3 EKİM 1993
Karaya asker göndermemiz gerekiyor, onları hiçbir yerde göremiyorum.
İKİNCİ KAZA YERİ
Baygınlık geçiren herkes, kendine geldiğinde,
muhtemelen aynı şeyi hissediyordur. Sanki derin bir uykudan uyanıyor gibiydim.
Kafam karışıktı, gittikçe her şey daha da belirginleşti
ve gerçekliğe uyandığımı anladım. Ne yazık ki gerçeklik
pek de güzel değildi.
Ciddi şekilde yaralanmıştım.
Sırtım o kadar kötü ağrıyordu ki bu acıya katlanamıyordum.
Bir de bacağımı hissedemiyordum. Bir baktım ki, Randy Sugar ve Gary Gordon,
kokpit kapısının yanında duruyorlar.
12 yönünde!
Gerçekten çok ama çok rahatlamıştım.
Sıkı tutun. Pilot bende!
Onlar Delta Birimi üyesiydi, birlikte savaşmak insana güven verir.
Beni yere yatırdılar ve helikopterin burnuna gittiler. Gary'nin "Siktir,
vuruldum" dediğini duydum. Onların kurtarma timi olmadığını anladım,
sadece etrafı sarılmış olan iki askerdi. Bu durumda çok dayanamayacaktık.
İnsan sesleri duyduk. Bizden değil gibilerdi.
O an anladım ki ölüm yaklaşıyor.
Kaza yerine koştuk. Amerikalılarla karşı karşıya kalmak
için resmen dua ediyorduk. Çok öfkeliydik. Onlara yaklaşabilmek istiyorduk.
Kaza yerine ulaşan ilk kişilerdendim. Hepsi öldü sanıyorduk.
Sonra bir yaralı gördük. Amerikalı Denizcilerin,
üniformasından giyiyordu, evet öyle bir üniformaydı.
Teçhizatımı söküp aldılar. Burnumu, elmacık kemiğimi ve göz çukurumu kırdı.
Ne yaptığını biliyordu. Bizi bombaladılar, akrabalarımı öldürdüler.
Adamın teki, boynumdaki yeşil etiketi söktü ve "Korucu,
Somali'de öleceksin" dedi. Bana yumuşak bir şeyle vurdu.
O nesne mürettebattan birinin koluydu. Buna, inanamıyordum.
Ben, buradan kurtulamayacağım
öleceğim diye düşündüm.
Çığlık attı, "Yardım edin, imdat" diye bağırdı.
Gençlerden biri, onu vurmak istedi.
Silahı onun elinden aldım.
Onu ben kurtardım.
Beni kaldırdılar. Bir kamyonun bagajına attılar.
Ama hâlâ hayattaydım.
Canını bağışlayarak Amerikalılardan daha iyi olduğumuzu gösterdik.
KARA ŞAHİN DÜŞTÜ: MOGADİŞU MUHAREBESİ
BİRİNCİ KAZA YERİ
Bu biraz acıyacak. Tamam mı?
Direnmeyi sürdürüyorduk,
İlk Kara Şahin'in çakıldığı yerde bir kurtarma timi bekliyorduk.
Yaralı Onbaşı Jamie Smith'e bakıyorduk, acil müdahaleye ihtiyacı vardı.
Askerlerimizin durumu ağır.
Kara kuvvetlerini bekliyoruz, onları en kısa zamanda sizin
oraya sevk edeceğiz.
Tek bildiğimiz şey,
gelip bizi oradan çıkarabilmek için zırhlı bir konvoy oluşturduklarıydı.
İKİNCİ KAZA YERİ
KURTARMA KONVOYU
Kuzeydeki kaza yerinde acil yaralılarım var. Tekrar ediyorum durumları acil.
Kurtarma operasyonu için, şehre geri döndük.
Çakılan ilk Kara Şahin'in etrafında saklanan ekiplerimiz vardı.
Hazır olun.
Şehirden çıktık ve anında bize sıkmaya başladılar. Artık başlamıştı,
her yer karışmıştı.
Benim de içinde bulunduğum birlik, yakınlardan geçen bir konvoyla karşılaştı.
Sonra çatışmaya başladık. Onları vurarak konvoya
zarar vermeyi başardık.
Üzerimde yelek vardı. Buramdan vurulsam bile,
hayatta kalırdım; yelek, mermiyi durdururdu.
Kolumdan veya bacağımdan vurulsam, yüksek ihtimalle yine yaşardım;
belki bir uzvumu kaybederdim, ama yaşardım.
Boynumdan veya genital organlarımdan vurulacağım diye aklım çıkıyordu.
Solumuzda, biraz uzakta yanan bir ateş görünüyordu.
Tanrıya şükür oraya gitmiyoruz dedim kendi kendime. Ama araç
döndü ve gideceğimiz yer, tam orası çıktı.
“Ha siktir, bizi neler bekliyor?" Diye
düşünmeye başladım.
KURTARMA KONVOYU
BİRİNCİ KAZA YERİ İKİNCİ KAZA YERİ
SAIDO'NUN EVİ
Araçları duyabiliyorduk. Bebeğimi emzirmeye çalışıyordum
ancak emmiyordu. Korkunç bir durumun içinde kalmıştık.
Somalili savaşçılar evimize saldırıp, resmen kurşun yağmuruna tutuyordu.
Amaçları ise Amerikalıları ne pahasına olursa olsun öldürmekti.
Somalililer her yönden bize saldırıyordu,
ahşap panjurların arasından ateşe başladım.
Asıl soru ilk kimin bize ulaşacağıydı. Bizim konvoy mu,
yoksa Somalili askerler mi?
Cephanemiz tükeniyordu. Suyumuz ve tıbbi malzememiz yoktu.
İşimiz bitti dedim.
Öleceğimizi düşündüm. Gerçekten çok korktum.
Üzerimize yeterince milis sürerlerse, bir noktada buna karşı savunma yapamazdık.
Kısacası "Hangi noktada hücum etmeye karar verirler?" Diye düşünüyordum.
Oradan canlı çıkabileceğimi düşünmüyordum. Gerilmem için neden yoktu.
İşin sonucu belliydi. O gece ölmeye hazırdım.
Yardım nerede kaldı?
O araçlar size ulaşsın diye elimden gelen her şeyi yaptım.
Kurtarma ekibinin nerede olduğunu öğrenmek için telsizden konuşmayı sürdürüyorduk.
Durumunuzu bildirebilir misiniz? Tıbbi malzemelerimiz tükeniyor.
"Yoldalar, bunu biliyorum" diyerek
kendimi avutuyordum. Onbaşı Smith'i rahatlatmaya çalışıyorduk.
Korktuğu belliydi. Durumunun farkındaydı.
Kan kaybını yavaşlatmak için elimizden geldiğince atardamarına bastırdık.
Bir noktada telsizden anons geçtim. Onlara "Artık çok geç" dedim.
Çoktan hayatını kaybetmişti.
Biraz durabilir miyiz?
Sokakta yaralılarımız vardı. Çok sayıda evin içinde kalan
zayiatlarımız vardı.
İnsanlar ölüyordu. Ekip lideri geldiğinde ona "Sence
kurtulur mıyız?" diye sordum. Durup düşündü.
Çok sürmeden bana "Bilmiyorum" dedi. "Bilmiyorum. "
İki ihtimalden biri gerçekleşecekti.
Ya savaşarak şehirden çıkacaktık ya da öldürülecektik.
Çatışmanın şiddetlendiğini duyabiliyordum.
Galiba küçük bir odadaydım ve dışarıda olup biten her şeyi göremiyordum. Orada,
bana sorular soran bir sorgucu vardı. Beni bağladıktan sonra
odayı terk etmişlerdi. İşte o zaman, durumumu değerlendirmeye başladım.
Bacağımın ne kadar kötü bir durumda olduğunu
fark ettim. O kadar şişmişti ki,
genellikle oldukça bol olan çöl pantolonumun
kumaşını geriyordu. Konvoyu duyabiliyordum.
Bana doğru geldiklerini düşünüyordum. "Beni takip ettiler,
ve bu bir kurtarma operasyonu" diye aklımdan geçirdim.
İyi bir şey yaşanacağını sandım. Konvoy sürekli yaklaşmaya devam ediyordu.
Eminim birazdan gelecekti. Sinyal veremeyecektim.
Birdenbire yanımdan geçti
gitti uzaklaşmaya
başladı. Yani nerede olduğumu bilmiyorlardı.
Hâlâ kaza yerine ulaşmaya çalışıyoruz.
Hâlâ yoldaydık,
nereye gittiğimizi ve neden sürekli sola sağa döndüğümüzü bilmiyordum;
hiçbir fikrim yoktu. Sonunda kaza yerine ulaşmayı başardık.
BİRİNCİ KAZA YERİ
Dışarı bakınca sokağın iki tarafında da insanlar olduğunu gördüm. "Tamam,
yardım geldi" diye düşünüyordum, iyi hissetmiştim.
"Bizden daha büyük bir organizasyon geldi" diye düşünmüştüm ve bu
beni rahatlatmıştı.
O kurtarma ekibi adeta benim için gelmişçesine
sevinmiştim. Geldikleri için, gerçekten çok mutluydum,
nihayet bütün bu çile bitecekti.
Herkes bu meselenin biteceğini düşünüyordu. Ama geciktiler.
O helikopterin içinde sıkışıp kalan ve bu yüzden ölen son adamları oradan
çıkarmaya çalışıyorlardı.
Bütün bu insanların "Burada daha ne kadar kalacağız?" Diye
düşündüğünü anlayabiliyordunuz. "Güneş doğduğunda neler
göreceğiz?" diyorlardı.
Gitmemiz gerekiyordu. Zaman çok önemliydi. Onbaşı Smith'i zırhlı araçlara koyduk,
yaralılarımızı da götürecektik.
Gidelim.
"O araca kaç kişi sığar?" Diye bir espri vardır. Cevabı hep bir fazla.
Ölüleri yukarıya, yaralıları da arkaya koyduk,
yola çıkmaya hazırdık. Kapıyı açtım,
kolu çektim ve aracın çok dolu
olduğunu gördüm. Dopdoluydu.
Bize yer yoktu.
O araca birini daha sokamayacaktık, kapı zor kapandı.
Bütün o sekiz kilometrelik yolu koşmamız gerektiği söylendi. Şaka sandım.
Harika, yine başlıyorduk, resmen boku yemiştik. Olaya bak.
Ateş eden silahların sayısı artmıştı. Ateş altında koşacaktım. Ha siktir.
Başka yol yoktu. Sokaklarda olacak herkes
ölümüne susamış demekti.
Çatışma nedeniyle okuldan kaçıyordum. Okuldan çıplak ayak kaçmak
zorunda kalmıştım. Üzerimde helikopter uçuyordu.
O helikopter asla uzun süreliğine gitmiyordu, sürekli yön değiştirip
bir o yöne bir bu yöne gidiyordu. Yere fazla yaklaşıyordu.
Neye ateş ettiklerini bilmeden, gelişigüzel ateş ediyorlardı.
Helikopter çok alçaldığında siper alırdım çünkü o helikopterin aslında beni
takip ettiğine inanıyordum. Git-gel yapar ve geri döndüğündeyse,
etrafı tarardı.
Eve girdim, ve her odayı teker teker dolanıp aradım.
Didik didik aradıktan sonra evin boş olduğunu gördüm.
Ailemin öldüğüne emin olmuştum.
Evden ayrıldığımda umutsuzluğa kapıldım. Annemi bulamıyordum.
Dışarı çıktığımda bir umut belirtisi veya hayatta kalan birini bulma
peşinde değildim.
Helikopter beni de diğerleri gibi öldürene kadar dışarıda hıçkıra hıçkıra
ağlamak istedim. Hayata dair bütün umudumu kaybetmiştim,
bugün öleceğim diye düşünüyordum, hayatım sona erecekti.
Bütün gece ateş ettiler, güneş doğmaya başlıyordu.
“Hassiktir, yeniden başlıyoruz,
her şey daha da ilginçleşecek"
moduna girmiştim.
"Zırhlı araçların tamamı doldu" anonsu geçildi. Plana göre biz,
zırhlı araçlara yan taraflarında ilerleyerek eşlik edecektik.
İlerleyin! Hadi hadi!
Yapacağımız şey,
bu zırhlı araçlar hemen yanımızda giderken üsse kadarki yol boyunca ilerlemekti.
Onları, düşmana karşı siper olarak kullanacaktık.
İlk kavşağa vardığımız anda ise, konvoy bir an bile durmadı.
İlerlemeye devam etti.
Zırhlı araçlar gitmişti. Resmen, "Kurşunlar için endişelenmeyin,
bu iş bizde" dercesine.
Planın boka sardığı durumlardan biriydi.
Dün geçtiğim sokağa geri dönmüştüm, geriye gidiyordum,
geldiğimizi duyuran bu araçları takip ediyordum.
Bir araç sesi duyunca pencereden bakıp, bizi görüp bize sıkıyorlardı.
Bu iş asla bitmeyecek diyorduk.
Başından sonuna kadar o savaşın içindeydim. Silahım hiç soğumadı.
Ne zaman onlara ateş etsek ya da o Amerika'lı
askerlerden birini indirmeyi başarsak, gaza geliyorduk.
Bir kavşaktan geçebilmiştik.
Duvar boyunca ilerlemeyi sürdürürken sanki biri sırtıma sopayla vurdu.
Hem de beyzbol sopasıyla.
Biri "Lanet olsun!" Dedi. Caddenin karşısında Randy Ramaglia,
"Vuruldum!" diye bağırdı.
Elimi, yeleğime soktum ve bir çıkış deliği, aradım. Çıkış deliği yoktu.
Nefes alırken, hırıltı duymaya başlamayı bekliyordum.
Sıhhiye, sokağın karşısından durumumun
ne olduğunu sordu. Ben de ona "iyiyim" işareti verdim ama
iyi miyim hiç bilmiyordum doğrusu. O esnada bildiğim tek şey, koşabildiğimdi.
Yaralı da olsak savaşmaya devam.
İnsan ölürse her şey biter, perdeler kapanır. Ama eğer yaralıysanız,
hâlâ umut vardır, çünkü hayattasınız.
Buramdan vurulmuştum, size göstereyim. Delik işte burada. Çatışmada vurulmak,
ya da bu yüzden acı çekmek önemli değildi. Savaşta olur böyle şeyler.
Ya biz onları vuracaktık, ya da onlar bizi,
vuracaktı. Başka yolu yoktu.
Durmadan koşmaya devam ettik.
Nihayet bizi oradan çıkaracak olan araçlara ulaşmıştık.
Biri gelip beni yakaladı ve bir Humvee'nin içine itti. Gazı köklediler.
Kelimenin tam anlamıyla, sokaktan en son çıkanlardandık.
En korkutucu anlardan biri o zırhlının içinde olduğumuz andı.
Arkada bize ateş eden herkese sıkıyordum.
Artık dönüyorduk, üsse dönecektik.
Yola çıktığımızda şehir bana bir önceki günkü
hâlinden, çok daha farklı görünüyordu. Bir önceki güne göre değişen
tek şey benim bakış açımdı. O gün sadece çirkin görünüyordu.
Çok çirkindi.
Evin enkazı üstüme düşmüştü.
Resmen resmen bütün o molozların arasında mahsur kalmıştım. Ağzımdan kan geliyordu.
Kızım Ifrah bana seslendi ve, "Hiçbir şey göremiyorum anne" dedi.
Ayrıca kardeşinin de cevap vermediğini söyledi. Gözleri kanıyordu.
"Artık göremiyor musun?" Diye sordum. Hayır dediğinde ağladım.
Oğullarımın öldüğünü söylediler. En büyük evladım,
yanındaki kardeşi ve kocam öldürülmüştü.
Diğer dört evladım ise bu olaylar nedeniyle
yaralanmıştı. Ifrah, babasını sordu.
Babasının öldüğünü söylediler. "Amerikalılar öldürdü" dediler.
Ifrah, Amerikalıların da ölmesini
ve gözlerinin çıkarılmasını istedi.
Ben o sabah erkenden kalkmıştım. Hayatımı kaybetmekten korkuyordum.
Fakat, yine dışarı çıkmam gerektiğinin
de farkındaydım. Ya çatışmalar devam ediyordu,
ya da artık güvenliydi. Görmeliydim.
BİRİNCİ KAZA YERİ
Bisikletimden indim. Kameramı aldım, kayıt tuşuna bastım.
Allahu ekber! Allahu ekber!
Herkes kamera karşısına geçmeye çalışıyordu.
Yaşananları anlatmak istiyorlardı. Çok mutlulardı.
Allahu ekber!
Çakılan helikopterin üzerinde zıplayıp duruyorlardı.
İnsanlar gerçekten mutluydu, "Amerikalıları yendik" diye
kutlama yapıyorlardı.
Siktir git Amerika!
Amerika'ya lanet olsun!
"Kazandık" diyorlardı. "Zafer bizimdir" diye konuşuyorlardı.
Korucu'ysanız da sizi yeneceğiz!
Amerikalılar, gidin! Defolun gidin buradan! Hadi!
Kayıt alırken bir kadının "Bakın!" Dediğini
duydum. "Bakın!" dedi. Dönüp baktığımda,
ölü bir Amerikalının cesedine baktıklarını anladım. Bir askerdi. Bedenini
gördüğümde gerçekten şoke oldum. İnsanlar o kadar öfkeliydi ki,
bazen cesede basıp duruyorlardı. Bunun hakkında denecek,
herhangi bir şey yoktu. Derhal oradan çıkıp alanı terk etmek
istedim, ama işimi yapmak zorundaydım. Yaptıkları yanlıştı.
Ölülere mutlaka saygı duymanız gerekir, düşmanınız olsalar dahi.
Bunu yaparkenki amacım, Dünya'ya Somali'de yaşananların
neler olduğunu göstermekti. Sabah olduğunda havalimanına gittim.
Her sabah mutlaka Nairobi'ye giden bir uçak olurdu. Üç kaset gönderdim. Hepsini
aynı gün yayınladılar. Bu görüntülerin her şeyi
değiştireceğini biliyordum!
ABD KORUCU ÜSSÜ
Sonunda hangara dönmüştük. Ekipmanlarımızı bıraktık. Birden,
oradaki herkes hangarın içinde televizyonun
olduğu arka köşeye, koşmaya başladı.
Merhaba, ben Angela Robinson.
Ben de Morris Jones. Somali'deki yardım görevinin
bedeli hızla artıyor.
50 ila 75 kişilik bir kalabalık vardı. Neler olduğunu görmek için oraya gittik.
Sizi uyarıyoruz, bu rapordaki bazı fotoğraflar
son derece çarpıcıdır.
Ve, televizyonda bir Amerikan askeri, sokaklarda sürükleniyordu.
Onu halatlarla çektiler ve üzerinde tepindiler.
Hangardaki herkes çok şaşkındı, bazıları televizyona bağırıyordu.
"Bu ne lan?" Diyorlardı, ortalık resmen bir sirke, dönmüştü.
Yaşananlara gerçekten inanamıyordum.
Somalililer düşürülen helikopterlerden birinin üzerinde kutlama yaptı.
Dünya sadece bunu görmüyordu bu insanların bir cesedin üstünde kutlama yapmasını
da görüyordu. Daha da önemlisi, o bizden biriydi. Bizdendi.
Gerçekten iğrenç bir görüntüydü. Daha da vahimi,
ölenlerin aileleri bunu görebilirdi.
Gary'yle evlendiğimde, bu birimin anlamı hakkında
bir fikrim yoktu, bir tür özel kuvvet olduğunu biliyordum.
Eşler bu bilgiye sahip olamıyordu. Somali'ye gitmesinden önce,
bir yere gideceğine dair fikrim yoktu. Nereye gittiğini veya görev
icabı gittiğini söylememişti, "Bir yolculuğa çıkacağım" demişti.
Birkaç ay geçti ve Somali'deki muharebede kaybolduğu söylendi, Somali nasıl bir yer,
düşünmeye çalıştım. "Muharebede kaybolmak" terimini,
Vietnam'da duymuşsunuzdur. Bunu kabullenemiyordum, aklıma yatmıyordu.
Sonra televizyonu açtım, açtığım kanalda haberler vardı.
Sokaklarda sürüklenen bedenleri gördüm. İnsanların nasıl bu kadar,
acımasız olabildiğini, aklım bir türlü almıyordu doğrusu.
Korkunçtu. O sırada, televizyona bakmayı sürdürerek,
sürüklenen cesetler arasında onu tanıyıp
tanıyamayacağımı, çözmeye çalıştım.
O noktada insanların nasıl bulunamadığını hiç anlamıyorum.
Benimle gidip gelenleri biliyorum. Kimler kayıp? Ve neredeler?
"Falanca nerede?" "Peki o nerede? "Onlardan haber aldınız mı?"
gibi sorular soruldu. ”Griz öldü." dedim, "Peki Earl'ün durumu ne,
yaralanmıştı" diye sorduklarında da "Earl başından vuruldu ve öldü" dedim.
Ne olduğunu bilmiyordum. Hastanede tedavi gören birçok asker vardı,
sayıları neredeyse 100'e dayanıyordu.
"Bu düşündüğümden de kötü bir yaralı sayısı" diye düşünüyordum.
Araçlar kan ve kum doluydu, çamaşır suyu kokuyordu.
Her yerde kurşun delikleri vardı.
Çöp torbalarında bize gönderilen ceset parçaları olduğunu duydum. Öfkelendik.
Çok öfkelendik, bunu yapanlar insan olamazdı.
Öfkeden kuduruyordum.
İnsanlar, olanları gördükten sonra neredeyse
kontrolü kaybediyordu.
Hangara döndüğümüzde ilk görevde yakaladığımız
mahkûmları topladılar. Onları toplayıp bir köşeye koydular,
önemli bir hedefi alıp ayrı bir odaya kapattılar ve gidip başında nöbet
tutmamı istediler. O adamın yüzünü hâlâ hatırlıyorum,
saçı sakalı bembeyazdı. Yaşlıydı. Çelimsizdi. Adama gözümü diktim,
saçma sapan bir senaryoydu. Birbirimizin dilinden anlamıyoruz.
Birbirimizi sevmediğimiz de belliydi. Onu öldürecek miydim,
ikimiz de merak ediyorduk. İlk düşüncem onu bıçaklamaktı.
Bunu yapma fikri sürekli aklıma geliyordu. Adamı öldürme planı yapıyordum.
Bunu yapmayı gerçekten istedim. Odadaki adam o gün gerçekten şanslıydı,
onu öldürsem yeriydi.
Hepimiz aldığımız haberlerle sarsılmıştık.
Sonra kimlerin kayıp olduğunu belirlediler,
Gary, Randy ve Durant kayıptı. "Hâlâ hayattalar mı?"
diye merak ediyorduk.
Büromda oturuyordum. Video montaj sürecindeydim.
Aydid'le irtibatı olduğunu bildiğim biri kapımda belirdi. Bana gelip "Ahmed,
bir Amerikalı bulduk. Bir asker, ve onu hapse attık. Acaba,
gelip bizi çeker misin?" diye sordu. Ona "Evet" cevabı verdim.
Uluslararası gazetecilerin oraya gitme yetkisi
yoktu. Fakat benim bir şansım vardı. Kameramı aldım ve onunla gittim.
Ölmekten korkuyordum. Sonra, evin içine girdik.
İçeride beyaz tenli biri vardı.
Oturuyordu.
Yüzünden, korktuğu belli oluyordu.
Hangi ordudansın?
ABD.
Korucu musun?
Hayır. Korucu değilim.
Üzerinde, yeşilimsi bir tişört vardı. Gözleri mosmor olmuş.
Astsubayım. Adım Mike Durant.
Beni, ağırlığımı omurgamdan uzak tutacağım şekilde dayadılar.
Fakat hâlâ çektiğim acıyla uğraşıyordum.
Beni getiren adam ona sorular soruyordu.
Nerelisin?
Amerikalıyım.
Bir tuzağa düşmüştüm. Ne yapmalıydım? Cevap vermeli miydim? Ölmeye değmezdi.
"Ben bir Kara Şahin Pilotuyum" dedim,
Bir Kara Şahin pilotuyum.
"Hangi Ordudansın? Nerede doğdun?"
ABD'de.
Ben alıkoyan bu ekip, siyasi olarak işlerine
yarayacak birkaç şey, söyletmeyi amaçlıyordu,
ekip birkaç kişiden oluşuyordu. Beni manipüle edip söylememem gereken
şeyleri söyletmeye çalışıyorlardı.
Bu operasyonun nasıl gittiğini düşünüyorsun?
Bu operasyon… Sence bu operasyon…
-Onlara dedim ki: Ben bir askerim. -Ben bir askerim, emirleri uygularım.
Sonra başka bir soruya geçtiler ve uğraşmaya devam ettiler. Soru şuydu.
Masum insanları öldürüyor musun?
Ne söylememi istedikleri gayet açıktı. Benden, "Amerikalılar,
masum Somalilileri öldürüyor. Ülkeyi ele geçireceğiz."
dememi bekliyorlardı. Bunlar doğru değildi.
Yani bunları söylemeyecektim; peki bunu yapmadan kendimi nasıl
hayatta tutabilecektim?
Masumları öldürmek, doğru değildir.
O son kelime ağzımdan çıktığı an, kamerayı kapatıp gidiverdiler.
Sadece işimi yapmaya çalışıyordum. Ben bir kameramandım.
Fakat, benim, kasetim, bütün dünyayı değiştirdi.
İyi akşamlar. Bu gece Somali'de bir Amerikan askeri,
belki de birkaç Amerikan askeri rehin tutuluyor.
Korkmuş ve kanlar içinde kalmış bu esir, kendini esir alanlarca
videoya kaydedilmiş.
Bir Kara Şahin pilotuyum.
Onlara oldukça sert bir uyarıda bulunduk. Onlara bir şey olması hâlinde,
Amerika Birleşik Devletleri,
bu konuyu ciddi bir şekilde ele alıp gerekli adımları atacak.
Michael'ı, gördüğümü hatırlıyorum. Hemen karısını düşünmüştüm.
Acaba o sırada neler hissediyordu?
Bu açıklamayı kocama ulaşması umuduyla yapıyorum.
Joey ve benim iyi durumda olduğumuzu bilmesini istiyorum.
Joey yürümeye başlamadan önce gelmen için seni bekliyor,
babasının da ilk adımlarını görmesini istiyor. Kendine dikkat et.
Bizim için endişelenme. Biz iyi olacağız.
Gerçekten endişelenmiş olmalı.
Ona neler olacağı ve travmalar onu endişelendirmiştir.
Ardından belki Gary, ehm, hâlâ hayattadır diye düşünmeye başladım.
Evdeydim, bir arabanın yanaştığını duyduk.
Arkamı döndüğümde üniformalı iki adamın indiğini gördüm. Bunun tek anlamı vardı.
Kötü haber geliyordu. Aniden kafamı başka yöne çevirdim,
bunu görmezden gelmeyi düşündüm. Belki gerçek değildi.
Belki de bir kâbustu. Gary'nin bedeninin bulunduğunu söylediler.
Ben durmadan onlara yumruk savurdum. Bunun doğru olmaması için yalvardım.
Annene bak bakalım. Merhaba de.
Ian, oltanın ucuna solucan mı koyuyorsun?
Evet.
İşte böyle. Babası ve oğlu. Evet. İşte yine gidiyorlar.
Altı yaşına yeni basmış bir çocuğa ne söylerdiniz?
Böyle bir şeyi nasıl açıklardınız?
Haydi çek Ian. Acele et, bir balık yakaladın! Aa, vay canına,
gel de annene göster bakalım. Harika!
Bir anne olarak bu acıyı dindirmek için yapabileceğim bir şey yoktu.
Belki de Gary'nin vefatı Michael Durant'in hayatını kurtarmıştır.
Bu beni rahatlatıyor.
Mike'ın hâlâ hayatta olup esir düştüğünü öğrendiğimizde tek düşündüğüm,
eğer bir şey yapacaksak bunun Aydid'i yakalamak değil,
Mike Durant'ı kurtarmak olması gerektiğiydi.
Düşünmeye başlamıştık. "Bunu yapacak mıyız?" Diye düşünüyorduk,
insanlar bir araca atlayıp onu dört bir yanda aramaya gitmeye hazırdı.
Bize söylenen tek şey, "Yerlerinizde kalın.
Bir şey yapmıyorsunuz" Oldu.
İyi akşamlar, Somali'de bir ateşkes teklifinden
söz ediliyor. Savaş lordu Mohamed Farah Aydid barış
önerisini kabul edeceğini ifade ediyor.
Birleşik Devletler temsilcisi Robert Oakley,
Mogadişu'daki gününün büyük bir bölümünü Somali'deki krize siyasi bir çözüm
arayarak geçirdi. Kaynaklar,
Oakley'nin Mohamed Farah Aydid'in klan liderleriyle bir araya geldiğini,
ve esir alınan Michael Durant'ın bırakılması
karşılığında Aydid'in tutuklama emrinin kaldırılacağına inanıyor.
Evet, o gün uyandığımda, bir tür hareketlenme fark ettim.
Her şey çok farklıydı. Sonra Kızıl Haç'ın doktoru
geldi ve bana morfin verdi. İşte o zaman kendimi saldım gördüklerimin
bir rüya olmadığını anladım. Sonra beni bir sedyeye koydular.
Sokağa çıktık, her yer kamera doluydu.
Beni bir aracın arkasına bindirdiler. Yola çıktık,
neredeyse araçtan kayıyordum
çünkü çok hızlı gidiyordu.
Astsubay Michael Durant 11 günlük esaretinin
ardından serbest bırakıldı.
Pilotun pek çok kemiği kırılsa da Somalili haydutlar onun cesaretini kıramadı.
Birleşmiş Milletler yerleşkesine vardık.
Özgürlük hiç böyle güzel olmamıştı. Haydi içelim.
Yerleşkenin içine girip tanıdık insanlar tanıdık simalar gördüğümde,
bunun bir illüzyon olmadığını, gerçekten kurtulduğumu anladım.
Askerî helikopter pilotu Mike Durant, kahraman gibi karşılandı.
Michael Durant evine dönüyor. Astsubay Durant,
ailesine kavuşup yaralarını sarabileceği için gerçekten çok mutluyuz.
Sonra Washington DC'ye götürüldüm, orada bana Mor Kalp madalyası verildi.
İnsanların dışarı çıkıp serbest bırakılmamı
kutladığını görmek, beni çok etkiledi.
Bu çilenin benim için de ailem için de bittiğini bilmek çok rahatlatmıştı.
Merak ettiğim tek şey, görevin ne durumda olduğuydu.
Hepimiz oturmuş, bundan sonra ne olacağını merak ediyorduk.
Ne yapacaktık, başka göreve gidecek miydik?
İşte o zaman Başkan Clinton'ın görevi iptal ettiğini öğrendik.
Bilmelisiniz ki,
Somali'deki görevi durduruyoruz ancak bunu istikrarlı bir amaç
doğrultusunda yapacağız.
Bill Clinton,
nihayet askerlerini Somali toprağından çekmeye karar verdi ve General
Aydid'den ateşkes talebinde bulundu.
Somali'deki Amerikan birlikleri toparlanıp evlerine dönüyor.
Somali'deki son askerler bugün ülkeden ayrıldı,
gitmelerinden 16 ay sonra 120 askeri taşıyan
son uçak Delaware'a doğru yola çıktı.
Hâlâ savaşabilecek olan bizler oradan gitmek istemedik. Kalmak istiyorduk.
Arkadaşlarım öldü ve çekilecek miyiz? Bir sürü can yitmişti.
Zamanımızı ve onların hayatını boşa harcamışlardı. Çok kızmıştım.
Sinirden deliye döndüm.
Halkımıza olanlar beni rahatsız etmişti. Savaşa devam etmeliydik.
Ama iktidar başka türde bir karar aldı. Biz de verilen karara uyduk. Evet.
Affedersiniz. Evet, öylece bırakıp gitmemiz
beni rahatsız ediyor, ama hayatımıza devam etmemiz gerekiyordu.
Buna mecburduk.
3 EKİM 1993'TE
18 AMERİKALI ASKER ÖLDÜRÜLDÜ VE 84'Ü YARALANDI
ÖLDÜRÜLEN SOMALİLİLERİN SAYISI TARTIŞMALIDIR
TAHMİNLER 300 İLA 500 ÖLÜ VE 1000 YARALI ARASINDA DEĞİŞMEKTEDİR
Amerika Birleşik Devletleri biz süper gücüz dese de,
kendilerinden utanmaları gerekiyordu.
Sürekli bu savaşta ölen 20 askerlerini vurguluyorken,
onlar sokakta gördükleri her Somali'liyi öldürmekle meşguldü.
3 Ekim, Amerikalılar için trajik bir gündü,
ancak bizim için de karanlık bir gün sayılırdı. Yaşananları hatırlayınca,
başım birden ağrımaya başlıyor. Geride acı dolu hatıralar,
ve çok büyük bir kin duygusu bıraktı. Amerikalılardan nefret ediyorum.
Gördüğüm şey gerçekten yürek parçalayıcıydı.
Yaşananlar beni tamamen etkiledi. 3 Ekim ve 4 Ekim tarihlerinde,
gözlerimle ve kameramla görmüş olduğum, bütün bu vahşetten sonra bir daha
asla kameramanlık yapmadım. Kalbim kaldırmıyor artık.
Bu çok fazlaydı. Evet.
Ölüm ayrı acı, ama kızımın gözlerini kaybetmesi
beni mahvetti. Gözlerini kaybetmek kadar kötü
başka hiçbir şey yoktur. Ifrah'ı ne zaman görsem gözlerim doluyor.
O sürekli bir yerlere takılıp düşüyor. Neyse ki çok şükür hayatta.
Ufacık çocuktu.
Evet, böyle dümdüz tut. Ooo, bu ne tür bir balık Ha?
Oğlum Ian babası, Gayi'ye benziyor.
Gözlerinde aynı şefkati görüyorum. Ian bir gün,
beni aradı "Anne, galiba Korucu Birliği'ne katılacağım"
dedi. "Bunun olacağını
biliyordum” dedim. Ian babasının izinden gitmeyi seçti.
Hadi oğlum. Aferin sana. Gel oğlum, haydi gel. Aferin aferin oğlum.
İlk görevine gidişinde çok zorlandım.
Kendimi rahatlatmak için "Bu iki kere yaşanamaz" dedim. Olamazdı. Dahası,
Ian birkaç kez, gerçekten kıl payı kurtulmuştu
diyebilirim. Babasının onun koruyucu meleği olduğuyla
avunmalıydım. Mecburdum.
Gerçekten güzel bir kızdı.
Roketler ve helikopterin düşmesi nedeniyle oluşan dumanı ve tozu içine çekmişti.
Bunlar bir bebeğin dayanabileceği şeyler değildi.
O kadar hastalanmıştı ki öleceğini düşünmüştüm.
Ama Rabbim onun canını bağışladı. Büyüyüp çok güzel bir kız oldu.
Büyükannesinin adı Amina'ydı, ve kızım Korucularla yapılan
savaşın yaşandığı gün doğdu. Bu yüzden adını Korucu Amina koyduk.
Evimi boş bulduğumda, gerçekten çok korkmuştum.
Geriye bir tek ben kaldım sanmıştım. Annemi gördüğümde, gördüğüm kişinin,
gerçekten o olduğuna inanamamıştım. Ama sonra onu tanıdım ve hemen birbirimize
sarıldık. Gerçekten rahatladım. Annem herkesin iyi olduğunu söylediğinde,
çok mutlu olmuştum. Anneme yeniden kavuşmam,
benim için gerçekten, çok çok değerliydi.
Sizi savaşa gidin diye eğitiyorlar. Ama savaştan sonrası için eğitmiyorlar.
Beni bunun için kesinlikle eğitmediler.
Sağlıklı bir durum değil ve sizi asla bırakmayacak.
Tanrı "Öldürmeyeceksin" der ama ben öldürdüm.
İnsanları düşünmeyi bırakamıyorsunuz, ve bu sizi öldürüyor.
Birçok kez daha göreve gittim, ama şunu anladım ki,
askeri kariyerimin geri kalanında görmüş olduğum hiçbir şey, 1993 yılında,
Mogadişu'da gördüklerime asla yaklaşamazdı.
Somali'de bulunmakla övünenlerle tanıştım ve "Hayır bulunmadınız" dedim.
Oraya gitmiş olanlar gerçekten çok az kişiden oluşuyordu, dahası,
çok az kişi orada yaşananlar hakkında konuşabilirdi.
Burası onlar için savaş alanı olsa da benim evimdi.
Amacım ve birinci önceliğim,
çocuklarımıza neler yaşandığını göstermemiz
gereken tarihi kaydetmek. Buraya gelip bizimle savaşan onlardı.
Hatta bu savaşın kurbanı olmayı bile başardılar. Evet, onlar da kurbandı.
Bunu zihninizden ayırmalısınız, belki de bir gün kafayı yiyebilirim,
hiçbir fikrim yok. Fakat bunlar mesleğimin bir parçasıydı.
O gün yaptıklarımı arkadaşlarım için yaptım.
Bu hayatımda hem iyi hem de kötü bir olaydı.
Yapmakla gurur duyduğum şeyler var, ama yaparken üzüntü duyduğum,
bazı şeyler de var. Dahası,
hayatta bazı şeylerin asla çözülemeyeceğini
fark ettim. Bununla, yaşamayı öğreniyorsunuz.
MOHAMED FARRAH AİDİD 1995 YILINDA KENDİSİNİ SOMALİ CUMHURBAŞKANI İLAN ETTİ.
MUHALİF KLANLAR ONUN BAŞKANLIĞINI REDDETTİ.
ERTESİ YIL, SİYASİ RAKİPLERİYLE GİRDİĞİ ÇATIŞMALARDA VURULARAK HAYATINI KAYBETTİ.
SOMALİ'DEKİ İÇ SAVAŞ GÜNÜMÜZDE DE DEVAM ETMEKTEDİR.
Bu yapım, Amerikalı ve Somalili kişilerin yaşadıklarından oluşmaktadır.
BM eliyle Somali'ye konuşlandırılan ve
iki tarafın bakış açısından da anlatılacak daha pek çok anı vardır.