3 EKİM 1993
Oldukça fazla kara müdahale gücümüz var.
Onları karada hiçbir yerde göremiyorum.
İKİNCİ KAZA ALANI
Kendinden geçmiş olan herkes
muhtemelen tekrar kendine gelince aynı şeyi hisseder.
Sanki çok derin bir uykudan kalkıyormuş gibi olursunuz.
Kafa karışıklığıyla başlar
ve gittikçe her şey netleşir.
Gerçekliğe döndüğünüzü fark edersiniz.
ABD ORDUSU PİLOTU
Maalesef gerçeklik pek iyi değildi.
Ciddi yaralandım.
Sırtım o kadar çok ağrıyordu ki ağrısı dayanılmazdı.
Bacağımı hissedemiyordum.
Sonra bir baktım,
Randy Sugar ve Gary Gordon kokpit kapısının yanında duruyorlardı.
Randy, bloku tut.
Büyük bir rahatlama hissettim.
Dayan.
Yani, bunlar Delta Birimi'nden çocuklar.
Çatışmaya girerken yanınızda olsunlar istersiniz.
Beni yere bıraktılar ve uçağın önünden dolaştılar.
Gary'nin "Lanet olsun, vuruldum." dediğini duydum.
Vuruldum.
Bunun bir kurtarma birimi olmadığını o zaman anladım.
İki kişi falandı.
Sayıca ciddi ölçüde üstünler.
Uzun süre dayanabilir miyiz bilmiyorum.
Sonra bazı sesler duydum.
Arkadaş canlısı sesler değildi.
Tek bildiğim, ölümün yaklaştığı.
Kaza alanına doğru koştuk.
Amerikalılarla karşılaşmak için dua ediyorduk.
Çok öfkeliydik.
Tek isteğimiz onlara ulaşmaktı.
Ben, kaza alanına ilk gelenlerdendim.
Hepsi öldü sanmıştık.
Sonra yaralı bir adamı gördük.
Üstünde Amerikan Deniz Piyadesi üniforması vardı.
Teçhizatımı söküyorlardı.
Burnumu, elmacık kemiğimi ve göz çukurumu kırdılar.
O ne yaptığını biliyor. Bizi bombaladı ve akrabalarımı öldürdü.
Adam künyeyi boynumdan kopardı.
"Korucu, Somali'de öleceksin." dedi.
Bana yumuşak bir şeyle vurdu.
Bir mürettebat üyesinin koluyla.
Buna inanamadım.
Oradan çıkmanın imkânsız olduğunu düşünüyordum.
Öleceksin.
"Yardım edin!" diye bağırıyordu.
Somalili bir genç onu vurmak için yaklaştı.
Tüfeğini tutup çevirerek aldım.
Onu kurtardım.
Beni kaldırıp bir kamyonetin arkasına attılar
ama hayattaydım.
Canını bağışlamamız, Amerikalılardan iyi olduğumuzu gösteriyor.
KARA ŞAHIN DÜŞTÜ: MOGADIŞU MUHAREBESI
BİRİNCİ KAZA ALANI
Canın acıyacak, tamam mı?
İlk Kara Şahin'in düştüğü yerin hemen köşesinde
bir kurtarma biriminin gelmesini bekliyorduk.
Onbaşı Jamie Smith'i tutuyorum.
Yaralı ve acil yardım gerekiyor.
Jamie'nin durumu kritik.
Kara müdahale gücünü bekliyoruz.
Onlara acil ihtiyacımız olduğunu söylememe gerek yoktur.
Bildiğimiz tek şey,
gelip bizi çıkarması için
zırhlı bir konvoy kurduklarıydı.
BİRİNCİ KAZA ALANI
İKİNCİ KAZA ALANI
KURTARMA KONVOYU
Kuzeydeki kaza alanında acil yaralılar var.
Kurtarma operasyonuyla şehre tekrar döndük.
Bizimkilerden bazıları ilk düşen Kara Şahin'in yakınında saklanıyordu.
Ben…
Şehre girdik
ve anında bize ateş etmeye başladılar.
Kaos hemen başladı.
Benim birliğim yakından geçen bir konvoyla karşılaştı.
Birbirimize ateş açtık.
Onları vurarak konvoya hasar verdik.
Üstümde yelek vardı.
Buradan vururlarsa ölmem.
Levha, mermiyi durdurur.
Kolumdan veya bacağımdan vurulsam da büyük ihtimalle ölmem.
Uzvumu kaybedebilirim ama bir şey olmaz.
Boynumdan veya aletimden vurulmaktan çok korkuyordum.
Solumuzda, uzaklarda
ateş parıltısı görülebiliyordu.
"Vay be. İyi ki oraya gitmiyoruz."
Sonra dönüp direkt oraya doğru ilerliyoruz.
"Ha siktir. Şimdi nasıl bir duruma ilerliyoruz?"
KURTARMA KONVOYU
BİRİNCİ KAZA ALANI
İKİNCİ KAZA ALANI
SAIDO'NUN EVİ
Araçları duyuyorduk.
Bebeğimi emzirmeye çalışıyordum…
…ama emmiyordu.
Korkunç bir durumdaydık.
Somalili savaşçılar evimize saldırıyordu.
İçerideki Amerikalıları hedef alıyorlardı.
Her yerden Somalililer saldırıyordu.
Panjurlardan rastgele ateş etmeye başladım.
Asıl soru, oraya önce kimin varacağıydı.
Konvoyumuz onlardan önce bize ulaşacak mı yoksa önce Somalililer mi gelecek?
Cephanemiz bitiyor.
Suyumuz ve tıbbi malzememiz yok.
Buraya kadar dedim.
Sonun geldiğini düşündüm ve korktum.
Üstümüze yeterli milis kuvveti gönderirlerse
bir noktadan sonra buna karşı kendimizi savunamayacağız.
"Ne zaman üstümüze çullanmaya karar verecekler?" diye düşünüyordum.
ABD KORUCU BİRLİĞİ
Oradan çıkacağımı düşünmüyordum.
Gerilmeye gerek yok, değil mi?
Sonunu artık biliyorsun.
O gece öleceğim fikrine teslim olmuştum.
Destek nerede?
Araçların size ulaşması için elimden gelen her şeyi yaptım.
Kurtarma biriminin yerini bulmak
ve neler olduğunu anlamak için telsizden konuşuyorduk.
Durum raporu verir misin?
Tıbbi malzemelerimiz bitiyor.
"Anlatma. Geliyorlar." diyordum.
"Anlatma. Geliyorlar."
Çalışmaya ve Onbaşı Smith'i rahat ettirmeye devam ettik.
Korktuğu anlaşılıyordu.
Başının dertte olduğunu biliyordu.
Doğrudan basıncı sağlamak için
atardamarı olabildiğince kapatmaya çalıştık.
En sonunda telsizde duyurdum.
Sadece, "Artık çok geç." dedim.
"Aramızdan ayrıldı."
Bir saniye durmalıyım.
Sokağın aşağısında yaralılarımız vardı.
Sayısız evde kayıplarımız vardı.
İnsanlar ölüyorlardı.
Takım komutanı geldiğinde
"Sizce kurtulacak mıyız?" diye sordum.
Biraz duraklayıp bunu düşündü.
Sonra bana baktı. Uzun bir duraklama da değildi.
Bilmiyorum dedi.
Muharebenin sonunun iki şekilde olabileceğini fark ettim.
Ya çatışarak şehirden çıkacaktık
ya da istila edilecektik.
Muharebenin şiddetlendiğini duyuyordum.
Çocukları öldürüyorsunuz. Neden?
Küçücük bir odadaydım
ve dışarıda olanları göremiyordum.
Biri beni sorguluyor, sorular soruyordu.
Neden geldiniz?
Beni zincirleyip yalnız bıraktılar.
Durumumu o zaman tam anlamıyla değerlendirmeye başladım.
Bacağıma tekrar baktım ve durumunun çok kötü olduğunu gördüm.
O kadar şişmişti ki,
normalde oldukça bol olan çöl pantolonumun kumaşı gerilmişti.
Kara konvoyunu duyuyordum.
Direkt olarak bana geliyormuş gibi görünüyordu.
Aklımdan geçen şey,
"Tamam, izimi buldular.
Kurtarma geliyor.
Çok iyi bir şey olacak."
Gittikçe yaklaşıyordu.
Bir dakikaya yanımda.
İşaret verme olanağım yoktu.
Sonra birden
olduğum yeri geçti ve gittikçe uzaklaştı.
"Hayır. Yerimi bilmiyorlar."
Şu an hâlâ kaza alanından uzaklaşıyoruz.
Araçlarla ilerliyoruz. Nereye gittiğimizi bilmiyorum.
Neden sola, sağa dönüyoruz ve nereye gidiyoruz?
Hiçbir fikrim yok.
Sonra nihayet kaza alanına ulaştık.
BİRİNCİ KAZA ALANI
Dışarı bakınca sokağın iki tarafında da insanlar olduğunu gördüm.
Yürü!
"Pekâlâ, süvariler geldi." Değil mi?
"Süvariler geldi."
Bu iyi bir histi.
Bizden büyük birilerinin
gelmesinin verdiği rahatlık.
Bu bir rahatlama hissiydi.
Kurtarma birimi benim için gelmiş gibi hissettim.
Çile bittiği için çok mutluydum.
Herkes, her şeyin sona erebileceğini hissetmeye başlamıştı.
Ama sonra bir gecikme oldu.
Helikopterin içinde sıkışıp ölen son kişiyi
çıkarmaya çalışıyorlardı.
İnsanların bir sonraki adımı düşünmeye başladığı belli oluyordu.
"Burada daha ne kadar duracağız?"
"Güneş doğunca nasıl bir görüntü olacak?"
Gitmemiz gerekiyordu.
Kaybedecek vakit yoktu.
Onbaşı Smith'i zırhlı araca bindirdik. Yaralılarımızı onlara yükledik.
Buradan gidelim.
Orduda bir şaka vardır.
"O araca kaç kişi binebilir?"
Her zaman bir kişi daha.
Üstüne ölüleri, içine de yaralıları koyduk
ve oradan gitme vakti gelmişti.
Mandalı çekip kapıyı bir açtım, aşırı doluydu.
Aşırı doluydu.
Bize yer yoktu.
O araca bir kişi daha binemezdi. Kapıyı çekip kapattılar.
Kapandı. "Evet." dedim.
Yayan çıkmamız gerektiğini söylediler. Sekiz kilometre.
Şaka yapıyor olmalısın.
Süper yahu! Hadi bakalım.
Yine sikildik.
Cidden mi?
Çatışma yine kuvvetleniyordu.
Şaka mı bu!
Aklımdan tek geçen şey, "Lanet olsun.
Bunun içinden geçmem gerekiyor."
Siktir!
Orada sokaktaysan ölümüne susamışsın demektir.
Çatışmadan dolayı okuldan uzağa kaçıyordum.
Okuldan ayrıldığımda yalın ayaktım.
Bir helikopter bana doğru uçuyordu.
Helikopter sadece kısa süre kayboluyordu.
Sürekli bir şekilde gelip üstümüzde uçuyordu.
Yere çok yakın uçuyordu.
Ayrım yapmadan, neye ateş ettiklerini bilmeden ateş ediyorlardı.
Helikopter fazla alçağa inince siper alıyordum.
Benim peşimde olduğuna inanıyordum.
Sonra uçarak uzaklaşıyor ve ateş ederek geri geliyordu.
Eve girip her odayı kontrol ettim.
Ev boştu.
Ailemin öldüğüne emindim.
Evden ayrıldığımda çaresizlik bastı
çünkü annemi bulamadım.
Dışarı çıktığımda umut veya yaşam peşinde değildim.
Dışarıda oturmak ve helikopterin, diğerlerini öldürdüğü gibi
beni de öldürmesini beklemek istedim.
Hayattaki umudumu kaybettim.
"Bugün öleceğim." dedim.
Sabaha kadar çatışma oldu.
Gün ağarmaya başladı.
"Siktir, yine başlıyoruz." dedim.
"Bu çok ilginç bir hâl alacak."
Karar verildi.
"Zırhlı araçlar dolu."
Plana göre biz
zırhlı araçların yanından yürüyeceğiz.
Hadi!
Zırhlı araçlar
yanımızda ilerlerken
yolun kenarından
eşlik edeceğiz.
Onları, düşmana karşı siper olarak kullanacağız.
Yürü!
İlk kavşağa geldiğimizdeyse
konvoy korumak için durmadı, yola devam etti.
Zırhlı araçlar gaza bastı.
"Mermiler size etki etmez.
Bize eder." Öylece gittiler.
"Plan hızlı boka sardı." dediğimiz durumlardan.
Bir gün önce olduğum sokağa dönmüştüm.
Bu asla yapılmaz ama aynı yöne tekrar girmiştim.
Yaklaştığımızı herkese duyuran araçları takip ediyorum.
"Araç sesi duydum. Camdan bakayım. Bunlar yayan. Bunları vuralım."
"Bu hiç bitmeyecek, değil mi?"
Başından sonuna kadar muharebenin tam ortasındaydım.
Tüfeğim hiç durmadı.
Ettiğimiz her ateşte
ve her bir askerlerini öldürdüğümüzde
zafer hissimiz artıyordu.
Bir kavşağı geçtik.
Ben duvar boyunca ilerlerken
biri arkamdan yaklaşıp
beyzbol sopasıyla vurdu.
Biri "Kahretsin!" dedi.
Sokağın karşısına baktım. Randy Ramaglia orada.
Yürü!
"Vuruldum." dedi.
Elimi yeleğin içine soktum ve çıkış deliği arıyorum.
Çıkış deliği yok.
Sonra nefes aldığım her an kanın akma sesini duymayı bekliyorum.
Birliğin sıhhiyecisi sokağın karşısından "İyi misin?" diye bağırıyor.
Ben de iyi olup olmadığımı bilmediğim hâlde "Evet, iyiyim." dedim.
Tek bildiğim şey koşabileceğimdi.
Yaralansan da çatışmaya devam etmek zorundasın.
Ölürsen dönüşü yok.
Ama yaralanırsan umut bitmiş değildir.
Hâlâ yaşıyorsun.
Buramdan vuruldum.
Size göstereyim.
Bir delik var.
Vurulmak önemli değil. Ağrısı da önemsiz.
Biz vurmak veya vurulmak için doğmuşuz.
Koşmaya devam ettik.
Nihayet,
bizi oradan çıkarmak için gönderilen araçlara ulaştık.
Adam fırladı, beni tuttuğu gibi Humvee'nin içine soktu.
Gazladılar.
Sokakta kalan son kişiler bizdik.
Muharebenin en korkunç anlarından biri
zırhlı araçta olduğumuz andı.
Ben arkada bize ateş eden her şeye ateş ediyorum.
Üsse geri dönüyorduk.
O gün şehirden çıkarken görüntü
önceki günden çok daha farklı gelmişti.
Önceki günden farklı olan tek şey
benim bakış açımdı.
O gün çirkin görünüyordu.
Evin molozu üstüme çöktü.
Enkazın altındaydım.
Ağzımdan gelen kanı tükürdüm.
Kızım Ifrah dedi ki,
"Anne, göremiyorum ve gözlerim kanıyor.
Kardeşim cevap vermiyor."
Gözleri kanıyordu.
"Gözlerini mi kaybettin?" dedim.
Evet dedi ve durmadan ağladı.
"Çocuklar nerede?" diye sordum, öldüklerini söylediler.
En büyük çocuğum, onun yanındaki çocuğum ve kocam öldü.
Geriye kalan dört kişi de yaralandı.
Ifrah, "Babam nerede?" diye sordu.
"Öldü." dediler.
"Onu Amerikalılar öldürdü."
"Amerikalılar da öldürülmeli ve gözleri çıkarılmalı." dedi.
Sabah erken kalktım.
Ölmekten korkuyorum
ama oraya dönmem gerektiğini biliyorum.
Çatışma devam ediyor mu
veya bölge güvenli mi?
Bunu görmem gerekiyor.
BİRİNCİ KAZA ALANI
Motorumdan indim.
Kameramı çıkardım
ve kayda başladım.
-Allahu ekber! -Allahu ekber!
Herkes konuşmak ve olanları anlatmak için
kameraya çıkmaya çalışıyor.
Mutlular!
Allahu ekber!
Düşen helikopterin üstünde zıplayıp duruyorlar.
Herkes tezahürat yapıyor.
"Amerikalıları yendik." diyorlar.
Siktir git Amerika!
Biz kazandık.
Görebiliyor musun? Mermilerimi görebiliyor musun?
Lanet olsun Amerika'ya!
"Kazandık." diyorlardı.
"Zafer kazandık."
Evet.
Koruculara sopa var!
Hadi Amerikalılar, hadi!
Kayıt alırken
bir kadının sesini duydum.
"Bak!"
Bir Amerikalı cesedi
olduğunu fark ettim.
Amerikan askeri.
Cesedi görünce şok oldum.
İnsanlar çok öfkeli
ve arada onu çiğniyorlar.
Bununla ilgili söylenecek bir şey yok.
Oradan uzaklaşmak istedim
ama işimi yapmak zorundaydım.
Bu doğru değil.
Düşmanınız bile olsa ölüye saygı duymalısınız.
Amacım,
bütün dünyanın Somali'de olanları görmesi.
OYNAT
Sabah havaalanına gittim.
Her sabah Nairobi'ye uçuş vardı.
Üç kaset yolladım
ve aynı gün yayımladılar.
Bu görüntülerin her şeyi değiştireceğini biliyordum.
GÖREV KUVVETİ KORUCU KAMPI
Nihayet hangara geri döndük.
Teçhizatımızı çıkarıp koyduk ve hangarda herkes
televizyonun olduğu arka köşeye doğru birden koşmaya başladı.
İyi akşamlar. Ben Angela Robinson.
Ben de Morris Jones.
ABD'nin, Somali'ye yardım görevine
katılmasının bedeli sertçe yükseliyor.
Elli ila yetmiş beş kişilik bir kalabalık var.
Olanları anlamak için oraya gittik.
Sizi uyarmak istiyoruz.
Bu haberdeki bazı görüntüler son derece rahatsız edici.
Televizyonda sokaklarda sürüklenen bir Amerikan askerini gösteriyorlar.
Halatlarla sürüklediler ve ayaklarıyla ezdiler.
Kimse inanamıyordu.
Televizyonda bağıranlar vardı.
"Ne oluyor?"
Neredeyse bir sirk gibiydi.
Şaşkınlık içindeydim.
Somalililer, düşürülen bir ABD helikopteri üstünde zıplayarak kutlama yaptı.
Dünya bunu görüyor.
İnsanlar, ölen birinin cesedi etrafında kutlama yapıyorlar.
Dahası, bizim çocuklardı.
Bizdik.
Kesinlikle iğrençti.
İnsanların ailelerinin bunu izlediğini fark ettim.
Gary'yle evlendiğimde
Birlik ne demek bilmiyordum.
Sadece Özel Kuvvetlerle ilgisi olduğunu biliyordum.
Eşlere bu bilgi verilmiyordu.
Gary Somali'ye gitmeden önce
bir yere gideceğinden haberim yoktu.
Gideceği yeri, bunun bir görev
olup olmadığını söylemedi.
Sadece "Yola gitmem gerekiyor." dedi.
Üstünden birkaç ay geçti
ve Somali'de çatışmada kaybolduğunu söylediler.
Somali'nin hâlini gözümde canlandırmaya çalışıyordum.
Çatışmada kaybolma terimini Vietnam'da duyardık.
Kafam basmadı.
Mantıklı gelmedi.
Sonra televizyonu açtım ve bir haber bülteni vardı.
Cesetlerin sokaklarda sürüklendiğini gördüm.
İnsanlığın nasıl bu kadar
acımasız olabileceğine
aklım ermiyordu.
Televizyona bakarken
onu tanımaya çalışma
görevini üstlendim.
İnsanların nasıl kaybolduğunu
o anda anlamıyordum.
Bizim araçtan kimlerin orada olduğunu biliyordum.
Adamlarımız mı kayıp? Neredeler?
Sorular başladı. "Şu nerede?
O nerede? Bu nerede?
Hedefleri şurasıydı. Onlardan haberin var mı?
Griz öldü.
Tamam.
Earl'ün yaralandığını gördüm. O nasıl? Hayır, Earl öldü.
Anında öldü.
Kafadan vuruldu ve anında öldü." Bilmiyordum.
Hastanede bakımda olan daha çok kişi vardı.
Yüz kadar yaralı.
"Bu sandığımdan
çok daha kötü." gibi kötü bir his.
Arabalar kan, kum ve çamaşır suyu kokuyordu.
Her yerinde kurşun deliği vardı.
Sonra bize çöp poşetinde organ gönderildiğini duydum.
İnsanı öfkelendiriyor.
Gerçekten öfkelendiriyor ve insanların bunu nasıl yapabildiğini düşünüyorsunuz.
Çok sinirlenmiştim.
Sanırım insanların neredeyse kontrolü kaybettiği bir noktadaydık.
Hangarda, asıl görevde ele geçirdiğimiz tutsakları sıraya dizdiler.
Onları sıraya dizip konteynere koydular.
Değeri yüksek olan bir hedefi alıp
farklı bir odaya koydular ve bana o adamı korumamı söylediler.
Adamın yüzü hâlâ gözümün önünde. Beyaz sakalı, beyaz saçları.
Yaşlı bir adam.
Çok zayıftı.
Adama bakıyorum.
Aklınıza gelebilecek en tuhaf karşılaşma.
İkimiz de birbirimize hiçbir şey söyleyemiyoruz.
Birbirimize bakıyoruz.
Birbirimizi sevmediğimizin farkındayız. Onu öldürecek miyim diye merak ediyor.
Ben de bunu merak ediyorum.
İlk düşündüğüm, onu bıçaklamaktı.
Aklıma sürekli bu geldi. "Onu bıçakla."
Resmen adamın cinayetini planlıyorum.
Bunu yapmayı çok istedim.
O gün o odadaki adam çok şanslıydı.
Onu öldürmeliydim.
Hâlâ aldığımız haberlerin şokundaydık.
Sonra kayıpları tespit etmeye başladılar.
Gary, Randy ve Durant kayıptı.
Sadece bilmek istiyorduk.
"Hâlâ oradalar mı?"
Ben ofisimdeydim.
Kurgu yapıyordum.
Benim de tanıdığım, Aidid'le kontağı olan biri geldi.
"Ahmed, bir Amerikan askeri var." dedi.
"Sağ ve hapiste.
Benimle gelip kayıt alır mısın?"
"Evet!" dedim.
Uluslararası gazetecilerin gitmeye yetkisi yok.
Ama ben gidebiliyordum.
Yaptım.
Kameramı alıp onunla gittim.
Ölmekten korkuyordum.
Eve girdik.
Beyaz bir adam gördüm. Oturuyordu.
Suratı korkuyor gibi görünüyordu.
Hangi ordu?
Amerikan Ordusu.
-Korucu musun? -Hayır.
Korucu değilim.
Tişörtü yeşilimsi.
Gözleri dolmuş.
Astsubay Mike Durant.
Beni dayamışlardı
ve yükü omurgama bindirmeden tutunuyordum
ama yine de şiddetli ağrım vardı.
Benimle gelen adam sorular soruyor.
Nerelisin?
Birleşik Devletler.
Kapana kısıldım.
Ne demek lazım?
Cevap vermeli mi?
"Bir Kara Şahin pilotuyum." demekten kaçınarak
ölmeye değmez.
Kara Şahin pilotuyum.
"Hangi ordudansın? Nerede doğdun?"
ABD.
Bunlar şüphesiz ki bana, kendilerine politik açıdan yararı olacak
bir şey söyletme amacı olan insanlar.
Beni yönlendirerek söylemek istediğim bir şeyi
söyletmeye çalışıyorlar.
Sence bu operasyon nasıl gidiyor?
Bu operasyon…
"Ben bir askerim,
emir neyse onu yaparım." dedim.
Sonra başka bir soruya geçtiler.
Uğraşıp didinmeye devam ettiler
ve sonra şunu dediler,
"Masum insanları öldürüyor musun?"
Ne söylememi istedikleri çok belliydi.
Söylememi istedikleri şey,
"Evet, Amerikalılar geldi.
Masum Somalilileri öldürüyoruz
ve ülkeyi fethetmeye geldik."
Bunlar doğru değil.
Yani öyle bir şey söylemeyeceğim
ama bu anı atlatacak ne diyebilirim?
Masum insanların öldürülmesi iyi değil.
Ağzımdan çıkan o son kelimeden sonra
kamerayı kapatıp çıktılar.
Sadece işimi yapmaya çalışıyorum.
Yayın yapmak.
Ama benim kasetim bütün dünyayı değiştirdi.
İyi akşamlar.
Bu gece Somali'de bir yerlerde bir Amerikan askeri,
belki de birkaç askerimiz esir tutuluyor.
Korkmuş ve kana bulanmış bir tutsağın sorgusu
esir alanlar tarafından kayda alındı.
Kara Şahin pilotuyum.
Mümkün olan en sert uyarıyı yaptık.
Eğer başlarına bir şey gelirse
Birleşik Devletler bu meseleyi son derece ciddiye alacak
ve gereken karşılığı verecektir.
Michael'ı gördüğüm anı hatırlıyorum.
Aklıma ilk eşi
ve neler yaşıyor olduğu geldi.
Bu açıklamayı kocama ulaşması umuduyla yapıyorum.
Joey ve benim iyi olduğumuzu bilmesini istiyorum.
"Joey yürümeye başlamadan önce senin dönmeni bekliyor.
Babasının ilk adımlarını görmesini istiyor.
Kendine iyi bak.
Bizi merak etme.
Biz iyi olacağız."
Kocasının başına gelecekler için
çok endişelenmiştir. Yani ona yaşattıkları
travma veya ona yaptıkları her neyse.
Sonra şunu düşündüm,
"O yaşıyorsa belki Gary de hâlâ yaşıyordur."
10 EKİM
Evdeydim. Bir arabanın yanaştığını duyduk.
Arkamı dönüp
iki üniformalı adamın indiğini gördüm.
Haberin geldiğini anlamıştım.
Kafamı hızlıca çevirdiğimi hatırlıyorum.
Sanki görmezden gelirsem
yaşanmayacakmış, gerçek olmayacakmış gibi.
Bu gerçek değil.
Adamlarla oturduk ve bana
Gary'nin bedeninin çıkarıldığını söylediler.
Göğsüne…
…birkaç kez vurdum.
Gerçek olmaması için yalvardım.
Anneye bak, selam ver.
Ian, oltaya solucan mı takacaksın?
Evet.
İşte bu.
Baba, oğul.
Pekâlâ.
Yine iş üstündeler.
Altı yaşına yeni basmış küçük bir çocuğa ne denir?
Böyle bir şeyi nasıl açıklarsın?
Çek Ian!
Hızlı! Balık yakaladın!
Vay canına. Gel, anneye göster!
Vay canına!
Anne olarak bu acıyı dindirebilmek için
yapılabilecek hiçbir şey yok.
Belki de Gary'nin ölümünün
Michael Durant'in hayatını kurtarmasında biraz teselli bulabilirim.
Mike'ın yaşadığını ve esir alındığını öğrendiğimizde
aklımdan geçen tek şey şuydu, "Bir şey yapacaksak
bu mümkün mertebe Aidid'i yakalamak değil, Mike Durant'i kurtarmak olmalı."
Şöyle düşünmeye başlıyorduk,
"Tamam, bunu yapacak mıyız?"
İnsanlar bir araca atlayıp
oraya tekrar giderek etrafta dolaşıp onu aramaya hazır.
Bize sadece "Durun. Bir şey yapmayacaksınız." dendi.
İyi akşamlar.
Somali'de ateşkes teklifi ihtimali var.
Savaş ağası Mohamed Farrah Aidid,
ABD barış taslağını kabul edeceğini belirtti.
ABD Özel Temsilcisi Robert Oakley günün çoğunluğunu
Mogadişu'daki Birleşmiş Milletler kampında
Somali'deki kriz için bir siyasi çözüm arayarak geçirdi.
Kaynaklara göre Oakley, savaş ağası Aidid'in aşiret liderleriyle buluştu
ve bu bir anlaşmaya işaret edebilir.
Bu durumda ABD Aidid'i tutuklama çabalarından vazgeçecek
ve karşılığında, tutsak helikopter pilotu Michael Durant özgürlüğüne kavuşacak.
14 EKİM
O gün uyandığımda
farklı bir hava olduğunu hissettim.
Yani durum farklı.
Sonra bir Kızıl Haç doktoru geldi
ve bana morfini verdi. İşte o zaman
teslim olmaya başladım. İnanmaya başladım.
"Tamam, bu muhtemelen gerçek."
Beni bir sedyeye koydular,
sokağa çıktık ve her yerde kameralar doluydu.
Beni bir aracın arkasına koydular.
Yola çıktık. Az kalsın aracın arkasından düşüyordum
gaza hızlı bastılar.
Astsubay Michael Durant
on bir gün boyunca esir tutulduktan sonra bırakıldı.
Amerikan pilotun birçok kırık kemiği var
ama Somalili haydutlar cesaretini kıramadılar.
Sonunda BM kampına ulaştık.
Özgürlüğün tadı hiç bu kadar güzel olmamıştı.
Doğru!
Kampın içine girince
ve tanıdığım insanları görünce
"Bu bir hayal değil, gerçek. Buradan gidiyorum." dedim.
Askerî helikopter pilotu Mike Durant'e kahramana yakışır bir karşılama.
Michael Durant bu akşam evine dönüyor.
Astsubay Durant tekrar ailesiyle birleşeceği
ve yaraları iyileşeceği için
tarif edilemez bir minnettarlık duyuyoruz.
Sonra Washington DC'de durdum,
Mor Kalp taktılar.
Onca insanın gelip
bırakılmamı kutlaması son derece dokunaklı.
Benim ve ailemin bu çilesinin bittiğini bilmek çok rahatlatıcı.
Aklımda kalan tek soru şuydu, "Görev ne âlemde?"
Hepimiz oturmuş şimdi ne olacağı üzerinde düşünüyorduk.
"Ne yapıyoruz? Daha görev yapacak mıyız?"
Başkan Clinton'ın görevi iptal ettiğini
o zaman öğrendik.
Somali'deki görevimizi sona erdirmemiz önemli
ama bunu hedefimiz için kararlılık ve istikrarla yapmalıyız.
Bill Clinton, askerleri
Somali'den çekmeye ve General Aidid'e
ateşkes teklif etmeye karar verdi.
Somali'deki Amerikan askerleri toplanıyor ve eve dönüyor.
Somali'de kalan son ABD askerleri de bugün ayrıldı.
Sahillere çıkarma yapıldıktan neredeyse 16 ay sonra
yüz yirmi asker taşıyan son uçak Delaware'a gitmek üzere kalktı.
İmkânı olan bizler ayrılmak istemiyorduk.
Kalmak istiyorduk.
Arkadaşlarım öldü, şimdi de çıkmak istiyorsunuz.
Canları boşa gitti.
Zamanımızı ve bu canları boşa harcadık.
Çok öfkelendim.
Kızdım.
Çok kızdım.
Beni rahatsız eden şey bizimkilere olanlar.
Savaşmaya devam etmeliydik.
ABD KORUCU BİRLİĞİ
Ama etmedik. Başımızdakiler başka bir şeye karar verdi
ve bunu uyguladık.
Evet.
Kusura bakmayın.
Evet, o kısım beni rahatsız ediyor.
Birden ayrılmamız…
Ama yola devam etmek lazım.
Önüne bakacaksın.
3 EKİM 1993'TE 18 AMERİKAN ASKERİ ÖLDÜ
VE 84'Ü YARALANDI
ÖLEN SOMALİLİ SAYISI TARTIŞMAYA AÇIK
TAHMİNLERE GÖRE 300 İLA 500 ÖLÜ
VE 1.000 YARALI VAR
Amerika bir süper güç olduğunu iddia ediyorsa
yirmi civarı asker kaybetmelerini
vurgulamaktan utanmalı.
Çünkü 3 Ekim'de önlerine çıkan her Somalili'yi öldürüyorlardı.
3 Ekim Amerikalılar için trajik bir gün
ama bu bizim için karanlık bir zamandı.
Olanları düşününce başıma ağrı giriyor.
Bende kine ve acı verici anılara neden oldu.
Amerikalı görmekten nefret ediyorum.
Gördüklerim yürekler acısıydı.
Beni çok etkiledi.
3 ve 4 Ekim'de yapılan
korkunç şeyleri görünce…
Gözlerimle ve kameramla gördüklerim…
Bundan sonra bir daha çekim yapmadım.
Fazla dehşet verici.
Ölmek bir yana ama kızımın kör olması kanıma dokunuyor.
Ölüler gider ama gözünü kaybetmekten kötüsü yoktur.
Ifrah'yı görünce ağlamaklı oluyorum.
Arada sırada düşüyor.
Elhamdülillah.
O daha çocuktu.
Vay. Düz tutalım.
Bu balık hangi tür?
Oğlum Ian, babası Gary'ye çok benziyor.
Gözlerindeki duyarlılık.
Bir gün beni arayıp şöyle dedi, "Anne,
sanırım Koruculara katılacağım."
"Bunun olacağını biliyordum." dedim.
Babasının izinden gitti.
Kolay değildi.
Oraya ilk gittiğinde
kendimi rahatlatmak için hep
"Başıma iki kez gelemez." dedim.
"Gelemez."
Birkaç kez…
Birkaç kez burun buruna geldi
ve babasının
onun koruyucu meleği olduğuna inanıyorum.
Güzel bir kız bebekti.
Roketlerin ve helikopterin düşmesinin yarattığı toz ve dumanı soludu.
Bunlar yeni doğan bir bebeğin dayanabileceği şeyler değil.
Çok hastalandı ve ölecek sandım.
Ama şükür, Tanrı onu benim için kurtardı ve şimdi çok güzel bir kız oldu.
Amina büyükannesinin adıydı.
Korucularla savaşıldığı gün doğdu.
Ona Amina Korucu adını koyduk.
Evimi boş bulunca çok korktum.
Geriye sadece benim kaldığımı sandım.
Annemi görünce gözlerime inanamadım.
Sonra onu tanıdım ve sarıldık.
Kalbim rahatladı.
Annem gelip herkesin iyi olduğunu söylediğinde
çok sevindim.
Annemi geri kazanmak benim için çok değerliydi.
Savaşmanı istedikleri için sana savaş eğitimi veriyorlar
ama sonrasında nasıl başa çıkacağını öğretmiyorlar.
Nasıl başa çıkacağımı kesinlikle öğretmediler.
Normal değil, sağlıklı değil ve sonsuza dek sizinle kalıyor.
"Öldürmeyeceksin."
Ben öldürdüm.
İnsanlar savaştan sonra aklına geliyor
ve bu seni bitiriyor.
Birkaç sefer daha mevzilendim
ama askerî kariyerimin
geri kalanında gördüğüm hiçbir şey
1993'te Mogadişu'da gördüklerime benzer değildi.
Sonraları Somali'de olduğunu iddia eden adamlarla tanıştım
ve iki saniye konuşunca Somali'de olmalarının
imkânsız olduğunu anlayabiliyorum.
En azından bizimle değil.
Bu sadece küçük bir grup.
Küçük bir grup ve…
O gün orada olanları sadece birkaç kişi biliyor.
Onlar için sadece bir savaş alanıydı ama benim evimdi.
Hedefim ve önceliğim
tarihi kaydetmek
çünkü çocuklarımıza yaşananları göstermeliyiz.
Oraya savaşmaya gelenler Amerikalılardı
ama savaşın mağduru da onlar oldu.
Onları görüyorsunuz.
Bunu zihinde ayırabilmek lazım.
Bilmiyorum, belki bir gün tamamen deliririm.
Hiç bilemem ama bu benim işimdi.
O gün sadece
arkadaşlarımı koruduğumu düşünmek istiyorum.
Hayatımdaki hem acı hem tatlı bir olay.
Sonuna kadar gurur duyduğum şeyler var
ve bir miktar hüzün var.
Hayatta bazı konuların hiç kapanmadığını öğrendim.
Sadece onunla yaşamayı öğreniyorsunuz.
MOHAMED FARRAH AIDID 1995'TE KENDİSİNİ SOMALİ BAŞKANI İLAN ETTİ
RAKİP AŞİRETLER BAŞKANLIĞINI REDDETTİ
ERTESİ YIL, SİYASİ HASIMLARIYLA GİRDİĞİ BİR ÇATIŞMADA VURULARAK ÖLDÜ
BUGÜN SOMALİ'DE İÇ SAVAŞ DEVAM EDİYOR
BU DİZİ BİR GRUP AMERİKALI VE SOMALİLİNİN ANILARINDAN OLUŞTURULMUŞTUR.
HER İKİ TARAFIN VE BM OLARAK SOMALİ'YE MEVZİLENEN
ÇOK ULUSLU KUVVETLERİN HİKÂYELERİ DÂHİL ANLATILACAK ÇOK HİKÂYE VAR.
Alt yazı çevirmeni: İlkim Sezen