1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.LT

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.LT

3
00:00:13,263 --> 00:00:16,558
Welcome sa The Daily Show!
Ako si Jon Stewart. Masaya ang gabing 'to.

4
00:00:16,641 --> 00:00:21,646
Sasamahan ako ni David Remnick,
editor ng The New Yorker magazine.

5
00:00:25,942 --> 00:00:27,736
Ang talino naman ng audience.

6
00:00:28,778 --> 00:00:30,613
Isang daang taon na ang The New Yorker,

7
00:00:30,697 --> 00:00:35,577
kaya pag-uusapan natin ang pagkakaiba
ng umlauts at diaereses.

8
00:00:36,995 --> 00:00:39,289
Bakit kailangan ko pang maglakad?

9
00:00:39,372 --> 00:00:41,833
Ayos 'yon. Kakaway ka ba?

10
00:00:41,916 --> 00:00:42,792
Oo.

11
00:00:43,793 --> 00:00:45,920
Salubungin natin si David Remnick! Sir!

12
00:00:48,423 --> 00:00:51,301
Isang daang taon na ang The New Yorker.

13
00:00:51,384 --> 00:00:54,387
May espesyal na handog sila.
Di ko alam kung nakikita n'yo.

14
00:00:54,471 --> 00:00:56,723
Swimsuit edition nila ito.

15
00:01:00,894 --> 00:01:03,855
Mr. Dewey, ako si Truman Capote,
galing sa The New Yorker.

16
00:01:04,439 --> 00:01:07,150
-The New Yorker?
-Oo, The New Yorker.

17
00:01:07,233 --> 00:01:09,611
Gusto ng lahat ang cartoons
sa The New Yorker.

18
00:01:15,283 --> 00:01:18,703
Sa gitna ng paghihirap
ng daan-daang newspaper at magazine,

19
00:01:18,787 --> 00:01:21,247
ayos lang ang The New Yorker,
walang dapat alalahanin.

20
00:01:21,331 --> 00:01:24,709
Isang daang taon pa lang?
Tingnan mo 'yong nagawa nito.

21
00:01:24,793 --> 00:01:27,128
Nanalo ang The New Yorker
ng Pulitzer Prize kahapon

22
00:01:27,212 --> 00:01:29,130
para sa long-form
investigative journalism.

23
00:01:29,214 --> 00:01:31,216
Pinagkakaguluhan sa restaurant world

24
00:01:31,299 --> 00:01:33,802
ang article ng batang chef
na si Anthony Bourdain.

25
00:01:33,885 --> 00:01:36,554
Binago ng reviews ni Pauline Kael
ang movie criticism,

26
00:01:36,638 --> 00:01:38,306
pati mga pelikula mismo.

27
00:01:42,227 --> 00:01:43,186
The New Yorker.

28
00:01:43,269 --> 00:01:46,898
"Mas magiging manhid sana ako
kung di lang ako sobrang pagod."

29
00:01:51,945 --> 00:01:55,198
A, gets ko na. Medyo nakakatawa 'yon.

30
00:01:55,281 --> 00:01:57,283
Para sa mga tulad ko na galing sa Midwest,

31
00:01:57,367 --> 00:02:01,454
nagkaka-idea kami kung paano mabuhay
'yong New Yorker dahil sa The New Yorker.

32
00:02:01,538 --> 00:02:03,123
Writer ako sa The New Yorker.

33
00:02:03,206 --> 00:02:05,750
-Magazine 'yon—
-Alam ko kung ano 'yon.

34
00:02:10,255 --> 00:02:12,590
Ngayong gabi,
defensive ang Defense Department.

35
00:02:12,674 --> 00:02:15,635
Itinatanggi nito ang report
sa New Yorker magazine ngayong linggo.

36
00:02:15,718 --> 00:02:19,931
Pinag-uusapan ngayon ang cover
ng bagong issue ng The New Yorker.

37
00:02:20,014 --> 00:02:23,518
Ngayon lang may sinuportahang kandidato
sa pagkapangulo ang The New Yorker.

38
00:02:23,601 --> 00:02:25,728
Editorial sa edition ngayong linggo…

39
00:02:29,232 --> 00:02:33,486
'Yang salansan ng New Yorker magazines
ang magiging tanging libangan mo.

40
00:02:33,570 --> 00:02:37,031
Grabe naman.
Alam natin pareho na di ko babasahin 'yan.

41
00:02:55,049 --> 00:02:57,635
Emily, kumusta? Buhay ka pa.

42
00:02:57,719 --> 00:02:59,429
Uy, Louisa. Kumusta kayong lahat?

43
00:02:59,512 --> 00:03:03,558
Sige, marami tayong pag-uusapan,
kaya dapat bilisan natin.

44
00:03:03,641 --> 00:03:08,563
Sunod-sunod 'yong kuwento kamakailan
na paboritong asset daw ng mayayaman

45
00:03:08,646 --> 00:03:10,148
'yong dinosaur fossils.

46
00:03:10,231 --> 00:03:13,651
Mula 2022,
nagkaroon ng malaking Adderall shortage.

47
00:03:13,735 --> 00:03:17,197
Tingin ko, dapat gumawa tayo
ng profile kay Koji Murata,

48
00:03:17,280 --> 00:03:20,617
'yong inventor
ng pinakaunang wooden satellite…

49
00:03:20,700 --> 00:03:23,578
Lahat ng magandang kuwento
sa nakalipas na 100 taon,

50
00:03:23,661 --> 00:03:25,538
nagsimula sa magandang idea.

51
00:03:27,749 --> 00:03:31,878
Sinusundan ng writers namin 'yong mga idea
kung saan man sila dalhin ng mga 'yon.

52
00:03:31,961 --> 00:03:34,964
Siyempre,
tinutulungan sila ng editors namin

53
00:03:35,048 --> 00:03:39,052
para himayin at pagandahin
ang bawat sentence at salita.

54
00:03:39,135 --> 00:03:43,014
"…pero di masyadong nakikialam
'yong editors, comma, noong una."

55
00:03:43,097 --> 00:03:44,974
Kailangan ba 'yong comma pagkatapos noon?

56
00:03:45,058 --> 00:03:47,685
Tapos ipapadala 'yong piece
sa fact-checking department

57
00:03:47,769 --> 00:03:51,522
para dumaan
sa mala-colonoscopy na proseso.

58
00:03:51,606 --> 00:03:56,027
Sabi namin na Tiger, Lover Boy,
at Gummy Bear 'yong pangalan ng mga pusa.

59
00:03:56,110 --> 00:03:57,403
Tama ba 'yon?

60
00:03:57,487 --> 00:04:00,198
Pambihira 'yong New Yorker, ha?

61
00:04:00,281 --> 00:04:03,159
Minsan naglalabas 'yong publication

62
00:04:03,243 --> 00:04:08,331
ng profile na may 15,000 na salita
tungkol sa musician sa isang linggo,

63
00:04:08,414 --> 00:04:11,834
o salaysay na may 9,000 na salita
mula sa southern Lebanon,

64
00:04:11,918 --> 00:04:15,004
may kasama pang gag cartoons.

65
00:04:15,755 --> 00:04:19,300
Walang litrato sa cover, ha?

66
00:04:19,384 --> 00:04:22,929
Walang bikini o artista.

67
00:04:23,513 --> 00:04:25,974
Pero patok pa rin.

68
00:04:28,268 --> 00:04:31,938
Nandito pa, namamayagpag,

69
00:04:32,021 --> 00:04:36,484
at mamamayagpag pa sa loob ng dalawa,
tatlong century, di lang isa,

70
00:04:37,026 --> 00:04:38,987
kaya ang galing talaga.

71
00:04:48,121 --> 00:04:50,123
Jazz Age, New York.

72
00:04:50,957 --> 00:04:54,544
Lungsod na puno ng financiers at flappers,

73
00:04:55,420 --> 00:04:57,005
malalaking banda,

74
00:04:57,588 --> 00:04:59,048
Babe Ruth,

75
00:04:59,132 --> 00:05:02,302
at mahigit sa 30,000 na speakeasy.

76
00:05:03,803 --> 00:05:05,888
Idagdag mo si Harold Ross,

77
00:05:05,972 --> 00:05:08,891
di mo akalaing founder ng The New Yorker.

78
00:05:08,975 --> 00:05:11,936
Chain smoker na magaling magmura,

79
00:05:12,020 --> 00:05:16,190
napasama si Ross sa grupo
ng mga semi-employed na writer at humorist

80
00:05:16,274 --> 00:05:21,362
na nag-inuman at nagbiruan araw-araw
sa Algonquin Hotel.

81
00:05:22,113 --> 00:05:26,701
"Lahat ng gusto kong gawin,
imoral, ilegal, o nakakataba,"

82
00:05:26,784 --> 00:05:28,578
sabi ng kasama niya.

83
00:05:29,662 --> 00:05:32,790
Doon naisip ni Ross
at ng misis niyang si Jane Grant

84
00:05:32,874 --> 00:05:36,294
ang idea tungkol sa bagong uri
ng humor magazine.

85
00:05:36,836 --> 00:05:39,797
Lingguhan daw
para sa mga sosyal na taga-Manhattan,

86
00:05:39,881 --> 00:05:44,177
sabi nila sa mga tao,
at hindi para sa lola sa Dubuque.

87
00:05:45,720 --> 00:05:49,140
Ironic 'yon kasi si Ross mismo,
high school dropout

88
00:05:49,223 --> 00:05:51,267
galing sa mining town sa Colorado.

89
00:05:51,934 --> 00:05:56,314
Nagpasulat siya ng mga bastos na article
at cartoon tungkol sa lipunan at kultura

90
00:05:56,397 --> 00:05:58,232
sa matatalino niyang kaibigan.

91
00:05:59,108 --> 00:06:02,904
Kumuha siya ng designer
para gumawa ng kakaibang typeface

92
00:06:02,987 --> 00:06:07,784
at mascot na ginawang katatawanan
ang pagiging sosyal ng magazine.

93
00:06:07,867 --> 00:06:12,330
Pabiro nilang pinangalanang Eustace Tilley
ang mahanging lalaki.

94
00:06:12,413 --> 00:06:15,333
At nabuo na ang The New Yorker.

95
00:06:21,089 --> 00:06:24,217
Ang sumunod na 100 taon,
naging kuwento ng survival,

96
00:06:24,300 --> 00:06:27,428
matinding pakikipaglaban,
matatapang na pagbabago,

97
00:06:27,512 --> 00:06:30,098
at ilan
sa pinakamaimpluwensiyang journalism,

98
00:06:30,181 --> 00:06:33,226
fiction, at cartoon ng century.

99
00:06:44,529 --> 00:06:49,033
Ilang buwan na lang,
lalabas na ang 100th anniversary issue,

100
00:06:49,117 --> 00:06:53,788
kaya dapat espesyal 'yong mahanap natin
para sa cover.

101
00:06:54,372 --> 00:06:59,585
Di mo alam 'yong personality ng issue
hangga't wala ka pang cover.

102
00:06:59,669 --> 00:07:02,839
Alam mo, di mo 'yon basta malalagay

103
00:07:02,922 --> 00:07:05,466
pag wala nang oras.

104
00:07:06,759 --> 00:07:09,470
Dapat napapanahon 'yong cover,

105
00:07:09,554 --> 00:07:12,974
pero dapat walang kupas na obra rin,

106
00:07:13,057 --> 00:07:17,186
'yong pwedeng i-frame at ilagay sa pader.

107
00:07:18,438 --> 00:07:23,776
Sa totoo lang, di ako makatulog sa anxiety
sa paghahabol do'n bawat linggo,

108
00:07:23,860 --> 00:07:25,736
kahit pagkatapos ng 30 taon.

109
00:07:29,240 --> 00:07:30,992
Bago ako nagtrabaho sa The New Yorker,

110
00:07:31,075 --> 00:07:35,997
nagpatakbo ako ng graphic magazine
na may underground cartoonists.

111
00:07:36,080 --> 00:07:41,502
Gusto kong katrabaho 'yong mga artist
na may malakas na pananaw,

112
00:07:41,586 --> 00:07:45,214
sariling style,
sariling kuwento na gusto nilang sabihin,

113
00:07:45,298 --> 00:07:48,259
at sinusubukan kong dalhin 'yon
sa The New Yorker.

114
00:07:50,428 --> 00:07:52,513
Para sa 100th anniversary,

115
00:07:52,597 --> 00:07:54,724
sabi sa akin ni David Remnick,

116
00:07:54,807 --> 00:07:59,353
"Gamitin natin si Eustace Tilley
galing sa unang cover."

117
00:07:59,437 --> 00:08:02,523
Pinigilan ko 'yong sarili ko
na sabihin, "Naku, wag!"

118
00:08:03,107 --> 00:08:03,983
Alam mo na.

119
00:08:05,109 --> 00:08:06,861
Naiintindihan ko 'yong gusto niya,

120
00:08:06,944 --> 00:08:11,824
pero gusto kong gumawa ng bago,
'yong di pa nagagawa dati.

121
00:08:11,908 --> 00:08:16,287
Kaya siyempre, kailangang may maisip ako.

122
00:08:23,920 --> 00:08:26,130
-Tingnan natin 'yong mangyayari.
-Ayos 'yan.

123
00:08:29,467 --> 00:08:33,888
Nagsisimula 'yong magazine
sa The Talk of the Town. Pampagana 'yon.

124
00:08:33,971 --> 00:08:35,765
Maiikling piece lang.

125
00:08:35,848 --> 00:08:39,101
Maiikling vignette
o piece na inire-report.

126
00:08:39,185 --> 00:08:41,145
Bawat isa, may maliit na kuwento.

127
00:08:42,146 --> 00:08:44,148
Naglaro ako ng bilyar
kasama ang isang banda,

128
00:08:44,232 --> 00:08:46,692
o tumambay kasama 'yong photographer
ni John Belushi.

129
00:08:47,276 --> 00:08:50,279
Kadalasan, sarado ang mga piece na 'yon,

130
00:08:50,363 --> 00:08:52,782
pero mas bukas itong ginagawa ko ngayon.

131
00:08:52,865 --> 00:08:53,783
Okay.

132
00:08:55,076 --> 00:08:59,288
Napansin n'yo siguro na nahahati
'yong mga tao dahil sa politika ngayon,

133
00:08:59,372 --> 00:09:03,501
kaya naisip kong lumabas
at pakiramdaman 'yong city.

134
00:09:04,627 --> 00:09:06,212
Para kang nangingisda.

135
00:09:07,213 --> 00:09:09,882
Malay mo.
Pag lumabas ka at maglakad-lakad…

136
00:09:09,966 --> 00:09:12,009
baka malaman mo
'yong pinag-uusapan ng lahat.

137
00:09:12,093 --> 00:09:14,262
-Ako si Mark. Nice to meet you.
-Ikaw din.

138
00:09:14,345 --> 00:09:16,681
-Writer ako sa The New Yorker.
-Okay.

139
00:09:16,764 --> 00:09:19,892
Nagtatrabaho ako
sa The New Yorker magazine. Alam mo 'yon?

140
00:09:19,976 --> 00:09:22,562
Pag nagsimula na akong maghanap ng mga tao

141
00:09:22,645 --> 00:09:24,730
at kakaibang bagay sa New York,

142
00:09:24,814 --> 00:09:27,525
parang napainom ako ng drugs o ano.

143
00:09:27,608 --> 00:09:30,069
Kakaiba ang lahat ng tao para sa akin.

144
00:09:30,152 --> 00:09:32,488
Ano, nakakamangha.

145
00:09:34,699 --> 00:09:36,367
-Apo mo 'yan.
-Apo.

146
00:09:36,450 --> 00:09:39,203
-Ang cute ng mukha niya.
-Cute siya. Oo.

147
00:09:39,287 --> 00:09:42,164
Pwede ba kitang makausap sandali?
Gusto mo akong makausap?

148
00:09:42,248 --> 00:09:43,833
-Hindi.
-Ayaw mo?

149
00:09:43,916 --> 00:09:47,503
-Hindi. Sorry.
-Sigurado ka? Sige na, pare!

150
00:09:48,879 --> 00:09:50,673
Pinagpapawisan ako sa kaba. Laban lang.

151
00:09:50,756 --> 00:09:53,050
Writer ako sa The New Yorker magazine.

152
00:09:53,134 --> 00:09:55,344
Gusto mong makipag-usap?
Pwedeng magtanong?

153
00:09:55,428 --> 00:09:57,221
Konti lang 'yong English na alam ko.

154
00:09:57,305 --> 00:09:58,431
Ano'ng salita mo?

155
00:09:58,514 --> 00:10:00,891
-Mandarin.
-Di ako marunong.

156
00:10:03,519 --> 00:10:05,354
-Hi, ako si Nick.
-Hi.

157
00:10:05,438 --> 00:10:08,357
May sinusulat akong piece
tungkol sa stress natin

158
00:10:08,441 --> 00:10:10,443
dahil sa politika ngayon.

159
00:10:10,526 --> 00:10:12,486
Kumusta ka naman?

160
00:10:12,570 --> 00:10:14,822
Kumusta 'yong mood mo?
Nakakatulog ka ba sa gabi?

161
00:10:14,905 --> 00:10:16,324
Di masyado.

162
00:10:16,407 --> 00:10:19,327
Hati ba 'yong pamilya n'yo?

163
00:10:19,410 --> 00:10:22,204
Buti, nabanggit mo, kasi…

164
00:10:22,288 --> 00:10:25,499
Pinag-usapan pa lang namin
'yong guest list sa Thanksgiving.

165
00:10:25,583 --> 00:10:27,627
'Yan mismo 'yong talk piece ko.

166
00:10:30,379 --> 00:10:32,340
"Kumusta, NYC?

167
00:10:32,423 --> 00:10:34,300
"Wawasakin ba natin ang mga sarili natin,

168
00:10:34,383 --> 00:10:38,554
"o patuloy tayong mabubuhay
nang di perpekto, dating gawi?"

169
00:10:38,638 --> 00:10:41,057
Para akong namimiga ng bato, pero…

170
00:10:42,016 --> 00:10:43,768
Tingin ko, may piece dito.

171
00:10:47,772 --> 00:10:51,901
Para sa 100th anniversary namin,
nagdesisyon kaming gumawa ng videos.

172
00:10:51,984 --> 00:10:55,738
Nag-imbita kami
ng iba't ibang writer, artista, at thinker

173
00:10:55,821 --> 00:10:57,948
para magkuwento
ng personal na karanasan nila

174
00:10:58,032 --> 00:10:59,116
sa The New Yorker.

175
00:10:59,200 --> 00:11:01,369
May upuan dito
galing sa pinakaunang office.

176
00:11:01,452 --> 00:11:03,204
Galing pa sa pinakaunang office table.

177
00:11:03,287 --> 00:11:05,373
Uy, ayos.

178
00:11:06,415 --> 00:11:08,292
Matibay 'yong pagkakagawa.

179
00:11:08,376 --> 00:11:11,337
Isa ito sa pinakakomportableng upuan
na naupuan ko.

180
00:11:11,420 --> 00:11:13,464
Alam mo, wala na 'yong ganitong art.

181
00:11:13,547 --> 00:11:17,009
Nawala na 'yong art
ng pag-ukit ng hugis ng puwit sa kahoy.

182
00:11:17,093 --> 00:11:20,596
Kaya sobrang komportable nito,
pero wala nang ganito ngayon.

183
00:11:20,680 --> 00:11:22,431
Wala nang nakakagawa nito.

184
00:11:23,182 --> 00:11:26,519
May paborito ka bang cartoon

185
00:11:26,602 --> 00:11:30,106
na nagustuhan mo talaga
sa mga nakalipas na taon?

186
00:11:30,189 --> 00:11:31,982
Lahat ng cartoon ni Emily Flake.

187
00:11:32,066 --> 00:11:35,194
Paborito ko 'yong babae sa circus,

188
00:11:35,277 --> 00:11:39,365
inaabot niya 'yong lion sa kabila.

189
00:11:39,448 --> 00:11:43,494
Pakiramdam ko,
nakuha noon 'yong early 20s ko.

190
00:11:44,328 --> 00:11:47,790
Bawat lalaki 'yong lion.

191
00:11:47,873 --> 00:11:50,626
"SA IBABAW, LINTIK KA, SA IBABAW!"

192
00:11:50,710 --> 00:11:54,839
Si Zach Kanin talaga
'yong gusto kong cartoonist.

193
00:11:54,922 --> 00:11:58,217
'Yong nasa trabaho si Sisyphus.

194
00:11:58,300 --> 00:12:00,177
-NAKU.
-"UY, SISYPHUS, PAG LIBRE KA NA"

195
00:12:00,261 --> 00:12:04,223
Nakakatawa lang isipin
na nasa office si Sisyphus,

196
00:12:04,306 --> 00:12:08,352
at malamang di niya natatapos ang trabaho.

197
00:12:08,436 --> 00:12:11,772
Laging pinaparamdam
ng The New Yorker cartoons

198
00:12:11,856 --> 00:12:14,066
na medyo mas matalino sila kaysa sa 'yo.

199
00:12:14,150 --> 00:12:16,902
Palagi silang ganito, 'no?

200
00:12:16,986 --> 00:12:20,156
ANG MGA TAO SA TAAS

201
00:12:20,239 --> 00:12:21,949
Gusto ko talaga si Roz Chast.

202
00:12:22,032 --> 00:12:24,243
Diyos ko, gustong-gusto ko siya. Sobra.

203
00:12:24,326 --> 00:12:27,496
Nakakaantig talaga siya.

204
00:12:30,499 --> 00:12:32,793
Ano ba 'yan? Naririnig mo ba siya?

205
00:12:33,377 --> 00:12:34,754
Tingnan mo 'yang ibon!

206
00:12:34,837 --> 00:12:36,422
"Tingnan mo 'yang ibon!"

207
00:12:38,174 --> 00:12:39,967
Maliit na baby bird ito.

208
00:12:40,050 --> 00:12:41,969
Gusto niya 'yong The New Yorker.

209
00:12:42,720 --> 00:12:43,763
Oo.

210
00:12:44,346 --> 00:12:45,598
Madaling nguyain 'to.

211
00:12:46,640 --> 00:12:50,269
A, mga poster ito.

212
00:12:50,352 --> 00:12:52,646
Galing sa Ghana.

213
00:12:53,272 --> 00:12:56,400
A, 'yan… Regalo yata sa kasal 'yan.

214
00:12:56,484 --> 00:12:59,445
Eto 'yong scarf
na idinisenyo ni Charles Addams.

215
00:13:00,946 --> 00:13:03,824
Para sa akin, pambihira 'to.

216
00:13:03,908 --> 00:13:08,037
Siya 'yong unang cartoonist
na nagustuhan ko noong bata ako.

217
00:13:08,788 --> 00:13:13,542
Sobrang hilig ko sa mga bagay
na sobrang dark pero sobrang nakakatawa.

218
00:13:14,293 --> 00:13:16,212
Isipin n'yo kung ginawa nila 'to ngayon.

219
00:13:16,295 --> 00:13:19,215
Sasabihin,
"Di talaga ito katanggap-tanggap.

220
00:13:19,298 --> 00:13:22,259
"Di ko alam kung bakit nakakatawa.
Masakit 'to. May nasusunog.

221
00:13:22,343 --> 00:13:24,804
"May kakilala ako
na nasunog sa kumukulong mantika.

222
00:13:24,887 --> 00:13:26,514
"Walang nakakatawa ro'n."

223
00:13:33,187 --> 00:13:37,358
Wala akong naisip na ibang gawin
kundi mag-drawing

224
00:13:37,441 --> 00:13:40,277
mula noong mga three o four ako.

225
00:13:40,361 --> 00:13:45,533
Tingin ko, gagawin mo lang 'to
kung wala ka nang ibang alam gawin.

226
00:13:45,616 --> 00:13:48,828
ANG HULING POWERPOINT

227
00:13:48,911 --> 00:13:52,206
NASAKTAN? SABI KO NA, DI KA NAKINIG
TUMAWAG SA 1-800-BOO-HOOO

228
00:13:53,874 --> 00:13:56,335
Isang tao lang dapat dito.

229
00:13:57,127 --> 00:14:01,340
Buong linggo akong nagsusulat ng mga idea.

230
00:14:02,049 --> 00:14:03,342
Parang kalahati…

231
00:14:03,425 --> 00:14:06,095
Dino-drawing ko lang sila.

232
00:14:06,178 --> 00:14:07,763
Madalas ganito, ewan…

233
00:14:09,348 --> 00:14:12,393
"Unggoy na tumutugtog ng cymbals,
hobby farmer,

234
00:14:12,476 --> 00:14:16,689
"hangganan ng utang, que sera sera,
mukhang tao pero hindi, threesome."

235
00:14:16,772 --> 00:14:20,693
Ibig kong sabihin, mga idea lang sila,

236
00:14:20,776 --> 00:14:22,111
mga idea na hindi buo.

237
00:14:23,320 --> 00:14:25,197
Ito 'yong hinahanap ko.

238
00:14:27,575 --> 00:14:29,159
Nagdo-drawing talaga ako

239
00:14:29,243 --> 00:14:31,996
para di ko masyadong maramdaman
na mag-isa ako.

240
00:14:32,079 --> 00:14:33,205
BAKIT AKO NANDITO?

241
00:14:33,289 --> 00:14:36,876
Di lang ako 'yong sobrang nalulungkot
dahil dito

242
00:14:36,959 --> 00:14:39,879
na halos di ako makabangon
sa kama sa kakaisip.

243
00:14:49,305 --> 00:14:51,640
Maaga akong gumigising sa umaga,

244
00:14:51,724 --> 00:14:53,684
umiinom ng isang tasa ng kape,

245
00:14:53,767 --> 00:14:56,437
nakikinig sa isa o tatlong podcast…

246
00:14:56,520 --> 00:14:58,522
Hello at welcome sa Haaretz Podcast.

247
00:14:58,606 --> 00:15:01,358
…at nage-exercise para hindi mamatay.

248
00:15:04,612 --> 00:15:06,071
Sixty-five years old na ako.

249
00:15:06,155 --> 00:15:08,407
Pag tumatapak ang mga paa ko
sa bangketa sa umaga,

250
00:15:08,490 --> 00:15:12,870
pakiramdam ko, ako si Fred Astaire.
Napapasaya agad ako nito.

251
00:15:13,996 --> 00:15:16,999
Lumaki ako sa Hillsdale, New Jersey,
sa kabila ng ilog,

252
00:15:17,082 --> 00:15:20,961
at tinitingnan ko 'yong New York noon,
gusto ko talagang makatuntong dito.

253
00:15:22,171 --> 00:15:26,383
Sobrang lapit nito, pero sobrang layo rin.

254
00:15:28,761 --> 00:15:31,513
Binansagan siya ng iba
bilang Michael Jordan ng journalism.

255
00:15:31,597 --> 00:15:34,350
Nagsimula siya bilang staff writer
sa The Washington Post,

256
00:15:34,433 --> 00:15:36,936
foreign correspondent nila sa Russia.

257
00:15:37,019 --> 00:15:39,563
Bago siya naging panlimang editor
ng The New Yorker,

258
00:15:39,647 --> 00:15:42,191
gumawa ng pangalan
ang Pulitzer Prize winner

259
00:15:42,274 --> 00:15:45,778
sa pagsusulat ng mga profile
sa iba't ibang subject, mula sa Pope

260
00:15:45,861 --> 00:15:48,989
hanggang kina Mike Tyson
at Bruce Springsteen.

261
00:15:49,073 --> 00:15:50,824
Sige, gawin na natin. Oo.

262
00:15:50,908 --> 00:15:53,994
Kadalasan, sa isang araw,
may planning meetings kami,

263
00:15:54,078 --> 00:15:57,247
ideas meetings,
meetings tungkol sa politika.

264
00:15:57,331 --> 00:15:59,541
Updated ba 'yong polls sa Michigan
doon sa piece?

265
00:16:00,125 --> 00:16:02,628
Finance, personnel,

266
00:16:02,711 --> 00:16:06,799
umupo kasama 'tong editor o 'yong isa
para pag-usapan 'yong piece,

267
00:16:06,882 --> 00:16:09,051
at tumawag nang tumawag.

268
00:16:09,134 --> 00:16:12,221
Di ka sumuka sa Bourbon Street
kaninang alas-kuwatro ng umaga?

269
00:16:12,304 --> 00:16:14,139
Mangumusta sa mga writer.

270
00:16:14,223 --> 00:16:16,517
Diyos ko.
Ano'ng gagawin ni Hunter Thompson?

271
00:16:16,600 --> 00:16:18,727
1:30? Tingin ko,
may 13 akong gagawin bago no'n.

272
00:16:18,811 --> 00:16:20,521
Oo, sa pagitan no'n at ngayon.

273
00:16:20,604 --> 00:16:23,524
A, Phil Montgomery.
May mga radio pickup ako.

274
00:16:23,607 --> 00:16:24,566
Diyos ko naman.

275
00:16:24,650 --> 00:16:26,944
Sabi ni Snyder na natuto na siya…

276
00:16:28,153 --> 00:16:29,905
Medyo matinis lang 'yong pasok.

277
00:16:29,989 --> 00:16:32,950
Ngayong araw sa The New Yorker Radio Hour…
Ang pangit ng boses ko.

278
00:16:33,033 --> 00:16:35,869
Siyempre,
sa February 'yong 100th anniversary.

279
00:16:35,953 --> 00:16:39,164
Kaya marami 'yong kailangang pag-isipan.

280
00:16:43,711 --> 00:16:45,379
Ito yata 'yong paborito ko.

281
00:16:45,462 --> 00:16:47,381
Ang lakas ng tawa ko rito.

282
00:16:47,464 --> 00:16:49,883
-Ito…
-Talagang nakakatawa 'to.

283
00:16:49,967 --> 00:16:52,553
-Sige, kasama 'yan.
-Oo.

284
00:16:52,636 --> 00:16:55,431
Tuwing Martes ng umaga,

285
00:16:55,514 --> 00:16:59,977
nasa 1,000 hanggang 1,500 cartoon
'yong nakukuha ko sa inbox ko.

286
00:17:00,060 --> 00:17:04,064
Tapos nasa sampu
hanggang 20 'yong binibili namin.

287
00:17:04,148 --> 00:17:06,191
Mula 1,500, nagiging sampu na lang.

288
00:17:10,320 --> 00:17:13,115
Paalala ni David lagi,
di ako nagtatrabaho sa coal mine,

289
00:17:13,198 --> 00:17:15,159
kaya di ako pwedeng magreklamo.

290
00:17:15,242 --> 00:17:19,288
Nakakainip lang 'yong trabaho.

291
00:17:20,164 --> 00:17:25,919
Minsan nakakalito,
nakakabaliw, nakaka-depress.

292
00:17:26,003 --> 00:17:29,715
Unatin 'yong mga braso, isa pa.

293
00:17:29,798 --> 00:17:32,676
Minsan, sa pang-800 na cartoon,
kailangan kong magpahinga

294
00:17:32,760 --> 00:17:36,764
at mag-Japanese calisthenics,
kahit three minutes at 30 seconds lang.

295
00:17:39,099 --> 00:17:42,519
"Bumuti 'yong pakiramdam ko
mula noong di na ako nanood ng balita."

296
00:17:42,603 --> 00:17:44,188
Kailangan niyang sumaya.

297
00:17:44,772 --> 00:17:48,067
Pumipili si David sa cartoon meeting
ng sampu hanggang 20

298
00:17:48,150 --> 00:17:51,070
mula sa 50 hanggang 60
na dinadala ko sa kanya.

299
00:17:51,153 --> 00:17:54,031
Nag-iisip ako ng psychological strategies

300
00:17:54,114 --> 00:17:57,993
kung paano manipulahin
'yong isip ni David Remnick.

301
00:17:58,077 --> 00:18:00,204
Di ko alam kung gumagana talaga,

302
00:18:00,287 --> 00:18:04,541
at di ko ire-recommend
para sa peer review.

303
00:18:04,625 --> 00:18:08,754
Pero naglalagay ako ng cartoon
na alam kong di niya magugustuhan

304
00:18:08,837 --> 00:18:11,215
sa harap ng cartoon na,
tingin ko, magugustuhan niya.

305
00:18:11,298 --> 00:18:12,633
Ano?

306
00:18:12,716 --> 00:18:15,260
Ibinababa mo 'yong standard,

307
00:18:15,344 --> 00:18:17,387
tapos bigla niyang sasabihin,
"Gusto ko ito."

308
00:18:17,471 --> 00:18:19,973
Tapos sasabihin ko, "Ang galing. Tama ka."

309
00:18:20,557 --> 00:18:24,061
"Sa wakas, magkasama na tayo,"
sabi ng babae sa aso niya.

310
00:18:24,144 --> 00:18:26,730
"At hindi ko alam na magaling ka sa…"

311
00:18:27,314 --> 00:18:29,775
-Diyos ko.
-Teka. Hindi ko na—

312
00:18:29,858 --> 00:18:32,486
-Ano? Pinatay ng aso 'yong papa.
-A, 'yon…

313
00:18:32,569 --> 00:18:35,614
Makikita mo 'yong cartoons
sa gitna ng mahahabang article

314
00:18:35,697 --> 00:18:39,993
na kadalasan sobrang nakakalungkot
o nakakapagod basahin.

315
00:18:40,077 --> 00:18:41,495
Di sa pambabastos.

316
00:18:41,578 --> 00:18:46,875
Pero parang pahinga at panggulat 'yon,

317
00:18:46,959 --> 00:18:50,129
nakakahinga ka sandali, nakakatawa.

318
00:18:50,212 --> 00:18:52,131
Nakakakita siya ng mga multo.

319
00:18:52,214 --> 00:18:53,090
Maganda ito.

320
00:18:53,173 --> 00:18:57,678
Okay. Kalahating galon ng gatas
plus cereal equals psychopath.

321
00:18:58,512 --> 00:19:00,931
Cereal plus 'yong gatas equals okay.

322
00:19:01,014 --> 00:19:02,474
-Inilalagay…
-Pagkakasunod-sunod.

323
00:19:02,558 --> 00:19:04,351
Totoo 'to, ha?

324
00:19:04,434 --> 00:19:06,395
-Oo.
-Di ka maglalagay ng cereal sa gatas.

325
00:19:06,478 --> 00:19:08,897
Sino'ng naglalagay muna ng gatas sa bowl?
Ano 'yon…

326
00:19:08,981 --> 00:19:12,067
-Idi-divorce ko si Alex pag ginawa niya.
-Psychopaths 'yong ganyan.

327
00:19:13,777 --> 00:19:16,029
Nakakamangha na trabaho natin 'to.

328
00:19:30,377 --> 00:19:32,421
Sa unang dalawang dekada nito,

329
00:19:32,504 --> 00:19:35,966
natupad ang pangarap ng founding editor
na si Harold Ross.

330
00:19:36,049 --> 00:19:39,803
Naging patok na humor at literary magazine
ang The New Yorker.

331
00:19:41,597 --> 00:19:44,516
Mula sa maruruming office sa 43rd Street,

332
00:19:44,600 --> 00:19:48,145
nag-publish siya ng essays
na masigla at nakakatawa,

333
00:19:48,228 --> 00:19:50,814
cartoons na mapangahas at kumikindat.

334
00:19:53,483 --> 00:19:56,403
Pero nagbago ang lahat sa World War II.

335
00:20:08,999 --> 00:20:10,834
Pagkatapos ng pambobomba sa Hiroshima,

336
00:20:10,918 --> 00:20:13,962
ipinagbawal ng US government
ang publication ng kahit anong litrato

337
00:20:14,046 --> 00:20:15,881
ng paghihirap ng mga sibilyan.

338
00:20:17,174 --> 00:20:21,887
Kaya wala masyadong alam ang Americans
tungkol sa naranasan doon ng mga tao.

339
00:20:23,263 --> 00:20:26,767
Pero naghinala ang batang writer
na si John Hersey

340
00:20:26,850 --> 00:20:28,477
na may dapat ikuwento roon.

341
00:20:29,186 --> 00:20:31,438
Nakausap ko si William Shawn,

342
00:20:31,521 --> 00:20:34,900
na second-in-command noon
sa The New Yorker,

343
00:20:34,983 --> 00:20:38,654
tungkol sa pagsulat ng article
tungkol sa Hiroshima.

344
00:20:39,363 --> 00:20:42,908
Karamihan sa mga sinulat noon,
tungkol sa lakas ng bomba,

345
00:20:42,991 --> 00:20:47,663
ilang building ang kayang sirain noon,
kung gaano kalaki ang lugar na sinira,

346
00:20:47,746 --> 00:20:48,956
at iba pa.

347
00:20:49,039 --> 00:20:52,542
Kaya pumunta ako sa Japan

348
00:20:52,626 --> 00:20:57,714
at naghanap ng lima, anim na tao
na nagtagpo ang landas

349
00:20:57,798 --> 00:21:00,592
at may malilinaw na karanasan.

350
00:21:01,885 --> 00:21:05,722
Binago ng piece na ginawa niya
ang journalism.

351
00:21:05,806 --> 00:21:07,432
Nonfiction 'yon,

352
00:21:07,516 --> 00:21:11,311
pero personal at may drama
katulad ng fictional story.

353
00:21:11,979 --> 00:21:16,525
Tingin ko, mas tumatatak
sa mga reader ang fiction

354
00:21:16,608 --> 00:21:20,404
sa pagtingin sa malalaki
o malalagim na pangyayari,

355
00:21:20,487 --> 00:21:24,741
dahil nakikita ng reader ang sarili niya
sa character.

356
00:21:25,450 --> 00:21:28,453
Pinagsama ni Hersey
ang mga kuwento ng anim na tao

357
00:21:28,537 --> 00:21:30,455
na nasa mismong lugar noong araw na 'yon,

358
00:21:30,539 --> 00:21:34,876
kabilang ang isang pari,
doktor, at factory worker.

359
00:21:36,128 --> 00:21:39,131
"Eksaktong 15 minuto lagpas 8:00 ng umaga,

360
00:21:39,214 --> 00:21:41,008
"si Miss Toshiko Sasaki,

361
00:21:41,091 --> 00:21:44,428
"clerk sa personnel department
ng East Asia Tin Works,

362
00:21:44,511 --> 00:21:46,763
"kakaupo lang sa puwesto niya
sa plant office.

363
00:21:46,847 --> 00:21:50,100
"Ibinaling niya ang ulo niya para kausapin
ang babae sa katabing mesa.

364
00:21:50,809 --> 00:21:54,146
"Walang tunog ng eroplano.
Tahimik ang umaga.

365
00:21:54,229 --> 00:21:56,148
"Malamig at kaaya-aya ang lugar.

366
00:21:56,690 --> 00:22:00,610
"Tapos isang napakalaking kislap
ng liwanag ang pumunit sa langit."

367
00:22:03,196 --> 00:22:07,159
Mahaba ang article, may 30,000 na salita.

368
00:22:07,242 --> 00:22:08,744
Sobrang nakakamangha ito,

369
00:22:08,827 --> 00:22:13,749
kaya inilaan nina Ross at Shawn
ang issue sa iisang story na ito.

370
00:22:14,499 --> 00:22:19,046
Walang cartoon, fiction,
o palabirong essay.

371
00:22:20,630 --> 00:22:23,008
Pagkatapos ng ilang oras,
sold out na agad.

372
00:22:23,091 --> 00:22:26,011
Nag-request si Albert Einstein
ng 1,000 na kopya

373
00:22:26,094 --> 00:22:28,555
para ipadala sa mga top scientist.

374
00:22:29,139 --> 00:22:31,892
Binasa 'yon nang live at walang patalastas

375
00:22:31,975 --> 00:22:35,062
sa mga radyo sa America at sa buong mundo.

376
00:22:35,812 --> 00:22:39,358
"Eksaktong 15 minuto lagpas 8:00 ng umaga,
August 6…"

377
00:22:39,441 --> 00:22:42,110
"Eksaktong 15 minuto lagpas 8:00 ng umaga,

378
00:22:42,194 --> 00:22:43,737
"August 6, ngayon…"

379
00:22:43,820 --> 00:22:46,323
"100,000 katao ang pinatay
ng atomic bomb."

380
00:22:46,406 --> 00:22:49,242
"Nagtataka sila kung bakit sila nabuhay
sa dami ng namatay."

381
00:22:49,326 --> 00:22:51,078
"…sa dami ng namatay."

382
00:22:52,204 --> 00:22:56,083
Si Harold Ross,
na di mahilig puriin ang writers niya,

383
00:22:56,166 --> 00:22:57,167
nagyabang kay Hersey,

384
00:22:58,126 --> 00:23:03,382
"Ang mga nagsabing kuwento ng taon
ang Hiroshima, minaliit pa nila iyon.

385
00:23:03,465 --> 00:23:08,053
"Iyon talaga ang pinakamagandang kuwento
sa journalism sa panahon ko,

386
00:23:08,136 --> 00:23:09,554
"kung di sa kasaysayan."

387
00:23:11,390 --> 00:23:13,809
Binago ng piece ni Hersey ang tingin

388
00:23:13,892 --> 00:23:16,770
ng mga tao sa buong mundo
sa nuclear weapons.

389
00:23:16,853 --> 00:23:20,941
Sa tulong din no'n, ang The New Yorker,
na dating light humor magazine,

390
00:23:21,024 --> 00:23:25,320
naging seryosong parte ng journalism
sa buong mundo.

391
00:23:26,571 --> 00:23:30,409
MANGARAP ULIT NANG MALAKI!

392
00:23:36,206 --> 00:23:40,419
Iba 'yong pakiramdam na,
"Nangyayari ang kasaysayan sa bakuran mo,"

393
00:23:40,502 --> 00:23:42,796
at siguro benta talaga sa akin 'yon.

394
00:23:48,135 --> 00:23:49,386
Interesado na ako noon pa

395
00:23:49,469 --> 00:23:52,514
kung bakit naniniwala ang mga tao
sa pinaniniwalaan nila.

396
00:23:52,597 --> 00:23:56,810
Di ko alam kung "enjoy" 'yong tawag,
pero natutuwa talaga ako

397
00:23:56,893 --> 00:24:00,647
pag may mga nakikilala ako
na di ko masyadong kapareho.

398
00:24:00,730 --> 00:24:01,898
Alam kong mananalo siya.

399
00:24:01,982 --> 00:24:04,359
Dalawang beses na siyang nanalo.
Mananalo siya ulit.

400
00:24:04,443 --> 00:24:06,903
Pero di sigurado
kung ibibigay 'yon sa kanya.

401
00:24:06,987 --> 00:24:10,824
Bumiyahe ako para makita
'yong road show ni Tucker Carlson.

402
00:24:10,907 --> 00:24:14,411
Pumunta ako sa Budapest para sa CPAC doon.

403
00:24:14,494 --> 00:24:16,329
Pumunta ako sa Southern California

404
00:24:16,413 --> 00:24:19,249
para makasama 'yong mga alt-right
na nagpapasikat ng memes.

405
00:24:20,041 --> 00:24:22,669
Tingin ko, trabaho kong buuin

406
00:24:23,336 --> 00:24:26,506
'yong pinakamagandang kuwento nila
hanggang sa makakaya ko.

407
00:24:26,590 --> 00:24:29,134
-Ayos.
-Ginagawa n'yo 'yan mula pa 2016?

408
00:24:29,217 --> 00:24:30,218
Hindi.

409
00:24:30,302 --> 00:24:34,681
Para sa marami,
mayabang 'yong The New Yorker.

410
00:24:34,764 --> 00:24:38,560
Alam mo na, sobrang taas, e.

411
00:24:38,643 --> 00:24:41,855
Halimbawa,
may style guide ang The New Yorker

412
00:24:41,938 --> 00:24:46,234
na nagdidikta na dapat ilagay
'yong accent sa E sa "élite".

413
00:24:46,318 --> 00:24:50,614
Kaya napapadpad ako sa mga lugar

414
00:24:50,697 --> 00:24:52,991
kung saan nasasabihan ako ng mga tao,

415
00:24:53,074 --> 00:24:57,579
"Kayong mga elitistang gago,
wala kayong alam tungkol sa bansang ito."

416
00:24:57,662 --> 00:25:00,248
Isusulat ko 'yong quote,
"élitist motherfuckers",

417
00:25:00,332 --> 00:25:03,543
pero maglalagay kami ng konting accent
sa E sa "élite".

418
00:25:04,252 --> 00:25:09,758
Sabi ko, "Tingin ko,
pinatunayan lang nating tama sila," di ba?

419
00:25:12,469 --> 00:25:14,304
PAGANDAHIN ULIT ANG AMERICA!

420
00:25:17,974 --> 00:25:23,021
Tingin ko, 'yong mga tao
na galit na galit kay Trump,

421
00:25:23,104 --> 00:25:28,193
di talaga naiintindihan
'yong saya, komunidad, at samahan doon.

422
00:25:28,902 --> 00:25:32,447
Pumupunta 'yong mga tao sa shows
na parang papanoorin nila ang Phish o ano.

423
00:25:35,408 --> 00:25:40,121
Handa na ba kayong gumawa ng marka
sa kasaysayan at magpaiyak ng Liberals?

424
00:25:40,914 --> 00:25:42,749
Ayokong makalimutan kung gaano kalaki

425
00:25:42,832 --> 00:25:48,171
sa politika 'yong pagpukaw
ng damdamin ng mga tao sa simpleng paraan.

426
00:25:48,255 --> 00:25:52,050
USA!

427
00:25:52,133 --> 00:25:58,348
Tingin ko, isa sa gusto naming mangyari,
ipasilip sa readers kung ano'ng pakiramdam

428
00:25:58,431 --> 00:26:00,559
pag pumunta ka sa Trump rally.

429
00:26:01,393 --> 00:26:04,271
Mas maganda kung higit pa roon,
na masabi mo,

430
00:26:04,354 --> 00:26:07,607
"Ano'ng ibig sabihin nito?"
Di lang, "Ano'ng pakiramdam ng nandoon?"

431
00:26:07,691 --> 00:26:09,442
NGAYONG GABI

432
00:26:09,526 --> 00:26:13,405
'Yong mahirap sa pagre-report
tungkol sa Madison Square Garden rally,

433
00:26:13,488 --> 00:26:15,365
nagkaroon ng Nazi rally

434
00:26:15,448 --> 00:26:18,535
sa Madison Square Garden noong 1939.

435
00:26:19,578 --> 00:26:21,705
At mahirap 'yon bilang reporter

436
00:26:21,788 --> 00:26:25,750
na sabihin, "Okay, nasa lugar ako
kung saan may libo-libong tao

437
00:26:25,834 --> 00:26:27,711
"na talagang natutuwa sa show na 'to."

438
00:26:27,794 --> 00:26:30,463
Kung isusulat ko ito
sa context ng Nazi rally,

439
00:26:30,547 --> 00:26:32,299
tinatawag ko ba silang Nazis?

440
00:26:32,382 --> 00:26:36,136
Wala akong nakikitang lintik na Nazi rito.

441
00:26:36,219 --> 00:26:38,597
Kung di ko naman isusulat 'yong context,

442
00:26:38,680 --> 00:26:43,059
wala na bang pananagutan ang lahat
para sa context na dapat nandoon?

443
00:26:44,352 --> 00:26:46,563
"Noong February 20, 1939,

444
00:26:46,646 --> 00:26:50,734
"ang German-American Bund,
isang pro-Nazi group sa New York,

445
00:26:50,817 --> 00:26:53,320
"nag-rally sa Madison Square Garden.

446
00:26:54,154 --> 00:26:58,366
"Tinawag nilang mass demonstration
para sa tunay na Americanism.

447
00:26:58,450 --> 00:27:01,911
"Ang backdrop sa likod ng entablado,
pinalamutian ng mga bandila ng America

448
00:27:01,995 --> 00:27:04,623
"at floor-to-ceiling portrait
ni George Washington.

449
00:27:05,582 --> 00:27:10,128
"Di man pagsasadula ng 1939 rally
ang 2024 rally ni Trump,

450
00:27:10,211 --> 00:27:11,963
"di man umuulit ang kasaysayan,

451
00:27:12,047 --> 00:27:15,133
"pag nagsalita ang nativist demagogue
tungkol sa 'kaaway sa loob'

452
00:27:15,216 --> 00:27:18,511
"at 'paglason ng mga dayuhan
sa dugo ng bansa natin',

453
00:27:18,595 --> 00:27:21,139
"hindi normal kung walang magkukumpara."

454
00:27:22,974 --> 00:27:26,895
Malaking bagay 'yon sa bahay namin.
Mahirap lang kami noon,

455
00:27:26,978 --> 00:27:29,105
pero may New Yorker subscription kami.

456
00:27:29,189 --> 00:27:33,693
Sa Seinfeld ko yata unang narinig
'yong tungkol sa The New Yorker.

457
00:27:33,777 --> 00:27:35,028
May maganda silang episode,

458
00:27:35,111 --> 00:27:38,031
'yong di naintindihan ni Elaine
'yong isa sa mga cartoon caption.

459
00:27:38,114 --> 00:27:40,784
Itong cartoon sa The New Yorker.
Di ko maintindihan.

460
00:27:40,867 --> 00:27:41,910
Ako rin.

461
00:27:41,993 --> 00:27:44,371
At nasa laylayan ka ng pagpapatawa!

462
00:27:45,789 --> 00:27:50,460
Alam mo na, lumaki ako sa New Jersey
at sobrang idealistic ko noon

463
00:27:50,543 --> 00:27:51,961
tungkol sa New York.

464
00:27:52,045 --> 00:27:56,758
Una kong narinig 'yong The New Yorker
at nakitang importanteng magazine 'to

465
00:27:56,841 --> 00:27:59,386
sa episode ng animated show na The Critic.

466
00:27:59,469 --> 00:28:03,765
Tingin ko, kayong mga gago sa media,
marurumi at malisyosong salot.

467
00:28:03,848 --> 00:28:05,767
Ayoko sa inyong lahat,

468
00:28:05,850 --> 00:28:09,521
maliban sa inyong mabubuting tao
sa The New Yorker.

469
00:28:09,604 --> 00:28:11,314
Bravo, Mrs. S.

470
00:28:11,398 --> 00:28:12,816
"Bravo, Mrs. S."

471
00:28:12,899 --> 00:28:14,526
At naaalala ko, naisip ko,

472
00:28:14,609 --> 00:28:17,445
"A, 'yan 'yong The New Yorker.
Importante 'yan."

473
00:28:17,529 --> 00:28:20,115
Di ko alam kung paano ko nalaman,
parang nandiyan na lang.

474
00:28:20,198 --> 00:28:22,325
Institusyon na talaga 'to.

475
00:28:22,409 --> 00:28:25,120
Parang, "Kailan mo narinig
na may Statue of Liberty?"

476
00:28:31,918 --> 00:28:35,922
Pare, sobrang nostalgic sa akin
ng ibang records na 'to,

477
00:28:36,005 --> 00:28:38,842
pero di 'yong iisipin ng mga tao.
Ito 'yon!

478
00:28:38,925 --> 00:28:40,969
Hilig ko ang Japanese Noise
noong high school.

479
00:28:41,052 --> 00:28:42,637
Sobrang hirap na nito hanapin.

480
00:28:42,721 --> 00:28:47,100
May sikat na flexi disc limited run
kung saan sinunog 'yon lahat sa beach.

481
00:28:47,183 --> 00:28:49,436
Nagsimula ako bilang music critic,

482
00:28:49,519 --> 00:28:52,188
pero noong pumasok ako
sa The New Yorker noong 2008,

483
00:28:52,272 --> 00:28:54,399
wala talaga akong beat.

484
00:28:54,482 --> 00:28:57,569
Ano lang, "Kaya mong magsulat
ng mga kakaibang kuwento para sa amin."

485
00:28:57,652 --> 00:28:59,738
Naaalala ko 'yong unang Lunes ko rito,

486
00:28:59,821 --> 00:29:03,950
pumasok ako sa office,
na nasa Times Square pa noon,

487
00:29:04,033 --> 00:29:08,580
tapos umupo ako, naisip ko,
"Shit, ano na'ng gagawin ko?"

488
00:29:09,998 --> 00:29:13,710
'Yong trabaho ko lang, maging kakaiba.

489
00:29:13,793 --> 00:29:16,796
Kaya masuwerte ako
na nagsusulat ako para sa The New Yorker,

490
00:29:16,880 --> 00:29:23,011
curious 'yong readers, susundan ka nila
kung saan mo sila dadalhin.

491
00:29:23,094 --> 00:29:25,805
SI JOHN LEWIS AT ANG PAGIGING BAYANI
NI KELEFA SANNEH

492
00:29:25,889 --> 00:29:28,016
Kahit ano 'yong pwedeng topic ng kuwento.

493
00:29:28,099 --> 00:29:30,727
At ibinebenta mo sa reader na parang,

494
00:29:30,810 --> 00:29:33,396
"Gagawin kong masaya ito,
kaya sakyan mo lang."

495
00:29:35,106 --> 00:29:37,567
Ngayong gabi,
gagawin ko 'yong madalas kong ginagawa,

496
00:29:37,650 --> 00:29:39,277
makinig sa music.

497
00:29:43,615 --> 00:29:46,201
Kadalasan, 'yong sinusulat ko
para sa The New Yorker,

498
00:29:46,284 --> 00:29:49,537
tungkol sa science,
medicine, at health care.

499
00:29:50,413 --> 00:29:54,793
Ginagawa ko ngayon 'yong piece
tungkol sa space medicine sa Utah.

500
00:29:54,876 --> 00:29:57,796
Parami nang parami 'yong mga tao
na pumupunta sa space.

501
00:29:57,879 --> 00:30:00,465
Ano'ng alam natin
sa nangyayari sa mga katawan nila?

502
00:30:01,049 --> 00:30:03,551
Kailangang mahigpit 'yong straps mo.

503
00:30:03,635 --> 00:30:08,473
Pinag-isipan ko
kung paano gagawing kakaiba ang mga issue

504
00:30:08,556 --> 00:30:09,974
tungkol sa space health.

505
00:30:11,643 --> 00:30:13,019
Mahilig akong mag-isip

506
00:30:13,102 --> 00:30:16,314
kung paano ikukuwento
'yong komplikadong bagay

507
00:30:16,397 --> 00:30:19,317
sa paraang magugustuhan ng reader,

508
00:30:19,400 --> 00:30:22,821
na di na lang nila sinasadya
na matututo sila tungkol doon.

509
00:30:22,904 --> 00:30:24,823
Maraming moisture sa buhangin,

510
00:30:24,906 --> 00:30:27,617
kaya mukhang lukot-lukot ito.

511
00:30:33,790 --> 00:30:34,791
Uy!

512
00:30:34,874 --> 00:30:36,709
Sa pagkakakilala ko sa The New Yorker,

513
00:30:36,793 --> 00:30:40,964
pwede kang magpadala ng tao sa ibang mundo
na babalik at magre-report tungkol doon.

514
00:30:41,047 --> 00:30:43,758
Nakabalik ako
sa kinalakihan ko bilang punk rocker,

515
00:30:43,842 --> 00:30:47,804
at 'yon talaga 'yong una kong naging hilig
noong 14 ako.

516
00:30:47,887 --> 00:30:51,850
'Yong pwede kang dumaan sa trap door,
tapos nasa ibang mundo ka na,

517
00:30:51,933 --> 00:30:56,312
kung saan may ibang ginagawa ang mga tao,
nakakaadik sa pakiramdam 'yon.

518
00:30:56,396 --> 00:30:59,524
Handa na ba kayong mag-party, baby?

519
00:31:00,108 --> 00:31:03,987
Gusto ko na intellectual
'yong reputasyon ng The New Yorker,

520
00:31:04,070 --> 00:31:06,155
na sosyal dapat 'yong magazine,

521
00:31:06,239 --> 00:31:08,658
kasi mas masaya tuloy para sa akin

522
00:31:08,741 --> 00:31:12,287
na magsulat tungkol kay Jay-Z,
sa boxing o country music,

523
00:31:12,370 --> 00:31:15,540
pero 'yong typeface, New Yorker.

524
00:31:15,623 --> 00:31:19,794
Kaya goal ko pa rin na di mawala
'yong pagiging sosyal ng magazine,

525
00:31:19,878 --> 00:31:23,464
pero dapat di rin maging luma ang dating.

526
00:31:30,263 --> 00:31:34,475
"Tinuruan ako ng punk na mahalin ang music
sa pagtuturo sa akin na magalit sa music.

527
00:31:35,184 --> 00:31:40,148
"Itinuro nito na pwede tayong mahati
dahil sa music, magmahal, magalit,

528
00:31:40,231 --> 00:31:42,942
"o gustuhing malaman kung alin ba talaga."

529
00:31:45,028 --> 00:31:47,655
Noon ko pa gusto
na magsulat para sa The New Yorker.

530
00:31:47,739 --> 00:31:49,198
Ito 'yong black bean burger.

531
00:31:49,282 --> 00:31:51,951
'Yong maglalabas ka ng ideas sa mundo

532
00:31:52,035 --> 00:31:54,996
tapos babaguhin noon
kung paano tingnan ng tao ang problema,

533
00:31:55,955 --> 00:31:58,041
gustong-gusto ko 'yon.

534
00:31:58,124 --> 00:32:02,712
May cilantro rito, dill, parsley.

535
00:32:02,795 --> 00:32:05,173
Doctor talaga ako.

536
00:32:05,256 --> 00:32:10,845
Nagtrabaho ako sa New York City
no'ng pandemic

537
00:32:10,929 --> 00:32:13,556
at nagsulat ako ng mga dispatch.

538
00:32:13,640 --> 00:32:14,807
EVOLUTION NG CORONA VIRUS

539
00:32:14,891 --> 00:32:16,726
NAPAKADELIKADO NG DELTA VARIANT

540
00:32:16,809 --> 00:32:20,313
Mula noong nawala 'yong pandemic,
talagang lumawak na

541
00:32:20,396 --> 00:32:22,440
'yong mga bagay na sinusulat ko.

542
00:32:23,274 --> 00:32:24,734
"Humagibis ang malamig na hangin

543
00:32:24,817 --> 00:32:26,903
"habang nagmamaneho kami
sa bako-bakong lupain.

544
00:32:26,986 --> 00:32:28,571
"Tumingin ako sa malayo,

545
00:32:28,655 --> 00:32:31,115
"iniisip ang malawak at basal na lupa

546
00:32:31,199 --> 00:32:33,660
"na mahahanap ng mga unang tao sa Mars."

547
00:32:36,245 --> 00:32:40,375
Tingin ko, halos lahat ng nagtatrabaho
sa The New Yorker, may pagka-obsessed,

548
00:32:40,458 --> 00:32:44,003
at naakit ako sa obsession na 'yon.

549
00:32:46,506 --> 00:32:48,716
LABINDALAWANG LINGGO
BAGO ANG ANNIVERSARY ISSUE

550
00:32:48,800 --> 00:32:53,471
Siguro isang pelikula sa isang araw
'yong napanood ko sa nakalipas na 40 taon.

551
00:32:55,765 --> 00:32:58,351
Alam mo, medyo simple lang 'yon, e.

552
00:32:58,434 --> 00:33:02,271
Walang kakaiba sa criticism,

553
00:33:02,355 --> 00:33:04,816
manonood ka ng pelikula,
at magsusulat ka tungkol doon.

554
00:33:06,609 --> 00:33:08,653
Pero di ko alam 'yong isusulat ko.

555
00:33:09,570 --> 00:33:11,447
Hoy! Hoy, ingat!

556
00:33:11,531 --> 00:33:14,492
Pag nagsimula na 'yong pelikula,
di ko na alam kung nasaan ako.

557
00:33:14,575 --> 00:33:18,746
Inaangkin ako ng pelikula
na parang wala na 'yong audience.

558
00:33:18,830 --> 00:33:21,416
Wala ako habang nanonood ng pelikula.

559
00:33:22,333 --> 00:33:24,335
Anong klaseng lugar ito na…

560
00:33:26,087 --> 00:33:27,797
Ayaw nilang makita ko siya.

561
00:33:27,880 --> 00:33:31,384
Habang nanonood ako,
grabe ako magsulat ng notes.

562
00:33:32,093 --> 00:33:34,887
Di problema ang pagsusulat.
Mahirap sila basahin pagkatapos,

563
00:33:34,971 --> 00:33:36,931
kasi sa dilim ko sinulat.

564
00:33:40,727 --> 00:33:44,480
Pagkatapos ng pelikula,
ayaw na ayaw kong makipag-usap sa iba.

565
00:33:44,564 --> 00:33:47,275
Tumatakbo ako palabas ng theater,
naka-coat 'yong ulo,

566
00:33:47,358 --> 00:33:49,777
para di ko na kailangang makipag-usap
sa ibang critic.

567
00:33:49,861 --> 00:33:53,239
Gusto kong namnamin 'yong experience,
ayokong isipin.

568
00:33:53,322 --> 00:33:56,325
Gusto ko lang na gumana sa akin.

569
00:34:00,663 --> 00:34:04,751
Sabi nila, 'yong mga umiinom
ng tatlong tasa ng kape sa isang araw,

570
00:34:04,834 --> 00:34:07,086
pinapahaba nang isang dekada
'yong mga buhay nila.

571
00:34:07,170 --> 00:34:11,382
Malapit na yata akong maging imortal
sa dami ng iniinom kong kape.

572
00:34:12,717 --> 00:34:14,927
Kung walang kape, walang nagagawa.

573
00:34:17,472 --> 00:34:21,809
Sana di ko na kailangang magsulat
ng negative review,

574
00:34:22,643 --> 00:34:26,355
at lagi kong iniisip
na may mga taong kasali rito.

575
00:34:26,939 --> 00:34:30,318
Lagi kong sinasabi,
dalawang taon ginagawa 'yong pelikula,

576
00:34:30,401 --> 00:34:31,986
dalawang oras pinapanood,

577
00:34:32,070 --> 00:34:35,156
pero dalawang minuto lang, masisira na.
Dalawang segundo sa Twitter.

578
00:34:35,239 --> 00:34:37,909
Kaya pakiramdam ko,
kailangan ko talagang maging magalang.

579
00:34:39,619 --> 00:34:43,790
"Ang puso ng review,
emosyon, pagpukaw ng kaluluwa.

580
00:34:43,873 --> 00:34:46,793
"Di dahil mataas ang tingin ng critics
sa mga sarili nila,

581
00:34:47,376 --> 00:34:49,504
"kundi dahil mataas
ang tingin nila sa art."

582
00:34:53,466 --> 00:34:54,509
Sobrang nagustuhan ko.

583
00:34:54,592 --> 00:34:57,762
Pero halos kapareho 'to
ng sampung kuwento—

584
00:34:57,845 --> 00:35:00,389
-Oo, di ako sigurado—
-…pagdating sa mga nangyayari.

585
00:35:00,473 --> 00:35:03,309
Oo, kaya halos pabor lang ako dito.

586
00:35:04,894 --> 00:35:06,229
Sa loob ng isang taon,

587
00:35:06,312 --> 00:35:10,942
nasa pito hanggang sampung libo
'yong nakukuha naming submission,

588
00:35:11,025 --> 00:35:12,360
at 50 ang pina-publish namin.

589
00:35:13,152 --> 00:35:15,822
Galing sila sa mga agent at publisher.

590
00:35:15,905 --> 00:35:19,659
Galing mismo sa mga writer.
Galing kahit saan.

591
00:35:19,742 --> 00:35:23,454
Alam mo na,
di pala mahirap mahanap 'yong email ko.

592
00:35:24,455 --> 00:35:28,668
Bihira lang magkaroon
ng fiction 'yong magazine

593
00:35:28,751 --> 00:35:30,378
na katulad namin.

594
00:35:30,461 --> 00:35:35,424
At alam ko namang ilan sa mga reader

595
00:35:35,508 --> 00:35:38,761
o subscriber namin,
di talaga binabasa 'yon.

596
00:35:38,845 --> 00:35:41,931
Sige. Pero alam ko rin
na sa ibang reader namin,

597
00:35:42,014 --> 00:35:44,433
fiction 'yong pinakaimportante.

598
00:35:45,017 --> 00:35:47,520
Mga isa't kalahating taon ang nakaraan,

599
00:35:47,603 --> 00:35:50,982
lumapit sa akin si David Remnick
at sinabi, "Para sa 100th anniversary,

600
00:35:51,065 --> 00:35:55,153
"gumawa kaya tayo ng anthology ng fiction
at short stories? Ano'ng ilalagay mo?"

601
00:35:56,404 --> 00:35:59,323
Mahigit 13,000 na kuwento

602
00:35:59,407 --> 00:36:02,618
'yong na-publish sa The New Yorker
mula noong itinayo ito,

603
00:36:02,702 --> 00:36:05,288
at 78 'yong nasa librong ito.

604
00:36:06,080 --> 00:36:07,790
EB White, Dorothy Parker…

605
00:36:07,874 --> 00:36:09,458
John Updike, Philip Roth…

606
00:36:09,542 --> 00:36:12,086
JD Salinger, Jamaica Kincaid.

607
00:36:12,170 --> 00:36:16,174
Marami pang iba. Kaya kong magbasa
ng kahit anong pangalan sa listahang ito

608
00:36:16,257 --> 00:36:18,050
at di na ako magugulat.

609
00:36:18,134 --> 00:36:21,429
-David Foster Wallace, Eudora Welty…
-Shirley Jackson, John Cheever…

610
00:36:21,512 --> 00:36:24,223
-Jhumpa Lahiri, Zadie Smith…
-Vladimir Nabokov, Saul Bellow…

611
00:36:24,307 --> 00:36:27,268
-Haruki Murakami, Junot Díaz…
-Annie Proulx, George Saunders.

612
00:36:27,351 --> 00:36:31,564
At 'yong writer ng ife-feature namin
sa palapit na anniversary magazine,

613
00:36:31,647 --> 00:36:34,025
si Chimamanda Ngozi Adichie.

614
00:36:36,110 --> 00:36:38,529
"Matagal ko nang gustong makilala,

615
00:36:39,113 --> 00:36:42,491
"tunay na kilala ng ibang tao."

616
00:36:42,575 --> 00:36:46,495
Para ipagdiwang ang 100 taon
ng pagiging magazine ng The New Yorker,

617
00:36:46,579 --> 00:36:50,750
magpa-publish sila ng excerpt
galing sa bago kong novel, Dream Count.

618
00:36:50,833 --> 00:36:55,796
"Dahil noong lockdown ko sinimulan
na salain ang buhay ko

619
00:36:55,880 --> 00:37:00,051
"at pangalanan ang mga bagay
na matagal nang walang pangalan."

620
00:37:00,134 --> 00:37:04,889
Fiction ang pinakamarangal
sa lahat ng art.

621
00:37:05,806 --> 00:37:07,058
Wala akong kinikilingan.

622
00:37:07,642 --> 00:37:08,476
"Pero ano ang…"

623
00:37:08,559 --> 00:37:12,230
Dahil sa literature,
nalalaman nating may iba't ibang pananaw.

624
00:37:12,313 --> 00:37:16,901
Gamit ang imagination,
tumatalon tayo sa karanasan ng iba,

625
00:37:16,984 --> 00:37:17,818
kasi 'yon…

626
00:37:17,902 --> 00:37:21,614
Minsan pakiramdam ko,
matatapos na ang mundong 'to,

627
00:37:21,697 --> 00:37:27,203
at tingin ko, literature 'yong nagbibigay
ng konting pag-asa.

628
00:37:27,286 --> 00:37:29,247
Mahal na mahal ko
ang pagsusulat ng fiction.

629
00:37:29,330 --> 00:37:31,958
Binibigyan noon
ng kahulugan ang buhay ko. Iyon…

630
00:37:32,500 --> 00:37:35,336
Iyon ang rason kung bakit ako nandito.

631
00:37:35,419 --> 00:37:38,923
Pagdating ko sa U.S.,
naging malinaw agad sa akin

632
00:37:39,006 --> 00:37:42,426
na sa The New Yorker ako dapat ma-publish.

633
00:37:43,010 --> 00:37:45,763
Oo, ibig kong sabihin,
The New Yorker 'yon, e.

634
00:37:45,846 --> 00:37:48,224
At alam ng The New Yorker
na The New Yorker sila.

635
00:37:49,392 --> 00:37:50,268
Kaya…

636
00:37:50,351 --> 00:37:54,272
Inaakusahan ng mga tao
'yong The New Yorker ng elitism.

637
00:37:54,355 --> 00:37:57,692
Pero tingin ko,
'yong usapan tungkol sa pagiging elitista,

638
00:37:57,775 --> 00:38:01,112
mas nasa anti-intellectualism

639
00:38:01,195 --> 00:38:04,031
na kumakalat sa buong bansa

640
00:38:04,115 --> 00:38:06,534
at masama para sa bansa at sa atin.

641
00:38:07,451 --> 00:38:10,538
Ano'ng sinasabi natin?
Na sobrang elitista nito,

642
00:38:10,621 --> 00:38:15,209
di dapat nagsusulat
tungkol sa art, literature, at politics

643
00:38:15,293 --> 00:38:17,712
sa paraang komplikado at pinag-isipan?

644
00:38:17,795 --> 00:38:20,423
Kung elitism 'yon,
kailangan pa natin ng ganoon.

645
00:38:20,506 --> 00:38:21,632
Kailangan pa natin.

646
00:38:24,593 --> 00:38:27,722
DATING OFFICE NG NEW YORKER
1987

647
00:38:30,141 --> 00:38:31,684
Hi, Bruce.

648
00:38:31,767 --> 00:38:34,020
Apatnapu't anim na taon na ako rito.

649
00:38:34,103 --> 00:38:37,148
Mahabang panahon, pero hindi pa sapat.

650
00:38:39,025 --> 00:38:40,401
Ano'ng trabaho mo rito?

651
00:38:40,985 --> 00:38:43,571
Pag nawalan ng kuryente
o namatay 'yong aircon,

652
00:38:43,654 --> 00:38:45,239
dinadaan sa akin ang lahat ng 'yon.

653
00:38:45,323 --> 00:38:49,618
Kung kailangan ng tao ng papel o printer,
ako 'yong bahala.

654
00:38:49,702 --> 00:38:52,455
Kung kailangang ayusin 'yong computer,
ako rin 'yon.

655
00:38:52,538 --> 00:38:53,748
Ako 'yan.

656
00:38:56,500 --> 00:38:58,377
'Yang mahaba at itim 'yong buhok.

657
00:38:59,837 --> 00:39:02,882
Nagsimula kami sa 25 West 43rd,
'yong unang New Yorker.

658
00:39:03,716 --> 00:39:07,511
Parang luma 'yong dating noon, 1950s yata.

659
00:39:07,595 --> 00:39:10,973
May grupo ng mga lalaki rito
na sobrang tanda.

660
00:39:12,141 --> 00:39:15,394
May mantsa 'yong mga pader
ng usok ng sigarilyo.

661
00:39:16,604 --> 00:39:20,733
Lumalabas 'yong alikabok pag umuupo ka
sa mga sofa, alam mo 'yon?

662
00:39:22,234 --> 00:39:23,736
Noong una kaming lumipat,

663
00:39:23,819 --> 00:39:26,572
pumunta kami sa basement
at nakita namin kung ano'ng nandoon.

664
00:39:26,655 --> 00:39:29,241
Puno 'yon ng mga lumang papel, material,

665
00:39:29,325 --> 00:39:32,828
proof, at fiction edit.

666
00:39:32,912 --> 00:39:37,124
Parang nakalimutan na ng mundo
na ginawa ng mga tao 'yong mga piece,

667
00:39:37,208 --> 00:39:38,250
pero nandoon.

668
00:39:38,834 --> 00:39:40,586
Kaya sinimulan kong itago

669
00:39:41,796 --> 00:39:44,924
ang mga material na itinatapon ng iba
na tingin ko di dapat itapon.

670
00:39:46,592 --> 00:39:49,053
Hindi ako hoarder. Ayoko lang itapon,

671
00:39:49,136 --> 00:39:51,305
kasi may history dito, e.

672
00:39:51,389 --> 00:39:53,641
Ito 'yong unang adding machine
ng The New Yorker.

673
00:39:53,724 --> 00:39:55,476
Para siyang Buick.

674
00:39:56,936 --> 00:40:00,231
Mga first edition ito
ng mga writer ng New Yorker.

675
00:40:00,314 --> 00:40:03,401
'Yong spots, maliliit na drawing
na makikita sa page.

676
00:40:03,484 --> 00:40:06,737
Mga art na ginawa ng mga artist.

677
00:40:06,821 --> 00:40:10,533
Sobrang ganda ng detalye at pagkakagawa.

678
00:40:10,616 --> 00:40:11,575
Okay.

679
00:40:16,080 --> 00:40:19,375
Apat sa limang editor na
ng The New Yorker 'yong nakatrabaho ko.

680
00:40:20,209 --> 00:40:22,545
Pero di ko nakatrabaho si Ross.

681
00:40:28,717 --> 00:40:33,180
Ilang taon pagkatapos ng World War II,
pumasok sa bagong era ang The New Yorker.

682
00:40:33,764 --> 00:40:37,643
Namatay sa lung cancer si Harold Ross,
ang masigasig na founder nito,

683
00:40:37,726 --> 00:40:39,895
pagkatapos mamuno nang 26 taon…

684
00:40:41,021 --> 00:40:44,400
at pinalitan ni William Shawn,
na kanang-kamay niya.

685
00:40:45,609 --> 00:40:47,361
Kahit na sobrang mahiyain,

686
00:40:47,445 --> 00:40:50,197
walang takot si Shawn bilang editor.

687
00:40:50,281 --> 00:40:54,368
Tinawag siyang Iron Mouse ng ibang staff.

688
00:40:54,452 --> 00:40:57,788
Itinulak niya ang magazine na mag-report
ng mga kuwento na kontrobersiyal

689
00:40:57,872 --> 00:41:00,332
at humahamon sa makapangyarihan.

690
00:41:01,333 --> 00:41:04,295
Isang araw noong 1958,
nakakuha ng pitch si Shawn

691
00:41:04,378 --> 00:41:08,174
mula sa premyadong writer
at biologist na si Rachel Carson.

692
00:41:08,966 --> 00:41:11,927
Gusto niyang malaman
kung bakit libo-libong ibon ang namatay

693
00:41:12,011 --> 00:41:15,264
pagkatapos mag-spray
ng insecticide na DDT.

694
00:41:16,307 --> 00:41:19,852
Di pinipili noon
kung saan gagamitin ang DDT,

695
00:41:19,935 --> 00:41:24,398
sa mga pananim man,
sa damuhan, o kahit sa loob ng mga bahay.

696
00:41:25,608 --> 00:41:28,694
Iginiit ng mga manufacturer na ligtas ito,

697
00:41:29,278 --> 00:41:31,489
pero ginustong mag-imbestiga ni Carson.

698
00:41:32,239 --> 00:41:35,743
Sa suporta ni Shawn,
nagsagawa siya ng field studies,

699
00:41:35,826 --> 00:41:37,536
nag-interview ng mga expert,

700
00:41:37,620 --> 00:41:40,080
at inusisa niya ang komplikadong science.

701
00:41:41,081 --> 00:41:44,877
Pero habang nagtatrabaho,
may sekreto si Carson na itinago sa mundo.

702
00:41:44,960 --> 00:41:47,046
Mamamatay na siya sa breast cancer.

703
00:41:48,297 --> 00:41:50,716
Dahil sa maraming operasyon
at masasakit na treatment,

704
00:41:50,799 --> 00:41:52,384
minsan naka-wheelchair na siya.

705
00:41:52,968 --> 00:41:55,346
Pero itinuloy niya ang trabaho niya.

706
00:41:55,429 --> 00:42:00,392
At sa wakas, pagkatapos ng apat na taon,
nag-submit siya ng draft kay Shawn.

707
00:42:02,853 --> 00:42:06,398
Sa pag-publish ng "Silent Spring"
bilang three-part series,

708
00:42:06,482 --> 00:42:10,653
ginawang literature
ng prose ni Carson ang science.

709
00:42:11,445 --> 00:42:15,533
"Sa mas lumalawak na lugar
ng United States," isinulat niya,

710
00:42:15,616 --> 00:42:19,620
"dumadating ang tagsibol nang di nakikita
sa pagbabalik ng mga ibon.

711
00:42:19,703 --> 00:42:23,624
"At ang mga madaling araw, na dating puno
ng kagandahan ng pag-awit nila,

712
00:42:23,707 --> 00:42:25,584
"tahimik na ngayon."

713
00:42:27,127 --> 00:42:31,382
Inilabas iyon bilang libro,
agad na naging bestseller,

714
00:42:31,465 --> 00:42:34,343
at nagsimula ng national debate
tungkol sa pinsala ng chemicals

715
00:42:34,426 --> 00:42:36,428
sa mga tao at hayop.

716
00:42:36,512 --> 00:42:38,764
Naitanong mo na ba
sa Department of Agriculture

717
00:42:38,847 --> 00:42:40,349
kung pwede nila itong tingnan?

718
00:42:40,432 --> 00:42:43,394
Oo, at alam kong ginagawa na nila 'yon.

719
00:42:43,477 --> 00:42:47,773
Tingin ko, siyempre, mula noong inilabas
ang libro ni Ms. Carson, pero oo.

720
00:42:48,357 --> 00:42:50,442
Pero umani rin ito ng batikos.

721
00:42:51,277 --> 00:42:54,572
Inatake si Carson
ng malalaking chemical company.

722
00:42:55,281 --> 00:43:00,119
Ang malalaking pahayag sa libro
na Silent Spring ni Ms. Rachel Carson,

723
00:43:00,202 --> 00:43:03,038
labis-labis na pagbaluktot ng katotohanan.

724
00:43:03,122 --> 00:43:07,835
Si Carson, na may suot nang peluka noon
at halos hindi na makalakad,

725
00:43:07,918 --> 00:43:10,963
ipinagtanggol pa ang trabaho niya
sa Congress at sa press.

726
00:43:11,046 --> 00:43:13,632
Kung di pa natin makokontrol
ang chemicals na ito,

727
00:43:13,716 --> 00:43:16,635
siguradong malaking kapahamakan
ang aabutin natin.

728
00:43:17,553 --> 00:43:20,264
Banta ng ilang kumpanya,
idedemanda nila ang The New Yorker,

729
00:43:20,347 --> 00:43:22,266
pero di umatras si Shawn.

730
00:43:23,350 --> 00:43:28,022
Namatay si Carson wala pang dalawang taon
pagkatapos ilabas ang Silent Spring.

731
00:43:28,105 --> 00:43:29,898
Pero kahit di na niya nakita,

732
00:43:29,982 --> 00:43:33,193
dahil sa trabaho niya,
nabuo ang Clean Air Act,

733
00:43:33,277 --> 00:43:35,112
Clean Water Act,

734
00:43:35,195 --> 00:43:38,282
at ipinanganak
ang makabagong environmental movement.

735
00:43:38,365 --> 00:43:39,366
ILIGTAS ANG MUNDO

736
00:43:39,450 --> 00:43:40,868
Pagkalipas ng ilang taon,

737
00:43:40,951 --> 00:43:45,039
sabi ni Shawn,
eto ang simpleng philosophy ng magazine.

738
00:43:45,122 --> 00:43:47,625
Sinasabi namin ang iniisip namin
tungkol sa mga bagay.

739
00:43:47,708 --> 00:43:49,627
Ito talaga ang pinaniniwalaan namin.

740
00:43:49,710 --> 00:43:53,631
At kung ito ang pinaniniwalaan namin,
dapat sabihin namin.

741
00:43:55,049 --> 00:43:59,553
BUMOTO

742
00:44:02,640 --> 00:44:04,183
Uy, Valerie.

743
00:44:04,266 --> 00:44:08,729
Pwede mo bang ipasa ang campaign ni Harris
tungkol sa Puerto Rican turnout?

744
00:44:08,812 --> 00:44:11,315
-Eto, ise-send ko na sa 'yo sa Slack.
-Sige, salamat.

745
00:44:11,398 --> 00:44:13,817
Ayaw kitang istorbohin habang…

746
00:44:18,739 --> 00:44:22,451
Okay! Lasingin na natin 'yong mga tao.

747
00:44:24,286 --> 00:44:25,913
-Uy.
-Kumusta?

748
00:44:26,497 --> 00:44:27,956
Okay naman.

749
00:44:28,040 --> 00:44:32,544
Sa Dearborn, mahirap 'yong assignment
kasi mahirap makahanap ng beer,

750
00:44:32,628 --> 00:44:34,004
pero marami 'yong hookah.

751
00:44:34,088 --> 00:44:36,965
Maaga pa ang gabi,
wag muna kayong uminom, pwede?

752
00:44:37,049 --> 00:44:40,302
-Sinasabi ko lang.
-Okay. Ano'ng naririnig mo?

753
00:44:40,886 --> 00:44:43,305
Walang nakakaalam, alam mo 'yon?

754
00:44:43,389 --> 00:44:44,807
Handang-handa kami.

755
00:44:44,890 --> 00:44:49,436
May live blog kami
at marami kaming tao sa iba't ibang lugar.

756
00:44:49,520 --> 00:44:50,854
Pero di natin alam,

757
00:44:51,438 --> 00:44:53,399
importanteng sandali ito sa kasaysayan.

758
00:44:53,482 --> 00:44:56,902
Di natin alam 'yong mangyayari.
Siguradong di sa oras na 'to.

759
00:44:56,985 --> 00:45:01,031
Pag nanalo siya,
meron kami nito, galing kay Kadir Nelson.

760
00:45:01,115 --> 00:45:04,910
Nakaukit sa jacket niya
sina Obama, Shirley Chisholm,

761
00:45:04,993 --> 00:45:08,455
Martin Luther King Jr.,
Thurgood Marshall, Frederick Douglass,

762
00:45:08,539 --> 00:45:12,292
lahat ng kilalang tao
na masasabing matunog

763
00:45:12,376 --> 00:45:14,670
sa ganoong pag-unlad ng kasaysayan.

764
00:45:14,753 --> 00:45:18,590
At pagdating kay Trump, iba 'yong mood.

765
00:45:21,844 --> 00:45:24,847
Eto siya, pinasinayaan ni Hulk Hogan.

766
00:45:25,556 --> 00:45:26,682
At saka…

767
00:45:27,766 --> 00:45:30,227
eto, sobrang sayang sketch.

768
00:45:31,311 --> 00:45:35,691
Tapos si Elon Musk
na nag-crash sa Oval Office.

769
00:45:35,774 --> 00:45:37,359
Eto pa.

770
00:45:37,443 --> 00:45:41,655
"Uminom ng isang tablet isang beses
sa isang araw sa loob ng apat na taon."

771
00:45:49,204 --> 00:45:51,749
Eto ang electoral vote count
sa oras na ito.

772
00:45:51,832 --> 00:45:54,877
May 90 na boto si Donald Trump.

773
00:45:54,960 --> 00:45:59,089
May 27 na boto si Kamala Harris.

774
00:45:59,173 --> 00:46:03,010
Okay, wala na 'yong Florida.
Alam na ba natin 'yon?

775
00:46:03,761 --> 00:46:05,554
Nangunguna si Trump.

776
00:46:05,637 --> 00:46:07,222
Di ko alam kung himala na

777
00:46:07,306 --> 00:46:10,768
kung mananalo pa si Harris ngayon, pero…

778
00:46:10,851 --> 00:46:12,686
Malaki na 'yong lamang ng kalaban niya.

779
00:46:12,770 --> 00:46:14,438
SARADO NA ANG BOTOHAN

780
00:46:16,315 --> 00:46:19,735
Inaasahang mananalo si Trump sa Michigan.

781
00:46:19,818 --> 00:46:22,738
Ayon sa NBC News,
panalo si Donald Trump sa Wisconsin.

782
00:46:22,821 --> 00:46:25,866
Mananalo si Donald Trump
sa state ng Pennsylvania.

783
00:46:29,870 --> 00:46:32,748
Sige, gawin na natin 'yan. Okay. Salamat.

784
00:46:36,168 --> 00:46:39,338
Hindi ito 'yong inasahan ko ngayong gabi,

785
00:46:39,922 --> 00:46:42,382
pero ito 'yong pinili niya.

786
00:46:44,510 --> 00:46:46,011
Mahirap paniwalaan,

787
00:46:46,094 --> 00:46:48,639
pero di natin mababago 'yong realidad.

788
00:46:48,722 --> 00:46:51,475
Pwede lang tayong maging salamin nito.

789
00:46:54,520 --> 00:46:56,772
…Carolina.
Magkatulad talaga sila sa demographics.

790
00:46:56,855 --> 00:46:57,981
Masasabi mo pa nga…

791
00:46:58,816 --> 00:47:02,736
"Pag tumayo na mula sa sofa ng kalungkutan
ang milyon-milyong American

792
00:47:02,820 --> 00:47:04,947
"na natakot sa pagbabalik ni Trump,

793
00:47:05,030 --> 00:47:07,991
"oras na para pag-isipan
kung ano ang dapat gawin.

794
00:47:08,075 --> 00:47:11,370
"Isa sa mga delikadong parte
ng buhay sa ilalim ng authoritarian rule,

795
00:47:11,453 --> 00:47:15,332
"sinusubukan ng leader
na ubusin ang lakas ng mga tao.

796
00:47:15,415 --> 00:47:17,751
"Tinatanggap na nila ang pagkatalo."

797
00:47:19,461 --> 00:47:23,757
Nag-aalala ako sa pangalawang pagkakataon
na pakiramdam ng mga taong natalo sila.

798
00:47:24,591 --> 00:47:27,427
Tingin ko,
'yong mga taong nasa ganitong trabaho,

799
00:47:27,511 --> 00:47:30,013
lalo na 'yong mas importanteng trabaho
bilang mamamayan,

800
00:47:31,807 --> 00:47:33,642
di pwedeng magpatalo sa ganoon.

801
00:47:34,226 --> 00:47:36,270
Walang kapatawarang kasalanan
ang pagkalugmok.

802
00:47:36,353 --> 00:47:37,938
Kaya wag.

803
00:47:38,730 --> 00:47:39,690
Wag!

804
00:47:41,191 --> 00:47:42,484
Wag gano'n…

805
00:47:44,319 --> 00:47:45,737
Hindi pwede 'yon.

806
00:47:49,199 --> 00:47:51,952
Mapapanood na natin ang pormal na pag-upo

807
00:47:52,035 --> 00:47:55,289
ng pangulo
na susubukang ibalik sa dati 'yong mundo.

808
00:47:57,708 --> 00:47:59,084
'Yong ibang bagay, parang…

809
00:48:01,336 --> 00:48:03,672
wala nang kuwenta.

810
00:48:04,631 --> 00:48:08,969
At malaki 'yong magiging epekto nito
sa ibang bansa. Malaki talaga.

811
00:48:10,888 --> 00:48:11,805
Oo.

812
00:48:13,932 --> 00:48:15,142
Jon Lee.

813
00:48:16,393 --> 00:48:18,604
-Kumusta, babe? Ayos.
-Kumusta?

814
00:48:18,687 --> 00:48:20,480
-Sobrang tagal na.
-Alam ko. Oo nga.

815
00:48:20,564 --> 00:48:22,858
Wala pa akong nababasa
tungkol sa South America,

816
00:48:22,941 --> 00:48:24,192
pero may mababasa ako, 'no?

817
00:48:24,276 --> 00:48:27,905
Oo. May draft na kami,
may mga idinadagdag lang ako.

818
00:48:27,988 --> 00:48:28,989
Si Milei 'yon.

819
00:48:29,072 --> 00:48:30,198
-Oo.
-Baliw 'yon.

820
00:48:30,282 --> 00:48:31,992
Kumusta siya sa 'yo?

821
00:48:32,075 --> 00:48:35,370
Sa 26 taon ko sa The New Yorker,

822
00:48:35,454 --> 00:48:38,582
gera na talaga 'yong sinusundan ko,
basta gano'n.

823
00:48:38,665 --> 00:48:41,668
Naging saksi ako
sa maraming labang nakita natin.

824
00:48:41,752 --> 00:48:45,047
Alam mo na,
Afghanistan, Iraq, Libya, Syria.

825
00:48:46,423 --> 00:48:48,175
Nasa Foreign Service ang papa ko noon.

826
00:48:48,258 --> 00:48:53,055
Lumaki ako sa siyam na bansa,
at marami sa mga lugar na 'yon, delikado.

827
00:48:53,138 --> 00:48:54,514
NI JON LEE ANDERSON

828
00:48:54,598 --> 00:48:56,058
Kaya napunta ako sa journalism.

829
00:48:56,141 --> 00:48:58,602
Gusto kong mabuhay
sa kasaysayan ng panahon ko.

830
00:48:58,685 --> 00:48:59,811
ANG OPIUM WAR NG TALIBAN

831
00:48:59,895 --> 00:49:01,313
HARI NG MGA HARI

832
00:49:01,396 --> 00:49:04,191
Ano'ng susunod mong gagawin?
Parang merong…

833
00:49:04,900 --> 00:49:07,611
Tatapatin kita,
'yong kalagayan natin ngayon…

834
00:49:07,694 --> 00:49:08,528
Pangit?

835
00:49:11,406 --> 00:49:15,410
Sinusundan natin 'yong mundo,
kaya pipiliin natin nang mabuti kung saan.

836
00:49:15,494 --> 00:49:17,037
Kaya sabihin mo ang nasa isip mo.

837
00:49:17,120 --> 00:49:20,540
Di gaya ng The New York Times
'yong budget ng The New Yorker,

838
00:49:20,624 --> 00:49:22,459
mas konti 'yong budget at staff namin.

839
00:49:22,542 --> 00:49:25,170
Pero noon pa sinusuportahan ni David

840
00:49:25,253 --> 00:49:29,466
'yong paglabas namin sa field
para masaksihan namin ang kasaysayan.

841
00:49:33,679 --> 00:49:36,682
Tumakas sa Syria ang diktador
na si Bashar al-Assad ngayong linggo

842
00:49:36,765 --> 00:49:38,809
habang lumulusob
ang mga rebelde sa Damascus,

843
00:49:38,892 --> 00:49:41,520
na tuluyang nagtapos
sa 54-taong paghahari ng pamilya niya.

844
00:49:46,441 --> 00:49:48,485
"Dalawang araw
pagkatapos tumakas ng diktador

845
00:49:48,568 --> 00:49:50,862
"na si Bashar al-Assad sa palasyo,

846
00:49:50,946 --> 00:49:54,908
"dumating ako sa Damascus para saksihan
ang simula ng malalim na pagtutuos.

847
00:49:56,994 --> 00:50:01,123
"Pagkatapos ng mahabang kampanya
ng karahasan sa loob, nagkaroon bigla

848
00:50:01,206 --> 00:50:03,625
"ng tensiyonado at kakaibang kapayapaan."

849
00:50:06,712 --> 00:50:08,630
Pag nagre-report ako ng kuwento,

850
00:50:08,714 --> 00:50:11,842
gusto kong amuyin 'yon, damhin, tikman,

851
00:50:11,925 --> 00:50:13,719
at ipaintindi sa reader.

852
00:50:14,511 --> 00:50:16,555
Ganoon 'yong gusto kong pagre-report.

853
00:50:16,638 --> 00:50:17,723
Assalamu alaikum.

854
00:50:19,933 --> 00:50:21,768
"Isang hapon sa Damascus,

855
00:50:21,852 --> 00:50:24,771
"bumisita ako sa isa
sa mga pinakakilalang kulungan ni Assad."

856
00:50:27,733 --> 00:50:29,526
Nami-miss na kita, mahal ko.

857
00:50:31,111 --> 00:50:36,283
"May nakilala kaming binata na 15 buwan
sa loob ng military intelligence prison,

858
00:50:36,366 --> 00:50:40,162
"at isinadula niya
ang mga nakakakilabot na karanasan niya.

859
00:50:45,792 --> 00:50:48,920
"Di man lang sinubukan ng mga guard
na itago ang mga pang-aabuso nila.

860
00:50:50,964 --> 00:50:53,383
"Napakarami kong nakitang litrato
ng mga preso

861
00:50:53,467 --> 00:50:55,594
"na kinuha pagkatapos ng interrogation.

862
00:50:56,386 --> 00:51:01,308
"Para sa marami, siguro iyon na
ang huling litrato nila bago mamatay."

863
00:51:05,437 --> 00:51:09,399
Di mahirap sirain ang lipunan
kung magdesisyon kang gawin 'yon.

864
00:51:27,167 --> 00:51:30,879
WALONG LINGGO BAGO ANG ANNIVERSARY ISSUE

865
00:51:30,962 --> 00:51:33,340
Paano kung magpa-drawing tayo
sa iba't ibang artist

866
00:51:33,423 --> 00:51:35,801
ng iba't ibang uri ng 100 para sa spots?

867
00:51:35,884 --> 00:51:38,970
O mas gusto mo ba ang classic na Eustace?
Baka mas maganda ito.

868
00:51:39,054 --> 00:51:42,682
'Yong masasabi ko lang,
gusto ko 'yong progression na 'to.

869
00:51:42,766 --> 00:51:45,519
-Si Eustace mula duyan hanggang puntod.
-Oo.

870
00:51:45,602 --> 00:51:48,522
Para maintindihan mo 'yong The New Yorker,
dapat alam mo

871
00:51:48,605 --> 00:51:53,151
na lagi ritong may tensiyon
sa pagitan ng nakaraan at kasalukuyan.

872
00:51:53,235 --> 00:51:57,322
Nasa gitna ng nangyayari ngayon
'yong magazine,

873
00:51:57,405 --> 00:52:00,742
pero 'yong mismong magazine,
di masyadong nagbago 'yong itsura

874
00:52:00,826 --> 00:52:01,910
mula noong 1925.

875
00:52:02,702 --> 00:52:07,332
Naaalala ko, noong pumasok ako rito,
gusto kong maglagay ng non-lining numbers.

876
00:52:07,874 --> 00:52:10,043
Ibig sabihin noon, halimbawa,

877
00:52:10,127 --> 00:52:12,671
pag nag-publish ka ng number "1926",

878
00:52:12,754 --> 00:52:15,465
nakababa nang konti 'yong nine.

879
00:52:15,549 --> 00:52:18,718
Di lahat nasa iisang linya,
kaya mas elegante 'yong dating.

880
00:52:18,802 --> 00:52:22,597
Pero ilang linggo muna
bago nakumbinsi 'yong mga boss

881
00:52:22,681 --> 00:52:24,224
na magandang pagbabago 'yon.

882
00:52:24,307 --> 00:52:26,101
-Tingnan mo 'to.
-Tingnan mo!

883
00:52:26,184 --> 00:52:30,814
Marami rito, nakita mo na.
Simulan na lang natin sa front.

884
00:52:30,897 --> 00:52:34,276
May style guide 'yong magazine para sa…

885
00:52:35,443 --> 00:52:36,570
lahat ng bagay.

886
00:52:37,154 --> 00:52:41,491
Saan at kailan gumagamit ng diaeresis,
paano ginagamit ang mga comma,

887
00:52:41,575 --> 00:52:45,370
o 'yong mga kakaibang spelling namin.

888
00:52:45,453 --> 00:52:46,663
Upo kayo.

889
00:52:46,746 --> 00:52:50,625
Dahil malapit na 'yong 100th anniversary,
parang magandang idea

890
00:52:50,709 --> 00:52:54,296
na magbukas ng usapan
tungkol sa ilang issue na naipon,

891
00:52:54,379 --> 00:52:57,799
parang mga taliptip sa gilid ng barko.

892
00:52:57,883 --> 00:53:00,594
Pero ano 'yong mga bagay na sa loob natin…

893
00:53:00,677 --> 00:53:03,430
'yong tinanggap na natin bilang tradition,

894
00:53:03,513 --> 00:53:06,016
pero dapat talagang pag-isipan?

895
00:53:06,099 --> 00:53:09,227
'Yong madalas mabanggit, "teenager".

896
00:53:09,311 --> 00:53:11,813
-Oo.
-'Yong hyphen sa "teenager".

897
00:53:11,897 --> 00:53:14,065
'Yong pag-spell ng mga number.

898
00:53:14,149 --> 00:53:16,776
'Yong ginagawang capital letter
'yong "I" sa "Internet".

899
00:53:16,860 --> 00:53:19,779
Naiiba tayo,
at pinagmumukha tayong makaluma no'n.

900
00:53:19,863 --> 00:53:23,450
Eto 'yong ilang dekada nang nababanggit.

901
00:53:23,533 --> 00:53:27,078
"Nag-aalala ako
na di ako makakapagsulat sa boses ko."

902
00:53:27,162 --> 00:53:31,458
Sa iilang beses kong naranasan 'yon,
dahil 'yon di sila magagaling na writer.

903
00:53:33,335 --> 00:53:36,755
Naging front page ito
ng The New York Times.

904
00:53:36,838 --> 00:53:38,381
Hindi nila napigilan.

905
00:53:38,465 --> 00:53:40,634
Bakit nasa The New York Times 'to? Ewan.

906
00:53:40,717 --> 00:53:42,761
Baka wala masyadong balita
noong araw na 'yon.

907
00:53:42,844 --> 00:53:44,179
MAY DOTS PA RIN SA NEW YORKER

908
00:53:44,262 --> 00:53:47,182
Para sa akin, kahanga-hanga

909
00:53:47,265 --> 00:53:51,519
at di matinag na institusyon pa rin
'yong The New Yorker.

910
00:53:51,603 --> 00:53:54,147
Kahit nakapagsulat na ako ro'n,

911
00:53:54,231 --> 00:53:57,734
pakiramdam ko pa rin,
parang, "Ako? Salamat."

912
00:53:57,817 --> 00:54:00,320
Unang kita mo sa pangalan mo
sa New Yorker font,

913
00:54:00,403 --> 00:54:03,615
'yon 'yong pinakamalaking ego trip.

914
00:54:03,698 --> 00:54:07,577
Masasabi ko na mas exciting 'yon
para sa akin

915
00:54:07,661 --> 00:54:12,123
kaysa sa idea
na mananalo ako ng Academy Award.

916
00:54:12,207 --> 00:54:16,461
Pero di pa naman ako nananalo.
Babalikan ko na lang kayo tungkol diyan.

917
00:54:16,544 --> 00:54:20,840
Malaking karangalan para sa akin
na nakapagsulat ako sa magazine.

918
00:54:20,924 --> 00:54:23,885
Nangunguna 'yong mga writer nila

919
00:54:23,969 --> 00:54:28,556
pagdating sa idea at literature
ng kultura natin.

920
00:54:28,640 --> 00:54:29,849
Tapos medyo natatawa ako,

921
00:54:29,933 --> 00:54:32,519
kasi di ako makapaniwala
na may sinulat ako ro'n

922
00:54:32,602 --> 00:54:35,772
tungkol kay Marv Albert,
'yong sports announcer.

923
00:54:35,855 --> 00:54:38,358
'Yon 'yong una kong piece
sa The New Yorker.

924
00:54:38,441 --> 00:54:42,362
Para akong nanalo sa Make-A-Wish.
Parang, "Ipa-publish namin ang piece mo."

925
00:54:42,445 --> 00:54:44,614
Pakiramdam ko,
"Baka may malubhang sakit ako,

926
00:54:44,698 --> 00:54:46,241
pero wala lang nagsasabi sa akin."

927
00:55:01,548 --> 00:55:05,385
May guitar lesson ako tuwing Linggo.

928
00:55:06,678 --> 00:55:10,307
Bano talaga ako, pero wala akong pakialam.

929
00:55:11,308 --> 00:55:13,018
Escape 'yon para sa akin.

930
00:55:13,101 --> 00:55:15,854
Hindi 'yon pagsusulat, hindi pagbabasa.

931
00:55:15,937 --> 00:55:18,106
Hindi pagiging editor.

932
00:55:19,733 --> 00:55:22,444
'Yon… Bakasyon 'yon para sa akin.

933
00:55:27,198 --> 00:55:29,326
"WAKE-UP CALL SIGURO ITO"

934
00:55:29,409 --> 00:55:34,748
Dentista 'yong papa ko,
may maliit na practice sa New Jersey dati,

935
00:55:34,831 --> 00:55:38,084
tapos nagkaroon ng malubhang sakit
noong nasa 50s siya.

936
00:55:38,168 --> 00:55:42,172
Parkinson's.
Kaya tumigil siya sa pagiging dentista.

937
00:55:42,255 --> 00:55:44,007
At 'yong mama ko, si Barbara,

938
00:55:44,090 --> 00:55:47,385
minalas kasi nagkaroon ng MS
noong batang-bata pa siya.

939
00:55:47,469 --> 00:55:51,139
Kaya mabilis akong nagkaroon
ng mga magulang na may karamdaman.

940
00:55:54,434 --> 00:55:55,727
Nami-miss ko na sila.

941
00:55:55,810 --> 00:55:57,812
Oo. Gusto ko ang picture na 'yan.

942
00:55:59,939 --> 00:56:04,861
Nakaranas ako ng malalaking suwerte
at matitinding kamalasan.

943
00:56:04,944 --> 00:56:08,114
Ganoon talaga 'yong buhay ng tao,
kung suwerte ka.

944
00:56:08,698 --> 00:56:12,160
Sa trabaho,
naging mabait ang mga diyos sa akin.

945
00:56:12,243 --> 00:56:15,413
Pero oo,
may karamdaman 'yong mga magulang ko,

946
00:56:15,497 --> 00:56:22,045
tapos 'yong anak kong babae,
na bunso namin, autistic talaga

947
00:56:22,128 --> 00:56:23,797
at…

948
00:56:28,009 --> 00:56:30,720
siyempre, 'yon 'yong humubog

949
00:56:31,638 --> 00:56:33,515
sa pagkatao ng nasa harapan mo.

950
00:56:35,308 --> 00:56:37,685
Paano naaapektuhan
'yong tingin ko sa The New Yorker?

951
00:56:37,769 --> 00:56:44,484
Siguro di ko maikakaila
na hinubog noon 'yong ugali ko.

952
00:56:45,068 --> 00:56:49,072
Dalawa 'yong hangad ko
para sa The New Yorker.

953
00:56:49,656 --> 00:56:51,699
Gusto kong maging maganda 'yon

954
00:56:51,783 --> 00:56:53,576
at makatao.

955
00:57:07,632 --> 00:57:10,552
Halos apat na dekada
pagkatapos itong itatag,

956
00:57:10,635 --> 00:57:14,055
iba't ibang boses na ang na-publish
ng The New Yorker,

957
00:57:14,889 --> 00:57:18,685
pero binalewala nito ang mga buhay
ng mahigit isang milyong New Yorker

958
00:57:18,768 --> 00:57:21,229
na nakapaligid sa mga premyadong writer

959
00:57:21,312 --> 00:57:22,397
at editor.

960
00:57:24,274 --> 00:57:28,027
Nag-publish ang magazine
ng ilang piece ni Langston Hughes

961
00:57:28,111 --> 00:57:31,281
at isang kuwento ni Ann Petry.

962
00:57:31,364 --> 00:57:32,657
Pero kadalasan,

963
00:57:32,740 --> 00:57:34,784
pag may mga Black sa magazine,

964
00:57:35,368 --> 00:57:36,786
mga katulong,

965
00:57:36,870 --> 00:57:37,996
porter,

966
00:57:38,079 --> 00:57:40,123
at racist caricature sila.

967
00:57:41,583 --> 00:57:43,501
Noong 1961,

968
00:57:43,585 --> 00:57:46,212
lumalakas na ang civil rights movement,

969
00:57:46,296 --> 00:57:50,008
kaya kinuha ni William Shawn, editor
ng The New Yorker, ang batang novelist

970
00:57:50,091 --> 00:57:53,928
na si James Baldwin
para magsulat sa magazine.

971
00:57:54,012 --> 00:57:59,726
Buong republika ang nagtutulak sa iyo
na kamuhian ang sarili mo.

972
00:58:00,727 --> 00:58:05,148
Isa sa pinakamakapangyarihang essays
tungkol sa lahi ang ipinasa ni Baldwin.

973
00:58:05,940 --> 00:58:08,943
Madamdamin at talagang deretso ang piece.

974
00:58:09,027 --> 00:58:10,445
SULAT MULA SA PARTE NG ISIP KO

975
00:58:10,528 --> 00:58:15,617
"Sa unang pagkakataon sa buhay ko,"
isinulat niya, "noong 14 taong gulang ako,

976
00:58:15,700 --> 00:58:17,452
"natakot ako.

977
00:58:17,535 --> 00:58:22,290
"Natakot ako sa kasamaan sa loob ko
at sa kasamaan sa labas."

978
00:58:24,250 --> 00:58:27,462
Umikot ang essay sa pagbisita niya
kay Elijah Muhammad,

979
00:58:27,545 --> 00:58:31,049
leader ng Black nationalist,
Nation of Islam.

980
00:58:31,132 --> 00:58:32,675
Mga Caucasian…

981
00:58:33,259 --> 00:58:35,720
Pero demonyo ang tunay nilang pangalan.

982
00:58:38,014 --> 00:58:42,435
Hinarap ni Baldwin ang magkahalong galit,
pride, at sakit na naramdaman niya

983
00:58:42,519 --> 00:58:43,937
bilang Black na lalaki.

984
00:58:44,020 --> 00:58:48,191
Deretso niyang kinausap ang readers
ng magazine, na karamihan ay white.

985
00:58:48,775 --> 00:58:53,655
Isinulat niya, "Walang sapat na salita
para ilarawan ang malupit na pagtrato

986
00:58:53,738 --> 00:58:55,365
"sa Negroes sa bansang ito,

987
00:58:55,448 --> 00:58:58,660
"kahit anong pag-iwas
ng mga puting lalaki na marinig iyon."

988
00:58:59,994 --> 00:59:02,455
Matindi ang naging reaksiyon

989
00:59:02,539 --> 00:59:05,124
at umulan ng mga sulat ng papuri…

990
00:59:05,208 --> 00:59:06,376
KAHANGA-HANGA

991
00:59:06,459 --> 00:59:08,253
…pero may writer na nadismaya

992
00:59:08,336 --> 00:59:11,673
dahil itinabi ang essay
sa Virginia whiskey ad

993
00:59:11,756 --> 00:59:13,841
na nagpapakita ng racist na eksena.

994
00:59:16,261 --> 00:59:18,388
Ang article ni Baldwin ang naging basehan

995
00:59:18,471 --> 00:59:20,974
ng classic na libro niya
na The Fire Next TIme,

996
00:59:21,057 --> 00:59:24,102
at sumikat siya sa buong bansa dahil doon,

997
00:59:24,185 --> 00:59:28,690
kaya naging pangunahing boses siya
sa laban para sa racial justice.

998
00:59:33,987 --> 00:59:36,864
"Dalawampu't dalawang taon ang nakalipas,
noong 14 ako,

999
00:59:36,948 --> 00:59:39,951
"binigyan ako ng pangalawang collection
ng essays ni James Baldwin,

1000
00:59:40,034 --> 00:59:41,327
"ang Nobody Knows My Name.

1001
00:59:42,453 --> 00:59:45,373
"May litrato ni Baldwin
sa dust jacket ng libro,

1002
00:59:45,456 --> 00:59:46,916
"puting t-shirt ang suot niya

1003
00:59:47,000 --> 00:59:50,878
"at nakatayo siya sa mga tumpok ng guho
sa bakanteng lote.

1004
00:59:50,962 --> 00:59:54,882
"Wala pa akong nakitang litrato noon
ng Black na batang lalaki tulad ko.

1005
00:59:54,966 --> 00:59:59,262
"Mukhang pumuwesto lang si Baldwin
sa dati kong purok.

1006
00:59:59,345 --> 01:00:04,559
"Sa katunayan, nagsimula akong magkunwari
na litrato ko ang litrato ni Baldwin

1007
01:00:04,642 --> 01:00:10,231
"at record ng inaasam kong buhay
ang nilalaman ng libro."

1008
01:00:13,818 --> 01:00:17,905
Una kong nakilala ang The New Yorker
dahil sa isa sa gay mentors ko

1009
01:00:17,989 --> 01:00:21,743
na nagbigay sa akin ng subscription, at…

1010
01:00:23,244 --> 01:00:25,955
'yon 'yong pinakahihintay ko.

1011
01:00:27,332 --> 01:00:32,211
Iba't ibang boses 'yon,
di lang tungkol sa city na minahal ko,

1012
01:00:32,295 --> 01:00:34,464
kundi pati sa mundong wala akong alam,

1013
01:00:35,048 --> 01:00:36,341
at naadik ako.

1014
01:00:37,884 --> 01:00:41,638
Para sa akin lang 'yon, e.
Pakiramdam ko, para sa akin 'yon.

1015
01:00:41,721 --> 01:00:43,389
At…

1016
01:00:43,473 --> 01:00:47,101
para sa bata,
pambihira ang karanasang 'yon.

1017
01:00:47,685 --> 01:00:49,020
ANG AMERICAN LIFE NIYA

1018
01:00:49,103 --> 01:00:53,232
Nakakamanghang makita 'yong pangalan ko
sa The New Yorker,

1019
01:00:53,316 --> 01:00:56,152
kasi biglang pareho na 'yong lengguwahe ko

1020
01:00:56,235 --> 01:00:59,864
sa lahat ng taong hinangaan ko.

1021
01:01:00,448 --> 01:01:01,824
Parang naadik ako.

1022
01:01:03,368 --> 01:01:07,205
Nasa dalawa hanggang tatlong art show
'yong pinupuntahan ko kada linggo.

1023
01:01:08,915 --> 01:01:10,667
Ito 'yong Bowery.

1024
01:01:10,750 --> 01:01:12,210
Gusto ko 'tong…

1025
01:01:13,670 --> 01:01:15,129
drawing ng mga bata.

1026
01:01:16,964 --> 01:01:19,467
'Yong gusto ko sa art at paggawa ng art,

1027
01:01:19,550 --> 01:01:23,096
malaya lang ang loob mo
at di mo alam kung ano'ng aasahan.

1028
01:01:23,179 --> 01:01:28,184
Kaya kailangan mong maging positive

1029
01:01:28,267 --> 01:01:32,855
na, sa kabila ng mga pangyayari sa mundo
at mga sakuna,

1030
01:01:32,939 --> 01:01:36,275
di mawawala 'yong diwa ng tao.

1031
01:01:49,205 --> 01:01:51,666
Sa buong city,

1032
01:01:51,749 --> 01:01:53,334
may makikita kang maganda…

1033
01:01:54,877 --> 01:01:57,213
kung papansinin at hahanapin mo talaga.

1034
01:02:13,980 --> 01:02:17,400
Napakagandang Sempé nito.
May signature pa.

1035
01:02:17,483 --> 01:02:20,945
Para i-celebrate ang 100 taon ng magazine,

1036
01:02:21,028 --> 01:02:24,574
ilalagay namin 'yong original art

1037
01:02:24,657 --> 01:02:28,077
ng mahigit 100 na cover

1038
01:02:28,161 --> 01:02:32,373
para ipakita
kung paano ginagawang inspirasyon

1039
01:02:32,457 --> 01:02:35,752
ng mga artist
'yong nangyayari sa panahon nila

1040
01:02:35,835 --> 01:02:40,506
o ipinipinta ang mga bagay
habang nangyayari.

1041
01:02:40,590 --> 01:02:44,343
Kadir Nelson ito, oil painting.

1042
01:02:44,427 --> 01:02:48,055
Ginawa niya noong COVID.

1043
01:02:50,057 --> 01:02:51,601
Ang pinakamagagandang larawan,

1044
01:02:51,684 --> 01:02:55,688
ginigising ka,
pinupukaw ang emosyon ng reader.

1045
01:02:55,772 --> 01:02:58,357
At nangyari 'yon sa 9/11 print.

1046
01:03:02,904 --> 01:03:05,490
Kasama ko 'yong mister ko noon,

1047
01:03:05,573 --> 01:03:08,201
at lalabas dapat kami para bumoto.

1048
01:03:09,035 --> 01:03:11,120
Pero pagkalabas pa lang namin,

1049
01:03:11,204 --> 01:03:13,873
nagtatakbuhan na 'yong mga tao
sa harap namin.

1050
01:03:13,956 --> 01:03:18,127
Parang naligo sila sa puting abo.

1051
01:03:18,211 --> 01:03:21,756
Tapos nakita namin
na bumagsak 'yong pangalawang tower,

1052
01:03:21,839 --> 01:03:24,175
sa harap mismo namin.

1053
01:03:26,177 --> 01:03:31,307
Sabi ng assistant ko,
"A, Françoise, kakatawag lang ng office."

1054
01:03:31,390 --> 01:03:34,727
"Gusto kang makausap ni David Remnick
tungkol sa bagong cover."

1055
01:03:35,436 --> 01:03:36,938
May kausap akong nanay din.

1056
01:03:37,021 --> 01:03:42,360
Sabi ko, "Kailangan kong pumunta sa office
para maghanap ng magazine cover."

1057
01:03:42,443 --> 01:03:46,864
Tapos sabi agad ni Elise,
'yong kaibigan kong nanay din,

1058
01:03:46,948 --> 01:03:51,285
"Cover? Cover para sa magazine?

1059
01:03:51,369 --> 01:03:55,957
"Ako na'ng magsasabi
kung ano'ng gagawin mong cover. Wala!"

1060
01:03:56,040 --> 01:03:58,459
Naramdaman ko talaga 'yon.

1061
01:04:03,673 --> 01:04:07,385
Asawa ko si Art Spiegelman, 'yong artist,

1062
01:04:07,468 --> 01:04:10,638
at sabi niya,
"Dapat itim sa itim 'yong ilagay mo.

1063
01:04:10,721 --> 01:04:14,976
"Gawin mong itim 'yong towers,
tapos itim 'yong background."

1064
01:04:15,059 --> 01:04:17,687
Pagdating ko sa office,

1065
01:04:17,770 --> 01:04:19,939
nag-drawing na ako sa computer ko.

1066
01:04:20,022 --> 01:04:23,734
Alam ko agad na 'yon na 'yong sagot
pagkakita ko pa lang.

1067
01:04:25,069 --> 01:04:30,032
Tanda ng pagkawala
'yong pagpapakita ng kawalan no'n.

1068
01:04:40,626 --> 01:04:43,212
APAT NA LINGGO BAGO ANG ANNIVERSARY ISSUE

1069
01:04:44,505 --> 01:04:45,965
Para sa anniversary cover,

1070
01:04:46,048 --> 01:04:49,302
may naisip na kaming idea
na, tingin ko, gagana.

1071
01:04:50,177 --> 01:04:54,765
Maipapakita ko lang ito sa 'yo
kung magpapakita ako

1072
01:04:56,100 --> 01:04:57,435
ng mga mock-up. Kaya—

1073
01:04:57,518 --> 01:05:01,355
-Kaya naaamoy ko 'yong rubber cement.
-Mismo. Alam kong sinabi mo—

1074
01:05:01,439 --> 01:05:03,691
Dati hinihithit
ng mga estudyante sa school 'yan.

1075
01:05:03,774 --> 01:05:05,234
Kaya 'yong suggestion ko sa 'yo—

1076
01:05:05,318 --> 01:05:07,028
Wag humithit ng rubber cement.

1077
01:05:07,612 --> 01:05:11,073
Gagamitin natin
'yong original na Eustace sa labas,

1078
01:05:11,157 --> 01:05:14,368
tapos maglalagay tayo ng variation,

1079
01:05:14,452 --> 01:05:17,705
tapos isa pang variation.

1080
01:05:17,788 --> 01:05:21,918
Mas komplikado 'yong production, pero…

1081
01:05:22,001 --> 01:05:24,462
-Problema mo na 'yon, di akin.
-Mismo.

1082
01:05:24,545 --> 01:05:27,006
-Sige. Gawin natin 'yan. Tingin ko—
-Ayos!

1083
01:05:27,089 --> 01:05:29,926
Bakit sobrang ano mo…?
Ayos, ang ganda ng setup.

1084
01:05:32,345 --> 01:05:33,554
Ang saya naman nito.

1085
01:05:33,638 --> 01:05:36,140
-Ang ganda, 'no?
-Oo, di ito 'yong inasahan ko.

1086
01:05:46,275 --> 01:05:49,820
Iniisip ng iba na kababawan
'yong celebrity journalism.

1087
01:05:49,904 --> 01:05:52,448
Di tungkol sa gera 'yong report mo, e.

1088
01:05:52,531 --> 01:05:55,576
Pero para sa akin,
kung paano nabubuo 'yong kultura,

1089
01:05:55,660 --> 01:05:58,037
'yong mga alamat natin
tungkol sa mga sarili natin,

1090
01:05:58,120 --> 01:06:01,248
kung paano nagsisikap ang mga artist
na magtagumpay,

1091
01:06:01,332 --> 01:06:04,293
maraming nakaka-relate
at natutuwa sa mga 'yon.

1092
01:06:04,377 --> 01:06:07,213
Gusto ko pag pinag-iisipan ko
'yong mga ganoon.

1093
01:06:07,296 --> 01:06:08,130
Okay.

1094
01:06:08,214 --> 01:06:11,258
Sabi ng iba,
galing sa The New Yorker ang "profile",

1095
01:06:11,342 --> 01:06:14,261
na naisip nila 'yong salita
para i-describe

1096
01:06:14,345 --> 01:06:16,389
'yong ganitong klaseng pagre-report,

1097
01:06:16,472 --> 01:06:19,058
parang one-on-one
ng journalist at subject,

1098
01:06:19,141 --> 01:06:22,311
mini-documentary sa page
ng nangyari noong magkasama sila.

1099
01:06:24,188 --> 01:06:26,565
Naaalala kong nag-text si David,

1100
01:06:26,649 --> 01:06:29,443
sabi niya lang, "Si Carol Burnett kaya?"

1101
01:06:29,527 --> 01:06:33,781
Siyempre, 'yong sagot lang do'n,
oo, exclamation point.

1102
01:06:33,864 --> 01:06:37,159
Isa siya sa mga nakakatawang babae
sa industriya.

1103
01:06:37,243 --> 01:06:39,870
Salubungin natin
ang nakakatawang si Carol Burnett.

1104
01:06:42,289 --> 01:06:45,626
Si Carol Burnett, una sa lahat, icon siya.

1105
01:06:45,710 --> 01:06:48,671
Ang saya mo. Paano mo binibitawan
'yong mga problema mo?

1106
01:06:48,754 --> 01:06:51,465
-Kung binibitawan mo.
-Nilulugay ko lang.

1107
01:06:51,549 --> 01:06:54,760
Interesado ako sa mga babae
sa comedy at entertainment,

1108
01:06:54,844 --> 01:06:57,680
mga babaeng gumagawa ng marka
kung saan wala pang nakakagawa.

1109
01:06:57,763 --> 01:06:59,306
Ganoon na ganoon si Carol.

1110
01:07:00,349 --> 01:07:02,518
-Masaya akong makita ka.
-Ikaw din.

1111
01:07:02,601 --> 01:07:05,896
Carol, bubuksan ko na 'to.
Naka-record ka na ngayon.

1112
01:07:05,980 --> 01:07:07,898
-Okay.
-Sige.

1113
01:07:09,525 --> 01:07:10,985
-Nasa Lucky's tayo.
-Oo.

1114
01:07:11,068 --> 01:07:13,821
-Gaano ka kadalas dito?
-Isang beses sa isang linggo.

1115
01:07:13,904 --> 01:07:16,240
Pag nagsimula kang magsulat ng profile,
babasahin mo

1116
01:07:16,323 --> 01:07:18,576
ang lahat ng interview na nagawa nila.

1117
01:07:18,659 --> 01:07:22,038
Minsan pati 'yong memoirs nila.
Pag ginawa mo 'yon,

1118
01:07:22,121 --> 01:07:25,791
malalaman mong may ilang anecdote
at quote na silang inulit

1119
01:07:25,875 --> 01:07:27,835
nang ilang libong beses.

1120
01:07:27,918 --> 01:07:32,048
Kaya lagi akong nagtatanong ng follow-up
sa mga ganoon.

1121
01:07:32,131 --> 01:07:34,508
Para lumabas sila sa comfort zone nila,

1122
01:07:34,592 --> 01:07:35,926
sa nakasanayan nila.

1123
01:07:36,010 --> 01:07:38,304
Nagpunta ka ba sa analyst?

1124
01:07:38,387 --> 01:07:39,597
Hindi.

1125
01:07:39,680 --> 01:07:42,933
Isang beses lang
noong nag-drugs 'yong anak kong babae.

1126
01:07:43,934 --> 01:07:44,852
Oo.

1127
01:07:44,935 --> 01:07:47,313
Di mo pwedeng isipin,
"Magugustuhan ba nila 'to?"

1128
01:07:48,064 --> 01:07:50,274
Laging sinasabi ng mentors ko sa magazine,

1129
01:07:50,357 --> 01:07:54,653
"Kung tingin mo, magugustuhan nila 'yon,
mali 'yong ginagawa mo."

1130
01:07:55,446 --> 01:07:57,448
Umasa ka lang na tama para sa kanila 'yon.

1131
01:07:57,531 --> 01:07:58,866
Dahil babae ako…

1132
01:08:00,868 --> 01:08:04,080
di ako magiging Jackie Gleason
o Sid Caesar noon.

1133
01:08:04,163 --> 01:08:06,707
Sasabihin nila,
"Ang pangit niyan. Ayusin mo."

1134
01:08:06,791 --> 01:08:09,210
Sasabihin ko,
"Pwede n'yo ba akong tulungan dito?

1135
01:08:09,293 --> 01:08:11,253
"Hindi tama 'yong ginagawa ko."

1136
01:08:11,796 --> 01:08:12,838
Nilambing mo.

1137
01:08:12,922 --> 01:08:15,049
Para di nila ako tawaging maldita.

1138
01:08:15,132 --> 01:08:18,886
Ano sana 'yong pinakamasamang nangyari
kung tinawag kang gano'n?

1139
01:08:18,969 --> 01:08:19,845
Ano lang…

1140
01:08:19,929 --> 01:08:22,181
Ayoko lang ng ganoong reputasyon.

1141
01:08:23,182 --> 01:08:25,559
Tungkol talaga sa pakikinig
ang pagiging interviewer.

1142
01:08:25,643 --> 01:08:27,895
Dapat makinig ka
sa sinasabi ng sinasabi nila.

1143
01:08:27,978 --> 01:08:30,356
Ano ba talaga ang gusto nilang sabihin
at pag-isipan?

1144
01:08:30,439 --> 01:08:31,857
Ano'ng pinagkakaabalahan nila?

1145
01:08:32,608 --> 01:08:35,736
Palabiro at matalino rin ba 'yong mama mo?

1146
01:08:35,820 --> 01:08:38,030
Sobrang palabiro at matalino siya…

1147
01:08:38,114 --> 01:08:40,783
At saka sobrang lungkot.

1148
01:08:40,866 --> 01:08:43,494
Marami siyang pangarap noon,

1149
01:08:43,577 --> 01:08:44,411
pero…

1150
01:08:46,372 --> 01:08:48,415
wala talagang natupad.

1151
01:08:50,584 --> 01:08:53,879
'Yong pagsusulat
'yong pinakamahirap na parte ng proseso,

1152
01:08:53,963 --> 01:08:55,005
sigurado.

1153
01:08:55,089 --> 01:08:58,926
Wala akong kaibigang writer na nakaupo

1154
01:08:59,009 --> 01:09:01,804
buong araw
at sinasabi, "Gusto ko talaga ito!

1155
01:09:01,887 --> 01:09:03,889
"Sobrang saya ko."

1156
01:09:04,849 --> 01:09:08,519
Natatakot talaga ako
na magmukhang Carrie Bradshaw dito.

1157
01:09:08,602 --> 01:09:11,564
Parang, "Hindi ko maiwasang isipin,

1158
01:09:11,647 --> 01:09:15,609
"si Carol Burnett ba
ang pinakanakakatawang babae sa lahat?"

1159
01:09:15,693 --> 01:09:18,988
Kailangan ko talaga ng yosi
kung totoo 'yong magiging atake ko.

1160
01:09:19,071 --> 01:09:21,574
May dalang The New Yorker si Carrie lagi.

1161
01:09:22,366 --> 01:09:24,785
Binigyan ng pangit na review
ang libro niya sa movie.

1162
01:09:25,661 --> 01:09:29,290
"Hangga't di pa gaanong naiintindihan
ng talented na si Bradshaw

1163
01:09:29,373 --> 01:09:31,333
"ang komplikadong buhay ng mag-asawa,

1164
01:09:31,917 --> 01:09:37,256
"mas mabuting payuhan siya
na aralin ang vow of silence."

1165
01:09:38,007 --> 01:09:40,509
Wow, ang… Ang sakit siguro no'n.

1166
01:09:43,179 --> 01:09:48,475
Sa Mad Men,
marami kaming original magazine noon.

1167
01:09:48,559 --> 01:09:50,603
May Life magazine, Time magazine,

1168
01:09:50,686 --> 01:09:53,898
Newsweek, at The New Yorker.

1169
01:09:53,981 --> 01:09:57,943
Uso pa talaga 'yong mga magazine noon.

1170
01:09:58,027 --> 01:10:01,155
Ngayon di na uso ang paghawak at pagbitbit

1171
01:10:01,238 --> 01:10:03,908
ng magazines sa tote bag o backpack.

1172
01:10:03,991 --> 01:10:06,702
Konti na lang din 'yong nagbabasa
ng magazines sa train.

1173
01:10:06,785 --> 01:10:08,370
Puro phone 'yong hawak ng mga tao.

1174
01:10:08,454 --> 01:10:11,415
Baka nagbabasa sila ng The New Yorker,
pero nakakalungkot.

1175
01:10:11,498 --> 01:10:15,628
Inuulit ko, nawala na 'yong pagpapahalaga
sa magazines sa digital era.

1176
01:10:15,711 --> 01:10:19,423
Dahil sa klase ng doomscrolling ngayon,
wala ka na no'ng…

1177
01:10:20,049 --> 01:10:23,636
pisikal na simula
at katapusan no'ng bagay.

1178
01:10:23,719 --> 01:10:25,596
Sa doomscrolling, walang katapusan.

1179
01:10:25,679 --> 01:10:29,099
Di ako 'yong nag-imbento ng Internet.
Kung ako 'yon, may katapusan sana.

1180
01:10:35,773 --> 01:10:37,816
MGA KUWENTO MULA SA THE NEW YORKER

1181
01:10:38,943 --> 01:10:42,196
Sobrang exciting ang event na ito
sa Film Forum.

1182
01:10:42,279 --> 01:10:46,867
Para i-celebrate 'yong 100th anniversary,
magpapalabas sila ng mga pelikula

1183
01:10:46,951 --> 01:10:49,036
na may kinalaman sa The New Yorker.

1184
01:10:50,120 --> 01:10:54,291
Kasama sa series 'yong Brokeback Mountain,
na naging short story sa The New Yorker.

1185
01:10:55,084 --> 01:10:59,380
Siyempre, Addams Family Values,
na base sa cartoons ni Charles Addams.

1186
01:10:59,964 --> 01:11:04,009
The Unbearable Lightness of Being,
na base sa kuwento ni Milan Kundera.

1187
01:11:05,219 --> 01:11:09,139
Adaptation, kung saan character
ang New Yorker writer na si Susan Orlean.

1188
01:11:11,141 --> 01:11:15,938
Isa rin 'yong French Dispatch
ni Wes Anderson,

1189
01:11:16,021 --> 01:11:21,819
kung saan ginawang fictional characters
ang totoong New Yorker writers.

1190
01:11:21,902 --> 01:11:25,364
Ginampanan ni Bill Murray
'yong version ni Harold Ross,

1191
01:11:25,447 --> 01:11:27,449
'yong founding editor ng The New Yorker.

1192
01:11:28,367 --> 01:11:31,287
Message mula sa foreman.
Isang oras na lang, magpi-print na.

1193
01:11:32,162 --> 01:11:33,038
Sisante ka na.

1194
01:11:34,248 --> 01:11:39,211
Ngayong gabi, In Cold Blood 'yong palabas,
base sa sikat na obra ni Truman Capote.

1195
01:11:39,295 --> 01:11:45,634
Mahirap ma-imagine 'yong impact
ng "In Cold Blood" ni Truman Capote

1196
01:11:45,718 --> 01:11:49,430
sa The New Yorker
at sa literary life sa America.

1197
01:11:50,014 --> 01:11:54,268
Inimbento niya ang pinakamataas na kalidad
ng pagsusulat ng true crime.

1198
01:11:56,437 --> 01:11:58,105
Noong 1965,

1199
01:11:58,188 --> 01:12:01,483
nag-publish ang The New Yorker
ng patok na four-part series

1200
01:12:01,567 --> 01:12:04,653
na naging mabentang libro
at sikat na pelikula.

1201
01:12:08,449 --> 01:12:10,743
In Cold Blood.

1202
01:12:12,036 --> 01:12:14,204
Isa 'yon sa mga pinakasikat na piece

1203
01:12:14,288 --> 01:12:16,665
na na-publish sa magazine.

1204
01:12:16,749 --> 01:12:19,001
Pero isa rin sa pinakakontrobersiyal.

1205
01:12:20,127 --> 01:12:22,129
Ang author, si Truman Capote,

1206
01:12:22,212 --> 01:12:25,007
kinuha ng The New Yorker noong 17 siya

1207
01:12:25,090 --> 01:12:27,676
para bumili ng kape
at mag-asikaso ng maliliit na gawain.

1208
01:12:28,302 --> 01:12:30,179
Di nagtagal, nakilala siya sa office

1209
01:12:30,262 --> 01:12:33,891
dahil sa mga nakakatuwa niyang tsismis
at masamang asal.

1210
01:12:33,974 --> 01:12:37,186
Nasisante raw siya
dahil nagpanggap siyang staff writer

1211
01:12:37,269 --> 01:12:40,189
at ininsulto niya si Robert Frost.

1212
01:12:40,773 --> 01:12:44,401
Pero humanga si William Shawn,
ang editor, sa galing niya sa pagsusulat.

1213
01:12:44,485 --> 01:12:47,154
Pagkalipas ng ilang taon,
nag-pitch ng kuwento si Capote

1214
01:12:47,237 --> 01:12:50,407
tungkol sa nakakakilabot na murder
sa farmhouse sa Kansas,

1215
01:12:50,491 --> 01:12:52,076
at inaprubahan iyon ni Shawn.

1216
01:12:52,659 --> 01:12:55,496
Itong bagong adventure ko,
itong experiment,

1217
01:12:55,579 --> 01:12:58,582
tinatawag kong non-fiction novel.

1218
01:12:58,665 --> 01:13:01,251
Genre ang non-fiction novel

1219
01:13:01,335 --> 01:13:04,338
na nabuo sa pagsasanib

1220
01:13:04,421 --> 01:13:07,925
ng journalism at fictional technique.

1221
01:13:08,509 --> 01:13:11,845
Ayon kay Capote, pinagsama niya
ang kasinsinan ng journalism

1222
01:13:11,929 --> 01:13:14,181
at paraan ng pagkukuwento sa fiction,

1223
01:13:14,264 --> 01:13:18,352
katulad ng ginawa ni John Hersey
sa Hiroshima ilang taon ang nakaraan.

1224
01:13:18,936 --> 01:13:21,772
Pero pagkatapos ma-publish
ng "In Cold Blood",

1225
01:13:21,855 --> 01:13:25,526
kinuwestiyon ng ibang critic
ang pagre-report ni Capote.

1226
01:13:25,609 --> 01:13:29,238
Sabi ng local critic,
"Fiction writer na si Capote noon pa.

1227
01:13:29,321 --> 01:13:31,573
"Fiction writer pa rin siya ngayon."

1228
01:13:31,657 --> 01:13:34,618
Duda sila kung naalala niya talaga
ang mahahabang usapan

1229
01:13:34,701 --> 01:13:39,123
na sinulat niya nang eksakto sa sinabi
nang walang note o recording.

1230
01:13:39,206 --> 01:13:44,670
May photographic memory 'yong pandinig ko.

1231
01:13:45,796 --> 01:13:50,050
Nagpahayag din ng pag-aalala
si William Shawn habang nage-edit.

1232
01:13:50,801 --> 01:13:53,762
Sa tabi ng bahagi
na naglalarawan ng pribadong pag-uusap

1233
01:13:53,846 --> 01:13:56,390
ng dalawang character
na papatayin kalaunan,

1234
01:13:56,473 --> 01:13:59,685
sinulat ni Shawn sa lapis, "Paano nalaman?

1235
01:13:59,768 --> 01:14:02,563
"Walang saksi? Pangkalahatang problema."

1236
01:14:05,065 --> 01:14:05,941
Sir.

1237
01:14:06,733 --> 01:14:09,778
Ilang dekadang kinuwestiyon
ang gawa ni Capote.

1238
01:14:10,821 --> 01:14:13,407
'Yong tanong talaga,

1239
01:14:13,490 --> 01:14:16,410
dapat ba naming basahin ang mga ito
bilang fiction o hindi?

1240
01:14:16,493 --> 01:14:19,079
Mukhang may naisip kang paraan
para pagsabayin 'yon,

1241
01:14:19,163 --> 01:14:21,707
kaya di ka nahuhuli, kumbaga.

1242
01:14:21,790 --> 01:14:27,921
Sinasabi mo ba
na ginagawa kong kathang-isip 'yong totoo?

1243
01:14:28,005 --> 01:14:29,923
Dahil di 'yon 'yong ginagawa ko.

1244
01:14:30,757 --> 01:14:33,093
Wala akong iniimbento.

1245
01:14:34,219 --> 01:14:38,182
Sa huli, inamin ni Capote
na inimbento niya ang huling eksena,

1246
01:14:38,265 --> 01:14:43,395
ang pag-uusap ng detective at best friend
ng pinatay na babae sa sementeryo.

1247
01:14:43,479 --> 01:14:47,900
Sabi ni Shawn kalaunan, nagsisi siya
sa pag-publish ng "In Cold Blood",

1248
01:14:47,983 --> 01:14:49,693
at sa susunod na mga dekada,

1249
01:14:49,776 --> 01:14:52,696
pinatindi ng magazine
ang fact-checking process

1250
01:14:52,779 --> 01:14:56,158
para mapigilang maulit ang ganoon.

1251
01:14:57,493 --> 01:15:00,412
ANG MALUNGKOT NA KATOTOHANAN

1252
01:15:01,455 --> 01:15:05,792
Okay. Sa umaga ng pagbitay,

1253
01:15:05,876 --> 01:15:08,378
dalawa sa inyo ang papasok sa holding cell

1254
01:15:08,462 --> 01:15:10,631
malapit sa death chamber. Tama ba?

1255
01:15:10,714 --> 01:15:15,886
Sabi namin, inimbita mo 'yong writer,
si Jon Lee, para uminom ng tea.

1256
01:15:15,969 --> 01:15:18,180
Kape ba 'yon o tea?

1257
01:15:18,263 --> 01:15:19,681
May 29 na empleyado

1258
01:15:19,765 --> 01:15:22,184
sa fact-checking department, kasama ako.

1259
01:15:22,267 --> 01:15:24,937
Di lang namin kinukumpirma
'yong mga pangalan at petsa,

1260
01:15:25,020 --> 01:15:27,397
pero sobrang importante rin 'yon.

1261
01:15:27,481 --> 01:15:29,149
Nandito kami para tumayong reader.

1262
01:15:30,317 --> 01:15:34,196
Lagi naming iniisip
'yong context sa likod ng kuwento.

1263
01:15:34,279 --> 01:15:35,989
Walang ngipin si Erica,

1264
01:15:36,073 --> 01:15:39,201
palagay ko,
dahil sa dental issues sa kulungan.

1265
01:15:40,369 --> 01:15:44,081
Kahit tama ang lahat,
baka di patas 'yong dating.

1266
01:15:44,164 --> 01:15:45,332
SINO ANG FACT-CHECKER?

1267
01:15:45,415 --> 01:15:47,292
Ipi-print mo 'yong piece,

1268
01:15:47,376 --> 01:15:50,796
tapos lalagyan mo ng linya sa ilalim
ang lahat ng pwedeng maging fact.

1269
01:15:51,380 --> 01:15:53,215
Halos lahat ng salita din.

1270
01:15:53,298 --> 01:15:57,803
Minsan parang di mache-check
'yong mga verb, gaya ng "ngayon ay".

1271
01:15:57,886 --> 01:16:00,931
Pero maiisip mo,
"Buhay pa ba ang taong ito?"

1272
01:16:01,014 --> 01:16:02,724
Kung hindi, baka dapat "dati ay".

1273
01:16:02,808 --> 01:16:06,436
Tapos kakausapin mo
'yong mga subject at source.

1274
01:16:06,520 --> 01:16:08,021
Gusto kong makasigurong tama kami

1275
01:16:08,105 --> 01:16:10,440
sa pagsagot mo sa phone pag may tumatawag.

1276
01:16:10,524 --> 01:16:11,441
Nakalagay dito,

1277
01:16:11,525 --> 01:16:14,236
"Magandang hapon, Sparks Steakhouse.
Ano'ng maitutulong ko?"

1278
01:16:14,319 --> 01:16:15,821
Tama ba 'yon?

1279
01:16:15,904 --> 01:16:18,240
Lahat ng pina-publish,
chine-check namin kung totoo.

1280
01:16:18,323 --> 01:16:21,493
Mga cover, cartoon, tula, fiction.

1281
01:16:21,577 --> 01:16:23,579
Oo, kahit cartoons.

1282
01:16:24,162 --> 01:16:27,416
Nagkaroon kami ng cartoon na may penguin,

1283
01:16:27,499 --> 01:16:32,963
at 'yong caption, "Mas gusto namin
ang salitang Arctic-Americans."

1284
01:16:33,046 --> 01:16:35,048
May mga taong sumulat, tama naman,

1285
01:16:35,132 --> 01:16:38,760
at sinabi, "Walang penguin
sa Arctic, nasa Antarctic sila."

1286
01:16:38,844 --> 01:16:41,847
Nakakasira ng biro
kung walang penguin sa Arctic.

1287
01:16:43,098 --> 01:16:46,768
Nahiya talaga ako kasi di ko napansin
'yong error sa isang cover,

1288
01:16:46,852 --> 01:16:49,563
'yong hot dog vendor na nakahiga sa beach.

1289
01:16:49,646 --> 01:16:53,859
Sabi ko, "Sige, titingnan ko
kung posible 'yong shadow ng payong niya.

1290
01:16:53,942 --> 01:16:56,695
"Oo, posible naman, at ibinigay ko

1291
01:16:56,778 --> 01:16:59,197
"ang lahat ng kakayahan ko
sa fact-checking sa cover."

1292
01:16:59,281 --> 01:17:01,992
Na-clear. Walang mali ro'n.
Na-publish namin.

1293
01:17:02,075 --> 01:17:03,660
May dalawang kanang paa ang lalaki.

1294
01:17:03,744 --> 01:17:07,080
Mas malala sa dalawang kaliwang paa,
na nagawa pa sana naming biro.

1295
01:17:07,164 --> 01:17:08,123
Di ko lang napansin.

1296
01:17:09,750 --> 01:17:10,751
Ang lala!

1297
01:17:10,834 --> 01:17:13,420
Gusto ng mga tao
na hinuhuli 'yong fact-checkers.

1298
01:17:14,004 --> 01:17:17,591
May linya kami na laging naririnig,

1299
01:17:17,674 --> 01:17:21,678
"Ang fact-checking department
na tinatangi ng New Yorker,

1300
01:17:21,762 --> 01:17:23,347
"magpapakababa pala nang ganito."

1301
01:17:23,430 --> 01:17:26,642
Di ko pa yata nakita
ang adjective na 'yon kahit saan,

1302
01:17:26,725 --> 01:17:29,269
bukod sa letter
na nagrereklamo tungkol sa error.

1303
01:17:29,353 --> 01:17:31,647
Sino'ng gumagamit ng salitang "tinatangi"?

1304
01:17:32,939 --> 01:17:36,568
Sinabi ni Mouaz kay Jon Lee
na pinatay ng agent ng regime

1305
01:17:36,652 --> 01:17:39,363
'yong mga kalapati ng pamilya niya.

1306
01:17:39,446 --> 01:17:41,615
Kailangang matatag ang loob mo
sa trabahong ito.

1307
01:17:41,698 --> 01:17:45,452
Dapat maharap mo ang mga tao
na di natutuwa sa 'yo.

1308
01:17:45,535 --> 01:17:48,580
May dahilan naman sila madalas.

1309
01:17:48,664 --> 01:17:51,708
Itatampok sila,
minsan sa di magandang paraan,

1310
01:17:51,792 --> 01:17:52,959
sa national magazine.

1311
01:17:53,043 --> 01:17:57,339
Sabi mo, pag magyabang sa 'yo
ang mga tao tungkol kay Trump,

1312
01:17:57,422 --> 01:18:01,510
maglalabas ka ng document na ginawa mo
na naglilista ng mga kasinungalingan niya.

1313
01:18:01,593 --> 01:18:02,803
Tama ba 'yon?

1314
01:18:02,886 --> 01:18:05,972
Nakakalito talaga ang politika ngayon.

1315
01:18:06,056 --> 01:18:12,062
Di na masyadong inaasahan ang mga politiko
na magsabi ng totoo.

1316
01:18:12,145 --> 01:18:15,482
Kaya dinoble namin ang dedikasyon
sa ginagawa namin.

1317
01:18:16,066 --> 01:18:18,568
Sobrang ginaganahan tuloy ako.

1318
01:18:18,652 --> 01:18:24,032
Ito ang pinakamagandang gamot sa pagdagsa
ng sobra-sobrang pagsisinungaling.

1319
01:18:24,116 --> 01:18:25,200
Alam mo 'yon?

1320
01:18:25,283 --> 01:18:30,247
Ano pa 'yong mas magandang gamot
kaysa sa pag-iingat,

1321
01:18:30,330 --> 01:18:33,333
pakikinig, at pagtatama ng katotohanan?

1322
01:18:35,794 --> 01:18:37,462
-Hello.
-Uy, kumusta ka?

1323
01:18:37,546 --> 01:18:39,131
-Kumusta ka?
-Ano'ng meron?

1324
01:18:39,214 --> 01:18:41,049
-Masaya akong makita ka.
-Ikaw din.

1325
01:18:41,133 --> 01:18:43,760
Nagkaroon ako ng connection
sa The New Yorker

1326
01:18:43,844 --> 01:18:46,346
habang iniimbestigahan ko
si Harvey Weinstein,

1327
01:18:46,430 --> 01:18:49,725
at naniwala na akong serial predator siya,

1328
01:18:49,808 --> 01:18:52,227
pero di ko pa napa-publish

1329
01:18:52,310 --> 01:18:55,939
kasi maraming media outlet 'yong natakot.

1330
01:18:56,022 --> 01:19:00,652
Pero sabi ni David noong nakita niya
ang gawa ko, "Tapusin mo ang report dito."

1331
01:19:01,445 --> 01:19:03,572
Logical 'yong slate na meron tayo.

1332
01:19:03,655 --> 01:19:06,491
Magbibigay tayo
ng konting update sa spyware.

1333
01:19:06,575 --> 01:19:08,952
Tapos puro Elon na lang ako.

1334
01:19:09,035 --> 01:19:11,705
Tingin mo,
kakanta ang mga nakapaligid kay Elon Musk?

1335
01:19:12,581 --> 01:19:15,667
'Yong isa sa mga kakaiba nating haharapin,

1336
01:19:15,751 --> 01:19:19,421
'yong grupo ng mga taong kumanta noon,

1337
01:19:19,504 --> 01:19:21,339
di na masyadong kakanta ngayon.

1338
01:19:21,423 --> 01:19:24,259
Para sa akin, power 'yong beat ko.

1339
01:19:24,342 --> 01:19:26,428
At ngayon,

1340
01:19:26,511 --> 01:19:31,933
ipinapasa na ng maraming political force
ang kapangyarihan sa mga tech billionaire.

1341
01:19:32,017 --> 01:19:34,311
Si Elon Musk…

1342
01:19:34,394 --> 01:19:35,979
ang pinakamayamang tao na nabuhay,

1343
01:19:36,062 --> 01:19:39,191
at ngayon siya 'yong mamamahala sa,
pakinggan mo 'to, efficiency?

1344
01:19:39,274 --> 01:19:40,108
Oo.

1345
01:19:40,734 --> 01:19:42,944
Konti lang 'yong gumagawa

1346
01:19:43,028 --> 01:19:48,450
nitong sobrang matrabaho
at palaban na journalism.

1347
01:19:48,533 --> 01:19:50,827
Ibig kong sabihin, di sila aktibista,

1348
01:19:50,911 --> 01:19:54,372
pero matapang sila
basta suportado lang ng katotohanan.

1349
01:19:55,499 --> 01:19:59,127
Hello, si Ronan ito.
Maraming salamat at binalikan mo ako.

1350
01:19:59,211 --> 01:20:01,922
Ginagawa ko 'yong follow-up
tungkol kay Musk, at…

1351
01:20:02,005 --> 01:20:05,383
Sa political environment ngayon,

1352
01:20:05,467 --> 01:20:09,638
nawawala na 'yong respeto
sa kalayaan ng press.

1353
01:20:09,721 --> 01:20:15,769
At gusto nang atakihin 'yong reporters
na nagre-report.

1354
01:20:15,852 --> 01:20:18,772
Lahat ng 'yon,
nagbibigay ng sobra-sobrang takot

1355
01:20:18,855 --> 01:20:21,191
sa mga reporter at source.

1356
01:20:21,274 --> 01:20:24,945
Kaya gusto ko sana
na makuha 'yong ikinuwento mo pa lang,

1357
01:20:25,028 --> 01:20:28,031
kung handa ka na i-send
'yong ilang document at iniisip mo,

1358
01:20:28,114 --> 01:20:29,241
off-the-record.

1359
01:20:29,324 --> 01:20:31,326
Mahirap at di birong maging source

1360
01:20:31,409 --> 01:20:35,080
sa investigative story
na malaki ang nakasalalay

1361
01:20:35,163 --> 01:20:37,165
kasi posibleng delikado talaga.

1362
01:20:37,249 --> 01:20:40,544
Sa ibang kuwento,
nakipag-usap ako sa source

1363
01:20:40,627 --> 01:20:44,047
sa burner phone
na binili ko gamit ang cash

1364
01:20:44,130 --> 01:20:47,509
sa di kilalang mall
na malayo sa tinitirhan ko.

1365
01:20:47,592 --> 01:20:50,804
Pero pag nakakuha ka
ng malaking lead sa kuwento,

1366
01:20:50,887 --> 01:20:56,560
wala… wala talagang katulad,
lahat ng reporter pangarap 'yon.

1367
01:20:56,643 --> 01:20:59,187
Pero may dala ring stress 'yon

1368
01:20:59,271 --> 01:21:03,692
kasi mas kailangan nang makuha nang tama
'yong kuwento.

1369
01:21:03,775 --> 01:21:06,236
Salamat ulit dito. Tatawagan kita.

1370
01:21:06,319 --> 01:21:07,946
Okay, sige.

1371
01:21:08,029 --> 01:21:12,284
Malupit ang panahon ngayon
sa investigative journalism.

1372
01:21:12,367 --> 01:21:18,790
Pero naniniwala pa rin ako
sa kapangyarihan ng impormasyon

1373
01:21:18,874 --> 01:21:23,420
dahil, tingin ko, ang pagbibigay noon
sa mga tao ang natitirang pag-asa natin.

1374
01:21:27,173 --> 01:21:30,385
Ipinagmamalaki kong sinusubukan ko
na magbasa mula simula hanggang dulo

1375
01:21:30,468 --> 01:21:35,307
kasi gusto kong matuto
tungkol sa mga bagay na di ko pa alam.

1376
01:21:35,390 --> 01:21:38,101
Completist na paraan talaga 'yon ng—

1377
01:21:38,184 --> 01:21:43,440
Oo, completist 'yong paraan,
pero wala pa akong natatapos.

1378
01:21:43,523 --> 01:21:47,152
Mahirap 'yong The New Yorker…
Para sa matatalino 'yon.

1379
01:21:47,235 --> 01:21:50,530
Napakaraming salita. Di ko alam
kung alam mo ang opinyon ko sa pagbabasa.

1380
01:21:50,614 --> 01:21:52,032
Gusto ko ang idea ng pagbabasa.

1381
01:21:52,115 --> 01:21:53,825
Bumibili nga ako ng libro.

1382
01:21:53,909 --> 01:21:56,745
Pero sobrang daming salita sa loob.

1383
01:21:56,828 --> 01:21:58,330
At hindi sila natatapos!

1384
01:21:58,413 --> 01:22:01,082
Bawat page, dumadami lang ang mga salita.

1385
01:22:02,167 --> 01:22:05,420
Lagyan n'yo kaya
ng mga page na walang laman?

1386
01:22:05,503 --> 01:22:09,049
Bigyan n'yo kaya ako ng konting oras
para makahabol?

1387
01:22:10,216 --> 01:22:12,594
PAMANTAYAN NA KANLUNGAN
NG MATALINO AT TAPAT

1388
01:22:20,602 --> 01:22:23,229
Sa pagpasok ng The New Yorker sa 1980s,

1389
01:22:23,313 --> 01:22:25,523
handa na ang lahat para sa pagbabago.

1390
01:22:26,274 --> 01:22:29,277
Si William Shawn, na 30 taon nang editor,

1391
01:22:29,361 --> 01:22:31,655
nasa 70s na.

1392
01:22:31,738 --> 01:22:34,658
Nagbibiro na ang mga tao
tungkol sa makalumang style ng magazine

1393
01:22:34,741 --> 01:22:36,701
at mga article na may 20,000 na salita

1394
01:22:36,785 --> 01:22:39,788
tungkol sa mga bagay
gaya ng kasaysayan ng bigas.

1395
01:22:39,871 --> 01:22:42,958
Tumatanda na ang mga reader,
bumababa na ang benta.

1396
01:22:43,041 --> 01:22:47,379
At noong 1985, pumasok si SI Newhouse.

1397
01:22:47,462 --> 01:22:50,256
Official na. Si Newhouse na
ang may-ari ng The New Yorker.

1398
01:22:50,340 --> 01:22:52,759
Binili niya ito sa halagang $168 million.

1399
01:22:52,842 --> 01:22:55,679
Pumayag ang directors
na ibenta ang intellectual na magazine

1400
01:22:55,762 --> 01:22:57,597
kay S.I. Newhouse Jr.,

1401
01:22:57,681 --> 01:23:00,767
na may communications empire
na binubuo ng 29 na newspaper,

1402
01:23:00,850 --> 01:23:02,852
Parade magazine, at Random House.

1403
01:23:03,687 --> 01:23:07,565
Pagkalipas ng 20 buwan,
ginulat ni Newhouse ang literary world

1404
01:23:07,649 --> 01:23:09,651
sa pagtanggal kay William Shawn.

1405
01:23:09,734 --> 01:23:11,277
ROBERT GOTTLIEB, WILLIAM SHAWN
1987

1406
01:23:11,361 --> 01:23:15,699
At noong 1992, sinisante niya
si Robert Gottlieb, na kapalit ni Shawn,

1407
01:23:15,782 --> 01:23:18,493
at nagpasok
ng kontrobersiyal na bagong leader,

1408
01:23:18,576 --> 01:23:23,039
ang bastos, British,
38 taong gulang na editor ng Vanity Fair,

1409
01:23:23,123 --> 01:23:23,957
si Tina Brown.

1410
01:23:24,708 --> 01:23:27,293
Ang editor ng magazine na ito,

1411
01:23:27,377 --> 01:23:28,795
ang Vanity Fair,

1412
01:23:29,713 --> 01:23:32,966
itinalaga pa lang na bagong editor
ng magazine na ito,

1413
01:23:33,925 --> 01:23:35,176
ang The New Yorker.

1414
01:23:35,969 --> 01:23:38,555
Nag-alala ang mga critic
na gagawin niya rin

1415
01:23:38,638 --> 01:23:40,682
na sosyal na tabloid ang magazine.

1416
01:23:40,765 --> 01:23:42,726
Sinasabi ko sa mga nag-aalala

1417
01:23:42,809 --> 01:23:45,562
na mawawala 'yong standards
ng The New Yorker,

1418
01:23:45,645 --> 01:23:48,565
maghintay lang kayo,
dahil di n'yo pa ako kilala,

1419
01:23:48,648 --> 01:23:51,109
at baka di n'yo pa alam
'yong dedication ko sa quality,

1420
01:23:51,192 --> 01:23:54,070
pero makikita n'yo,
gaganda 'yong The New Yorker.

1421
01:23:56,531 --> 01:23:58,825
Nag-host ng mga engrandeng party
'yong magazine

1422
01:23:58,908 --> 01:24:02,454
at nag-publish ng issues
tungkol sa pelikula at fashion.

1423
01:24:03,830 --> 01:24:06,166
Naglabas din sila ng seryosong balita,

1424
01:24:06,249 --> 01:24:09,627
gumawa ng katakot-takot na exposé
sa isang buong issue,

1425
01:24:09,711 --> 01:24:13,715
ang massacre sa El Salvador
na ginawa ng US-trained troops.

1426
01:24:14,299 --> 01:24:18,136
Sabi ni Brown, "Trabaho natin
na gawing seryoso 'yong sexy

1427
01:24:18,219 --> 01:24:20,680
"at sexy 'yong seryoso."

1428
01:24:20,764 --> 01:24:23,892
Kumuha siya ng bagong grupo
ng mga batang journalist,

1429
01:24:23,975 --> 01:24:25,560
kasama sina Malcolm Gladwell,

1430
01:24:25,643 --> 01:24:26,978
Jane Mayer,

1431
01:24:27,062 --> 01:24:28,521
Hilton Als,

1432
01:24:28,605 --> 01:24:32,692
at si David Remnick, ang batang writer
galing sa The Washington Post.

1433
01:24:33,735 --> 01:24:36,905
Binago niya rin ang itsura ng magazine.

1434
01:24:36,988 --> 01:24:39,574
Sa unang pagkakataon,
naglabas sila ng mga litrato

1435
01:24:39,657 --> 01:24:42,869
at kinuha bilang staff ang isa
sa mga pinakasikat na photographer

1436
01:24:42,952 --> 01:24:45,246
sa mundo, si Richard Avedon.

1437
01:24:46,623 --> 01:24:49,876
Ginawa niyang mas matapang
at agaw-pansin ang covers,

1438
01:24:49,959 --> 01:24:52,087
at tinanggap niya ang kontrobersiya.

1439
01:24:56,382 --> 01:24:58,384
Noong February 1994,

1440
01:24:58,468 --> 01:25:00,929
nakagawa si Brown ng kalapastanganan.

1441
01:25:01,012 --> 01:25:05,475
Pinalitan niya si Eustace Tilley,
na naging cover ng bawat anniversary issue

1442
01:25:05,558 --> 01:25:07,560
sa loob ng halos 70 taon,

1443
01:25:07,644 --> 01:25:11,314
ng isang modern twist,
ang drawing ni R. Crumb.

1444
01:25:12,857 --> 01:25:14,734
Nabigla ang mga traditionalist,

1445
01:25:14,818 --> 01:25:17,570
pero iginiit ni Brown
na binubuksan niya lang ang bintana

1446
01:25:17,654 --> 01:25:21,241
para pumasok ang sariwang hangin
sa makalumang institusyon.

1447
01:25:25,370 --> 01:25:26,329
Sorel ito.

1448
01:25:26,412 --> 01:25:29,457
Nakalagay, "Para kay Tina,
na nagbigay ng buhay kay Eustace."

1449
01:25:29,541 --> 01:25:31,042
Ipinapakita nito sa akin…

1450
01:25:31,918 --> 01:25:34,212
'yong paggising ni Eustace Tilley.

1451
01:25:35,296 --> 01:25:37,507
Di ko nasakyan 'yong Eustace Tilley.

1452
01:25:37,590 --> 01:25:39,884
Sobrang nakakairita siya sa akin.

1453
01:25:39,968 --> 01:25:45,598
Dapat itinapon na nila 'yon
noong, ano, 1935 pa.

1454
01:25:45,682 --> 01:25:49,144
Ito 'yong bound copies ko, at…

1455
01:25:50,228 --> 01:25:51,646
siyempre 'yong una,

1456
01:25:51,729 --> 01:25:54,190
October 5, 1992.

1457
01:25:57,485 --> 01:25:58,736
'Yong Ed Sorel cover.

1458
01:25:59,654 --> 01:26:02,073
Gusto ko talaga,
siya 'yong gumawa ng unang cover ko.

1459
01:26:02,157 --> 01:26:05,577
Sabi ko, "Gumawa ka
ng magsasabing bago tayo."

1460
01:26:05,660 --> 01:26:09,289
Ipinasa niya 'yong picture
ng punk na nasa hansom cab,

1461
01:26:09,372 --> 01:26:11,666
at napakatalino no'n.

1462
01:26:11,749 --> 01:26:13,251
'Yon 'yong nasa isip ng lahat.

1463
01:26:13,334 --> 01:26:16,129
Sinisira ko ang lahat,
parang wrecking ball,

1464
01:26:16,212 --> 01:26:18,131
at hindi sila nagkamali.

1465
01:26:18,965 --> 01:26:22,635
Nagtanggal yata ako ng 71 na tao

1466
01:26:22,719 --> 01:26:25,972
sa loob ng dalawa o tatlong taon,
at kumuha ako ng 50.

1467
01:26:26,639 --> 01:26:29,475
Kinuha ako ni Tina
noong pitong buwan akong buntis,

1468
01:26:29,559 --> 01:26:32,687
na di talaga ginagawa noon,

1469
01:26:32,770 --> 01:26:35,023
kaya ang galing.

1470
01:26:35,106 --> 01:26:37,150
Parang matriarchy 'yon.

1471
01:26:37,233 --> 01:26:40,320
Grupo ng mga babae.
Lahat kami, may maliliit na anak,

1472
01:26:40,403 --> 01:26:46,409
kaya parang secret society 'yon,
sinusuportahan namin ang isa't isa.

1473
01:26:46,492 --> 01:26:48,953
Alam ko 'yong mga pangalan
ng lahat ng yaya nila.

1474
01:26:50,705 --> 01:26:52,916
Parang comet si Tina.

1475
01:26:52,999 --> 01:26:57,045
Pumapasok siya
tapos binabago niya ang mga bagay.

1476
01:26:58,004 --> 01:27:01,591
Minsan nagiging kontrobersiyal,
pero kadalasan, tama siya.

1477
01:27:01,674 --> 01:27:04,677
Kinailangan talagang magbago ng magazine.

1478
01:27:05,637 --> 01:27:08,389
Pagkatapos ng anim at kalahating taon
sa The New Yorker,

1479
01:27:08,473 --> 01:27:12,477
naramdaman kong mabagal 'yong negosyo.

1480
01:27:13,061 --> 01:27:16,689
Kinailangan naming lawakan
'yong direksiyon namin.

1481
01:27:16,773 --> 01:27:18,608
Naaalala ko, sabi ko sa note ko

1482
01:27:18,691 --> 01:27:21,903
kay SI Newhouse,
dapat magkaroon kami ng production arm

1483
01:27:21,986 --> 01:27:25,073
na gagawa
ng mga documentary, libro, pelikula,

1484
01:27:25,156 --> 01:27:27,408
pati radio show na rin siguro.

1485
01:27:27,492 --> 01:27:29,869
Sabi niya,
"Tina, maggantsilyo ka lang diyan."

1486
01:27:31,246 --> 01:27:36,876
Naisip ko, "Okay."
Nairita talaga ako ro'n.

1487
01:27:36,960 --> 01:27:40,088
Naisip ko,
"Siguro oras na para umalis ako rito."

1488
01:27:42,715 --> 01:27:47,428
May natanggap siyang offer na,
kung iisipin mo ngayon, nakasira sa kanya.

1489
01:27:47,512 --> 01:27:49,097
GAGAWA NG SARILING MAGAZINE SI TINA

1490
01:27:49,180 --> 01:27:51,182
Idea kong gumawa ng magazine

1491
01:27:51,266 --> 01:27:53,893
na pwedeng maging sentro ng mga idea.

1492
01:27:53,977 --> 01:27:55,979
'Yon ang pinakamagandang bagay
na naisip ko.

1493
01:27:56,062 --> 01:27:57,522
Kay Tina Brown na 'yong iba.

1494
01:27:58,690 --> 01:28:02,235
Inalok siyang maging kasosyo
ni Harvey Weinstein, sa dami ng tao,

1495
01:28:02,318 --> 01:28:04,445
at itayo 'yong Talk magazine,

1496
01:28:04,529 --> 01:28:09,200
na di lang dapat magiging magazine,
gagawa rin ng mga pelikula at lahat.

1497
01:28:10,952 --> 01:28:13,454
Salamat sa pagpunta ninyong lahat
sa pagbubukas ng Talk.

1498
01:28:14,038 --> 01:28:16,249
Ibang klaseng katangahan 'yon.

1499
01:28:17,041 --> 01:28:19,168
Bigla siyang umalis, 'no?

1500
01:28:19,252 --> 01:28:21,921
July 1998, wala na siya.

1501
01:28:22,005 --> 01:28:23,673
Kaya wala nang editor.

1502
01:28:24,674 --> 01:28:28,469
Kaya naghanap ng bago si SI Newhouse,
pero mabilis lang.

1503
01:28:28,553 --> 01:28:30,346
Inalok nila sa akin ang trabahong ito.

1504
01:28:30,430 --> 01:28:34,350
Pagkalipas ng isang oras, humarap ako
sa staff at lahat ng kasamahan ko,

1505
01:28:34,434 --> 01:28:38,479
pumalakpak sila sandali,
tapos nagtrabaho na kami.

1506
01:28:39,647 --> 01:28:41,941
Sige, simulan na natin.

1507
01:28:42,025 --> 01:28:44,610
Matatapos na si Dexter ngayong araw.

1508
01:28:44,694 --> 01:28:47,030
-Si Twilley din.
-Si Twilley.

1509
01:28:47,113 --> 01:28:49,240
Ngayon…

1510
01:28:49,324 --> 01:28:52,827
Di ko alam kung ano ngayon…
Huwebes ngayon. 'Yon pala.

1511
01:28:52,910 --> 01:28:55,163
Magtatapos na kami ng pieces ngayon

1512
01:28:55,246 --> 01:28:58,041
para sa anniversary issue
isa't kalahating linggo mula ngayon.

1513
01:28:58,124 --> 01:28:58,958
Ayos 'to.

1514
01:28:59,042 --> 01:29:02,045
Napakaraming trabaho.
Sana kinakaya pa ng lahat.

1515
01:29:02,128 --> 01:29:04,255
Sige, salamat.

1516
01:29:04,339 --> 01:29:08,259
Magtatapos kami sa susunod na Lunes,
Martes, at Miyerkules.

1517
01:29:08,343 --> 01:29:11,220
Tapos dapat tapos na sa Huwebes.

1518
01:29:11,304 --> 01:29:13,139
Nasa schedule naman ang lahat?

1519
01:29:14,098 --> 01:29:15,600
Parang ganoon.

1520
01:29:17,602 --> 01:29:21,105
Okay, iisa-isahin ko na lang ang mga tao.

1521
01:29:21,189 --> 01:29:24,233
Ako muna, tapos ikaw, ganoon na lang.

1522
01:29:24,317 --> 01:29:26,152
Bawat piece sa The New Yorker,

1523
01:29:26,235 --> 01:29:28,613
dumadaan sa process
na tinatawag na closing meeting,

1524
01:29:28,696 --> 01:29:33,034
umuupo ang editor at writer
kasama ang copy editor at fact-checker,

1525
01:29:33,117 --> 01:29:36,996
at dinadaanan ang bawat linya ng piece.

1526
01:29:37,080 --> 01:29:38,623
Siguro gusto ko lang…

1527
01:29:38,706 --> 01:29:41,584
Meron dito, "Unang sabwatan sa TV".

1528
01:29:41,667 --> 01:29:44,087
Di ba mas "pagbangga sa counterculture"?

1529
01:29:44,170 --> 01:29:47,173
Parang aksidente lang 'yong "pagbangga",

1530
01:29:47,256 --> 01:29:49,342
pero dahil talaga 'yon sa market.

1531
01:29:49,425 --> 01:29:51,177
Para siyang laro na walang katapusan.

1532
01:29:51,260 --> 01:29:54,347
Laging may sumusulpot na problema
tuwing akala mong tapos ka na.

1533
01:29:54,931 --> 01:29:56,849
-Gusto mong simulan?
-Sige. Gawin na natin.

1534
01:29:56,933 --> 01:29:59,143
Konti lang 'yong akin sa first page.

1535
01:29:59,227 --> 01:30:01,062
Nakaka-stress din 'yon minsan.

1536
01:30:01,145 --> 01:30:03,523
Iisipin ko,
"Klaro ba 'yong pag-document ko nito?

1537
01:30:03,606 --> 01:30:05,108
"Tama ba ang bawat detalye?"

1538
01:30:05,191 --> 01:30:09,612
"Iminumungkahi ni Mason na mababago
ng mga tao ang genes nila balang araw."

1539
01:30:09,695 --> 01:30:12,198
Para lang klaro
na di niya sina-suggest na gawin natin…

1540
01:30:12,281 --> 01:30:13,408
-Ngayon.
-…ngayon.

1541
01:30:13,491 --> 01:30:16,494
Okay, dapat sabihin natin
kung sino 'yong secretary.

1542
01:30:16,577 --> 01:30:19,288
-Oo.
-Pero…

1543
01:30:19,372 --> 01:30:23,668
Tumatagal 'yon nang ilang oras,
kaya minsan kailangan mong magpa-deliver.

1544
01:30:23,751 --> 01:30:25,461
Di tapos hangga't di tapos.

1545
01:30:25,545 --> 01:30:29,257
Sa checking section ng office,
may karatula dati, nakalagay,

1546
01:30:29,340 --> 01:30:31,175
"Mas mabuting perfect kaysa tapos."

1547
01:30:31,259 --> 01:30:33,511
"Kinukutya ni Al Franken."

1548
01:30:33,594 --> 01:30:36,806
Kailangan natin ng mas makulit na salita,
siguro, "pinagtatawanan".

1549
01:30:36,889 --> 01:30:41,144
Pag natapos na ang lahat, sobrang saya ko

1550
01:30:41,227 --> 01:30:45,648
na meron kaming ganitong sistema
na sumusunod talaga sa oras at gumagana.

1551
01:30:45,731 --> 01:30:46,816
-Nagawa natin.
-Ayos.

1552
01:30:46,899 --> 01:30:47,817
Good job, guys.

1553
01:30:47,900 --> 01:30:50,111
-Congratulations.
-Sobrang galing.

1554
01:30:50,194 --> 01:30:52,113
Sige, salamat, guys.

1555
01:31:01,205 --> 01:31:02,248
ANG CRITICS

1556
01:31:04,584 --> 01:31:07,628
PAGLABAS

1557
01:31:07,712 --> 01:31:11,382
Okay, ganito 'yong setup ng fiction,
may maliit na header dito.

1558
01:31:11,466 --> 01:31:14,218
Di nakalagay sa image 'yong type,
gaya ng nakasanayan natin.

1559
01:31:14,302 --> 01:31:16,262
Parang mas classic na layout 'to.

1560
01:31:16,345 --> 01:31:20,266
At sana ipakita sa spots
'yong history ni Eustace Tilley.

1561
01:31:20,349 --> 01:31:23,978
Ilang libong Eustace Tilley
ang ilalagay natin? Gusto ko lang malaman.

1562
01:31:24,562 --> 01:31:26,731
DALAWANG ARAW BAGO ANG ANNIVERSARY ISSUE

1563
01:31:27,648 --> 01:31:30,776
-Gawin ba natin do'n?
-Gusto nila sa office mo.

1564
01:31:30,860 --> 01:31:33,154
Pero 242 degrees ngayon.

1565
01:31:33,237 --> 01:31:34,780
'Yong pinakahuli naming ginagawa

1566
01:31:34,864 --> 01:31:38,075
bago i-print 'yong issue,
nagre-review kami ng dummy book.

1567
01:31:40,495 --> 01:31:42,079
Ayos 'to.

1568
01:31:42,163 --> 01:31:44,582
Tinitingnan namin ang graphics at layout.

1569
01:31:44,665 --> 01:31:48,503
Pagkakataon namin itong makita
kung ano'ng magiging itsura ng magazine

1570
01:31:48,586 --> 01:31:50,755
pagdating sa mga mailbox ng mga tao.

1571
01:31:50,838 --> 01:31:54,175
Gusto mo lang 'yong klarong cartoon,
klarong ganyan.

1572
01:31:54,258 --> 01:31:58,054
Pero oras din 'yon
para huminga lang nang malalim

1573
01:31:58,137 --> 01:32:00,181
at i-enjoy 'yong nabuo namin.

1574
01:32:00,765 --> 01:32:03,184
Mahirap. Marami 'yong nagsikap para rito.

1575
01:32:03,267 --> 01:32:06,687
Maraming pagtatalo at pag-uusap
'yong kinailangang pagdaanan.

1576
01:32:07,522 --> 01:32:09,357
Pero sulit naman.

1577
01:32:10,107 --> 01:32:11,943
Ayos. Panis lang pala 'to, e.

1578
01:32:22,370 --> 01:32:24,455
Noong February 2025,

1579
01:32:24,539 --> 01:32:28,459
ipinagdiwang ng The New Yorker
ang 100th birthday nito.

1580
01:32:29,043 --> 01:32:32,046
Naglabas sila ng special double issue
para ipagdiwang ang okasyon,

1581
01:32:32,129 --> 01:32:34,966
Siguradong paulit-ulit itong babasahin,

1582
01:32:35,550 --> 01:32:39,720
o siguro idadagdag sa patuloy
na lumalaking salansan sa sulok.

1583
01:32:39,804 --> 01:32:43,015
Ngayon ang 100th anniversary
ng The New Yorker.

1584
01:32:43,099 --> 01:32:44,850
Isang daang taong gulang na sila.

1585
01:32:44,934 --> 01:32:48,020
…na nagdiriwang
ng kanilang 100th anniversary.

1586
01:32:48,104 --> 01:32:53,067
Hindi lang nakakatawang tweets
ang gustong malaman ng mga tao,

1587
01:32:53,150 --> 01:32:55,194
gusto nilang malaman
kung ano'ng nangyayari,

1588
01:32:55,278 --> 01:33:00,157
at gusto nila 'yong patas,
may ginagawang fact-checking, at desente,

1589
01:33:00,241 --> 01:33:03,911
at gusto rin nila ng media outlets
na di tumitiklop.

1590
01:33:05,913 --> 01:33:08,207
Nagtipon sila para magdiwang.

1591
01:33:08,291 --> 01:33:12,128
Itong mga creative, mausisa, matiyaga,

1592
01:33:12,211 --> 01:33:16,173
kakaiba, halos nao-obsess nang mga tao.

1593
01:33:16,757 --> 01:33:20,845
Nagtsismisan, nagtawanan,
at nag-toast sila sa isa't isa,

1594
01:33:20,928 --> 01:33:25,141
habang alam nilang nakatayo sila
sa posisyong inilatag ng mga beterano.

1595
01:33:26,809 --> 01:33:28,811
Noong mga unang taon ng magazine,

1596
01:33:28,894 --> 01:33:32,148
may lumapit na writer
sa founding editor na si Harold Ross,

1597
01:33:32,231 --> 01:33:33,691
gusto na raw mag-resign.

1598
01:33:34,609 --> 01:33:35,901
Sumagot si Ross,

1599
01:33:35,985 --> 01:33:40,656
"Movement ito,
at di ka pwedeng mag-resign sa movement."

1600
01:33:41,532 --> 01:33:43,534
Alam ko kung ano'ng sinasabi niya.

1601
01:33:43,618 --> 01:33:45,328
Di lang ito basta…

1602
01:33:46,120 --> 01:33:48,873
lumalabas isang beses
sa isang linggo o araw-araw online.

1603
01:33:48,956 --> 01:33:51,000
May kaluluwa 'to.

1604
01:33:51,083 --> 01:33:55,338
May layunin, pagkadesente, at kalidad.

1605
01:33:55,421 --> 01:33:56,297
SIGLO NG NEW YORKER

1606
01:33:56,380 --> 01:34:00,968
Dapat kinukuwestiyon nito ang sarili,
natututo sa karanasan.

1607
01:34:01,052 --> 01:34:05,473
Dapat kaya nitong baguhin
ang sarili nitong pag-iisip.

1608
01:34:05,556 --> 01:34:10,645
Pero movement nga ito,
naghahangad ng mga importanteng bagay.

1609
01:34:10,728 --> 01:34:16,275
Kung para akong nagbabanal-banalan,
wala akong pakialam.

1610
01:34:20,446 --> 01:34:22,615
Hi. Hi sa inyong lahat.

1611
01:34:23,783 --> 01:34:26,160
-Diego, gusto mong mauna?
-Sige.

1612
01:34:26,243 --> 01:34:29,080
Gumawa siguro tayo ng piece
tungkol sa pagtaas ng tax credit.

1613
01:34:29,664 --> 01:34:32,541
Parang di masyadong sexy para sa magazine?

1614
01:35:57,209 --> 01:36:00,004
Nagsalin ng Subtitle:
Marionne Dominique Mancol