NGÀY BA THÁNG MƯỜI NĂM 1993
Chúng tôi có lực lượng phản ứng mặt đất hùng hậu.
Tôi không thấy họ ở đâu trên mặt đất cả.
ĐIỂM RƠI TRỰC THĂNG THỨ HAI
Bất kỳ ai đã từng bất tỉnh
có lẽ đều cảm thấy như vậy khi tỉnh dậy sau cơn hôn mê.
Như thể bạn vừa tỉnh giấc từ một giấc ngủ sâu vậy.
Ban đầu là sự bối rối,
rồi mọi thứ dần trở nên rõ ràng hơn
và bạn chợt nhận ra thực tại.
‎MIKE DURANT, LÍNH PHI CÔNG MỸ
Đáng tiếc rằng thực tại không tốt đẹp gì.
Tôi có vài vế thương nghiêm trọng.
Lưng tôi đau đến mức không thể chịu nổi.
Chân thì mất cảm giác.
Điều kế tiếp là…
Randy Sugar và Gary Gordon đang đứng kế bên cửa buồng lái.
‎Randy, giữ khu vực này nhé.
Cảm giác nhẹ nhõm vô cùng.
‎Cố gắng lên nào.
Mấy gã này là Lực lượng Delta đấy.
Khi bước vào một cuộc đọ súng, đấy là những người bạn muốn đồng hành.
Họ đặt tôi xuống đất và đi vòng qua mũi trực thăng.
Và tôi nghe Gary nói: "Chết tiệt, tôi trúng đạn rồi."
‎Trúng đạn rồi.
Đó là lúc tôi nhận ra đây không phải lực lượng giải cứu.
Đây chỉ là hai người thôi.
Chúng tôi bị áp đảo về số lượng
và tôi không chắc chúng tôi còn cầm cự được đến bao giờ.
Rồi tôi nghe thấy vài giọng nói.
Nghe không giống đồng minh chút nào.
Tôi chỉ biết rằng cái chết đang cận kề.
Chúng tôi chạy đến điểm trực thăng rơi
và chúng tôi cầu nguyện để được chạm trán bọn người Mỹ.
Chúng tôi rất giận dữ.
Chúng tôi chỉ chờ cơ hội để tấn công chúng.
Tôi là một trong những người đầu tiên đến điểm trực thăng rơi.
Chúng tôi tưởng bọn chúng chết cả rồi.
Rồi chúng tôi thấy một gã bị thương.
Hắn ta mặc đồng phục Thủy quân lục chiến Mỹ.
Họ xé toạc hết đồ đạc của tôi,
họ đấm gãy mũi, xương gò má và hốc mắt tôi.
Hắn ta biết mình đã gây ra chuyện gì, hắn ném bom và giết người thân của tôi.
Gã đàn ông giật lấy thẻ bài quân nhân màu xanh trên cổ tôi.
Rồi nói, "Ranger, Ranger, mày chết ở Somalia."
Anh ta đánh tôi bằng vật gì đó mềm.
Đó là cánh tay của một người trong đội.
Và tôi, tôi còn chẳng dám tin.
Tôi nghĩ chẳng có đường nào thoát khỏi đây nữa rồi.
Ý tôi là mình chắn chắn sẽ chết.
Hắn ta hét lên, "Cứu tôi với!"
Một thanh niên Somalia bước ra bắn hắn.
Tôi nắm lấy và xoay đầu súng ra khỏi hắn.
Tôi đã cứu hắn đấy!
Họ nhấc tôi lên, ném tôi vào sau chiếc xe tải,
‎nhưng tôi vẫn còn sống.
Bằng việc tha mạng cho hắn, chứng tỏ chúng tôi tốt đẹp hơn bọn người Mỹ.
DIỀU HÂU GÃY CÁNH: SỐNG SÓT SAU TRẬN CHIẾN
ĐIỂM TRỰC THĂNG RƠI THỨ NHẤT
‎…sẽ đau đấy, được chứ?
Chúng tôi cố gắng gượng, chờ đợi
lực lượng giải cứu ngay góc nơi chiếc Black Hawk đầu tiên rơi xuống.
Tôi có Hạ sĩ Jamie Smith.
Cậu ấy bị thương, và cần được chữa trị gấp.
‎Jamie đang trong tình trạng nguy kịch.
Chúng tôi chỉ biết đợi lực lượng phản ứng mặt đất.
Hiển nhiên là chúng tôi cần họ ở đây ngay khi có thể.
Chúng tôi chỉ biết rằng
họ đang tập hợp
‎một đoàn xe bọc thép ‎có thể đến và đưa chúng tôi ra ngoài.
ĐIỂM TRỰC THĂNG RƠI THỨ NHẤT
ĐIỂM TRỰC THĂNG RƠI THỨ HAI
ĐOÀN XE CỨU HỘ
Tôi có thương vong khẩn cấp tại điểm rơi trực thăng phía Bắc.
Chúng tôi quay trở lại thành phố để thực hiện nhiệm vụ giải cứu.
Có vài đội thuộc quân ta đang lẩn trốn quanh chiếc Black Hawk đầu tiên.
‎Tôi sẽ không…
Chúng tôi quay lại thành phố
và chúng tôi bị bắn gần như ngay lập tức.
Cuộc chiến bắt đầu, mọi thứ thật hỗn loạn.
Nhóm của tôi bắt gặp một đoàn xe đang đi qua gần đó.
Chúng tôi nổ súng.
Chúng tôi tấn công họ và gây thiệt hại cho đoàn xe.
Giờ đây, tôi đã mặc áo chống đạn.
Nếu có bị bắn vào đây, thì tôi vẫn sống.
Tấm chắn sẽ chống đỡ được đạn.
Và nếu tôi trúng đạn ở tay hay chân, khả năng cao là tôi vẫn còn sống.
Tôi có thể mất tay chân, nhưng không sao.
Tôi sợ bị bắn vào cổ hay hạ bộ kìa.
Và ở đằng xa kia bên trái chúng tôi,
có thể thấy ánh lửa rực sáng.
Tôi nghĩ, "Tạ ơn Chúa chúng ta không đi về hướng đó."
Và thế là chúng tôi rẽ vào đúng cái hướng đó.
Tôi kiểu, "Chết tiệt, lại sắp gặp chuyện gì nữa đây?"
ĐOÀN XE CỨU HỘ
ĐIỂM TRỰC THĂNG RƠI THỨ NHẤT
ĐIỂM TRỰC THĂNG RƠI THỨ HAI
NHÀ SAIDO
Chúng tôi nghe thấy tiếng xe.
Tôi đang cố gắng cho con bú…
nhưng đứa nhỏ không chịu.
Chúng tôi đang trong tình cảnh thật kinh khủng.
Quân lính Somalia tấn công nhà của chúng tôi.
Họ nhắm vào những người Mỹ ở bên trong.
Người Somalia giao chiến với chúng tôi ở mọi nơi.
Vậy nên tôi bắt đầu nổ súng sau tấm cửa chớp bằng gỗ.
Câu hỏi lớn nhất là, "Bên nào sẽ đến đó trước đây?
Đoàn xe sẽ đưa chúng tôi đến trước?
Hay số người Somalia còn lại sẽ đến trước?"
Chúng tôi dần hết đạn dược.
Không có nước uống và vật tư y tế.
Tôi nghĩ, "Thôi xong."
Nghĩ chắc mình toi đời rồi và tôi thấy sợ hãi.
Nếu họ đưa đủ binh lính vào,
đến một lúc nào đó, chúng tôi sẽ không thể nào chống cự được nữa.
Nên tôi nghĩ, "Đến lúc nào họ quyết định sẽ tấn công ta luôn đây?"
‎RANDY RAMAGLIA, LÍNH RANGER MỸ
Tôi từ bỏ suy nghĩ rằng mình sẽ sống sót sau trận này.
Nghĩa là còn gì để lo lắng nữa đâu, đúng chứ?
Bạn đã biết trước kết cục rồi.
Tôi đành chấp nhận rằng, "Đêm nay mình sẽ bỏ mạng."
‎Tiếp viện đâu rồi…
Tôi đã làm mọi thứ có thể để đoàn xe đến được với các anh.
Chúng tôi trao đổi qua radio
để cố gắng tìm xem lực lượng tiếp viện đang ở đâu và chuyện gì đang xảy ra.
Tình hình sao rồi?
Chúng ta sắp hết vật tư y tế rồi.
Tôi bảo, "Đừng hỏi tôi, họ đang trên đường rồi.
Đừng hỏi tôi, họ đang trên đường rồi."
Và chúng tôi cứ tiếp tục cố gắng giúp Hạ sĩ Smith thấy đỡ hơn.
Có thể thấy cậu ấy đang sợ hãi.
Cậu ấy biết mình nguy to rồi.
Chúng tôi cứ cố gắng kẹp chặt
chỗ động mạch hết sức có thể để duy trì áp lực trực tiếp.
Cuối cùng, tôi nói qua radio.
Nhưng chỉ là, "Quá muộn rồi."
Thì đấy, "Cậu ấy… rời bỏ chúng ta rồi."
Đợi tôi một lát.
Người bị thương đầy trên đường.
Có vô số căn nhà chật cứng người thương vong.
Người chết ngày càng nhiều.
Và khi đội trưởng bước vào,
Tôi bảo, "Anh nghĩ liệu chúng ta sẽ sống chứ?"
Anh ấy ngừng lại và suy nghĩ.
Rồi anh ấy nhìn tôi, không lâu sau,
anh ấy bảo, "Tôi không biết nữa."
Và tôi nhận ra cuộc chiến này sẽ kết thúc theo một trong hai hướng.
Hoặc là chúng tôi chiến đấu để thoát khỏi thành phố,
hoặc là chúng tôi bị tiêu diệt.
Tôi nghe tiếng trận chiến đang diễn ra.
‎Các người giết cả trẻ em, vì sao chứ?
Tôi ở trong một căn phòng khá nhỏ,
và tôi không thể nhìn thấy rõ chuyện gì đang xảy ra bên ngoài.
Và rồi có một thẩm tra viên đến chất vấn tôi.
‎Anh đến đây làm gì?
Họ trói tôi và để tôi lại một mình.
Lúc bấy giờ tôi mới thật sự bắt đầu xem xét tình trạng của mình.
Tôi nhìn lại đôi chân mình và nhận ra nó nghiêm trọng thế nào.
Nó sưng tấy đến nỗi
‎kéo căng cả vải trên quần của tôi,
mà ống quần vốn đã rộng rồi.
Tôi nghe thấy tiếng đoàn xe hộ tống.
Dường như nó đang tiến thẳng về phía tôi.
Và trong đầu tôi nghĩ,
"Được rồi, họ tìm ra mình rồi.
Mình được cứu rồi.
Chuyện tốt sắp xảy ra rồi."
Đoàn xe càng lúc càng tiến lại gần.
Nó sẽ đến đây trong vòng một phút.
Tôi không có cách nào để ra hiệu.
Và rồi đột nhiên,
nó đi ngang qua chỗ tôi và ngày càng xa dần.
‎"Không. Họ không biết mình ở đâu cả."
Lúc bấy giờ chúng tôi vẫn đang di chuyển khỏi điểm trực thăng rơi.
Chúng tôi cứ đi theo mà chẳng biết là đang đi đâu,
sao lại rẽ trái, rồi lại rẽ phải, hay đang đi đâu.
Tôi chẳng biết gì cả.
Và rồi chúng tôi đã đến điểm trực thăng rơi.
ĐIỂM TRỰC THĂNG RƠI THỨ NHẤT
Tôi nhìn ra cửa sổ, và tôi thấy
‎có nhiều người ở cả hai bên đường.
‎Đi nào!
"Được rồi, đoàn kỵ binh đã đến" đúng không?
"Đoàn kỵ binh đến rồi."
Và cảm giác thật tuyệt.
Đó là sự nhẹ nhõm khi,
‎"Có người mạnh hơn chúng ta đang ở đây."
Cảm giác thật nhẹ nhõm.
Tôi thấy như thể đội cứu hộ đó dành cho tôi vậy.
Tôi mừng rỡ vì tình cảnh căng thẳng đã qua.
Mọi người bắt đầu cảm thấy như thể mọi chuyện sẽ chấm dứt.
Nhưng rồi sau đó đã có sự trì hoãn.
Họ đang trong quá trình cố gắng giải thoát cho những người cuối cùng
đang mắc kẹt và thiệt mạng trong chiếc trực thăng.
Có thể thấy mọi người đang bắt đầu nghĩ đến việc,
"Chúng ta sẽ ở đây đến bao lâu nữa?"
Và, "Nơi này trông sẽ ra sao khi mặt trời ló dạng?"
Chúng tôi cần di chuyển.
Quan trọng nhất là phải nhanh chóng.
Chúng tôi đã đưa Hạ sĩ Smith lên chiếc xe bọc thép,
rồi chúng tôi đưa người bị thương lên xe.
‎Đi khỏi đây thôi.
Như câu đùa trong quân đội,
"Chất lên chiếc xe đó được bao nhiêu người?"
"Một người nữa." Luôn chất được thêm một người nữa.
Chúng tôi đặt xác chết trên nóc, người bị thương ở phía sau,
và đã đến lúc rời khỏi đó.
Tôi mở cửa, kéo chốt, kéo cửa ra, và nó đã chật cứng.
Chật cứng hết rồi.
Không còn chỗ cho chúng tôi.
Không thể nhét thêm người vào nữa.
Họ kéo cửa lại.
Nó đóng lại, và tôi kiểu, "Chà…"
Họ bảo chúng tôi phải tự chạy về, tám ki-lô-mét.
Đùa tôi đấy à.
Hay thật! Lại nữa rồi đấy.
Chúng tôi lại xui nữa rồi.
Thật đấy à?
Cuộc nổ súng lại tiếp tục căng thẳng.
‎Đang đùa tôi đấy à!
Và tôi chỉ biết nghĩ rằng: "Chết tiệt,
Mình phải chạy qua chỗ đó."
‎Khốn kiếp!
Giờ có ai ra đường là đang tìm đến cái chết mà thôi.
Tôi bỏ chạy khỏi trường bởi trận chiến.
Tôi đi chân trần khi rời khỏi trường.
Chiếc trực thăng bay về phía tôi.
Chiếc trực thăng không biến mất quá lâu,
nó cứ bay trên đầu chúng tôi, từ bên này sang bên kia.
Nó bay rất thấp, gần mặt đất.
Họ cứ nổ súng bừa bãi mà không cần biết mình đang bắn gì.
Khi trực thăng xuống thấp, tôi đi tìm chỗ ẩn nấp.
Trong thâm tâm, tôi tin là nó đang theo dõi tôi.
Nó bay đi rồi lại bay về để bẳn tiếp.
Tôi bước vào nhà và kiểm tra từng căn phòng một.
Tôi nhận ra căn nhà không có một ai…
Tôi chắc chắn là gia đình mình đã thiệt mạng.
Tôi rời khỏi nhà trong nỗi tuyệt vọng tràn trề
bởi tôi không tìm thấy mẹ mình đâu cả.
Tôi bước ra ngoài, không trông mong gì về hy vọng hay sự sống nữa.
Tôi chỉ muốn ngồi bên ngoài và khóc đến khi chiếc trực thăng giết chết tôi,
tương tự như những người khác.
Tôi mất niềm tin vào cuộc sống.
Tôi tự nhủ mình sẽ chết ngày hôm nay.
Họ nổ súng suốt cả đêm
và khi bình minh lên, kiểu thế, tôi tự nhủ,
"Thôi xong, lại bắt đầu rồi đấy.
Mọi thứ… sẽ lại trở nên thú vị như ban đầu."
Cuộc gọi được tiến hành,
"Này, mấy chiếc xe bọc thép đầy hết rồi."
Và kế hoạch chính là chúng tôi
‎sẽ đồng hành bên cạnh đoàn xe bọc thép.
‎Đi nào!
Việc chúng tôi sẽ làm
là di chuyển dọc bên đường
cùng đoàn xe bọc thép
đi ngay cạnh bên.
Dùng chúng như lá chắn khỏi phe địch.
‎Di chuyển đi!
Và ngay sau khi chúng tôi đến giao lộ đầu tiên,
đoàn xe không dừng lại để chặn, mà đoàn xe cứ tiếp tục đi.
Mấy chiếc xe bọc thép đó phóng đi như thể,
"Các anh đâu cần lo về mấy viên đạn.
Chúng tôi mới cần lo." Và họ phóng đi.
Đó là một trong những thứ khiến cho,
"Chà, kế hoạch này thất bại nhanh thật."
Quay về đúng con đường tôi có mặt ngày hôm qua,
quay về cùng một hướng, điều bạn không bao giờ làm,
đi theo cái phương tiện khiến tất cả đều biết chúng tôi đang đến.
"Kìa, tôi nghe thấy tiếng xe, để tôi nhìn ra ngoài xem.
Kìa, có mấy tên đang chạy, giết chúng trước đi."
Nó khiến tôi nghĩ, "Chúa ơi, sẽ chẳng có hồi kết phải không?"
Tôi luôn ở trong thế nguy hiểm nhất của cuộc chiến.
Khẩu súng của tôi chưa hề ngưng giây nào.
Mỗi khi chúng tôi nổ súng
hay hạ gục bất kỳ ai trong đám lính đó,
cảm giác chiến thắng trong chúng tôi lại tăng.
Chúng tôi vượt qua một giao lộ.
Khi tôi di chuyển dọc theo bức tường,
tôi cảm nhận được có ai đó bước đến và đánh tôi từ sau
‎với một cây gậy bóng chày.
‎Tôi nghe thấy, "Mẹ kiếp!"
Và tôi nhìn qua bên kia đường. Kia là Randy Ramaglia.
‎Đi đi!
‎Cậu ta nói, "Tôi trúng đạn rồi."
Tôi với tay vào trong áo hy vọng tìm thấy một lỗ thoát.
Không có lỗ thoát nào cả.
Và rồi một lúc nào đó, tôi chờ đợi trong lúc đang hít thở
‎thì bắt đầu nghe tiếng khò khè.
Đội y tế bên kia đường la lên, "Này, anh ổn không vậy?"
Và tôi đáp,
"Tôi ổn," dù tôi không rõ mình có ổn không nữa.
Nhưng điều duy nhất tôi biết chắc là mình có thể chạy được.
Dù bị thương hay không, bạn vẫn phải tiếp tục chiến đấu.
Bạn không thể sống lại từ cõi chết.
Nhưng nếu chỉ bị thương, thì vẫn còn hy vọng.
Bạn vẫn còn sống!
Tôi trúng đạn ngay chỗ này.
Để tôi cho bạn xem.
‎Nó thành một cái lỗ ở đây rồi.
Dù có bị bắn hay đau đớn cỡ nào cũng chẳng quan trọng.
Chúng tôi buộc phải bắn hoặc là bị bắn.
Và chúng tôi tiếp tục chạy.
Cuối cùng,
‎chúng tôi đã theo kịp đoàn xe ‎đáng lẽ được đưa đến để mang chúng tôi đi.
Có một người nhảy xuống, nắm lấy tôi và nhét tôi vào chiếc Humvee.
Và họ phóng đi.
Vậy nên chúng tôi thật sự là những người cuối cùng rời khỏi con đường đó.
Một trong những khoảnh khắc đáng sợ nhất
chính là khi chúng tôi ngồi trên xe.
Ngồi phía sau, tôi chỉ biết nổ súng vào mọi thứ đang bắn chúng tôi.
Và rồi chúng tôi quay về căn cứ.
Rời khỏi thành phố với tôi hôm nay nó trông thật khác
so với ngày hôm qua.
Thứ duy nhất đã thay đổi
so với ngày hôm qua chính là quan điểm của tôi.
Và hôm nay trông nó thật xấu xí.
Những mảnh vỡ từ ngôi nhà rơi xuống người tôi.
Tôi nằm dưới đống đổ nát.
Tôi khạc máu đầy trong miệng.
Con gái tôi, Ifrah, nói rằng,
"Mẹ ơi, con không nhìn thấy gì cả, mắt con đang chảy máu.
Em trai không trả lời con."
Mắt con bé chảy máu.
Tôi hỏi, "Con không còn mắt nữa sao?"
"Dạ không," con bé nói và tôi bật khóc.
Tôi hỏi "Mấy người nam đâu rồi?" và tôi được biết chúng chết hết cả.
Con trai cả của tôi, đứa kế và chồng tôi đều chết hết cả.
Bốn người còn lại thì bị thương.
Ifrah hỏi, "Mẹ ơi, bố đâu rồi?"
Trả lời con bé, "Bố mất rồi.
Đám người Mỹ đã giết ông ấy."
Con bé nói, "Đám người Mỹ phải bị giết và móc mắt."
Tôi dậy sớm vào buổi sáng.
Tôi lo cho tính mạng của mình.
Nhưng mà, tôi biết mình phải quay lại đó.
Liệu cuộc chiến còn đang diễn ra
hay đó là khu vực an toàn?
Tôi phải xem thử.
ĐIỂM TRỰC THĂNG RƠI THỨ NHẤT
Tôi xuống xe đạp.
Lấy máy quay phim ra
và tôi bấm ghi hình.
Thượng đế thật vĩ đại!
Mọi người đều cố bước đến trước ống kính để kể…
về chuyện đã xảy ra.
Và họ đang mừng vui!
Thượng đế thật vĩ đại!
Họ nhảy lên nhảy xuống nơi chiếc trực thăng rơi.
Tất cả mọi người, ai nấy đều hò reo và nói
"Chúng ta đã đánh bại đám người Mỹ."
Này người Mỹ, cút đi!
‎Nhìn bên này này.
‎Còn hai tên khác nữa.
Thấy không? Thấy đạn của tôi không?
‎Mẹ kiếp bọn người Mỹ!
Họ nói "Ta thắng rồi.
Ta đã giành thắng lợi."
Đúng vậy.
‎Nếu là lính Ranger, ‎thì tôi đánh bại các người!
Nếu là lính Ranger, thì tôi đánh bại các người!
Đám người Mỹ cút đi.
Khi đang quay phim,
tôi nghe tiếng người phụ nữ nói,
"Nhìn kìa!"
Tôi nhìn, và tôi nhận ra
đó là xác của một người Mỹ.
Một người lính Mỹ.
Tôi đã bị sốc khi nhìn thấy cái xác đó.
Có thể thấy họ đã rất giận dữ,
rồi thỉnh thoảng họ còn giẫm lên cái xác nữa.
Không thể thốt lên được lời nào cả.
Tôi chỉ muốn rời khỏi đó,
nhưng tôi phải hoàn thành việc của mình.
Điều này không đúng chút nào.
Bạn nên tôn trọng người đã khuất, dù đó là kẻ địch đi nữa.
Mục đích của tôi là
‎để cả thế giới này biết ‎chuyện gì đang xảy ra tại Somalia.
‎ĐANG PHÁT
Vào buổi sáng, tôi đi đến sân bay.
Vào mỗi sáng, sẽ có một chuyến bay đến Nairobi.
Tôi gửi đi ba cuộn băng,
và họ phát sóng nó ngay trong ngày.
Tôi biết những đoạn phim này sẽ thay đổi mọi thứ!
BIỆT KHU LỰC LƯỢNG ĐẶC NHIỆM RANGER
Rốt cuộc chúng tôi cũng về đến nhà chứa máy bay.
Chúng tôi đặt đồ đạc xuống và đột nhiên mọi người bắt đầu chạy
đến góc sau nhà chứa nơi có một chiếc ti vi ở đó.
Xin chào, cảm ơn vì đã tham gia cùng chúng tôi. Tôi là Angela Robinson.
Và tôi là Morris Jones.
Cái giá cho sự nhúng tay của Mỹ
vào nỗ lực viện trợ Somalia đang nhanh chóng leo thang.
Có một đám đông khoảng 50 đến 75 người.
Vậy nên chúng tôi bước đến xem đang có chuyện gì.
Xin cảnh báo,
một vài hình ảnh trong bản tin này cực kỳ chân thực.
Và trên ti vi là cảnh một người lính Mỹ bị kéo lê trên đường.
Họ kéo anh ta bằng dây thừng và dừng lại để giẫm lên anh ta.
Mọi người ở đó đều bất ngờ.
Có vài người còn hét vào ti vi.
Kiểu như: "Cái quái gì vậy?"
Như thể một cái rạp xiếc vậy.
Tôi đã rất bàng hoàng.
Người Somalia còn vui mừng nhảy lên một trong những chiếc trực thăng Mỹ bị bắn hạ.
Không chỉ cả thế giới đang chứng kiến
và họ còn ăn mừng trước xác chết của một con người.
Hơn hết, đó còn là đồng đội của chúng tôi.
Người của chúng tôi.
Thật đáng kinh tởm.
Tôi chợt nghĩ gia đình của người ta có thể sẽ thấy điều này.
Khi tôi lấy Gary,
‎tôi còn không rõ Đơn vị có nghĩa là gì.
Tôi chỉ biết đó kiểu như là chuyện của Lực lượng Đặc biệt.
Những người vợ không được biết thông tin đó.
Trước khi anh ấy rời đi để đến Somalia,
‎tôi còn chẳng biết anh ấy đi đâu.
Anh ấy không nói địa điểm cụ thể,
hay đây là nhiệm vụ hay gì cả.
Chỉ đơn giản là, "Anh phải đi chuyến này."
Vài tháng trôi qua,
‎tôi được biết anh đã trở thành quân nhân ‎mất tích trong chiến tranh tại Somalia.
Tôi cố gắng tưởng tượng xem Somalia trông như thế nào.
Cụm từ "quân nhân mất tích trong chiến tranh" được nghe qua thời Việt Nam.
Tôi không mường tượng được.
Thật vô lý.
Rồi tôi bật ti vi lên, đang có chương trình thời sự.
Tôi nhìn thấy xác người bị kéo lê trên đường.
Tôi không thể hiểu nổi
sao con người có thể…
‎tàn nhẫn như vậy.
Rồi tôi nhìn vào ti vi để theo dõi,
với tôi, nó trở thành…
nhiệm vụ để xem liệu tôi có nhận ra anh ấy không.
Tôi không hiểu làm sao mà con người ta có thể biến mất được
vào thời điểm đó.
Tôi biết có những ai trong xe của tôi đang ở đây.
Ta lạc mất người sao? Họ ở đâu chứ?
Các câu hỏi bắt đầu, "Người này đang ở đâu?
Người kia thì sao?", kiểu thế, "Còn người này?"
"Họ nhắm đến mục tiêu này.
Anh có tin gì từ họ không?"
"Để xem, Griz mất rồi."
"À, vậy sao."
"Tôi thấy Earl bị thương, cậu ấy sao rồi?"
"Không, Earl đi rồi.
Cậu ấy chết ngay tại chỗ.
Cậu ấy bị bắn vào đầu và chết ngay tại chỗ."
Tôi không biết gì cả.
Nhiều người khác đang được chăm sóc trong bệnh viện.
Gần một trăm người bị thương.
Tâm trạng tôi chùng xuống,
"Đây còn tồi tệ hơn những gì mình từng nghĩ đến."
Rồi đến những chiếc xe đầy máu và cát, rồi mùi thuốc tẩy.
Lỗ đạn ở khắp mọi nơi.
Nghe nói còn có mấy túi rác chứa bộ phận con người được gửi về cho chúng tôi.
Khiến bạn tức giận.
Chúng khiến bạn kích động, và tự hỏi làm sao con người có thể như vậy.
Tôi điên tiết lên.
Có lẽ đã đến thời điểm khi mà con người sắp mất hết kiểm soát.
Tại nhà chứa máy bay,
họ tập hợp những tù nhân mà chúng tôi đã bắt giữ trong nhiệm vụ ban đầu.
Rồi họ tập hợp chúng lại, đặt ông ta vào một cái hộp CONEX,
chọn ra mục tiêu có giá trị cao,
và tống ông ta vào một phòng riêng, rồi bảo tôi canh ông ta.
Tôi vẫn nhìn thấy gương mặt của ông ta, râu tóc bạc hết cả.
Một gã lớn tuổi.
Già khọm luôn đấy.
Tôi nhìn chằm chằm ông ta.
Đó là cuộc gặp gỡ kỳ lạ nhất mà bạn có thể tưởng tượng được.
Ông ta chẳng nói gì, tôi cũng chẳng nói gì.
Chúng tôi cứ nhìn nhau như vậy.
Chúng tôi biết mình không ưa nhau.
Ông ta tò mò liệu tôi có giết ông ta không,
và tôi cũng tò mò liệu tôi có giết ông ta không.
Ban đầu tôi nghĩ mình sẽ đâm ông ta.
Tâm trí tôi cứ liên tục bảo, "Đâm hắn đi."
Về cơ bản thì tôi đang lập kế hoạch giết gã này.
Tôi rất muốn làm như vậy.
Cái gã trong căn phòng đó, hôm đó là ngày may mắn của ông ta,
bởi lẽ ra tôi đã giết gã rồi.
Tất cả chúng tôi đều choáng váng trước tin tức nhận được.
Rồi họ bắt đầu nhận diện xem ai mất tích,
và đó là Gary, Randy, và Durant.
Chúng tôi chỉ muốn biết,
"Ai trong số họ còn ở ngoài kia?"
Tôi ngồi trong văn phòng của mình.
Tôi đang chỉnh sửa các thước phim.
Một người quen của tôi có liên hệ với Aidid đã xuất hiện ở cửa.
Anh ấy nói, "Ahmed, có một người Mỹ, là một binh lính.
Hắn còn sống và đang trong tù.
Vậy anh đi với tôi và ghi hình lại được không?"
Tôi đáp, "Có chứ!"
Cánh nhà báo quốc tế, họ không có quyền đi.
Nhưng tôi thì có.
Tôi sẽ làm điều này.
Tôi lấy máy quay và đi với anh ấy.
Tôi lo cho tính mạng của mình.
Chúng tôi vào trong ngôi nhà.
Rồi tôi nhìn thấy một người đàn ông da trắng… đang ngồi đó.
Gương mặt anh ta cho thấy anh ta đang sợ hãi.
Quân đội nào?
Quân đội Mỹ.
- Anh là lính Ranger à? - Không.
Tôi không phải lính Ranger.
Anh ta mặc chiếc áo xanh xanh.
Mắt anh ta nhìn thẳng.
CW3, Mike Durant.
Họ đỡ tôi dậy,
khi tôi đang cố gắng không dồn áp lực lên cột sống của mình
nhưng tôi vẫn đang phải vật lộn với mức độ đau đớn.
Người đi cùng tôi đang tra hỏi.
Anh từ đâu đến?
Từ Mỹ.
Tôi đã mắc bẫy.
Phải nói gì đây?
Có trả lời họ không?
Không đáng để phải chết… chỉ để tránh phải nói,
"Tôi là phi công chiếc Black Hawk."
Tôi là lính phi công Black Hawk.
"Anh thuộc quân đội nào, sinh ra ở đâu?"
Tại Mỹ.
Nhóm người này rõ ràng đang có mục đích
khiến tôi nói điều gì đó có lợi cho họ về mặt chính trị.
Và họ đang cố thao túng tôi
và khiến tôi nói điều tôi không muốn.
Anh nghĩ quá trình này đang diễn ra thế nào?
‎Quá trình…
Và tôi nói…
Tôi là một người lính, tôi làm việc mình được giao.
Rồi họ tiếp tục hỏi,
và cứ tiếp tục như thế,
và rồi họ nói,
"Anh có giết hại người vô tội không?"
Hiển nhiên tôi biết họ muốn tôi nói điều gì.
Họ muốn tôi nói rằng,
"Phải, người Mỹ đang ở đây.
Chúng tôi giết người Somalia vô tội,
và đến đây để tiếp quản đất nước."
Không có điều nào đúng cả.
Vậy nên, tôi sẽ không nói như vậy.
Nhưng làm sao để tôi nói ra điều còn hơn cả vậy nữa?
Việc người vô tội bị giết thật không tốt đẹp gì.
Khi tôi dứt lời,
họ tắt máy quay và bước ra ngoài.
Tôi chỉ đang cố làm việc của mình.
Để phát sóng, hiểu ý tôi chứ?
Nhưng đoạn băng của tôi đã thay đổi cả thế giới.
Xin chào.
Ở đâu đó tại Somalia đêm nay, một quân nhân người Mỹ,
có khi là vài người, đang bị giam giữ.
Một tù nhân người đẫm máu đầy sợ hãi,
trong cuộc thẩm vấn được ghi hình bởi những kẻ bắt giữ.
Tôi là phi công chiếc Black Hawk.
Chúng tôi đã đưa ra cảnh báo nghiêm khắc nhất có thể
rằng nếu họ có xảy ra bất cứ chuyện gì,
thì Mỹ sẽ xem xét nghiêm túc về vấn đề này
và có động thái thích hợp.
Khi nhìn thấy Michael,
‎tôi nghĩ đến vợ anh ấy đầu tiên…
và những gì cô ấy có lẽ đang trải qua.
Tôi nói ra điều này và hy vọng chồng mình sẽ nghe thấy.
Tôi muốn anh ấy biết rằng Joey và tôi đều khỏe mạnh.
Joey đang đợi anh ấy quay về trước khi thằng bé biết đi.
Thằng bé muốn bố mình nhìn thấy những bước chân đầu đời.
Anh hãy bảo trọng.
Đừng lo cho mẹ con em.
Mẹ con em sẽ ổn thôi.
Có lẽ cô ấy đang rất lo lắng
chuyện gì đã xảy ra với anh ấy, cú sốc tinh thần,
hay bất cứ điều gì họ làm với anh ấy.
Và rồi… tôi nghĩ rằng, "Có lẽ…
có lẽ Gary, anh ấy vẫn còn sống."
NGÀY MƯỜI THÁNG MƯỜI
Tôi đang ở nhà, và rồi tôi nghe tiếng xe chạy đến,
tôi quay người lại,
và thấy hai người đàn ông mặc quân phục bước xuống.
Và tôi biết như thế nghĩa là họ mang tin tức tới.
Tôi nhớ mình đã quay đầu đi rất nhanh,
như thể tôi cố phớt lờ đi,
rằng điều này sẽ không xảy ra, đây không phải là thật.
Chuyện này không thể nào.
Họ ngồi xuống bên tôi và nói…
rằng thi thể của Gary đã được tìm thấy.
Tôi… đấm anh ta
‎vài cái vào ngực.
Tôi cầu xin cho điều này không phải là sự thật.
Này, nhìn mẹ này, nói xin chào đi.
Ian, con đang móc con sâu vào cần câu à?
Vâng.
‎Xong rồi đây.
‎Bố và con trai
Được rồi.
Hai bố con bắt đầu rồi đây.
Làm sao để nói điều này với một cậu bé chỉ mới tròn sáu tuổi đây?
Làm sao mà giải thích được chuyện này?
Cuộn lại đi, Ian!
Nhanh lên, con bắt được cá rồi kìa!
Ôi chao, lại đây khoe với mẹ nào!
‎Ôi trời ơi!
Là một người mẹ, tôi chẳng thể làm gì,
để xoa dịu nỗi đau đó cả.
Có lẽ tôi được an ủi hơn một chút
nếu Gary hi sinh để cứu mạng Michael Durant.
Khi chúng tôi biết Mike vẫn còn sống và đang bị giam giữ,
đầu tôi chỉ có một suy nghĩ, "Nếu ta định làm gì đó,
thì không phải là bắt Aidid, mà là giúp Mike Durant hồi phục,
bằng bất cứ giá nào."
Chúng tôi bắt đầu, kiểu như,
"Được, ta sẽ làm thế này sao?"
Mọi người đều sẵn sàng nhảy lên xe
để quay lại đó và đi xung quanh tìm cậu ấy.
Chúng tôi được bảo rằng, "Cứ rút lui đi.
Ta sẽ không làm gì cả."
Xin chào quý vị.
Có tin đồn về khả năng ngừng bắn ở Somalia.
Chỉ huy Mohamed Farrah Aidid
đã nói ông sẽ chấp nhận dự thảo hòa bình của Mỹ.
Đặc phái viên Mỹ Robert Oakley dành phần lớn thời gian bên trong
biệt khu Liên Hợp Quốc ở Mogadishu,
cố tìm kiếm một giải pháp chính trị cho khủng hoảng tại Somalia.
Theo nguồn tin, Oakley đã gặp các thủ lĩnh thuộc đảng phái Mohamed Farrah Aidid,
và đó có thể là lời mở đầu cho một thỏa thuận
mà phía Mỹ sẽ không cố gắng bắt giữ Aidid nữa,
đổi lại tự do cho phi công trực thăng Michael Durant đang bị bắt.
NGÀY 14 THÁNG MƯỜI
Hôm đó tôi thức dậy,
và nghe thấy có một chút tiếng ồn.
Ý tôi là, mọi thứ thật khác lạ.
Rồi một bác sĩ từ Hội Chữ thập đỏ bước vào,
anh ta cho tôi một liều morphine, và khi đó
tôi bắt đầu chấp nhận, và tôi bắt đầu tin rằng
"Được rồi, có lẽ đây là thật."
Họ đặt tôi lên cáng,
chúng tôi bước ra đường và ống kính có ở khắp mọi nơi.
Họ để tôi vào phía sau xe.
Chúng tôi rời đi, tôi gần như trượt ra khỏi phía sau xe
bởi họ tăng tốc quá nhanh.
Chuẩn úy Michael Durant
được thả tự do sau khi bị bắt giam 11 ngày.
Chàng phi công Mỹ bị gãy xương ở nhiều nơi
nhưng côn đồ Somalia không thể phá vỡ tinh thần anh ấy.
Cuối cùng cũng đến biệt khu Liên Hợp Quốc.
Cảm giác tự do chưa bao giờ tuyệt vời đến vậy.
Nâng ly nào!
Một khi đã về đến biệt khu
và bắt đầu nhìn thấy những gương mặt thân quen,
tôi nghĩ: "Đây không phải là ảo ảnh. Đây là thật, mình thoát rồi."
Màn chào đón dành cho người hùng phi công trực thăng quân đội Mike Durant.
Đêm nay, Michael Durant sẽ lên đường về nhà.
Chúng tôi cảm kích không nói nên lời khi Chuẩn úy Durant
sẽ được đoàn tụ với gia đình
và hồi phục sau những thương tích.
Dừng chân tại Washington DC,
tôi được phong tặng Huân chương Trái tim Tím tại đó.
Tôi khá cảm động khi thấy
có rất nhiều người đến
và chúc mừng tôi được thả tự do.
Có một cảm giác nhẹ nhõm vô cùng khi biết rằng
tình cảnh kinh hoàng đã kết thúc với tôi và gia đình.
Tôi còn một thắc mắc duy nhất, "Còn nhiệm vụ thì sao?"
Chúng tôi đều ngồi quanh, cố suy đoán
xem chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo.
"Ta đang làm gì vậy?
Ta nhận thêm nhiệm vụ à?"
Đó là khi chúng tôi được biết Tổng thống Clinton
đã hủy bỏ nhiệm vụ.
Kết thúc nhiệm vụ của chúng ta ở Somalia là điều cần thiết,
nhưng ta phải thực hiện với mục đích kiên định và vững vàng.
Bill Clinton quyết định
sẽ rút quân khỏi Somalia
và yêu cầu Tướng Aidid ngừng bắn.
Quân đội Mỹ tại Somalia thu dọn đồ trở về nhà.
Những binh lính Mỹ cuối cùng tại Somalia đã rời nước vào hôm nay.
Đã gần 16 tháng kể từ cuộc tấn công,
chuyến bay cuối cùng chở 120 binh lính đã cất cánh đến Delaware.
Với những người vẫn còn di chuyển được, chúng tôi không muốn rời đi.
Chúng tôi muốn ở lại.
Bạn bè tôi đã hi sinh, và giờ ta lại muốn rút lui.
Rất nhiều nhân mạng đã bị lãng phí.
Chúng tôi đã lãng phí thời gian và tính mạng.
Tôi vô cùng giận dữ.
Điên tiết.
Tôi điên tiết lên.
Thứ khiến tôi khó chịu là điều đã xảy ra với người dân của chúng tôi.
Lẽ ra ta nên chiến đấu tiếp.
DAVID DIEMER, LÍNH RANGER MỸ
Nhưng chúng tôi không làm vậy, người có thẩm quyền đã quyết định khác, nên…
chúng tôi chỉ đành… phải làm theo.
Đúng vậy.
Xin lỗi.
Điều đó khiến tôi khó chịu,
khi chúng tôi chỉ rời đi như vậy,
nhưng, bạn biết đấy… phải cố vượt qua thôi.
Vẫn phải tiếp tục thôi.
Phải tiếp tục.
NGÀY BA THÁNG MƯỜI NĂM 1993, CÓ 18 LÍNH MỸ HI SINH,
VỚI HƠN 84 NGƯỜI BỊ THƯƠNG.
SỐ NGƯỜI SOMALIA BỊ GIẾT ĐANG TRONG TRANH CÃI.
ƯỚC TÍNH KHOẢNG 300 ĐẾN 500 NGƯỜI CHẾT,
VỚI HƠN 1.000 NGƯỜI BỊ THƯƠNG.
Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, họ tự nhận mình là một siêu cường,
họ nên thấy xấu hổ vì việc đó,
việc nhấn mạnh họ đã hi sinh 20 binh lính,
trong khi ngày Ba tháng Mười, họ đã giết sạch tất cả người Somalia họ thấy.
Đối với người Mỹ, ngày Ba tháng Mười là một ngày bi thảm,
nhưng với chúng tôi là khoảnh khắc đen tối.
Khi nghĩ về chuyện đã xảy ra, tâm trí tôi bắt đầu đau đớn.
Nó để lại cho tôi sự oán giận và những ký ức đau buồn.
Tôi ghét phải nhìn thấy bọn người Mỹ.
Những gì tôi chứng kiến thật quá đau lòng.
Nó ảnh hưởng đến tôi hoàn toàn.
Khi tôi nhìn thấy những điều kinh khủng xảy ra vào ngày Ba tháng Mười,
vào ngày Bốn tháng Mười…
những điều tôi chứng kiến bằng mắt và qua ống kính…
Sau đó, tôi không còn quay phim nữa.
Quá kinh hoàng… Là vậy đấy.
Chết là một chuyện, nhưng việc con gái tôi bị mù mới là điều khiến tôi xót xa.
Người chết cũng đã đi rồi, nhưng không có gì tệ hơn mất đi đôi mắt mình cả.
Khi nhìn Ifrah, tôi không kìm được nước mắt.
Con bé bị ngã, cứ chỗ này rồi chỗ kia.
Lạy Thượng đế.
Con bé chỉ là một đứa trẻ thôi.
Nào, cầm thẳng lên đi con!
Ôi chao, là cá gì đây? Hả?
Con trai tôi, Ian, trông giống hệt như bố nó, Gary.
Như là, sự dịu dàng trong mắt thằng bé.
Ngày nọ, thằng bé gọi tôi và nói, "Mẹ ơi,"
nó nói tiếp, "có lẽ con sẽ gia nhập đội Ranger."
Tôi nghĩ, "Biết ngay sẽ có ngày này."
Thằng bé đi theo bước chân của bố nó.
Điều này thật khó.
Khi thằng bé mới gia nhập,
tôi luôn cố trấn an bản thân,
"Điều này không thể nào lặp lại với mình được.
Không thể nào."
Và thằng bé…
đã có vài lần thoát chết,
và tôi buộc phải tin rằng
bố thằng bé chắc chắn chính là thần hộ mệnh của nó.
Con bé nhỏ nhắn xinh xắn lắm.
Con bé hít phải khói bụi do tên lửa và vụ rơi trực thăng gây ra.
Một đứa trẻ sơ sinh làm mà sao chịu đựng nổi.
Con bé ổm yếu đến nỗi tôi tưởng nó sẽ không qua khỏi.
Nhưng tạ ơn Thượng đế, Ngài đã cứu con bé và giờ nhìn xem nó đã xinh đẹp thế nào.
Amina là tên người bà của con bé.
Và con bé được sinh ra trong trận chiến với đội Ranger.
Nên chúng tôi đặt tên là Amina Ranger.
Khi thấy nhà cửa trống trơn, tôi đã hoảng sợ.
Tôi tưởng mình là người duy nhất sống sót.
Khi nhìn thấy mẹ mình, tôi còn không tin nổi đó là bà ấy.
Nhưng sau đó tôi nhận ra bà ấy, và chúng tôi ôm lấy nhau.
Tôi thấy nhẹ nhõm,
tôi mừng rỡ khi thấy mẹ bước đến
và bảo tôi rằng mọi người đều ổn.
Được gặp lại mẹ là điều vô cùng quý giá đối với tôi.
Muốn bạn tham gia chiến tranh, nên họ đã đào tạo bạn.
Nhưng chẳng ai dạy bạn cách đối mặt với tàn dư sau đó.
Và tất nhiên cũng chẳng dạy tôi cách đối mặt ở hiện tại.
Nó không bình thường, không lành mạnh, và sẽ theo bạn cả đời.
"Không được giết người."
Thì, tôi đã giết rồi đấy.
Bạn không dừng tay để nghĩ về con người cho đến mãi sau này,
và đó là lúc bạn sụp đổ.
Tôi được điều động thêm vài lần nữa,
và không có điều gì
suốt cả sự nghiệp quân đội của mình
có thể so sánh với những gì tôi từng chứng kiến
tại Mogadishu vào năm 1993.
‎Tôi có gặp gỡ vài người sau này, ‎bảo là họ đã từng ở Somalia
sau khi nói chuyện với họ được hai giây, tôi biết
làm gì có chuyện họ từng ở Somalia
‎Ít nhất không phải với chúng tôi.
Bạn biết mà, đó là một nhóm nhỏ,
chỉ có một nhóm nhỏ, và…
rất ít người có thể nhắc lại chuyện xảy ra vào hôm đó.
Với họ, đó chỉ là chiến trường, còn với tôi, đây là nhà.
Mục tiêu và ưu tiên của tôi
là ghi lại lịch sử
để con cháu ta phải biết chuyện gì đã xảy ra.
Người Mỹ đến đây để gây chuyện
và chính họ tự đóng vai nạn nhân của chiến tranh.
Bạn thấy đấy, chính họ cũng vậy.
Bạn phải tách biệt được nó trong tâm trí mình,
và biết đâu được, có thể ngày nào đó tôi sẽ phát điên mất.
Tôi chẳng biết gì cả, nhưng mà… đó là việc tôi được giao.
Tôi thích nghĩ lại về ngày hôm đó.
Rằng tôi chỉ đang đỡ cho bạn bè mình.
Đây là một sự kiện cay đắng trong đời tôi.
Có những điều tôi vô cùng tự hào,
nhưng rồi đâu đó cũng có sự chua xót.
Và tôi nhận ra có những thứ trong cuộc sống sẽ không bao giờ nguôi ngoai.
Chỉ là… cố gắng sống tiếp với nó thôi.
NĂM 1995, MOHAMED FARRAH AIDID TUYÊN BỐ MÌNH LÀ TỔNG THỐNG SOMALIA
CÁC PHE ĐỐI LẬP PHẢN ĐỐI CƯƠNG VỊ TỔNG THỐNG CỦA ÔNG
NĂM SAU ĐÓ, ÔNG BỊ BẮN CHẾT TRONG CUỘC XUNG ĐỘT VỚI CÁC ĐỐI THỦ CHÍNH TRỊ
NỘI CHIẾN TẠI SOMALIA VẪN TIẾP DIỄN ĐẾN HIỆN TẠI
‎LOẠT PHIM ĐƯỢC DỰNG LẠI ‎TỪ KÝ ỨC CỦA MỘT NHÓM NGƯỜI MỸ
‎VÀ CÁC CÁ NHÂN NGƯỜI SOMALIA.
‎CÒN RẤT NHIỀU CHUYỆN ‎CHƯA KỂ TỪ CẢ HAI PHE,
‎CŨNG NHƯ LỰC LƯỢNG ĐA QUỐC GIA ĐƯỢC ‎ĐIỀU ĐẾN SOMALIA BỞI LIÊN HỢP QUỐC.
‎Biên dịch: Quỳnh Bành