.
Noizean behin, erabaki okerretan pentsatzen dut.
Besteek merezi ez zituzten erabakiak.
Gero neure buruari dena berdina izango zela diot,
patuak harrapatzen gaitu eta.
Egia, lagun maiteok,
handiagoa da edozein hauteskunde-irabazi baino.
Esku batean milioika boto jarri, baina bestean egia atomo bat kendu,
eta galtzailea izango naiz.
Zentzugabea iruditzen zait, baina gakoa ez da gaiak azaltzea.
Zerbait egin ote daitekeen da, eta hori egitea.
Jendeak ezin al du ezer egin kasu honetan?
Lagun ugari genituen eta.
Nik dakidala, ahots bat ere ez da altxa.
Bat-batean, itxaropen izpi bat agertzen denean,
modu ulertezinean, hiltze agindua iristen da.
Noretta maitea, Jainkoaren eta zure eskuetan nago orain.
Otoitz egin nire alde.
Nire begi hilkor txikiekin ikusi nahiko nuke
egoera gero nola egongo den.
Argia balego, ederra izango litzateke".
Zer toki da hau?
Lantegi bat, baina ez da erabiltzen.
- Zergatik duzu ezkutuan? - Zer?
Zergatik duzu ezkutuan?
- Zer dago hor? - Nire etorkizuna.
Esan zer gertatzen den.
Sartu zure kontu putan.
Zuk aurkitu toki seguru bat hemen eta kito,
joango gara gero.
Aizu, Vitto.
Zer?
Edozer gertatzen bazait, emaiozu hau Donatari.
Ondo.
Maite zaitut, Vitto.
Flavio.
Ez dakizu mutila ala neska den.
- Mutila da. - Nola dakizu?
Sumatzen dut.
Imajinatu, hazten denean,
beste haurren marrazkiak kopiatzen baditu.
Tira, behintzat zure semea dela egiaztatuko dugu.
Ez dut nahi ni bezalakoa izatea.
Zergatik?
- Zu bezalakoa hobe. - Ez.
Bai, zu soilik.
Zu bezalakoa izatea nahi dut.
Ene, den-dena berdina ez.
Baina pena emango dit zu bezalakoa ez bada.
Zure esku ederrak ez baditu.
Mesedez, nekatuta nago.
Nekatuta nago.
Eta orain?
Apur bat hobe.
Itxoin, pasatzen ari zait.
Nire semeak nor nintzen galdetzen duenean,
zer esango diot?
Lapurra?
Faltsutzailea?
Beldurtia?
Zer iruditzen?
Besteek erabakitzeaz nazkatu nintzen.
Originala baino hobea.
Zatoz.
- Zer? - Igo hona.
Bai.
Aske izan nahi nuen.
Istorio honetako tipo gaiztoak izorratzeko.
Bankariak lapurtu zizun dirua. Ospitalean kontatu zenidana.
Intxitxu batek esan dit Aurelian dagoela, biltegi batean.
- Eta egia dio intxitxuak. - Berreskura dezagun.
- Ez ditugu lapurretak egiten. - NIk egingo dut.
Konfiantza gehiegi duzu.
Jada jakin beharko zenuke Joko Handiaren mahaian
bankuak irabazten duela.
Beti.
Geldi geratu. Lasai.
Baina jokalaria naiz.
Denak eman behar ditugula uste dut.
Diruaren zati txiki bat hartu eta joango naiz.
Donata eta umearekin desagertuko naiz.
Arrastorik ez.
Ados, Toni. Nire onespena duzu.
- Nola du izena? - Cesare.
Begira ze aurpegi.
- Tiro egin ahal diot? - Ez.
- Zergatik? - Hargatik.
- Gaueko txanda egiten du bankuan. - Errazegia dirudi, Toni.
Ez digute irekiko, baina ia…
- Zer arraio… - Txikitxo! Tira, abiarazi.
Ez dut ezer egin.
Nork dio baietz? Paseo bat nahi dut.
Oso ondo.
Nortzuk zarete?
Brigada Gorriak.
Goiz nator.
Errepikatu.
- Aizu. - Sartzen utziko?
Ireki du?
Behin barruan, Crocca arduratuko da.
Argi gera dadila muturreko pare bat emango ditudala…
Gabon.
Eman kaseteak. Emateko esan dut.
Azkar! Mugitzeko esan dut.
- Mugi zaitez. - Bai, tira.
Totel, ez kexatu. Aberats egingo zaitugu.
- Ea. - Hutsik dago!
Eskoba. Niretzat.
Altxa besoak! Geldi, ergel horiek!
Lagun iezaiezue, Brigada Gorrietakoak dira!
Lasai. Galtzen ari zinen, dena den. Ireki ganbera.
Bat, bi.
- Nork lotuko ditu? - Totelek.
- Ez, zuk. - Nik lotuko ditut?
Dirua! Bete poltsak, aurrera!
Azkar, tira! Oporretan joango gara!
Kartetan jolasten zeundeten?
Tira, ez da gure dirua.
Totel, esnatuko?
Ostia!
Mugitu, bizkor!
Margolanak, zigiluak, pasaporteak faltsutu nituen.
Nire sinadura herrialde honen historian ipini nuen.
Baina hau ez zen lapurreta hutsa.
Aizu.
Ez zen lapurreta.
Zer da hori dena? Joan behar dugu.
Artea da.
Ez zenuke ulertuko.
Aizue!
Zergatik aurpegi ilun horiek?
Tira, irribarre egin.
Irribarre!
Oso ondo.
BRIGADA GORRIAK
Ordena-indarrak mobilizatzen ari dira
bankuan lapurtu duen talde armatuaren egoera ulertzeko.
Antza, lau gizonek, biktimarik utzi gabe,
operazio bakarrean 30 mila milioi lira hartzea lortu zuten.
Errekorra gure herriko historian,
mendeko lapurreta dela esaten ari dira.
Arte kontzeptuala ez da zuretzat.
Bankuan utzi zenuena oso gustu txarrekoa zen.
Ez nengoen ziur
ea neurketa-zinta utzi
ala kaka.
Begira zure ironiak nora ekarri gaituen.
Leku egokia da hildako baten egunkariaz aritzeko.
Autobiografia duzu?
Osoa al dago?
Batek daki.
Baina atera zenaren bikoitza baino gehiago da.
Ikusten utziko?
Ez daukat hemen.
Oso zuhurra.
Inork oztopo egin gabe Italiatik joateko nahiko denbora nahi dut.
Orduan soilik emango dizut.
Nola dakit egingo duzula?
Ez dakizu.
Fidatu beharko zara.
"Tertium non datur", lagun batek dioen moduan.
Joango naiz. Bizitza aldatuko dut. Izena aldatuko dut, baita aurpegia ere.
Hilabete gutxitan.
Berri eman behar dut.
Badakizu non nagoen.
Noiztik ez zara konfesatzen?
Barkatu une bat.
Gutxi gara gauza ederrak antzematen ditugunok. Ezta, Vittorio?
Ezagutzen zaitut?
Lasai. Ni ere jostuna naiz.
Zure neurriak hartzen jarraitu ahal dut.
- Ados. - Ondo.
Hau luze samarra da.
Nire bekatuak aitortu behar ditut.
Tonik lagun apaiz bat zuela gogoratu nuen.
Baina egia esan, tipo aspergarria zinela uste nuen,
tira, pertsona on guztiak bezala.
Baina oker nengoen.
Ez zara batere aspergarria.
Nortzuk zareten jakin al dezaket?
Txosten bat dugu, kuriak egina,
Elizaren funtsez bidegabe jabetu zarela dioena,
sedan bat erosteko.
Hona.
Txosten horrek zu monsinore bihurtzea saihestu zuen, akaso.
Eta gero, Toniri jangelarako eskatu zenion dirua dago.
Duela bi urte berritu zenuten.
Nora zoaz, aita? Nora zoaz?
Nola gastatu zenuen diru hori?
Jatetxe frantsesetan?
Arropan?
Bitxietan?
Ez, begira. Azal dezaket…
Zalantzarik gabe.
Baina ez gara horregatik etorri.
Tonik, beharbada, inolako orririk zure esku utzi baditu,
estatuak berreskuratu nahi ditu, estatuarenak dira eta.
Ez, ez dut gogoratzen niri orririk eman izana.
Ziur zaude?
Ondo pentsatu. Jaunaren ordezkaria zara.
Gezurra esatea ez da egokia.
- Zin egiten… - Juramentuak are gutxiago.
Gainera, interesik baduzu,
Toni zure lagunak diru kopuru handia lapurtu du.
Estatuak ezertarako behar ez duen dirua,
eta, kasu honetan,
zure elizarentzako opari eskuzabala erraz izan litekeena.
Orriak baino ez ditugu nahi.
Eta esan nahi dizudan azken gauza:
Vatikanoan, maila altuenetan,
nire lana asko balioesten duen jendea dago.
Donata?
Egun on, Toni.
Donata?
Lasai, ez ditut haurdunak hiltzen. Galerian dago.
Esan.
Eseri.
Zatoz.
Zu hiltzeko enkargua dut.
Asegurua dut. Ez dizute esan?
Jada ez duzu.
Autobiografia. Zure lagun batek eman die.
Argi dago hain laguna ez dela.
Zer egin diozue?
Hau galdetu, hobe:
zer eskaini diote?
Zergatik esaten didazu?
Nola zergatik?
Ostia, gutxi gara Inter-zaleak.
Ezta? Elkar zaindu behar dugu.
Eta ez ditut zorrak ahazten.
Zenbat denbora dut?
Ez duzu.
Toniri min egingo diozue?
Ez. Oso ondo egiten du lan gurekin.
Eta eskuak? Nork hautsi zizkion?
Estatuak ez ditu eskuak hausten, aita.
Laster, monsinore esango dizut.
Egunen batean, kardinal agian.
Kardinal izan nahiko zenuke?
Beti galdera bera. Beti bera.
Nahi duzun lekura iristeko,
zer egingo zenuke?
Zenbat sakrifikatuko zenuke
zure ametsak
betetzeko?
Zuretzat, jauna.
Zer da?
Ez dakit. Barkatu.
Mila esker.
Beti galdera bera.
Beti bera.
Nahi duzun lekura iristeko, zer egingo zenuke?
"Beti galdera bera. Nahi duzun lekura iristeko…".
Oraingoan, lagunari agur esatea sakrifikatu dut.
Barkatu, Vitto.
Izugarri sentitzen dut azkenekoz ez ikustea.
Ezin zaitut besarkatu.
Baina zuk, Vitto,
zer sakrifikatu behar zenuen haraino iristeko?
Ni baino trebeagoa zara hitzekin.
Baina maite zaitudala jakizu.
Dena dela ere, maite zaitut.
Bizitza aldatuko dut. Izena aldatuko dut, baita aurpegia ere.
- Zernolako antza duzue. - Bai?
Donata eta umearekin desagertuko naiz.
Arrastorik ez.
Zenbat denbora dut?
Ez duzu.
Jostunari gorpu bat eman behar diot.
Nire autoa oparitzen dizut, hala maite zaitut.
Zure sedan hori oso itsusia da.
Joango naiz, Vitto.
- Aita? - Ez!
Aupa.
Kendu hori. Blai eginda zaude.
Zer zenbiltzan euritan?
Aizu.
Toni.
Musika jar dezakezu guretzat?
NICOLA BIONDO ETA MASSIMO VENEZIANIREN IL FALSARIO DI STATO ELEBERRIAN OINARRITUA
Azpitituluak: Clara J. Mendazona