3 OKTOBER 1993
‎16.50 UUR
Er zijn veel reactiekrachten op de grond.
Ik kan ze op de grond nergens zien.
TWEEDE CRASHLOCATIE
Iedereen die wel eens flauw is gevallen…
…zal zich wellicht zo voelen bij het ontwaken.
Het is net als wanneer je uit een diepe slaap ontwaakt.
Aanvankelijk voel je je in de war…
…dan beginnen de dingen steeds duidelijker te worden…
…en begin je te beseffen dat het de werkelijkheid is.
‎PILOOT
Helaas zag de werkelijkheid er niet goed uit.
Ik was vrij zwaar gewond.
De pijn in mijn rug was gewoon ondraaglijk.
Mijn been voelde ik niet.
En ineens…
…staan Randy Shughart en Gary Gordon naast mijn cockpitdeur.
‎Randy, hou stand.
Dat was een hele opluchting.
‎Hou vol.
Die waren van de Delta Force.
De beste bondgenoten in een vuurgevecht.
Ze legden me op de grond en liepen om het toestel heen.
En ik hoorde Gary zeggen: 'Verdomme, ik ben getroffen.'
‎Getroffen, getroffen.
Op dat moment begreep ik dat dit geen reddingseenheid was…
…maar slechts twee mannen.
We waren sterk in de minderheid…
…en ik wist niet hoelang we dit nog zouden uithouden.
Toen hoorde ik stemmen.
Ze klonken niet vriendelijk.
Het enige dat ik begreep, was dat de dood onderweg was.
We renden naar de crashlocatie.
We hoopten vurig de Amerikanen tegen te komen.
We waren zo boos.
We wilden niets liever dan hen afmaken.
Ik was een van de eersten op de crashlocatie.
We dachten dat ze allemaal dood waren.
Toen zagen we een gewonde man.
Hij droeg het uniform van de Amerikaanse strijdkrachten.
Ze rukten al mijn uitrusting af.
Ze braken mijn neus, mijn jukbeen, mijn oogkas.
Hij kende zijn misdaden. Hij bombardeerde ons, doodde mijn naasten.
Een man rukte mijn naamplaatje van mijn nek.
Hij zei: 'Ranger, Ranger, jij sterft Somalië."
Hij sloeg me met iets zachts.
Het bleek de arm van een bemanningslid te zijn.
Ik kon het gewoonweg niet geloven.
Ik dacht: hier ontkom ik niet aan.
Ik ga eraan, dacht ik.
Hij riep: 'Help, help.'
Een jonge Somaliër wilde hem neerschieten.
Ik pakte hem zijn wapen af.
Ik redde die man.
Ze tilden me van de grond en gooiden me achter in een vrachtwagen…
‎…maar ik leefde.
Door hem te sparen, toonden we dat we beter zijn dan de Amerikanen.
EERSTE CRASHLOCATIE
‎…dit gaat pijn doen, oké?
We wachtten op een reddingseenheid…
…op de hoek van de straat waar de eerste Black Hawk was neergestort.
Ik had korporaal Jamie Smith bij me.
Hij was gewond en had dringend verzorging nodig.
‎Jamie is er erg aan toe.
We wachten op de grondeenheid.
We hebben hen zo snel mogelijk nodig.
We wisten alleen dat ze een gepantserd konvooi…
‎…aan het opzetten waren ‎om ons weg te halen.
EERSTE CRASHLOCATIE
TWEEDE CRASHLOCATIE
REDDINGSKONVOOI
HET REDDINGSKONVOOI
Dringend verzorging nodig op de noordelijke crashlocatie.
We reden terug de stad in voor de reddingsoperatie.
Onze teams waren verborgen in de buurt van de eerste neergehaalde Black Hawk.
‎Ik zal niet…
Zodra we de stad inreden…
…werden we onmiddellijk beschoten.
Het was een onbeschrijflijke chaos.
De eenheid waarvan ik deel uitmaakte kwam een konvooi tegen.
We schoten op elkaar.
We troffen hen en berokkenden schade aan het konvooi.
Ik had een kogelvrij vest.
Als ik hier werd geraakt, zou ik het wel overleven.
Het vest zou de kogel stoppen.
En als een arm of been werd geraakt, zou ik het ook wel redden.
Mogelijk met een ledemaat minder, maar dat is niet het ergste.
Waar ik bang voor was, was geraakt worden in de nek of de geslachtsdelen.
Aan onze linkerzijde zagen we in de verte…
…een soort van vuurgloed.
Je denkt van: godzijdank rijden we daar niet heen.
En meteen draaien we die kant op.
Ik dacht: in welke nesten gaan we ons nu weer werken?
REDDINGSKONVOOI
EERSTE CRASHLOCATIE
TWEEDE CRASHLOCATIE
HUIS VAN SAIDO
We hoorden voertuigen.
Ik probeerde mijn baby de borst te geven…
…maar ze wilde niet eten.
Onze toestand was verschrikkelijk.
Somalische krijgers vielen ons huis aan.
Hun doelwit was de Amerikaanse eenheid in ons huis.
De Somaliërs vielen ons vanuit alle hoeken aan.
Ik schoot gewoon door de luiken.
De vraag was wie ons als eerste zou bereiken.
Zou het ons konvooi zijn?
Of zouden het de Somaliërs zijn?
Onze munitie raakte op.
We hadden noch water noch geneesmiddelen.
Ik dacht: dit is het einde.
Ik dacht dat ons einde nabij was. Ik was bang.
Als ze maar genoeg militieleden stuurden…
…zouden we uiteindelijk geen stand meer kunnen houden.
Dus ik vroeg me af wanneer ze gewoon binnen zouden stormen.
Ik had alle hoop op overleven opgegeven.
Dus geen reden om nog nerveus te zijn.
Je kent je lot nu.
Ik legde me erbij neer dat ik die avond zou sterven.
‎Waar blijft de versterking?
Ik heb al het mogelijke gedaan om dat konvooi naar jullie te krijgen.
We seinden over de radio…
…om uit te vissen waar dat reddingskonvooi was en wat er aan de hand was.
Wat is de stand van zaken?
We hebben bijna geen geneesmiddelen meer.
Ik had iets van: 'Laat me raden: ze zijn onderweg.'
En wij probeerden de pijn van korporaal Smith te verlichten.
Zijn angst was voelbaar. Hij wist dat zijn toestand ernstig was.
We probeerden zijn slagader zo goed mogelijk…
…dicht te knijpen om zijn bloeddruk in stand te houden.
Uiteindelijk seinde ik over de radio.
Ik zei alleen: 'Het is te laat.
Hij is niet langer bij ons.'
Ik moet even pauzeren.
We hadden gewonden verder in de straat.
We hadden slachtoffers in verschillende huizen.
Mannen stierven.
En toen de teamleider binnenkwam…
…vroeg ik of we het volgens hem zouden halen.
Hij keek naar me en dacht even na. Het duurde niet lang.
Hij zei: 'Geen idee.'
Ik kwam tot de conclusie dat het op slechts twee manieren kon aflopen.
Ofwel we vochten ons een uitweg, ofwel we werden onder de voet gelopen.
Ik hoorde de strijd.
‎Waarom doden jullie de kinderen?
Ik zat in een vrij kleine ruimte.
Ik kon niet echt zien wat er buiten gebeurde.
Een ondervrager stelde me vragen.
‎Waarvoor komen jullie?
Ze lieten me vastgeketend alleen.
Toen pas begon ik echt mijn toestand te beoordelen.
Ik zag mijn been en besefte hoe erg dat was.
Het was zo opgezwollen…
‎…dat het mijn woestijnbroek uitrekte…
…die toch vrij wijd zijn.
Ik hoorde het grondkonvooi.
Het leek recht op mij af te rijden.
En in mijn hoofd dacht ik…
…ze zijn me op het spoor.
Dit is een reddingsoperatie.
Dit gaat goedkomen.
En het geluid kwam steeds nader.
Ze zouden er binnen de minuut zijn.
Ik kon niet seinen.
En plots…
…was het konvooi me voorbij en reed het steeds verder weg.
‎Nee. Ze weten niet waar ik ben.
We zijn nog steeds op weg naar de crashlocatie.
We reden maar door en ik had geen idee waarheen.
Waarom we links of rechts draaiden, wat de bestemming was.
Ik had geen idee.
‎01.55 UUR
En toen bereikten we eindelijk de crashlocatie.
EERSTE CRASHLOCATIE
Ik keek door de deur en zag dat er…
‎…aan beide zijden van de straat ‎mensen waren.
‎Vooruit, vooruit.
Mooi, de cavalerie is er. En dat deed deugd.
Het was een opluchting…
‎…iemand anders te zien ‎dan onze eigen eenheden.
Echt een opluchting.
Het leek alsof dat reddingsteam voor mij kwam.
Ik was zo blij dat onze beproeving voorbij was.
Iedereen begon te voelen dat de nachtmerrie voorbij zou zijn.
Maar toen was er een oponthoud.
Ze probeerden het laatste slachtoffer te bevrijden dat nog in de helikopter lag.
Je voelde dat de mannen vooruit begonnen te denken aan…
…hoelang we hier nog zouden zijn…
…en hoe dit eruit zou zien wanneer de zon zou opkomen.
We moesten weg.
Tijd was schaars.
We laadden korporaal Smith en de gewonden…
…in de gepantserde voertuigen.
‎Weg hier.
De grap in het leger is hoeveel er in een voertuig passen.
Altijd wel één meer.
We laadden de doden bovenop, de gewonden achterin.
Tijd om te vertrekken.
Ik trok aan de klink en opende de deur. Het zat bomvol.
Echt bomvol.
Er was geen plaats voor ons.
Niemand kon daar nog bij.
Ze trokken de deur dicht en ik had iets van: tja…
Ze zeiden me dat we die acht kilometer terug zouden moeten rennen.
Dat kun je niet menen.
Uitstekend. Daar gaan we weer.
Opnieuw genaaid.
Meen je dit nu?
Het schieten begon weer toe te nemen.
‎Dit meen je niet.
En ik kon alleen maar denken: verdomme, moet ik daar doorheen rennen?
‎Shit.
Wie door die straten loopt vraagt erom afgeschoten te worden.
Ik was van school weggerend vanwege de strijd.
Toen ik de school verliet, was ik op blote voeten.
Een helikopter vloog in mijn richting.
De helikopter was nooit lang weg.
Hij bleef maar boven ons rondvliegen, eerst in een richting, dan de andere.
Hij vloog zeer laag.
Hij schoot in het wilde weg, zonder te weten waarop.
Wanneer hij heel laag kwam, verschool ik me.
Ik had de indruk dat hij me achtervolgde.
Dan vloog hij weer weg, en even later kwam hij weer terug om te schieten.
Ik rende het huis in en keek in elk vertrek.
Het huis was leeg.
Ik was er zeker van dat mijn familie dood was.
Toen ik het huis verliet, was ik wanhopig…
…omdat ik mijn moeder niet kon vinden.
Toen ik naar buiten liep, zocht ik niet langer naar hoop of naar leven.
Ik wilde gewoon buiten zitten huilen totdat de helikopter me zou neerschieten…
…zoals alle anderen.
Ik verloor alle hoop in het leven.
Ik zei tegen mezelf dat ik die dag zou sterven.
‎05.42 UUR
Ze hadden de hele nacht geschoten.
En toen de zon opkwam, dacht ik van…
…verdomme, daar gaan we weer.
Het gaat weer net zo leuk worden.
Er was besloten…
…dat de gepantserde voertuigen vol zaten…
…en dat wij…
‎…naast de voertuigen moesten rennen.
‎Vooruit, vooruit.
'Zo gaan we het doen…
…je rent door de straten…
…terwijl de wagens…
…naast je rijden.'
'Gebruik ze als schild tegen de vijand.'
‎Lopen, lopen.
Maar toen we bij de eerste kruising kwamen…
…stopten de wagens niet om de kogels tegen te houden. Ze reden gewoon door.
Die gepantserde voertuigen reden gewoon keihard door.
'Hé, de kogels deren jullie niet. Ons wel.' Maar ze reden gewoon weg.
Echt zo een van die plannen die snel mislopen.
We waren terug in dezelfde straat als voorheen…
…en liepen langs dezelfde weg terug, wat je nooit moet doen.
En de wagens lieten iedereen weten dat we eraan kwamen.
'Hé, ik hoor een voertuig.
Kijk eens, soldaten te voet. Makkelijker neer te schieten.'
Echt zo'n rotsituatie waar geen eind aan komt.
Ik zat voortdurend in het midden van de strijd.
Mijn wapen heeft geen moment rust gehad.
Bij elk schot…
…of elke soldaat die we neerschoten…
…steeg ons gevoel van triomf.
Die ene kruising hebben we overleefd.
Maar terwijl ik langs de muur liep…
…voelde het alsof iemand me van achter…
‎…met een honkbalknuppel sloeg.
‎Ik hoorde: 'Verdomme.'
Ik keek naar de overkant en zag Randy Ramaglia.
‎Doorlopen.
‎Hij zei: 'Ik ben geraakt.'
Ik voelde ik mijn vest en verwachtte een gat in mijn vel te vinden.
Maar dat was er niet.
Ik verwachtte bij mijn ademhaling op ieder moment…
‎…gegorgel te horen.
De militaire arts riep van de overkant: 'Alles in orde?'
Ik seinde…
…dat ik in orde was, al wist ik daar feitelijk niets van.
Het enige dat ik wist, is dat ik kon rennen.
Gewond of niet, je moest blijven rennen en blijven vechten.
Van de dood kom je niet terug.
Maar met een wond mag je hopen.
Zolang je maar leeft.
Ik werd hier getroffen.
Ik zal het laten zien.
‎Ik heb er nu een gat.
De wond en de pijn, die zijn niet erg.
Het was neerschieten of neergeschoten worden.
En we bleven maar rennen.
Uiteindelijk…
‎…bereikten we de voertuigen ‎die ons moesten evacueren.
Een vent sprong eruit en gooide mij erin.
En weg waren we.
We waren dus letterlijk de laatsten die die straat ontvluchtten.
Een van de engste momenten in dat gevecht…
…was in dat gepantserde voertuig.
Ik zat achterin en schoot op al wat op ons schoot.
En zo reden we terug naar de basis.
Terwijl we uit die stad wegreden, leek alles me…
…zo anders dan de vorige dag.
Toch was er sinds de vorige dag niets veranderd, behalve mijn kijk.
En op deze nieuwe dag leek alles me lelijk.
Er was puin van het huis boven op me gevallen.
Ik lag onder het puin.
Ik spuugde bloed uit mijn mond.
Mijn dochter Ifrah zei…
'Mama, ik kan niets zien en mijn ogen bloeden.
Mijn broer geeft geen antwoord.'
Haar ogen bloedden.
Ik vroeg: 'Heb je geen ogen meer?'
'Nee', zei ze. Ik huilde.
Ik vroeg: 'Waar zijn de jongens?' en ze zei dat ze dood waren.
Mijn oudste, degene naast hem en mijn man waren alle drie dood.
De vier anderen waren gewond.
Ifrah vroeg: 'Waar is mijn vader?'
'Hij is dood', zei ik. 'De Amerikanen hebben hem gedood.'
Ze zei: 'We moesten die Amerikanen doden en hun ogen uitrukken.'
‎06.20 UUR
Ik ontwaakte die ochtend vroeg.
Ik was doodsbang…
…maar ik wist dat ik er terug heen moest.
Wordt er nog steeds gevochten…
…of is het veilig?
Ik moest het zien.
EERSTE CRASHLOCATIE
Ik stapte van mijn fiets…
…pakte mijn camera…
…en begon te filmen.
Allah is groot. Allah is groot.
Iedereen probeerde voor de camera te komen om te vertellen…
…wat er gebeurd was.
En ze waren blij.
Allah is groot.
Ze sprongen op en neer op de gevallen helikopter.
Al deze mensen juichten en riepen…
…'We hebben de Amerikanen verslagen.'
Weg met Amerika.
Kijk daar.
‎Twee andere mannen.
Zie je mijn kogels?
Wees vervloekt, Amerika.
Ze zeiden: 'We hebben gewonnen. We hebben de overwinning behaald.'
Ja.
‎Als je een Ranger bent, ‎zullen we je verslaan.
Geen genade voor de Rangers.
Weg, Amerikanen.
Terwijl ik filmde…
…hoorde ik een vrouw zeggen…
'Kijk.'
En toen ik keek, besefte ik dat het het lijk van een Amerikaans soldaat was.
Ik was geschokt toen ik dat lichaam zag.
Ze waren erg kwaad.
Soms trapten ze ook op het lichaam.
In zulke omstandigheden kun je niets zeggen.
Ik wilde daar gewoon weg…
…maar ik moest mijn werk doen.
Dit kon niet.
De doden moet je altijd respecteren, al zijn het je vijanden.
Het was mijn doel…
‎…de hele wereld te tonen ‎wat er in Somalië gebeurde.
‎AFSPELEN
Die morgen ben ik naar het vliegveld gegaan.
Iedere ochtend is er een vlucht naar Nairobi.
Ik stuurde drie videobanden mee.
Diezelfde dag nog werden ze uitgezonden.
Ik wist dat die films alles zouden veranderen.
RANGERKAMP
Eindelijk kwamen we in de hangaar aan.
We leggen onze uitrusting weg en ineens rent iedereen in de hangaar…
…naar de achterzijde, waar een televisie stond.
Goedenavond, ik ben Angela Robinson.
En ik ben Morris Jones.
De prijs van Amerika's betrokkenheid in Somalië stijgt drastisch.
Er stonden daar zo'n 50 à 75 mensen.
Dus zijn we gaan kijken wat er aan de hand was.
Wij moeten u waarschuwen…
…dat sommige van deze beelden uiterst expliciet zijn.
En op tv zagen we een Amerikaans soldaat die door de straten werd gesleurd.
Ze trokken hem met touwen en stopten om op hem te trappen.
We konden het niet geloven.
Sommigen riepen naar de tv.
Zo van: 'Wat is dit nou?'
Het was net een circus.
Ik kon het gewoon niet geloven.
De Somaliërs sprongen verheugd op een van de neergeschoten helikopters.
De hele wereld kon het zien.
Die mensen verheugden zich over het lijk van een dode man.
En daarbij was het een van ons.
Een van ons.
Het was waarlijk weerzinwekkend.
En ik dacht: ook de families kunnen dit zien.
Toen ik met Gary trouwde…
‎…had ik geen idee ‎wat 'De Eenheid' betekende.
Ik wist alleen dat het iets van de Special Forces was.
Echtgenoten werd niets verteld over zulke dingen.
Voordat hij naar Somalië ging…
‎…wist ik niet eens dat hij vertrok.
Hij zei niet waar hij heenging, of het een missie was of wat dan ook.
Het was gewoon van: 'Ik moet op reis.'
Na een paar maanden…
‎…hoorde ik dat hij vermist was in Somalië.
Ik probeerde me voor te stellen hoe Somalië was.
Het woord 'vermist' hoorde je nogal eens tijdens de oorlog in Vietnam.
Het drong maar niet tot me door.
Het sloeg gewoon nergens op.
En toen zette ik de tv aan en zag ik een nieuwsbericht.
Ik zag lijken die door de straten werden gesleept.
Ik kon maar niet bevatten…
…hoe de mensheid zo…
‎…wreed kon zijn.
En terwijl ik naar de tv keek…
…werd het voor mij een soort…
…van missie om te zien of ik hem kon herkennen.
Ik begreep niet dat er op dat moment nog mensen…
…vermist waren.
Ik wist wie uit mijn voertuig daar was.
Misten we mensen? Waar waren die?
Men begon te vragen: 'Waar is die en die? En die en die?'
'Die waren daarheen.'
'Nieuws van hen?'
'Griz is dood.'
'O, oké. Ik zag dat Earl gewond was, hoe is het met hem?'
'Nee, Earl stierf onmiddellijk.
Ze schoten hem in het hoofd.'
Wist ik niet.
En er werden er nog zoveel meer behandeld in het ziekenhuis.
We hadden bijna honderd gewonden.
Het drong tot me door…
…dat het nog veel erger was dan ik zelfs had overwogen.
En dan alle voertuigen vol met bloed en zand en de geur van bleekmiddel.
Overal kogelgaten.
Ik hoorde dat ze ons ledematen in vuilniszakken terugstuurden.
Van zoiets word je kwaad. Je vraagt je af hoe mensen tot zoiets in staat zijn.
Ik was woedend.
Op dat moment stonden we allemaal op het punt de controle te verliezen.
In de hangaar…
…werden nu de gevangenen uitgeladen van de oorspronkelijke opdracht.
Ze stopten hen in een CONEX-container…
…namen een hooggeplaatst doelwit…
…stopten hem in een aparte ruimte en droegen mij op hem te bewaken.
Ik zie zijn gezicht nog: witte baard, wit haar.
Een oudere man.
Zo tenger als wat.
Ik staarde hem aan.
De raarste ontmoeting die je je kunt voorstellen.
We konden niks tegen elkaar zeggen, we staarden elkaar gewoon aan.
We mochten elkaar niet.
Hij vroeg zich af of ik hem ging doden en ik vroeg me hetzelfde af.
Aanvankelijk wilde ik hem doodsteken.
Die gedachte kwam steeds terug: 'Steek hem neer.'
Ik was gewoon die mans moord aan het beramen.
Ik wilde het echt doen.
Die man heeft die dag echt geluk gehad, want ik had hem moeten doden.
We duizelden van de nieuwsberichten.
Toen begonnen ze te zien wie er ontbrak.
Dat waren Gary, Randy en Durant.
We wilden allemaal weten…
…of een van hen nog leefde.
Ik zat in mijn kantoor.
Ik was wat aan het monteren…
…toen een bekende die met Aidid in contact stond aan de deur verscheen.
Hij zei: 'Ahmed, er is een Amerikaanse soldaat.
Levend gevangen.
Kun je meekomen om te filmen?'
Ik zei: 'Ja.'
Internationale reporters hebben de mogelijkheid niet om te gaan.
Ik wel.
Dus deed ik dat.
Ik pakte mijn camera en ging met hem mee.
‎17.30 UUR
Ik was doodsbang.
We gingen een huis binnen.
Daar zag ik een blanke man zitten.
Op zijn gezicht was te lezen dat hij bang was.
Welk leger?
Het Amerikaanse leger.
Ben je een Ranger? -Nee.
Ik ben geen Ranger.
Hij had een groenachtig T-shirt.
Zijn ogen waren vol.
CW3, Mike Durant.
Ze hadden me zodanig ondersteund…
…dat er geen gewicht op mijn ruggengraat stond…
…maar toch had ik moeite met de pijn.
De man naast me stelde hem vragen.
Waar kom je vandaan?
De Verenigde Staten.
Ik zat in de val.
Wat moet je dan zeggen?
Moet je op alles antwoord geven?
Het is de moeite niet waard te sterven om te vermijden te zeggen…
'Ik ben Black Hawkpiloot.'
Ik ben Black Hawkpiloot.
'Welk leger? Waar ben je geboren?'
De Verenigde Staten.
Dit was een groep mensen die me duidelijk iets probeerde te doen zeggen…
…dat hun van politiek nut kon zijn.
Ze probeerden me zodanig te beïnvloeden…
…dat ik iets zou zeggen wat ik niet wilde zeggen.
Hoe denk je dat deze operatie loopt?
‎De operatie is...
En ik zei…
Ik ben soldaat, ik doe wat me opgedragen wordt.
Toen stelden ze een andere vraag…
…en ze bleven maar doorgaan en doorgaan.
Toen vroegen ze…
Dood je onschuldige mensen?
Het was me wel duidelijk wat ze wilden horen.
Ze wilden me horen zeggen:
'Ja, de Amerikanen zijn hier.
We doden onschuldige Somaliërs en we komen dit land veroveren.'
Dat was helemaal niet waar, dus zei ik dat ook niet.
Maar hoe kon ik iets zeggen waarmee we verder zouden raken?
Onschuldige mensen doden is niet goed.
Toen ik dat laatste woord had uitgesproken…
…zetten ze de camera uit en liepen ze naar buiten.
Ik probeer gewoon mijn werk te doen.
Informatie te verspreiden.
Maar mijn videoband heeft de hele wereld veranderd.
Goedenavond.
Ergens in Somalië wordt een Amerikaans soldaat…
…mogelijk meerdere, gegijzeld.
Een bange en bebloede gevangene…
…wiens ondervraging door zijn gijzelnemers werd gefilmd.
Ik ben Black Hawkpiloot.
Wij hebben de meest strenge waarschuwing gezonden…
…dat als er hun iets overkomt…
…de Verenigde Staten de zaak zeer ernstig zullen nemen…
…en gepaste actie zullen nemen.
Toen ik Michael zag…
‎…was mijn eerste gedachte voor zijn vrouw…
…en wat zij wel niet moest doorstaan.
Ik leg deze verklaring af in de hoop dat het mijn man bereikt.
Ik wil hem laten weten dat Joey en ik het goed maken.
Joey wacht op je thuiskomst voor hij begint met lopen.
Hij wil dat zijn vader zijn eerste stappen ziet.
Zorg goed voor jezelf.
Maak je om ons niet druk…
…wij redden ons wel.
Hoe ongerust moest zij wel niet zijn?
Wat er met hem zou gebeuren, het trauma…
Wat ze hem konden aandoen.
En toen bedacht ik…
…dat als hij nog leefde, dan misschien Gary ook.
10 OKTOBER
Ik was thuis en hoorde een auto aanrijden.
Ik weet nog goed hoe ik me omdraaide…
…en twee mannen in uniform zag uitstappen.
Ik wist welk nieuws ze brachten.
Ik draaide mijn hoofd heel snel terug.
Als ik hen negeerde…
…zou het niet echt zijn.
Dan zou het niet gebeuren.
Ze kwamen bij me zitten en vertelden me…
…dat Gary's lichaam was teruggehaald.
Dat hij meermaals…
‎…in de borst was geraakt geweest.
Ik hoopte zo vurig dat het niet waar was.
Kijk eens naar mama. Zeg maar 'hallo'.
Ian, steek je een worm op de hengel?
Ja.
‎Daar gaan we dan.
‎Vader en zoon.
Vooruit.
Daar gaan ze weer.
Wat zeg je tegen een jongetje van net zes jaar oud?
Hoe leg je zoiets uit?
Inhalen, Ian.
Vooruit, je hebt beet.
Wauw. Kom hier, laat hem aan mama zien.
‎Wauw.
Als moeder ben je machteloos…
…om die pijn weg te nemen.
Er is natuurlijk enige verzachting…
…in het feit dat Gary's dood mogelijk Michael Durants leven heeft gered.
Toen we vernamen dat Mike levend was en gevangen zat…
…kon ik alleen nog maar denken: als we iets doen…
…is het niet om Aidid te vangen, maar om Mike Durant te bevrijden.
Met alle mogelijke middelen.
We begonnen te zeggen van:
'Oké, gaan we dit doen?'
We waren klaar om een wagen in te springen…
…terug naar de stad te rijden en hem te gaan zoeken.
Maar we kregen bevel niets te doen.
'Jullie doen niets.'
Goedenavond.
In Somalië zou er mogelijk een wapenstilstandsaanbod zijn.
De militaire leider Mohamed Farah Aidid…
…zou gezegd hebben dat hij een Amerikaans vredeaanbod zou aanvaarden.
De speciale gezant Robert Oakley bracht een groot deel van de dag door…
…op het kamp van de Verenigde Naties in Mogadishu…
…in de hoop een politieke oplossing te vinden voor de crisis in Somalië.
Oakley zou leiders ontmoet hebben van de clan van Mohamed Farah Aidid.
Dit zou een akkoord kunnen inleiden…
…waarbij de VS de jacht op Aidid zou stopzetten…
…in ruil voor de vrijheid van helikopterpiloot Michael Durant.
14 OKTOBER
Die dag werd ik wakker…
…en voelde ik dat er iets gaande was.
De sfeer was anders.
Toen kwam er een dokter binnen van het Rode Kruis…
…die me morfine gaf. Op dat moment…
…begon ik toe te geven en te geloven dat dit wellicht de werkelijkheid was.
Ze legden me op een brancard…
…en we liepen naar buiten. Er waren overal camera's.
Ze legden me achter in een voertuig.
We reden zo snel weg dat ik bijna het voertuig uitgleed.
Bevelhebbend officier Michael Durant…
…is vrij na 11 dagen gevangenschap.
Ondanks zijn vele gebroken botten konden…
…de Somalische criminelen zijn geest niet breken.
Eindelijk kwamen we in het VN-kamp aan.
Nooit was de vrijheid zo zoet.
Luister goed.
Eenmaal daar aangekomen…
…toen ik mensen zag die ik kende…
…wist ik dat het echt geen hersenschim was en ik echt vrij was.
Een heldenonthaal voor helikopterpiloot Mike Durant.
Vanavond is Michael Durant op weg naar huis.
We zijn dankbaar dat bevelhebbend officier Durant…
…zijn gezin zal kunnen weerzien…
…en van zijn wonden zal genezen.
We stopten in Washington DC…
…waar ik een Purple Heart-medaille kreeg.
Het was ontroerend…
…dat zoveel mensen…
…mijn bevrijding kwamen vieren.
Het was een enorme opluchting te weten…
…dat de beproeving voor mij en mijn gezin voorbij was.
De enige vraag die ik had was: 'Wat gebeurt er nu met de opdracht?'
Wij zaten ons allemaal af te vragen…
…wat er verder ging gebeuren.
'Wat gaan we doen? Krijgen we verdere opdrachten?'
Toen hoorden we dat president Clinton…
…de missie stopzette.
Het is noodzakelijk dat we onze missie in Somalië beëindigen…
…maar dat we dat doen met standvastigheid en een duidelijk doel.
Bill Clinton besloot…
…hun troepen uit Somalië terug te trekken…
…en vroeg generaal Aidid om een wapenstilstand.
De Amerikaanse troepen in Somalië keren huiswaarts.
De laatste Amerikaanse soldaten verlieten Somalië vandaag.
Bijna 16 maanden nadat ze de stranden bestormden…
…vertrekt het laatste vliegtuig naar Delaware met 120 soldaten aan boord.
Degenen onder ons die nog op de been waren wilden helemaal niet weg.
Wij wilden blijven.
Mijn vrienden zijn dood en nu wil je stoppen?
Dat is levensverspilling.
Verloren tijd en mensenlevens, voor niets.
Ik was razend.
Woedend.
Woedend, woedend.
Wat ik niet verteer, is wat er met onze mensen gebeurd is.
We hadden moeten doorvechten.
Maar zo liep het niet. Op hogerhand werd iets anders besloten.
Dus volgden we de bevelen op.
Tja.
Sorry.
Ja, dat gedeelte zit me dwars.
Hoe we zomaar vertrokken zijn. Maar ja, je moet verder.
Je moet verder met je leven.
Voortleven.
OP 3 OKTOBER 1993 WERDEN 18 AMERIKAANSE SOLDATEN GEDOOD…
…EN RAAKTEN 84 GEWOND.
HET AANTAL GEDODE SOMALIËRS IS OMSTREDEN.
HET AANTAL WORDT GESCHAT OP 300 TOT 500 DODEN…
…EN 1.000 GEWONDEN.
De Verenigde Staten, die zichzelf een grootmacht noemen…
…zouden zich moeten schamen…
…dat ze hun eigen verlies van zo'n 20 soldaten benadrukken…
…terwijl ze op 3 oktober alle Somaliërs doodden die ze tegenkwamen.
Voor de Amerikanen is 3 oktober een tragische dag…
…voor ons is het een sombere tijd.
Als ik aan het gebeurde denk, krijg ik hoofdpijn.
Ik hou er wrok en pijnlijke herinneringen aan over.
Ik haat het Amerikanen te zien.
Wat ik gezien heb, was hartverscheurend.
Ik was volledig aangedaan.
Nadat ik die vreselijke gebeurtenissen had aanschouwd op 3 oktober…
…en 4 oktober…
…al die dingen die ik met mijn eigen ogen en camera gezien heb…
…ben ik gestopt met filmen.
Het is te verschrikkelijk.
Sterven is een ding, maar de blindheid van mijn dochter was voor mij vreselijk.
De doden zijn er niet meer, maar niets is erger dan het zicht verliezen.
Wanneer ik naar Ifrah keek, kreeg ik tranen in de ogen.
Ze viel hier, ze viel daar.
God zij geprezen…
…ze was slechts een kind.
Laat eens zien.
O, wat voor een vis is dat?
Mijn zoon Ian lijkt zo op zijn vader Gary.
De tederheid in zijn ogen.
Op een dag belde hij me en zei hij:
'Mama, ik denk dat ik Ranger word.'
Ik had iets van: dat zag ik wel aankomen.
Hij heeft zijn vaders voetsporen gevolgd.
Het was moeilijk.
Toen hij zich inschreef…
…dacht ik altijd…
…het kan me geen twee keer overkomen.
Dat kan gewoon niet.
En het is wel…
…een paar keer erg spannend geweest.
Maar ik wil gewoon geloven…
…dat zijn vader zijn beschermengel is.
Ze was een prachtige baby.
Ze ademde al het stof en de rook in van de raketten en de helikoptercrash.
Dat zijn geen dingen die een pasgeboren baby aankan.
Ze werd zo ziek dat ik dacht dat ze zou sterven.
Maar God redde haar voor me en kijk hoe mooi ze nu is.
Haar grootmoeders naam was Amina.
En ze werd geboren op de dag van de oorlog met de Rangers.
Dus hebben we haar Amina Rangers genoemd.
Toen ik ontdekte dat mijn huis leeg was, was ik doodsbenauwd.
Ik dacht dat ik de enige overlevende was.
Toen ik mijn moeder zag, kon ik niet geloven dat zij het was.
Maar toen herkende ik haar en vielen we in elkaars armen.
Mijn hart ontspande.
Ik was zo blij toen ik mijn moeder vond en ze me zei dat iedereen het goed maakte.
Mijn moeder terugvinden was zo belangrijk voor me.
Ze leiden je op om oorlog te voeren.
Maar ze leiden je niet op om daar achteraf mee om te gaan.
En helemaal niet om er nu mee om te gaan.
Het is abnormaal en ongezond en het laat je je leven lang niet los.
'Gij zult niet doden.'
Wel, ik heb gedood.
Pas achteraf sta je stil bij de mensen. En dat is pas verschrikkelijk.
Ik heb nog een aantal andere opdrachten uitgevoerd.
En ik heb nooit iets gezien…
…in heel de rest van mijn militaire carrière…
…dat ook maar een beetje leek op wat ik heb gezien…
…in Mogadishu in 1993.
‎Ik heb wel eens mannen ontmoet ‎die beweerden dat ze in Somalië waren.
Na een paar tellen weet ik al…
…dat ze absoluut niet in Somalië waren.
‎Tenminste niet bij ons.
Het was een kleine groep mannen.
Een kleine groep.
Er zijn maar weinigen die over die dag kunnen vertellen.
Voor hen was het een slagveld, voor mij was het mijn thuis.
Mijn doel en mijn prioriteit is het…
…om de geschiedenis op te nemen.
We moeten onze kinderen laten zien wat er gebeurd is.
De Amerikanen waren degenen die in ons land kwamen vechten.
En zijzelf werden slachtoffers van de oorlog.
Zie je? Zelfs zij.
Je moet het in je hoofd kunnen scheiden.
En wie weet word ik ooit nog eens knettergek.
Ik heb geen idee. Maar kijk, het was mijn werk.
Ik denk graag dat ik die dag…
…gewoon mijn vrienden beschermde.
Het is een bitterzoet moment in mijn leven.
Er zijn dingen waar ik erg trots op ben…
…en een deel droefheid.
Ik besef nu dat sommige zaken in het leven gewoon nooit afgehandeld zijn.
Je leert er gewoon mee leven.
IN 1995 STELDE MOHAMED FARAH AIDID ZICHZELF AAN ALS PRESIDENT VAN SOMALIË
VIJANDIGE CLANS VERWIERPEN ZIJN PRESIDENTSCHAP
HET JAAR DAAROP STIERF HIJ AAN EEN SCHOTWOND
IN EEN SCHERMUTSELING MET POLITIEKE RIVALEN
DE BURGEROORLOG IN SOMALIË GAAT NOG STEEDS DOOR
‎DEZE SERIE IS GEBASEERD ‎OP DE GETUIGENISSEN…
‎…VAN AMERIKANEN EN SOMALIËRS.
‎ER ZIJN NOG VELE ANDERE VERHALEN…
‎…WAARONDER DIE ‎VAN DE VN-KRACHTEN IN SOMALIË
‎Ondertiteld door: Stefan Engels