Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
Đối đầu với một công ty lớn như Boeing
là chuyện hiếm khi thấy.
Phiền ông giơ tay phải.
Ông long trọng thề lời khai sẽ đưa ra
là thật, toàn bộ, không gì ngoài sự thật trước Chúa chứ?
Tôi thề.
Boeing sẽ chiến đấu với bạn đến cùng.
Những gì ông ta đang chỉ đạo người ta làm là vi phạm các quy định và quy chế
nên hoàn toàn có thể bị quy trách nhiệm, bị truy tố hình sự.
Rất có thể chúng tôi đang gây nguy hiểm cho công chúng.
Mức độ nghiêm trọng của những hệ lụy trong lời khai của ông ấy
đã khiến tôi phải khựng lại.
John rất can đảm khi dám lên tiếng.
Nhưng cá nhân tôi đã nghĩ
là vụ này có thể sẽ làm ai đó mất mạng.
Bọn tôi đã lên lịch để John tiếp tục cho lời khai
vào sáng hôm sau.
Nhưng đến 10:00, John vẫn chưa tới.
Tôi liền gọi đến khách sạn,
nhờ nối máy đến phòng ông ấy,
và điện thoại cứ đổ chuông mãi.
Tôi hỏi là có ai lên kiểm tra xem có phải ông ấy vẫn đang ngủ không được không.
Họ bảo: "Không, ông ấy không có trong phòng".
Tôi hỏi: "Xe bán tải của ông ấy ở ngoài chứ?"
Sau đó, người quản lý gọi lại và nói là
cô ấy vừa ra chỗ xe bán tải của ông ấy và nhìn thấy ông ấy từ phía cửa ghế phụ.
Đấy cũng là lúc cô ấy gọi 911.
Boeing lại vừa cho thế giới thêm một lý do để sợ bay.
Nhiều chiếc máy bay Dreamliner mới của công ty này đã bốc cháy.
Một trong các động cơ của chiếc Boeing 777 gặp trục trặc khi mới cất cánh vài phút.
Đây là nhà bố mẹ tôi sau khi một động cơ 777
phát nổ trên trời.
Tổng cộng 129 hành khách đã được sơ tán. Năm người bị thương.
…50 người bị thương sau khi một chuyến bay bị mất kiểm soát giữa không trung.
Một hành khách đã thiệt mạng do một vụ nổ.
Những sự cố vô cùng nguy hiểm này vẫn đang liên tục xảy ra.
Thấy hàng loạt bản tin, hàng loạt sự cố như vậy,
bạn buộc phải tự hỏi tại sao Boeing vẫn được bay.
RƠI TỰ DO: NGÀY PHÁN XÉT CỦA BOEING
Tôi vẫn là thằng bé cứ nghe tiếng máy bay là nhìn lên, kiểu: "Úi".
Phải.
Tôi luôn thích hàng không.
Bố tôi từng làm việc với một chiếc F-14
nên lúc nào tôi cũng chạy ra cổng, nhìn máy bay cất cánh.
Lớn lên ở vùng Seattle, tôi luôn nghĩ là sau này tôi sẽ làm cho Boeing.
Tôi rất vui lúc được Boeing tuyển ngay sau khi ra trường.
Boeing từng là công ty đáng nể.
Bạn mà mặc áo Boeing thì người ta sẽ đến bắt chuyện với bạn.
Đó thật sự là một niềm tự hào.
Đã kích hỏa.
Đã cất cánh.
Tôi từng làm nhà khoa học tên lửa rất lâu, nhưng rồi muốn chuyển sang máy bay.
Và tôi muốn được làm cho hãng sản xuất máy bay số một thế giới.
Suốt hơn một thế kỷ, Boeing đã thay đổi cách ta đi lại trên toàn cầu.
…công ty hàng không vũ trụ lớn nhất thế giới.
Tôi đã rất tự hào khi được làm cho Boeing. Tôi vẫn tự hào khi được vậy.
Boeing đã thay đổi cuộc đời tôi.
Hồi bé bọn tôi nghèo lắm,
nhưng rồi tình hình tài chính thật sự đã khác hẳn.
Việc được làm cho Boeing,
có một vị trí ở đó, thật sự là một niềm vinh dự.
Đây là Boeing.
Họ chế tạo máy bay
và luôn giữ một triết lý.
Làm mọi thứ tốt hơn một chút so với mức thật sự cần thiết.
Công ty Boeing rất đặc biệt ở chỗ, nếu có bất cứ tranh chấp nào
thì bộ phận chất lượng sẽ đưa ra quyết định cuối
là có nên phê duyệt công việc đó hay không.
- Ừ, là ta sẵn sàng đi rồi đúng không? - Ừ.
Sẽ có khoảng hai, ba người cùng kiểm tra mọi thứ bạn làm
chỉ để chắc chắn là đã chính xác.
Tôi nghĩ là chưa được đâu. Thật sự đấy.
Hồi xưa, bộ phận chất lượng là "phanh hãm" của cả hệ thống.
Nếu có vấn đề, các quản lý chất lượng sẽ cho dừng dây chuyền.
Ban quản lý hậu thuẫn bạn.
- Bảo anh em chờ đến bao giờ sẵn sàng nhé. - Ừ.
Rồi đột nhiên, cả cái bầu không khí ấy thay đổi.
Cảm giác khi là giám đốc điều hành và tới…
Ngày đầu tiên ở đó thế nào? Ông đã thấy gì lúc ông đến Boeing?
Cách tiếp cận là bắt đầu từ gốc rễ,
vì phải thảo luận lại văn hóa của nó từ nền tảng.
Sự xuống dốc của Boeing.
Phần lớn nguyên nhân có thể được lần ngược về việc tuyển CEO Jim McNerney.
Ông ta có vẻ là ứng viên hoàn hảo.
Ông ta từng học cử nhân ở Yale và học thạc sĩ quản trị kinh doanh ở Harvard.
Jim McNerney trông như thượng nghị sĩ Mỹ bước ra từ trong phim vậy.
GIÁM ĐỐC ĐIỀU HÀNH, BOEING
Jim McNerney từng là lãnh đạo kỳ cựu của General Electric và là học trò cưng
của người có thể coi là giám đốc điều hành có ảnh hưởng lớn nhất thế kỷ 20,
một người tên Jack Welch.
Cũng như nhiều người khác, tôi là một phần của giấc mơ Mỹ.
Jack Welch là giám đốc điều hành đầu tiên của một công ty lớn ở Mỹ
tập trung tối đa hóa lợi nhuận bằng mọi giá.
Ông ấy nhanh chóng triển khai chính sách thuê ngoài,
chuyển hoạt động ra nước ngoài, sa thải hàng loạt.
Việc tốt nhất có thể làm cho một nhân viên,
ngay khi bạn biết người đó thuộc nhóm mười người kém nhất, là cho người đó biết.
Ở GE, Jack Welch nổi tiếng với vụ năm nào cũng đuổi mười phần trăm người kém nhất.
Luôn khiến người ta lo lắng về vị trí của họ.
Bằng ngần ấy chiến lược, Jack Welch đã biến GE
thành công ty giá trị nhất thế giới.
Kiểu công ty mà gần như mọi tập đoàn Mỹ khác đều ngưỡng mộ.
Hội đồng quản trị của Boeing cũng không là ngoại lệ.
Tôi biết tôi muốn điều hành một tổ chức mà chưa rõ đó là tổ chức nào.
Lúc McNerney lên nắm quyền,
Boeing đã theo đuổi triệt để kiểu lợi nhuận là trên hết của Jack Welch.
Đồng thời, ông ta còn được giao nhiệm vụ phát triển một dòng máy bay mới.
Chiếc 787 mới chưa được chế tạo xong,
nhưng Boeing đã rất tự tin về tiện nghi của nó
nên đặt cho nó cái tên Dreamliner.
Quá trình thiết kế và chế tạo 787
sẽ ngốn tầm mười tỷ đô. Hội đồng quản trị Boeing không muốn bỏ ra ngần đó.
Một nguồn tin đã đưa tôi các tài liệu nội bộ cho thấy kế hoạch của Boeing
là chế tạo chiếc máy bay đó với năm tỷ đô,
bằng một nửa chi phí thông thường.
BOEING THAY ĐỔI CÁCH CHẾ TẠO MÁY BAY VỚI 787
Boeing luôn nổi tiếng về năng lực thiết kế và chế tạo máy bay của mình.
Bước ngoặt thực sự đến trong quá trình phát triển dòng 787.
Bọn tôi được biết họ định thuê ngoài việc chế tạo
các bộ phận chính của chiếc máy bay đó để tiết kiệm tiền.
Phần thân giữa được chế tạo ở Ý.
Cánh và pin được sản xuất ở Nhật Bản.
Ở Hàn Quốc là đầu cánh và các phần thân sau.
Gần như toàn bộ chiếc máy bay đều được thuê ngoài sản xuất.
Bạn lập tức hiểu là việc đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và chất lượng.
Bọn tôi không còn được kiểm soát trực tiếp mức độ an toàn của các bộ phận đó nữa.
Bọn tôi chỉ có thể nhận những gì được giao rồi lắp chúng lên máy bay.
NHÀ MÁY LẮP RÁP CỦA BOEING
Các bộ phận dần được các nhà cung cấp chuyển đến…
và kế hoạch là chiếc máy bay sẽ được lắp ráp hoàn chỉnh trong ba ngày.
Lần đầu Boeing ghép hai khoang thân máy bay lại với nhau,
có người đã gửi ảnh cho tôi xem.
Giữa hai khoang có một khe hở cực lớn.
Vấn đề là một số công ty trong số đó
không làm được việc Boeing thuê họ làm.
Họ không sản xuất được các bộ phận họ phải sản xuất.
Kết quả rất tệ.
Quá nhiều bộ phận của chiếc máy bay đã được thuê ngoài sản xuất.
LỖI KẾT CẤU Ở KHU VỰC NỐI GIỮA CÁNH VÀ THÂN MÁY BAY.
Chẳng bộ phận nào khớp với nhau.
Và các đợt chậm tiến độ cứ thế nối tiếp.
DREAMLINER CHẬM TIẾN ĐỘ
Thế là Boeing muốn xây thêm một dây chuyền lắp ráp 787 thứ hai
nhằm tăng sản lượng.
Boeing khởi nguồn ở Seattle, và họ chưa từng chế tạo máy bay ở đâu khác.
Đó là nơi mà có lẽ Boeing
sở hữu lực lượng lao động lành nghề nhất thế giới trong ngành chế tạo máy bay.
Nhưng phần lớn họ đều thuộc công đoàn.
Mà McNerney thì lại không ưa công đoàn.
Họ khiến Boeing tốn nhiều tiền hơn.
Thế là năm 2009, ông ta bảo:
"Ta sẽ xây dây chuyền 787 thứ hai ở Nam Carolina".
Tôi luôn tự hào nói ở Nam Carolina, chúng tôi không có công đoàn
vì ở Nam Carolina không cần có công đoàn.
Đó lại là ví dụ
của việc ban lãnh đạo Boeing đưa ra quyết định không vì sự an toàn
mà vì muốn cắt giảm chi phí, nhằm đạt được lợi nhuận doanh nghiệp.
Ông đã học được điều gì từ kỹ sư của mình
về việc khôi phục và tái dựng hình ảnh Boeing của ngày xưa như ta đều từng biết?
À, chúng tôi sẽ không quay lại với Boeing của ngày xưa đâu.
Năm, bốn, ba…
- …hai, một. - …hai, một.
Cắt!
Hồi Boeing xây dựng các nhà máy ở Nam Carolina,
ở đó chưa hề có ngành chế tạo hàng không.
Nên dĩ nhiên họ không có lực lượng lao động giàu kinh nghiệm.
Họ liên tục phải cử các chuyên gia từ khu vực Seattle đến.
John Barnett là một trong số đó.
Hồi tôi mới vào làm ở Boeing,
có hôm, một nhóm bọn tôi đứng tán gẫu, hỏi nhau: "Quê anh ở đâu?"
Tôi bảo họ là tôi quê ở Louisiana.
Một ông bạn tôi buột miệng:
"À, anh là dân đầm lầy Louisiana chính hiệu hả?"
Từ đấy tôi được gọi là "Swampy".
Tôi từng làm quản lý chất lượng ở Seattle 15 năm.
Thật ra tôi thuộc nhóm quản lý đầu tiên
được điều xuống Charleston để hỗ trợ xây dựng cơ sở Dreamliner mới.
Là quản lý chất lượng, nhiệm vụ của tôi là bảo đảm máy bay được chế tạo đúng cách.
John là người chính trực, coi trọng chất lượng, sống vì nghề chế tạo máy bay.
Bọn tôi đều là quản lý chất lượng. Bọn tôi thân nhau lắm.
Tôi từng mua thịt đuôi cá sấu theo cân từ John vì ông ấy là dân Louisiana.
Tôi là dân miền Nam nên Nam Carolina là cơ hội để tôi được ở gần gia đình mình.
Bọn tôi toàn bảo nó là đứa bộc trực và tự tin.
Nó bước vào phòng là biết ngay vì nó nói to lắm.
Ừ, dân đầm lầy mà.
Hồi tôi chuyển đến Charleston và gặp John Barnett,
tôi biết ngay là bọn tôi có chung quan điểm,
rằng chất lượng không được phép xếp sau bất cứ điều gì.
John và tôi thật sự hiểu nhau hơn qua những chuyến đi tuyển dụng.
Có những tuần bọn tôi phỏng vấn hơn 100 người.
Họ dặn bọn tôi từ đầu
là họ không muốn có ảnh hưởng của công đoàn ở Charleston.
Và một phần của thỏa thuận giữa Boeing và Nam Carolina
là họ sẽ tuyển phần lớn nhân viên từ địa phương.
Bọn tôi tổ chức hội chợ việc làm, tuyển cả người vừa học xong đại học.
Gần như đến mức chỉ cần bạn biết tua vít là cái gì là bạn sẽ được Boeing tuyển.
- Anh nghĩ sao về những người làm ở đây? - Họ kém lắm.
- Họ kém à? - Tất nhiên là không phải tất cả.
Không phải tất cả, nhưng ở đây đa số là cực kém.
Họ đến chỉ để chấm công thôi, theo tôi là thế.
Ừ, họ chỉ làm mỗi thế.
Tôi đi gặp cấp trên, nói là những người đó đang không được đào tạo đúng cách.
Không hề được dạy về quy trình, yêu cầu của FAA…
Họ chỉ được dạy cách ký duyệt giấy tờ cho có.
Nhưng cấp trên của tôi không quan tâm đến đào tạo.
Họ chỉ muốn sản phẩm được xuất xưởng.
Lực lượng lao động ở Charleston đơn giản là không biết cách chế tạo
cỗ máy vào loại phức tạp nhất thế giới.
Sai sót bắt đầu chất chồng gần như ngay lập tức.
Một hôm tôi đang đi qua khu vực sản xuất
thì nghe thấy những tiếng gõ rất to.
Lúc lại gần hơn,
tôi thấy một quản lý đang cầm một cây búa tạ
để đóng một cái chốt vào cụm càng đáp.
Tôi nghĩ bụng: "Mình phải quay lại cảnh này mới được".
Tôi đem cái máy quay đó đến cho John Barnett xem.
Chẳng ai lại dùng búa tạ để lắp ráp máy bay.
Cái chốt định vị đó chắc đã bị nện nát bét.
Thực tế là hồi những năm 1990,
bọn tôi đã từng gặp vấn đề khi mấy cái chốt đó bị nứt do mỏi vật liệu.
Hôm Chủ Nhật, chiếc máy bay của Israel EL AL đã lao vào một tòa nhà
sau khi hai động cơ rơi ra.
Boeing, công ty đã chế tạo chiếc máy bay thân rộng này,
đang kêu gọi mọi hãng hàng không kiểm tra
các chốt giữ động cơ với cánh trên dòng 747.
Nguy cơ xảy ra nứt gãy cao đến mức khó tin.
John bảo: "Này, anh phải báo vụ này lên lãnh đạo cấp cao đi".
Tôi đã nghĩ là họ sẽ khiển trách quản lý đó và chấn chỉnh tình hình.
Thay vào đó, tôi lại bị yêu cầu xóa đoạn phim đó đi.
Họ điều tôi sang cơ sở khác để ngăn không cho tôi
điều tra chuyện đang diễn ra.
Cảm giác như đấy là cách để họ bảo bọn tôi
là dây chuyền sản xuất vẫn sẽ tiếp tục, dù bọn tôi có muốn hay không.
Cuối cùng, bạn phải tiến bộ hơn và hướng tới những mục tiêu cao hơn.
Nên quan trọng không phải là cùng nhau ngồi thư giãn
rồi ai cũng cảm thấy vui vẻ sau cuộc nói chuyện.
Cần có sự thúc đẩy, dẫn dắt và thử thách
đến từ người lãnh đạo.
Jim McNerney tập trung tuyệt đối
vào việc đáp ứng tiến độ với chi phí thấp nhất.
Nên mọi sự chậm trễ trong quá trình sản xuất
đều không được chấp nhận.
Ai ở đây cũng đang bị ép phải đáp ứng tiến độ,
bất chấp chất lượng.
Nếu không hoàn thiện chiếc máy bay nhanh nhất có thể
thì tiền thưởng của quản lý sẽ bị ảnh hưởng.
Hồi đó, tôi đang kiểm tra một chiếc máy bay.
Tôi đã phát hiện ra một lỗ lắp ở mối nối thân sau,
và chốt liên kết được lắp vào đó không đúng kích cỡ.
Tôi đã quan ngại về thứ mình thấy.
Họ từng mất máy bay vì những chi tiết liên kết như thế rồi.
Tôi đã báo lên quản lý chất lượng của tôi nhưng ông ta đáp là: "Lo việc của anh đi".
Họ sẽ mắng xối xả bất cứ ai dám cho dừng quy trình sản xuất
để khắc phục một khiếm khuyết.
Những người đó sẽ gặp rắc rối.
Hân hạnh chào mừng quý vị đến với lễ cấp chứng nhận
cho Boeing 787 Dreamliner.
Sau khi ra mắt Dreamliner, Boeing đã gặp khó khăn tài chính.
Họ không muốn đầu tư vào một thiết kế mới toanh khác
vì đầu tư vào một dòng máy bay mới tốn cực kỳ nhiều tiền.
Boeing đang đối diện sóng gió
từ một đối thủ nước ngoài với tham vọng cực lớn.
Airbus đã được bật đèn xanh.
A320neo đã được chấp thuận.
Sau đó, Airbus thông báo sẽ lắp động cơ tiết kiệm nhiên liệu mới
cho dòng máy bay bán chạy nhất của mình, giúp giảm đâu đó 20% chi phí nhiên liệu.
Khách hàng đã đặt mua hơn 4.300 chiếc máy bay.
Airbus đơn giản là đang hoàn toàn lấn át Boeing.
Jim McNerney đã phát hoảng.
Họ cần phát triển một dòng máy bay mới.
Boeing đang nghiêng về phương án thay thế hoàn toàn 737 bằng dòng mới,
nhưng việc đó sẽ mất nhiều năm.
Jim McNerney đã đưa ra một quyết định hết sức vội vàng.
McNerney quyết định là: "Cứ làm cách đơn giản thôi,
lắp động cơ tiết kiệm nhiên liệu mới cho chiếc 737 đang có đi".
Và thế là 737 MAX ra đời.
Ngay sau khi họ công bố tin đó,
doanh số bán bắt đầu tăng vọt.
…đơn đặt hàng khổng lồ mà Southwest Airlines sắp ký.
Lion Air Group đã mua 50 chiếc Boeing 737 MAX…
Chúng tôi đã nhận nhiều đơn đặt hàng đến mức kín lịch.
Tin rất đáng mừng đối với Boeing.
Điều đó đồng nghĩa với lợi nhuận cho cổ đông.
- Jim McNerney. - Cảm ơn.
Và nhiều tiền cho giám đốc điều hành.
Năm 2015, lúc Jim McNerney rời ghế điều hành,
ông ta đã kiếm được hàng trăm triệu đô
và nhận thêm hàng chục triệu trong gói hưu trí.
Tôi tin lúc rời đi, ông ta đã nghĩ: "Mình làm tốt đấy chứ.
Nhìn giá cổ phiếu bây giờ đi".
GIÁ CỔ PHIẾU CỦA BOEING (2005 - 2015) 67,78 ĐÔ - 140,06 ĐÔ
CẦN GÌ ĐỂ TRỞ NÊN VĨ ĐẠI
Và vì việc cắt giảm chi phí có vẻ thành công
nên kể cả khi ông ta đã rời đi, nó vẫn sẽ tiếp diễn.
Khi McNerney rời cương vị,
hội đồng quản trị bổ nhiệm người kế nhiệm do chính ông ta chọn,
một người tên Dennis Muilenburg.
Trước khi lên nắm quyền, Muilenburg đã theo sát McNerney trong 18 tháng.
Tôi nghĩ là trong thời gian đó, McNerney đã chỉ cho ông ta mọi việc mình làm
giúp mang lại thành công về mặt tài chính, rồi dặn ông ta là: "Cứ làm tiếp thế nhé".
Ông ta đã nghe lời.
Cổ phiếu của Boeing tiếp tục tăng mạnh.
Ông có bất ngờ không? Khi thấy giá cổ phiếu tăng phi mã như thế ấy.
Tôi nghĩ là tôi không bất ngờ. Chúng tôi đã cam kết sẽ tăng sản lượng.
Chúng tôi đang thực hiện đúng cam kết.
- Chắc thế xứng với mức định giá cao hơn. - Tôi cũng nghĩ vậy.
Ta sẽ nhắc nhiều đến mảng thương mại…
Lúc Muilenburg lên nắm quyền, tôi đã nghĩ là: "Ừ, chẳng khác gì đâu".
Thực tế, mọi thứ còn tệ đi.
NAM CAROLINA NHÀ MÁY DREAMLINER
Một hôm, tôi bị gọi xuống khu Dreamliner.
Bọn tôi phát hiện ra vô số mạt kim loại
bám trên hệ thống dây điện dưới sàn máy bay.
Trong lúc họ lắp các tấm sàn,
ren trên các chi tiết liên kết đã bị cạo tróc.
TRÓC REN
Rồi theo thời gian, những mạt kim loại đó sẽ rung lắc rồi rơi xuống bên dưới
và gây chập hệ thống dây điện.
Từ lâu ta đã biết một vụ chập điện nhỏ cũng có thể làm rơi cả máy bay.
Swissair 111, chúng tôi thấy có khói trong buồng lái…
2/9/1998
…yêu cầu quay đầu hạ cánh khẩn cấp.
Chuyến bay Swiss Air 111 từng có một dây điện bị mài mòn ở hệ thống giải trí,
gây ra hỏa hoạn khiến cả máy bay rơi. Tất cả người trên khoang thiệt mạng.
Ta ở độ cao tầm hơn 1.800 mét, bay vòng trên khu vực xác máy bay.
Chuyến bay TWA 800 từng có một dây điện bị mài mòn trong thùng nhiên liệu
và nổ tung trên không.
Có đâu đó cỡ 20.000 chi tiết liên kết như thế trên một chiếc 787 Dreamliner.
Nghĩa là khả năng có 60.000 mạt kim loại rơi vãi, rung lắc quanh hệ thống dây điện.
Tôi bèn báo lên sếp của tôi.
Nhưng ông ta bảo: "Dọn sạch đống đó thì tốn kém và mất thời gian lắm".
Thế sẽ phải trả giá bằng bao nhiêu tiền và thời gian
nếu một trong mấy cái máy bay đó rơi cùng 350 người trên khoang?
Tôi bảo: "Tôi không ký xác nhận cho máy bay này,
nói nó an toàn, đủ điều kiện bay đâu".
Mà họ không muốn nghe.
Sau đó, cứ khoảng bốn hoặc sáu tháng là họ lại điều chuyển tôi, chỉ để gây khó dễ.
Mỗi lần bị điều chuyển đến khu vực khác, tôi lại phát hiện ra vấn đề nghiêm trọng.
Tôi muốn hỏi ý anh. Bố mẹ vợ tôi sắp bay trên một chiếc này.
Có an toàn không?
NHÀ MÁY DREAMLINER Ở NAM CAROLINA
Họ là bố mẹ vợ anh thôi mà.
- Là anh thì anh có bay không? - Không.
Tôi có một suất đi nghỉ miễn phí đấy.
- Hôm nào? - Nhưng anh phải bay trên chiếc 787.
- Khỉ gió. - Sao?
Thôi, chẳng dại gì mà đi nghỉ bằng 787.
Anh biết dòng 787 đang bị làm sao không?
Bị làm sao?
Kể không xuể đâu!
Mơ mà tôi lên cái máy bay này.
Vì tôi lạ gì, chất lượng của cái của nợ này tệ kinh khủng.
Charleston là nhà máy đầu tiên
mà tôi từng biết là có chuyện phần lớn những người lắp ráp máy bay
không dám bay trên nó.
Nếu người của bạn còn không đủ tự tin để bay trên sản phẩm do họ làm ra,
sao bạn vẫn cho nó xuất xưởng để chở hành khách?
Bọn tôi chỉ nghĩ là
nhà máy ở Charleston có văn hóa làm việc khác hẳn so với ở Seattle này.
Nhưng đến năm 2015 thì hồi chuông báo động đã vang lên
khi tôi phát hiện ra là có một số trục càng đáp bị ăn mòn của chiếc 787
mà trước đó bọn tôi đã loại bỏ,
rồi phun sơn đỏ cùng chữ "phế loại" lên trên,
lại được đưa vào sử dụng trở lại trên dây chuyền sản xuất Dreamliner.
Các linh kiện đó gần như đã bị mục hỏng.
Khi bắt đầu điều tra, tôi phát hiện ra có nhiều linh kiện đã bị loại bỏ
vẫn được lắp trở lại máy bay trong suốt nhiều năm.
CHẤT LƯỢNG NHÀ CUNG CẤP
DỪNG LẠI! HOẠT ĐỘNG NÀY KHÔNG ĐƯỢC PHÉP
LINH KIỆN HỎNG
Ta sẽ không biết được quy mô
là bao nhiêu linh kiện như thế đã được lắp lên máy bay.
Boeing đã bàn giao hơn 1.200 chiếc Dreamliner.
Đội bay đó đang được khai thác tại hơn 85 quốc gia
và đã phục vụ một tỷ lượt hành khách.
Sau đó, bọn tôi đã tiến hành điều tra nội bộ.
LINH KIỆN PHẾ LOẠI ĐƯỢC DÙNG LẠI
Không một quản lý nào bị sa thải, bị bỏ tù hay bị đình chỉ.
Cứ như chuyện thường trong công việc vậy.
Tôi không rõ chuyện đó ảnh hưởng ra sao đến hàng ngàn máy bay đang khai thác.
Đến giờ thì tất cả chỉ còn là phỏng đoán mà thôi.
Cách Boeing ngày nay đối xử với nhân viên và các quản lý chất lượng
đang hủy hoại cả công ty.
Và điều đó làm tôi sợ.
Sợ chết khiếp.
John hay về nhà với vẻ lo lắng.
Bạn biết đấy, nó bảo: "Con không tin nổi là họ không chịu hiểu".
Về sau, tôi nhìn là biết chuyện đó bắt đầu ảnh hưởng nặng đến nó.
Tôi đã phải cân nhắc rất kỹ chuyện báo lên phòng Nhân sự
vì ở Boeing, khi bạn báo lên phòng Nhân sự là bạn sẽ trở thành mục tiêu.
Từ những gì từng xảy ra trước đó và các vụ việc khác, tôi biết
khả năng cao là Boeing sẽ sa thải tôi ngay tại chỗ.
Họ sẽ tịch thu máy tính của tôi, sẽ tịch thu di động của tôi.
Họ sẽ tịch thu hết tài liệu của tôi.
Thế là tôi sẽ trở thành một nhân viên bị sa thải,
bị cả ngành liệt vào danh sách đen.
Nên tôi rất sợ những gì họ sẽ làm với tôi.
Nhưng bạn đang đẩy hành khách vào tình thế nguy hiểm mà.
Sao chấp nhận được.
Tôi quyết định là tôi sẽ đấu với họ.
Tôi bèn đến phòng Nhân sự. Tôi bảo họ công ty đang vi phạm quy trình.
Phòng Nhân sự bảo: "Ông nói đúng". Nhưng họ chẳng làm gì để khắc phục.
Tôi liền khiếu nại lên bộ phận đạo đức. Chả có gì xảy ra.
Tôi viết thư cho Phó chủ tịch phụ trách Đạo đức doanh nghiệp ở Washington, DC.
Các lãnh đạo cũng chẳng làm gì.
Tôi nộp đơn khiếu nại lên OSHA.
Rồi tôi tìm đến FAA, Cơ quan giám sát và thực thi
để yêu cầu họ xử lý các vấn đề.
Đúng kiểu, có ai quan tâm không vậy?
Hay phải đợi có máy bay rơi thì mới có người bảo:
"Trời ơi, ta nên lắng nghe mới phải"?
MÙNG MƯỜI THÁNG BA NĂM 2019
Tôi vẫn nhớ hôm đó là sáng Chủ Nhật và tôi vừa ngủ dậy.
Hai đứa con tôi đang nằm cạnh tôi. Tôi nghĩ chắc anh ấy sẽ vui
nếu được xem ảnh các con. Thế là… tôi chụp selfie nhanh một tấm
cùng hai đứa
và nhắn là: "Chào buổi sáng nha bố". Kèm theo một đống biểu tượng cảm xúc.
CHÀO BUỔI SÁNG NHA BỐ
KHÔNG GỬI ĐƯỢC
Tôi để ý là tin nhắn đó không gửi đi được
và tôi thấy hơi bất thường.
Nhưng tôi chỉ nghĩ chắc là tại sóng ở Addis Ababa yếu thôi.
Mick đang phải đi công tác, làm rất nhiều công việc cho Liên Hợp Quốc.
Anh ấy luôn có khao khát được giúp đỡ mọi người.
Mấy tiếng sau, tôi cầm điện thoại lên.
Và vẫn chưa thấy anh ấy trả lời.
Nhưng có cả đống cuộc gọi nhỡ từ một người bạn của tôi.
Tôi liền gọi lại cho bạn, anh ấy hỏi: "Naoise, cô xem thời sự chưa?
Vừa có máy bay rơi".
Xong anh ấy bảo: "Mick bay chuyến đó hay sao ấy".
Tôi chỉ đáp: "Không.
Không đâu".
Một chuyến bay của Ethiopian Airlines vừa rơi chỉ ít phút sau khi cất cánh,
tước đi sinh mạng của tất cả 157 hành khách và phi hành đoàn
được cho là có mặt trên khoang.
Cứ như thời gian ngừng trôi vậy.
Người ta đâu thể tự dưng biến mất khỏi đời bạn.
Phút trước họ còn ở đây, phút sau đã không còn nữa.
Nhưng đấy là sự thật.
Anh ấy đã ra đi.
Chắc vì là kỹ sư nên sau đó đầu óc tôi bắt đầu hoạt động.
Và tôi bắt đầu tìm hiểu.
Sáng nay, Boeing đối mặt với hàng loạt nghi vấn về an toàn
vì đây đã là vụ tai nạn thứ hai chỉ trong năm tháng.
Chuyến bay của Lion Air đã rơi xuống vùng biển ngoài khơi Indonesia
cùng gần 200 người trên khoang.
Tôi được biết đấy còn không phải là vụ rơi đầu tiên của dòng MAX.
Máy bay mới toanh mà lại rơi từ trên trời xuống,
bạn biết đấy, tận hai lần à?
Sao lại thế được?
Tôi muốn có câu trả lời.
Lệnh đình chỉ bay khẩn cấp toàn bộ máy bay Boeing MAX 8 và 9.
FAA đã đình chỉ bay các máy bay này đến khi xác nhận chúng an toàn để sử dụng.
Tâm điểm điều tra trong hai vụ tai nạn nhanh chóng dồn vào hệ thống mới tên MCAS.
Phần mềm mạnh MCAS có thể giành quyền điều khiển máy bay khi đang bay.
…khiến các phi công bất lực.
Boeing đã che giấu thông tin quan trọng với FAA,
các khách hàng và các phi công 737 MAX của họ.
FAA ước tính trong vài chục năm tới sẽ có thêm 15 máy bay MAX gặp tai nạn.
Boeing và CEO của họ biết hệ thống lỗi này là rủi ro về an toàn.
Mà họ vẫn bảo công chúng là MAX cũng an toàn như mọi máy bay khác
từng bay trên trời.
Càng tìm hiểu, tôi càng nhận ra
là mọi chuyện quá sai trái
và bọn tôi phải đấu tranh đòi công lý.
KHÔNG CÓ ĐỘNG THÁI GÌ
"HÀNH VI SAI TRÁI HÌNH SỰ"
Các con tôi biết là bố chúng đã lên một chiếc máy bay
và chiếc máy bay đó do những người xấu làm ra.
Con trai tôi hỏi tôi: "Ta có bắt được những người xấu đó không ạ?"
Và tôi đáp: "Mẹ không biết nữa.
Ta phải chờ xem sao".
Sau các vụ tai nạn 737 MAX,
ai ở nhà máy của bọn tôi cũng rơi vào trạng thái bàng hoàng.
Bọn tôi nghiêm túc với việc mình làm,
nhất là chất lượng công việc, vì bọn tôi ký duyệt một sản phẩm đạt chuẩn mà.
Nên… tôi đã suy sụp.
Đợi tôi chút nhé? Xin lỗi.
Theo tôi, về mặt tinh thần, đó là quãng thời gian u ám với tất cả mọi người.
Vì: "Ta đang làm gì đây?
Sao ta lại chọn ngành này? Và sao ta phải vội vàng như thế?"
Nó gây tác động rất lớn.
Ngày nào làm công việc này, bọn tôi cũng đều lo cho hành khách mà. Nên là…
Bọn tôi đau lòng thay cho các gia đình đó,
nhất là khi thấy họ cầm những bức ảnh lớn của người thân.
Ai nhìn cảnh đó cũng sẽ đau lòng thôi,
mà với một nhân viên Boeing thì nó càng đau lòng.
Con gái tôi làm công tác nhân đạo.
Nó đã quyết định cống hiến đời mình vì người khác.
Hôm đấy thật ra là ngày đầu tiên nó đi làm.
Sao chúng tôi lại phải thức dậy để nhận một cuộc gọi
báo là hai con trai của chúng tôi có mặt trên một máy bay vừa bị rơi?
Samya, con gái chúng tôi, đang trên đường đến Đông Phi
để bắt đầu sự nghiệp trong ngành y tế công cộng.
Điều làm tôi phẫn nộ nhất là khi tôi đọc được
lập luận của đám luật sư của Boeing, họ bảo các gia đình đó không đáng được
bồi thường cho nỗi đau đớn và sự sợ hãi mà người thân của mình đã phải trải qua.
Họ nói là sự việc xảy ra quá nhanh nên nạn nhân chưa kịp hiểu có chuyện gì.
Tôi nghĩ rất nhiều đến sáu phút cuối cùng của họ.
Vợ tôi và mẹ vợ tôi biết là họ sắp chết.
Bằng cách nào đó, họ vẫn phải trấn an lũ trẻ trong những giây phút cuối cùng ấy,
dù biết đó là những giây phút cuối của tất cả.
Giá mà tôi được ở cạnh họ.
Tôi cứ bị ám ảnh mãi với việc thi thể của gia đình tôi đang nằm lại Ethiopia,
trộn lẫn với đất, nhiên liệu máy bay và các mảnh vỡ của chiếc máy bay đó.
DENNIS MUILENBURG TỪ CHỐI TỪ CHỨC SAU HAI VỤ TAI NẠN MÁY BAY GÂY CHẾT NGƯỜI
Những tháng sau vụ tai nạn thứ hai,
Muilenburg như ngồi trên đống lửa.
Cuối cùng thì đến tháng Mười Hai năm 2019, Muilenburg bị sa thải.
BOEING SA THẢI GIÁM ĐỐC ĐIỀU HÀNH DENNIS MUILENBURG
Nhưng dù ông ta lãnh đạo trong thời gian xảy ra hai vụ tai nạn thảm khốc
khiến hàng trăm người thiệt mạng, ông ta vẫn kiếm về tầm 120 triệu đô nhờ làm CEO
và rời đi với gói hưu trí trị giá khoảng 60 triệu đô.
Ông ta lập tức được thay
bằng Dave Calhoun, chủ tịch hội đồng quản trị.
Calhoun là một nhà điều hành kỳ cựu.
Thời điểm đó, ông ta ngồi trong hội đồng quản trị đã mười năm.
Boeing bước sang kỷ nguyên mới.
David Calhoun sẽ tiếp quản vị trí CEO. Bắt đầu từ hôm nay.
Cùng lúc đó, hàng loạt cuộc điều tra đang diễn ra.
Hạ viện đã vào cuộc rất quyết liệt.
Ta không nên đợi đến lúc có thảm kịch
thì mới chịu thay đổi các quy định nếu các quy định vốn đã cần được thay đổi.
Lẽ ra hôm nay ta không phải có mặt ở đây.
Bộ Tư pháp cũng tiến hành điều tra để xem xét khả năng khởi tố hình sự.
Chẳng ai biết Boeing sẽ đối mặt với những hậu quả pháp lý nào.
MÙNG BẢY THÁNG MỘT NĂM 2021
Hôm đó là hai năm sau khi cuộc điều tra về các vụ tai nạn của dòng MAX bắt đầu.
Tôi đang ở nhà mẹ chồng tôi và bọn tôi nói chuyện về Mick.
- Thời sự đang phát ở phía sau. - Chúng tôi có tin nóng về Boeing.
Tự dưng họ nhắc đến Boeing, và bọn tôi hơi khựng lại
rồi lắng nghe.
Boeing đã ký một thỏa thuận hoãn truy tố liên quan đến vụ việc 737 MAX.
Tôi đúng kiểu: "Cái quái gì cơ? Là sao?"
Thỏa thuận hoãn truy tố là cái gì chứ?
Về cơ bản, cáo buộc đó sẽ được hủy bỏ sau ba năm
nếu Boeing tuân thủ mọi điều khoản trong thỏa thuận này.
Nói cách khác, điều này gần như chấm dứt cuộc điều tra hình sự
mà Bộ Tư pháp đang tiến hành về những hành vi của Boeing.
Tôi ngớ ra: "Sao lại thế được?" Tận 346 mạng người đã mất.
Máy bay mới tinh rơi từ trên trời xuống.
Chắc chắn là phải có ai làm gì sai chứ. Sao lại thế này được?
Điều này cũng chấm dứt khả năng các lãnh đạo của Boeing sẽ bị truy cứu à?
Có vẻ là vậy.
"Ta sẽ bắt họ nộp phạt. Ta sẽ bảo họ là họ đang trong thời gian thử thách.
Nếu sau ba năm họ thật sự 'ngoan' thì coi như được xí xóa.
Sẽ như chưa có chuyện gì".
Lẽ ra giám đốc điều hành đó phải bị truy tố.
Nhưng họ lại ghi là ban lãnh đạo cấp cao không hề biết chuyện gì đang diễn ra.
Trong đó có một vài điều khoản quy định những nghĩa vụ mà Boeing phải đáp ứng.
Thật không thể tin nổi
là có người lại không bị trừng phạt sau khi khiến 346 người thiệt mạng.
Thật sự là… Thật sự đau đớn.
Thỏa thuận nhận tội đó khiến bọn tôi phẫn nộ.
Các gia đình đó không hề đòi được công lý.
Hình phạt đó là hoàn toàn chưa đủ nghiêm khắc đối với Boeing.
Họ làm cho có rồi tiếp tục như chưa có chuyện gì.
BOEING DÀN XẾP VỤ VIỆC
Mức phạt đó chẳng là gì với Boeing.
Phải thật sự có người nhận án tù thì họ mới chịu dừng những hành vi của mình lại.
Bạn biết đấy, nhiều cơ quan chính phủ cứ nghĩ là: "Trời ạ,
ta mà còng tay giải một người bọn họ đi
thì cả cái công ty, cả cái lâu đài cát đó sẽ đổ sụp mất".
Không, bạn còng tay giải người ta đi thì họ mới bắt đầu chịu nghĩ kỹ trước khi làm.
Bạn còn chưa bắt người ta chịu trách nhiệm thì họ vẫn sẽ chưa chịu thay đổi.
Tôi có cảm giác là tôi phải làm gì đó.
Và có một số gia đình cũng đã sẵn sàng đứng lên đấu tranh.
- Chào cô. - Xin chào.
Cách duy nhất để bọn tôi truy cứu các CEO
là chứng minh là Boeing đã vi phạm các điều khoản
trong thời gian thử thách.
Chứng minh là họ đã không cải thiện được tiêu chuẩn an toàn của mình.
Và bọn tôi có ba năm để làm việc đó.
THÁNG MỘT, 2021 - THỎA THUẬN HOÃN TRUY TỐ HẾT HIỆU LỰC SAU BA NĂM
Tháng nào các gia đình cũng họp qua mạng.
Bọn tôi theo dõi những sai sót về an toàn của Boeing.
Luôn có những sự cố mới.
Ở Mỹ có một quy trình báo cáo.
Mỗi khi một máy bay gặp sự cố,
nó sẽ được đưa vào hệ thống và công chúng sẽ xem được.
Hôm qua có một chiếc MAX phát báo tình trạng khẩn cấp ở Rome
và một chiếc khác cũng phát báo tình trạng khẩn cấp ở Ấn Độ.
Bọn tôi tìm kiếm những điểm lặp đi lặp lại
và thấy có rất nhiều sự cố xảy ra với các máy bay mới tinh.
Sự cố về hệ thống điện, sự cố về điều áp,
năm hai mô tơ điều chỉnh cánh ổn định bị lỗi…
Toàn là hệ thống an toàn then chốt.
Boeing gặp lỗi sản xuất vách ngăn áp suất phía sau.
Sự cố về điện ở bảng điều khiển thiết bị chính.
Một cánh quạt của động cơ bên phải bị nứt gãy.
Tự dưng chúng tôi nghe thấy một tiếng nổ lớn.
Một lỗ thủng bị xé toạc trên nóc máy bay giữa chuyến bay của Southwest Airlines…
FAA phát khuyến cáo, nói nếu để hệ thống chống đóng băng động cơ hoạt động
khi đang bay trong điều kiện trời quang từ năm phút trở lên,
động cơ có thể bị bung rời hẳn ra.
Tôi phải dán một tờ giấy nhớ lúc bay
để nhắc mình: "Tắt hệ thống chống đóng băng động cơ đi",
vì máy bay chẳng có cảnh báo nào khác.
PHÁT BÁO TÌNH TRẠNG KHẨN
KHOANG HÀNH KHÁCH NGẬP KHÓI
Bọn tôi nhận ra đây không chỉ là vấn đề phần mềm của dòng máy bay MAX.
Đang có những vấn đề vô cùng nghiêm trọng trong khâu sản xuất.
Bọn tôi phải xem xem ở các nhà máy của Boeing đang có chuyện gì.
John Barnett chẳng mong gì hơn
là được thấy một sản phẩm chất lượng xuất xưởng.
Nhưng dường như ông ấy lại đang bị chống đối thay vì được ủng hộ.
John đã nêu ra quá nhiều vấn đề, gióng lên quá nhiều chuông cảnh báo
từ bên trong công ty, đến mức cuối cùng họ quyết định là
sẽ điều ông ấy đến nơi mà ông ấy không tác động được đến quy trình sản xuất nữa.
Chứng kiến chuyện John đã trải qua…
đau lòng lắm.
BARNETT BỊ TRẢ ĐŨA
ÔNG ĐƯỢC THÔNG BÁO LÀ MÌNH SẼ PHẢI "NGỒI DỰ BỊ"
Nhiều quản lý đã mắng nhiếc tôi.
Đợt đánh giá hiệu suất làm việc, tôi bị hạ xếp loại
và bị cắt giảm lương vì ghi lại lo ngại về chất lượng thành văn bản.
Họ nói toẹt ra là họ không muốn có gì bị ghi thành tài liệu
để họ còn chối bỏ được trách nhiệm.
Họ nói nguyên văn thế đấy.
BỊ LIỆT VÀO DANH SÁCH ĐEN VÀ BỊ CẤM CHUYỂN SANG VỊ TRÍ KHÁC
Sau đó thì họ đưa tôi vào cái gọi là kế hoạch hành động khắc phục.
BỊ ĐE DỌA SA THẢI
Đại khái là bạn sắp bị đuổi.
Sự căng thẳng, sự nhục nhã và thái độ thù địch nhắm vào tôi,
tất cả… Chúng làm tôi kiệt quệ.
Đang từ chỗ có 30 năm trong ngành
và luôn được coi là người được mọi người tìm đến khi cần,
ngay hôm sau, bạn bỗng biến thành thứ cặn bã của cả tổ chức.
Sao có thể chấp nhận điều đó?
Thế là cuối cùng tôi đành về hưu.
Nhưng sau khi rời đi, tôi biết là những vấn đề đó sẽ vẫn tồn tại.
Điều đó cứ canh cánh trong lòng tôi.
Có khi lẽ ra tôi nên đi gặp chủ tịch của Boeing thay vì chỉ phó chủ tịch.
Bạn không thể ngừng nghĩ đến những chuyện như thế.
"Có làm được gì khác đi không?"
Một hôm tôi ngồi nghĩ: "Giờ mình phải làm gì nhỉ?"
Và có hai phương án, hoặc là "ngồi im, im miệng",
hoặc là tìm đến bên ngoài Boeing.
Ta đang nói đến máy bay, mạng người, hành khách mà.
Sao tôi ngồi im và bỏ qua được.
Tôi sẽ không ngồi im và im miệng đâu.
John Barnett nói ông từng làm cho Boeing 32 năm và sẽ tố giác công ty cũ của mình.
Tất cả chỉ xoay quanh tiến độ, phải làm cho nhanh và làm cho xong.
"Cho máy bay đi đi. Ta chậm tiến độ rồi".
Tôi biết bên trong máy bay có những gì, và chúng làm tôi thấy sợ.
NHỮNG NGƯỜI TỐ GIÁC Ở BOEING
Tôi thật sự nghĩ việc cực kỳ quan trọng là những hoạt động đang diễn ra
trong lòng Boeing phải được công bố cho người có thể bị ảnh hưởng tính mạng.
Bạn biết đấy, ý là, nhìn vụ 737 MAX đi.
Những mạng sống đó, những gia đình đó…
Tôi vẫn kể chuyện của tôi là vì thế. Ai đó phải can thiệp và giải quyết thôi.
Trong quá trình điều tra…
bọn tôi được biết là có một nhóm công nhân nhỏ
đã lên tiếng nói là đang có nhiều vấn đề trong khâu sản xuất
ở nhà máy của Boeing,
là ở đó hết sức hỗn loạn.
Vài người trong số đó đã trực tiếp liên hệ với bọn tôi.
Chúng tôi vinh dự được đồng hành với nhiều người ở đây đã vài năm qua.
Đã có rất nhiều…
Bọn tôi bắt đầu liên lạc nhiều với những người tố giác.
Giai đoạn đó, bọn tôi gần như đã lập ra một nhóm.
Đã có rất nhiều buổi họp với họ,
có những buổi là trực tiếp, có những buổi là qua mạng.
Bọn tôi không thể khoanh tay ngồi nhìn.
Vì với tư cách các gia đình, bọn tôi cần cảm thấy người thân không ra đi vô nghĩa.
Đồng thời còn vì, chỉ công lý và sự quy kết trách nhiệm thực sự
mới ngăn được chuyện tương tự xảy ra trong tương lai.
Anh nghĩ lần này ta sẽ ở đó bao lâu?
- Buổi họp ấy ạ? - Ừ.
À, chắc là thêm ba, bốn tiếng nữa.
Sau đó, bọn tôi bắt đầu tham gia các buổi họp với FAA.
FAA là Cục Hàng không Liên bang.
Nhiệm vụ của họ là đảm bảo máy bay được thiết kế, sản xuất một cách an toàn.
Một phần quan trọng trong trách nhiệm của họ là giám sát và thanh tra Boeing.
THÁNG NĂM NĂM 2022
Khoảng hai năm nữa là thỏa thuận hoãn truy tố đó sẽ hết hiệu lực.
Thế là tuần nào bọn tôi cũng báo với FAA
là vẫn còn vô cùng nhiều vấn đề.
Ta đang liên tục thấy các sự cố xảy ra với các máy bay mới tinh,
trong khi máy bay cũ hơn thì lại không bị. Quá điên rồ khi họ chưa khắc phục việc đó.
Nhưng thời điểm đó họ trả lời là: "Cô không phải lo đâu.
Boeing đã thay đổi cách làm, họ lại là một công ty uy tín rồi".
BOEING NỖ LỰC KHÔI PHỤC VĂN HÓA AN TOÀN
Chúng tôi sẽ công khai mọi vấn đề để khi mọi thứ có hơi đi chệch hướng
thì chúng tôi sẽ chủ động xử lý được cùng toàn thể nhân viên và công chúng.
Nhiều người đã hy vọng là Calhoun sẽ giúp công ty xoay chuyển được tình hình.
CEO của Boeing, ông đã đề cập đến định hướng…
Bọn tôi cần ai đó tạo ra thay đổi.
Mong ông ta là người sẽ đem đến thay đổi trong công ty.
Dave Calhoun đã cam kết là sẽ chấn chỉnh các quy trình.
Họ tái cơ cấu bộ phận kỹ thuật, lập chức danh Giám đốc An toàn.
Đủ các vị trí chiến lược khác nhau nhằm giúp họ đảm bảo
chuyện cũ không lặp lại.
Họ xây dựng một hệ thống để cấp lãnh đạo lắng nghe tình hình ở nơi sản xuất.
Chào mừng đến với cuộc họp qua điện thoại của công ty Boeing.
Chúng tôi sẽ khuyến khích và khen thưởng các nhân viên dám lên tiếng
để làm chậm tiến độ nếu cần.
LÊN TIẾNG
Chương trình Speak Up sẽ giúp các nhân viên dễ dàng
nhận diện các vấn đề về đạo đức,
các hành vi sai trái và những lo ngại về an toàn để hành động nhanh hơn.
Đã có lúc chúng tôi không còn giữ được sự minh bạch.
Và nó là thứ chúng tôi sẽ phải giành lại, vì nó nói lên niềm tin
mà thế giới dành cho chúng tôi.
Tin nóng. Boeing 737 MAX sẽ được phép bay trở lại.
Sáng nay, FAA vừa dỡ lệnh đình chỉ bay.
Công ty này đã nỗ lực cải thiện phần mềm,
máy tính và việc đào tạo phi công cho dòng MAX.
Quý vị đang bay trên chiếc Boeing 737 MAX.
Tại khoang hành khách American Airlines,
hành khách đang vỗ tay chào đón một chương mới về an toàn của 737 MAX,
khi chuyến bay nội địa đầu tiên lao vút khỏi đường băng.
Tôi rất tự hào về đội ngũ của chúng tôi và về chiếc máy bay đó.
Nó là một cỗ máy phi thường và an toàn không kém gì mọi máy bay khác đang bay.
Sau khi số máy bay đó được gỡ lệnh đình chỉ bay,
tôi đã tin là dòng MAX an toàn rồi.
Nó bay được an toàn rồi.
Một cú hích lớn đối với Boeing và dòng 737 MAX.
…một đơn hàng hàng tỷ đô đến từ Southwest Airlines.
Ryanair đã đặt mua 75 chiếc MAX.
…dự kiến tăng sản lượng sản xuất 737 MAX.
Tối nay, khu vực sân đỗ và khai thác đều rất nhộn nhịp.
CEO của Ryanair khẳng định dòng MAX
giờ là dòng máy bay an toàn nhất trong lịch sử hàng không.
Sau khi dòng MAX được bay trở lại,
toàn bộ bầu không khí thay đổi.
Boeing lại quay về với cách làm cũ.
Lại đến lúc kiếm tiền rồi. Đẩy chỗ máy bay đó đi và lấy tiền về thôi.
Khối lượng công việc bùng nổ.
Giờ tôi phải phụ trách số máy bay gấp tầm mười lần số tôi thường phụ trách.
Lại là một cuộc chạy đua hỗn loạn, bị chi phối bởi tiến độ.
Bọn tôi đã gặp vô số vấn đề.
Bọn tôi đếm được cỡ 50.000 linh kiện đã vượt qua khâu kiểm soát chất lượng
và lọt được lên máy bay.
Có cả các linh kiện trọng yếu đối với an toàn bay.
Tôi bèn báo cáo chuyện đó thông qua chương trình Speak Up.
VẤN ĐỀ MANG TÍNH HỆ THỐNG
Nhiều hồ sơ ghi nhận điểm không phù hợp của tôi vẫn chưa khép lại,
và thường là vì linh kiện đó đã thất lạc.
Trưởng hội đồng xem xét vật tư của bọn tôi sau đó quyết định
xóa luôn các hồ sơ không phù hợp ấy.
Đó là hành vi phạm pháp. Việc đầu tiên tôi làm là báo qua hệ thống Speak Up.
LIÊN HỆ BÊN ĐẠO ĐỨC
Bọn tôi phát hiện ra rất nhiều lỗi ở các vị trí ghép nối
giữa các bộ phận với nhau.
Tôi đã báo cáo chuyện đó qua Speak Up.
Nhưng tôi nhớ là không người tố giác nào dám báo cáo qua Speak Up quá một lần.
Vì vừa báo cáo một cái là bọn tôi bị trả đũa liền.
Sếp tôi ra chỗ bàn làm việc của tôi và mắng tôi té tát.
Ông ta dọa: "Là người khác mà dám nói như ông vừa nói thì tôi giết rồi".
Tôi đã nói gì?
Tôi chỉ nói là bọn tôi phải xem xét lại các nguyên tắc kỹ thuật cơ bản thôi mà.
Họ cố đưa tôi vào diện xử lý kỷ luật,
với lý do là tôi không nghe theo cấp trên trong lúc làm việc.
Cố vấn phụ trách đạo đức gọi tôi và bảo: "Merle, ông sẽ bị nhắm riêng
và bị đem ra làm gương đấy".
Quản lý cấp cao của tôi thì bảo: "Ông đang mắc phải 12 lỗi này,
tôi cho ông 30 ngày để khắc phục, không là tôi đuổi ông".
Tôi bắt đầu lưu lại mọi tài liệu liên quan đến các vấn đề về an toàn.
VIỆC ĐƯA CÁC LINH KIỆN MÁY BAY PHẾ LOẠI LÊN MÁY BAY
Tôi nghĩ bụng:
"Mình không muốn liên hệ với báo chí".
Vì bọn tôi từng chứng kiến qua việc tố giác rồi,
bạn sẽ mất việc, bạn sẽ mất đi cộng đồng của mình.
Tôi đã tố giác nội bộ trong mấy năm,
chứ tôi không hề muốn công khai.
Vì suy cho cùng, tôi chỉ là một nhân viên thôi. Tôi sẽ bị vùi dập mất.
Nhiều đồng nghiệp của tôi quá sợ nên không dám lên tiếng,
kể cả trong nội bộ công ty.
"LÊN TIẾNG"
Nhưng khi đã thấy một vấn đề có thể cướp đi sinh mạng con người
thì tôi sẽ lên tiếng đến khản cổ mới thôi.
Nên tôi vẫn tiếp tục theo đuổi vụ việc.
Và cuối cùng, họ tống cổ tôi ra khỏi chương trình Dreamliner.
Rồi một hôm, tôi bị rạch lốp xe.
Không biết thủ phạm là ai,
nhưng tôi nghĩ đấy là một lời cảnh cáo.
Mọi thứ hơi nghiêm trọng hơn so với những gì tôi tưởng.
Vụ đó đã làm tôi hoang mang.
Hôm nào tôi cũng giật mình tỉnh giấc lúc ba giờ sáng vì gặp ác mộng.
Và thời điểm ấy, tôi đã phải gặp cùng lúc ba nhà tâm lý học khác nhau
chỉ để vượt qua được nỗi ám ảnh đó.
Quá nhiều mạng sống đang bị đe dọa.
Tôi hay mơ thấy ác mộng, thấy máy bay rơi ngay sát mình.
Có lần lúc ngủ,
máy bay rơi gần tôi đến mức tôi cảm nhận được sức nóng từ chúng.
Tôi lo đến mất ngủ.
Tôi mong không có vụ tai nạn nào liên quan đến máy bay MAX nữa,
nhưng nỗi lo ấy vẫn làm tôi mất ngủ.
Cứ hết lần này đến lần khác thất bại, rồi hết lần này đến lần khác bị phản bội,
tất cả dần khiến bạn kiệt quệ.
Tôi thấy bất lực.
Các công nhân hoàn toàn sẵn sàng lên tiếng trước công chúng,
nhưng họ sợ sẽ mất việc.
Họ còn… nhiều năm sự nghiệp mà.
Họ không dám đánh đổi bằng việc bị đuổi khỏi vị trí mình đang làm.
Rõ ràng là đã tồn tại một thứ văn hóa sợ hãi.
CHARLESTON, NAM CAROLINA
Sau khi rời Boeing, John vẫn tiếp tục chứng kiến đủ các vấn đề,
khiến ông ấy rất dằn vặt.
Thế là bọn tôi đã khởi kiện.
Vụ kiện John Barnett chống lại Boeing
xoay quanh việc ông ấy phải làm việc ở một môi trường thù địch,
bên cạnh đó là những cáo buộc rằng Boeing đã trả đũa ông ấy.
Ông ấy đã bị thao túng tâm lý suốt nhiều năm,
trong suốt quãng thời gian ông ấy làm việc ở đó.
Ông Barnett, ông đã khai là,
ông ta nói gì, đại loại là sẽ làm ông gục ngã à?
- Ông ta sẽ dồn ép đến lúc tôi gục ngã. - Vâng. Lúc nói vậy, ông ta đùa à?
Chắc chắn là không.
Bọn tôi đã khởi kiện
và bọn tôi phải yêu cầu tòa buộc Boeing cung cấp tài liệu.
Mãi Boeing mới chịu phản hồi.
Những vụ án tố giác là những vụ án rất phức tạp.
Thường thì khi người tố giác công khai lên tiếng,
khi họ bị sa thải,
người sử dụng lao động sẽ thu giữ máy tính xách tay hoặc điện thoại của họ.
Tức họ không có bằng chứng để chứng thực. Chỉ là lời bên này chống lại lời bên kia.
Điều thật sự khiến tình huống của John khác những người khác
là John thật ra đã ghi chép lại tất cả.
Ông ấy nói là tương lai rồi sẽ có ngày
Boeing phải trả giá,
và ông ấy sẽ có bằng chứng để chứng minh họ đã làm sai ở đâu.
Nói về cuộc điều tra hệ thống oxy nhé.
Khoảng tháng Bảy năm 2016
đã xảy ra vấn đề với các bình oxy bị lỗi. Đúng không?
Đúng.
Ông đã phát hiện ra là một số kíp kích hoạt bình oxy
đang không cấp oxy đúng như thiết kế.
Khoảng 15% số kíp không kích hoạt.
Ông đã thực hiện một số thử nghiệm không chính thức
và xác định được tỷ lệ lỗi 15% đó, đúng không?
Không, không hẳn là thử nghiệm không chính thức.
Tôi bảo: "Ta phải xem xét vụ này kỹ hơn đi".
Thế là tôi lấy từ kho ra các kíp kích hoạt mới nguyên,
vẫn còn trong bao bì, rồi gửi chúng đi làm mẫu đối chứng.
Tỷ lệ lỗi thực tế đã tăng lên đến 25%.
Mọi hồi chuông báo động gióng lên. Tôi nghĩ: "Ừ, vấn đề nghiêm trọng đấy".
Giả sử bạn đang bay ở độ cao khoảng 12.000 mét
xong vì lý do nào đó, khoang máy bay
bị giảm áp nghiêm trọng và mặt nạ oxy rơi xuống.
Bạn chỉ có 20 giây để đeo mặt nạ trước khi bắt đầu rơi vào tình trạng thiếu oxy,
việc đó thật sự có thể gây tổn thương não, nhiều trường hợp thậm chí dẫn đến tử vong.
Thử tưởng tượng bạn không nhận được oxy đi.
Giả sử bạn đang ngồi cạnh các con mình. Ai được thở oxy, ai thì không?
BARNETT BỊ CHỈ TRÍCH VÌ ĐÃ GHI NHẬN VẤN ĐỀ NÀY
Trong quá trình ông ghi nhận vấn đề với các kíp kích hoạt bình oxy,
ông không bị ai chỉ trích vì ghi nhận vấn đề đó đúng không?
Thật ra chúng tôi có nhận được một email. Khá là gay gắt.
Ông ta kiểu: "Thôi trò điên khùng này đi". Thái độ của ông ta là kiểu đó. Ông ta cứ…
Chúng tôi không thấy trong email nào ta xem.
- Không phải đây, nhưng cô có bản sao rồi. - Vâng.
John từng nói là phải sau tám, mười, 12 năm
thì những khiếm khuyết đó mới lộ rõ.
Nên ông ấy rất lo ngại về những vấn đề đó,
lo là sau này chúng mới lộ rõ và gây ra thảm họa.
THÁNG 12/2023 - THỎA THUẬN HOÃN TRUY TỐ SẼ HẾT HIỆU LỰC SAU MỘT THÁNG
Thời hạn thử thách ba năm của Bộ Tư pháp còn một tháng nữa là hết hiệu lực.
Bọn tôi đều đã phải trải qua một quá trình mệt mỏi về tinh thần, về tâm lý.
Các buổi họp kéo dài triền miên từ tháng này qua tháng khác.
Tôi thậm chí đã bay đến Washington
để ngồi với Bộ Tư pháp,
để trình bày việc bọn tôi lo ngại là vẫn chưa có gì thay đổi
trong văn hóa của Boeing và ở các nhà máy của Boeing.
Bọn tôi đã ngồi với Glenn Leon, trưởng bộ phận về gian lận.
Xong ông ta bắt đầu đọc từ một tờ giấy viết sẵn.
Thế là bọn tôi kiểu: "Từ từ, những chuyện bọn tôi muốn nói thì sao?"
Ông ta ra vẻ hơi bực mình.
Xong ông ta lại đọc tiếp, cứ như bọn tôi chưa hề nói gì.
Bọn tôi có cảm giác rất rõ là Bộ Tư pháp đang cố bảo vệ Boeing.
Chúng tôi đến phòng xử án,
Bộ Tư pháp cùng luật sư của Boeing tụm lại ở một bên phòng xử án,
nói chuyện với nhau, còn chúng tôi thì đứng ở bên kia.
Cứ như chúng tôi mới là tội phạm.
Khi bạn nhìn số luật sư đã chuyển từ Boeing
sang Bộ Tư pháp và từ Bộ Tư pháp
sang hãng luật của Boeing,
bạn sẽ nhận ra đó hoàn toàn là sự cấu kết chính trị.
HỢP CHỦNG QUỐC HOA KỲ - NGUYÊN ĐƠN KIỆN CÔNG TY BOEING - BỊ ĐƠN
Giờ thì thỏa thuận hoãn truy tố sắp hết hiệu lực rồi.
Chẳng còn hy vọng. Chẳng có công lý.
Sẽ không bao giờ có ai bị quy kết trách nhiệm. Thôi bỏ đi. Về nhà thôi.
Có vẻ Bộ Tư pháp không hề quan tâm đến việc loại bỏ những kẻ phạm tội.
Họ chỉ quan tâm đến việc khép lại vụ án này bằng mọi cách mà thôi.
Họ sẽ cho phép kẻ phạm tội được ở lại và làm những gì…
Và sẽ chẳng ai rút ra được bài học gì hết.
Hiện chúng tôi đang cho thấy được là có vô vàn vấn đề
liên quan đến chất lượng sản xuất. Bao giờ thì vụ tai nạn tiếp theo sẽ xảy ra?
Tôi mong nó sẽ không xảy ra. Nhưng đó là thực tế ta đang phải đối mặt.
MÙNG NĂM THÁNG MỘT, 2024 - THỎA THUẬN HOÃN TRUY TỐ SẼ HẾT HIỆU LỰC SAU HAI NGÀY
Mặt đất, Alaska 1282 gọi,
xin phép lăn đến Charlie 7 20-18.
Được phép đẩy lùi, đường băng 28 trái.
Quy trình khởi động, lăn bánh và cất cánh diễn ra rất bình thường.
Alaska 1282. Đường băng 28 trái, được cất cánh.
Chúc chuyến bay tốt đẹp, Alaska 1282.
Con gái tôi lấy ra đủ thứ đồ vẽ
trong lúc chuyến bay cất cánh.
Con trai tôi đang ngồi trên đùi tôi.
Đứa ba tuổi ngồi ở giữa. Còn đứa năm tuổi ngồi cạnh cửa sổ.
Máy bay đang lấy độ cao.
Tôi vẫn nhớ là đã nhìn sang vì muốn xem xem gia đình mình có ổn không.
Seattle, Alaska 1282, đang ở 3.300 mét, tiếp tục leo lên 4.500 mét.
Alaska 1282, Seattle Center, tiếp tục leo lên và duy trì độ cao 7.000 mét.
Tôi nghe thấy một tiếng rít chói tai.
Sau đó là… một tiếng "ầm".
Alaska 1282 phát báo tình trạng khẩn cấp. Chúng tôi đang hạ xuống 3.000 mét…
Mặt nạ oxy rơi xuống gần như ngay lập tức, tôi nhận ra có chuyện gì đó rất không ổn.
Chúng tôi phải hạ độ cao.
CHẢY MÁU TAI
Tôi lập tức bị mất phương hướng,
nhưng quay được đầu lại ngay. Và trước mắt tôi là…
bầu trời.
Tôi đã sốc điếng người.
Tôi kẹp chân đứa một tuổi giữa hai chân mình và ghì chặt nó xuống.
Nó la hét không ngừng.
Lúc tôi đeo mặt nạ vào thì không thấy có luồng khí.
MẶT NẠ OXY CÓ VẺ KHÔNG HOẠT ĐỘNG
Tôi thử thở lại. Vẫn không có oxy.
TIẾP VIÊN ƯU TIÊN HỖ TRỢ TRẺ EM
MẶT NẠ KHÔNG HOẠT ĐỘNG
Xong tôi nhìn sang chỗ con gái tôi,
thấy tóc nó bị giật ngược ra sau.
Nó ngồi cách lỗ hở đó hai hàng ghế.
Bọn tôi đã nghĩ là tấm ốp tiếp theo cũng sẽ bung ra
và bọn tôi sẽ không sống sót nổi đến cuối chuyến bay đó.
CON KHÔNG RÕ CÓ CHUYỆN GÌ, NHƯNG CÓ VẤN ĐỀ RỒI
Oxy đã cạn.
Bọn tôi lại bắt đầu thấy chóng mặt và mắt tôi bắt đầu mờ đi.
Cả hai đứa con gái tôi đều nhìn tôi, sợ chết khiếp.
Tôi không dám bảo chúng là sẽ ổn thôi vì chính tôi cũng không chắc.
Tôi nghĩ tôi chỉ còn được ở bên gia đình mình mấy phút nữa thôi.
Thế là tôi với sang và đặt tay lên lưng vợ tôi.
Xong tôi bắt đầu cầu nguyện.
Tôi nhắn tin tạm biệt con trai tôi.
Tôi bảo nó là điều tuyệt vời nhất từng đến với tôi.
CON SỢ QUÁ - CON YÊU MẸ - MÃI MÃI
NẾU CÓ CHUYỆN GÌ THÌ BẢO BỐ MẸ TÔI LÀ TÔI YÊU HỌ GIÚP TÔI NHÉ
CẦU NGUYỆN CHO CON ĐI Ạ
CON KHÔNG MUỐN CHẾT MÀ
Tôi nhìn ra ngoài cửa sổ, máy bay đã hạ xuống dưới tầng mây.
Và bọn tôi đã thở lại được.
Lúc đó tôi mới dám nhìn các con tôi và bảo: "Sẽ ổn thôi".
Chúng tôi xin bắt đầu với tin nóng.
Tin nóng đến từ Oregon.
Hãy xem đoạn phim ghi lại bên trong một máy bay chở khách
khi nó vẫn đang bay này,
sau khi một mảng lớn thân máy bay bị bung ra giữa chuyến bay.
Lúc sự cố Alaska xảy ra,
tôi cũng đang thu thập thông tin như mọi người, không biết vừa có chuyện gì.
Tôi đang ở trong bếp thì điện thoại reo liên tục.
Tôi biết là vừa có chuyện gì đó cực kỳ nghiêm trọng.
Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia đang điều tra vụ việc này.
Nếu đang ở độ cao hành trình thì máy bay đó có thể đã không qua khỏi.
Đây là chiếc máy bay Boeing 737 MAX vừa được chứng nhận.
Thứ đã bị bung ra gọi là tấm bịt cửa thoát hiểm.
Nó không phải là cửa thật mà là tấm bịt ở một vị trí
mà một số hãng hàng không thường lắp thêm cửa.
Tôi điện cho một người quen ở Boeing và bảo người đấy là:
"Sự cố kiểu này là đủ để đình chỉ bay máy bay".
FAA đã đình chỉ bay toàn bộ máy bay 737 MAX 9 ở Mỹ.
…nói là vấn đề này khả năng có tồn tại hoặc sẽ phát sinh ở các máy bay khác.
Boeing phủ nhận trách nhiệm, tuyên bố sản phẩm của họ
"bị bảo dưỡng không chuẩn hoặc sử dụng sai
bởi các cá nhân và/hoặc tổ chức không thuộc Boeing".
Nhiệm vụ của chúng tôi là tìm hiểu chính xác mọi chuyện đã xảy ra.
Boeing đã không cung cấp cho chúng tôi những tài liệu và thông tin
mà chúng tôi nhiều lần yêu cầu trong vài tháng qua.
Họ nhắc đến sự minh bạch, nhưng rõ ràng ít nhất là cho đến giờ,
họ đang không minh bạch về chuyện cụ thể xảy ra với tấm bịt cửa.
Tôi không bất ngờ về sự cố tấm bịt cửa.
Tôi đấu tranh mấy năm trời rồi mà, tôi biết là sẽ xảy ra một chuyện như thế.
Tôi chỉ thấy nhẹ nhõm vì không có người thiệt mạng.
Việc để xảy ra kiểu hỏng hóc đó thật sự là thảm họa.
Tôi nghĩ bụng:
"Không bắt người ta phải chịu trách nhiệm là sẽ bị thế này đây".
Lúc có vụ bung tấm bịt cửa và tôi xem được trên thời sự,
tôi đã đoán chính xác là họ sẽ phát hiện ra điều gì trong cuộc điều tra.
Sự cố tấm bịt cửa bung khỏi máy bay đó
bắt nguồn từ một sai sót trong khâu kiểm soát chất lượng ở nhà máy.
Năm 2023,
một cái máy bay đã đi qua dây chuyền tại nhà máy 737 của Boeing ở gần Seattle,
và nó chính là cái máy bay về sau trở thành Alaska 1282.
Khi đó cả nhà máy đang ở vào tình trạng hỗn loạn
khi Boeing vừa cố phục vụ cho kịp đợt tăng sản lượng của chính họ,
vừa xử lý hoạt động thuê ngoài sản xuất.
Cuộc điều tra phát hiện ra là nhóm phụ trách cửa máy bay của Boeing
đã tháo tấm bịt cửa ra
để sửa những hạng mục mà các nhà cung cấp làm chưa đạt yêu cầu.
Để làm thế, họ buộc phải tháo bốn bu lông cố định.
Và trong báo cáo sơ bộ của họ có một bức ảnh
đặc biệt đáng chú ý.
Bạn thật sự nhìn thấy được ba trên bốn góc của tấm bịt cửa đó.
Và những bu lông cố định cần thiết để giữ tấm bịt cửa đúng vị trí không hề có ở đó.
Chúng không được lắp lại.
Sau đó, cái máy bay ấy đã bay 154 chuyến.
Và mỗi lần nó hạ cánh hoặc cất cánh,
các rung chấn lại làm tấm bịt cửa bị xê dịch từng chút một,
cho đến khi rốt cuộc,
hôm mùng năm tháng Một năm 2024,
nó bung ra.
Tới giờ chúng tôi vẫn chưa tìm thấy tài liệu nào ghi nhận
việc tháo tấm bịt cửa MED bên trái của chiếc 8789.
Đúng.
Người đã thực hiện công việc đó không hề ghi chép gì lại.
Vì sao? Có thể là vì có người muốn làm nhanh cho xong.
Cả cái hệ thống ở đó đã vận hành một cách yếu kém.
Đây là một phen hú vía… quá hú vía.
Hôm nay tại Đồi Capitol,
lãnh đạo FAA khẳng định khâu kiểm soát chất lượng của Boeing rõ ràng đã thất bại.
Thiếu văn hóa an toàn, theo tôi khó mà tạo ra nổi máy bay an toàn.
Mọi thứ mà bọn tôi đã nói suốt bấy lâu, rằng văn hóa của Boeing đang có vấn đề
và số máy bay lỗi đó vẫn đang tiếp tục được khai thác,
đều vừa được chứng minh là đúng.
SỰ CỐ VỠ THÂN MÁY BAY BOEING XẢY RA
Vụ đó xảy ra chỉ hai ngày trước khi thỏa thuận hoãn truy tố hết hiệu lực.
Có thể nói đó là một phép màu, vì không chỉ không có ai thiệt mạng
mà còn vì, giờ thì họ định nói là Boeing đã làm tốt
trong thời gian thử thách kiểu gì đây? Họ không thể.
Bộ Tư pháp thông báo Boeing đã vi phạm thỏa thuận năm 2021,
vốn bảo vệ công ty trước mọi cáo buộc.
Boeing đã phản hồi. "Chúng tôi tin mình đã tuân thủ điều khoản thỏa thuận".
Nhưng câu hỏi lúc này là, hình phạt có thể áp dụng đối với Boeing sẽ là gì?
Xem ra vẫn chưa ai biết.
Tất cả được mở lại.
Cuộc điều tra của Bộ Tư pháp
và việc truy tố hình sự.
Mọi khả năng lại được xem xét.
MÙNG TÁM THÁNG BA NĂM 2024
Những ngày trước khi ông rời Boeing,
ông có nói chuyện với ai về
sự căng thẳng mà ông phải trải qua ở nơi làm việc không?
- Tôi nói chuyện với bác sĩ. - Bác sĩ đã bảo gì ông?
Bà ấy nói là tôi sẽ bị đau tim mà chết,
hoặc là tôi có thể sẽ bị đau tim mà chết vì cái môi trường đó. Ừ.
Buổi khám đó, bà ấy nói là ông có thể bị đau tim mà chết nếu không nghỉ việc.
- Lời khai đó à? - Nếu tôi không rời môi trường đó.
- Vâng. - Phải.
Ta nghỉ mấy phút nhé?
Luật sư của Boeing đã lấy lời khai của ông ấy bảy tiếng đồng hồ liền.
John đã rất mệt mỏi.
Ông ấy nói là ông ấy muốn được về nhà
rồi tiếp tục buổi lấy lời khai vào hôm khác.
Boeing đã phản đối yêu cầu của John.
Đến lúc đó thì John không muốn làm gì
có thể khiến phiên xét xử bị trì hoãn nữa,
nên ông ấy chốt là sáng hôm sau sẽ quay lại luôn và bọn tôi sẽ làm nốt.
Xong ông ấy về lại khách sạn mình ở.
Sáng thứ Bảy, mùng chín tháng Ba,
ngoài trời có bão.
Sấm chớp ầm ầm và mưa xối xả.
Đến mười giờ, bọn tôi vẫn chưa thấy John liên lạc gì.
Nên lúc ngớt mưa, bọn tôi lái xe đến đó.
Trên đường đến khách sạn, bọn tôi đã mong là John
đang gặp sự cố gì đó về sức khỏe thôi, nhưng ông ấy sẽ không sao.
Tôi đã nghĩ chắc là ông ấy đang lên cơn hoảng loạn nặng
hay đại loại thế.
Nhưng lúc bọn tôi bước vào khách sạn… thì người quản lý dẫn bọn tôi vào trong,
và câu đầu tiên cô ấy nói với bọn tôi là: "Chia buồn với các ông ạ".
Bọn tôi đã thật sự bị bất ngờ, bị choáng và xúc động vô cùng
khi bọn tôi được biết là họ đã tìm thấy John bên trong cái xe bán tải của ông ấy…
với một vết thương do đạn bắn vào đầu.
Viên thám tử của cảnh sát nhận định đó khả năng cao là vụ tự sát.
Bọn tôi có quá nhiều câu hỏi,
nên bọn tôi muốn dám chắc là cảnh sát
đã tiến hành điều tra đầy đủ, toàn diện.
Bọn tôi muốn được xem dữ liệu trong di động của ông ấy.
Có nhân chứng nào họ đã thẩm vấn, tôi muốn xem lời khai của nhân chứng.
Và họ đã lấy dấu vân tay bên ngoài cái xe bán tải hay chưa?
Một cựu nhân viên của hãng sản xuất máy bay Mỹ Boeing,
người trở thành người tố giác, bị phát hiện đã chết.
JOHN BARNETT, NGƯỜI TỐ GIÁC BOEING, ĐƯỢC PHÁT HIỆN ĐÃ TỬ VONG Ở MỸ
Tôi có nói chuyện với nó hôm thứ Hai trước đó.
Tôi hỏi nó: "Bao giờ con về?"
Nó bảo: "Họ hoãn buổi họp với con nên con phải ở lại đây ạ.
Con mong được về nhà lắm rồi".
Nó bảo: "Con chỉ muốn được lên giường của con nằm thôi".
Bọn tôi vẫn còn quá nhiều câu hỏi chưa có lời giải đáp.
Bọn tôi chỉ muốn biết là đã có chuyện gì thôi.
Tôi đã bị sốc.
Chẳng ai muốn chấp nhận việc John lại làm thế khi đã sắp sửa
hoàn thành được mục tiêu ông ấy đề ra,
đó là khiến người ta nhận thức được việc Boeing đang bỏ bê khâu chất lượng.
Ông ấy đã đến vạch đích rồi.
Chuyện ông ấy được phát hiện trong xe bán tải như thế,
bạn biết đấy, thật sự không giống như đấy là John, John mà bọn tôi biết.
CHUYỆN GÌ THẬT SỰ ĐÃ XẢY RA VỚI JOHN BARNETT?
Sau đó thì mọi thứ trở nên rất kỳ quái.
Cứ như bị cuốn vào một vũ trụ song song vậy.
Rõ ràng ông ấy phải chịu áp lực bị soi xét rất lớn,
mà có đủ để khiến ông ấy tự sát không? Đấy là điều ai cũng đang muốn biết.
Chúng tôi đang cố xác định mốc thời gian trong cái chết của John Barnett
và xác minh liệu đây có đúng là vụ tự sát không.
Người ta đang đặt ra nghi vấn.
Người ta nói là John đã bị sát hại
hòng bịt miệng những người khác muốn lên tiếng.
ÔNG ẤY BIẾT QUÁ NHIỀU
Ông ấy bảo: "Nhưng tôi mà có mệnh hệ gì thì chắc chắn là không phải vì tự sát".
Tôi biết là ông ấy không tự sát. Không có chuyện đấy đâu.
Vô lý hết sức.
Ừ, chúng tôi cũng thấy thế.
Và cảnh sát thành phố Charleston, điều tra viên tử thi đều đang điều tra.
Chúng tôi đang chờ sở cảnh sát và điều tra viên tử thi
công bố báo cáo về những gì họ tin là đã xảy ra.
Bầu không khí căng thẳng vô cùng.
Đến tôi cũng bắt đầu nghĩ: "Mình không rõ là thật sự đã có chuyện gì nữa".
Lúc tôi biết tin John Barnett qua đời,
tôi đã rất đau đớn.
Nhưng cái thật sự làm tôi tức giận
là việc tôi biết chuyện ban quản lý đã đối xử với ông ấy như thế nào
suốt bao năm trời, vì tôi đồng cảm được với chuyện đó.
Tôi phẫn nộ vô cùng.
Họ đã có cơ hội khắc phục mọi thứ nhưng họ lại chẳng làm gì hết.
Tôi bèn điện cho phóng viên của The New York Times.
Tôi bảo luôn: "Cứ dùng tên tôi đi,
và cho người ta biết là tôi đã cung cấp tài liệu của Boeing cho ông".
CỰU QUẢN LÝ BOEING NÓI CÔNG NHÂN ĐÃ XỬ LÝ LINH KIỆN SAI QUY TRÌNH ĐỂ KỊP TIẾN ĐỘ
Việc công khai lên tiếng đi ngược gần như hoàn toàn với bản tính của tôi.
Tôi không phải là… kiểu người thích xuất hiện trước máy quay.
Roy Irvin sẽ lần đầu tiên công khai lên tiếng trước máy quay.
John Barnett là một ngọn hải đăng.
Hồi tôi mới vào làm ở công ty,
ông ấy luôn dẫn người ta đi đúng hướng.
Giờ ông ấy vẫn đang làm thế.
Roy đang quyết tâm hoàn tất sứ mệnh còn dang dở của Barnett.
Tôi không phải John, mà có người phải tiếp tục đấu tranh chứ.
Gia đình tôi đã lo ngại
trước việc tôi tham gia bộ phim này,
nhưng tôi sẽ làm vì John.
Tôi từng rất sợ.
Nhưng… tôi đã tự hứa với mình
là tôi sẽ lên tiếng dù hậu quả có là gì đi nữa.
Hôm nay tôi có mặt ở đây vì tôi cảm thấy mình phải lên tiếng.
Tôi có những lo ngại nghiêm trọng về mức độ an toàn của máy bay 787 và 777,
và tôi sẵn sàng chấp nhận rủi ro nghề nghiệp để trình bày về chúng.
Chúng tôi vừa được biết là có một người tố giác mới tên là Sam Mohawk.
- Tôi vừa tự biến mình thành mục tiêu. - Thế sao ông vẫn làm?
Vì tôi lo về an toàn. Rốt cuộc thì bạn bè, gia đình tôi bay trên các máy bay đó mà.
Kể từ lúc John qua đời,
đã có hàng chục người tố giác trong ngành hàng không liên hệ với bọn tôi.
Họ đều có những lo ngại chung giống như John Barnett trước đây.
The New York Times phỏng vấn hàng chục nhân viên Boeing cũ và hiện tại,
họ nói chất lượng nhân lực đã "sa sút", quy trình kiểm tra đã "suy yếu"
và tốc độ sản xuất đang được ưu tiên hơn việc kiểm soát chất lượng.
John đã truyền cảm hứng để rất nhiều người lên tiếng.
MÙNG BA THÁNG NĂM NĂM 2024
Ta đang đến văn phòng điều tra viên tử thi quận Charleston để gặp điều tra viên,
bà ấy đã thu được kết luận liên quan đến cái chết của John Barnett.
Họ sẽ công bố kết quả cuộc điều tra của họ,
bao gồm kết quả pháp y và kết quả khám nghiệm tử thi.
Ừ, có rất nhiều câu hỏi.
Hôm nay sẽ đau lòng với gia đình John lắm đấy.
Mọi người nghe rõ hết không?
Có, cảm ơn.
- Chào Rodney. Ông nghe thấy chứ? - Có ạ.
Rồi, chúng tôi đã được thông báo
về một ca tử vong trên xe ở khách sạn.
Chiếc xe đó đã bị khóa và họ đã phải mở nó ra.
Sau đó, chúng tôi đã chụp lại mọi thứ đúng như khi phát hiện.
Sở cảnh sát Charleston đã thu được khoảng 80 dấu vân tay
của John.
Không có gì khiến chúng tôi nghĩ là đã xảy ra giằng co hay chuyện gì tương tự.
Chúng tôi đã lấy được các đoạn phim giám sát của khách sạn,
trong đó chúng tôi có thể thấy John đi vào sảnh
rồi rời khỏi khách sạn lúc 8:37.
Lúc 8:45, chiếc xe bán tải của ông ấy được nhìn thấy đang lùi vào chỗ đỗ.
Không thấy ai lên xe, xuống xe, đến tận lúc các nhân viên ứng cứu tìm thấy ông ấy.
Một trong những câu hỏi vẫn đang bỏ ngỏ
là bà đã xác định được là viên đạn đó có khớp với khẩu súng không chưa?
Rồi. Viên đạn được tìm thấy trên trần xe
khớp với vũ khí của ông ấy.
Theo tôi tất cả đều nhất quán, đó là vũ khí của John,
ông ấy ngồi trên xe mình
và nguyên nhân tử vong là do tự sát.
BÁO CÁO BỔ SUNG VỀ VỤ VIỆC
LOẠI VỤ VIỆC: TỰ SÁT
Quá đau lòng…
khi biết con trai tôi đã phải trải qua những gì, và… tôi có chứng kiến một phần,
nhưng chắc tôi đã không nhận ra là chuyện đó làm nó khổ sở đến mức nào.
- Nếu cần thì bà cứ gọi tôi nhé. - Cảm ơn.
Không có gì ạ.
- Chào bà. - Chào.
Ôm mẹ một cái đi.
Đây là những vật dụng mà sở cảnh sát thành phố Charleston đã trả cho bọn tôi.
Cái máy tính xách tay của John.
Đây là di động của ông ấy.
Và cuốn sổ tay của John.
Và trong này có viết
lá thư tuyệt mệnh mà John để lại
trước khi ông ấy tự sát.
"Boeing chết đi.
Tôi không chịu nổi nữa. Đủ rồi.
Tôi mong lũ khốn đã hủy hoại đời tôi sẽ phải trả giá.
Tôi mong Boeing sẽ phải trả giá.
Chôn úp mặt tôi xuống nhé, để Boeing và bọn lãnh đạo dối trá của chúng
có thể hôn vào mông tôi.
Gửi gia đình và bạn bè tôi, tôi tìm được mục đích sống rồi.
Tôi thanh thản rồi. Yêu mọi người nhiều".
Rồi ông ấy ký tên là John/Mitch, hay còn gọi là Swampy.
Đây là một trong những câu chuyện khiến bạn không ngừng tự hỏi:
"Mình có làm được gì khác đi không?"
Phải.
Nhưng có một điều chắc chắn,
và đó là
có thể Boeing không bóp cò, nhưng Boeing phải chịu trách nhiệm
cho cái chết của John.
Hôm nay, phiên điều trần quốc hội sẽ đưa vấn đề an toàn và chất lượng
của các máy bay thương mại Boeing vào tầm ngắm.
Sau các vụ tai nạn của dòng 737 MAX,
Boeing đã hứa sẽ xoay chuyển tình hình.
Nhưng những người tố giác đã lên tiếng tố cáo với chúng tôi
là trên thực tế, mọi thứ đơn giản là vẫn đâu vào đấy.
Lắp ráp không đúng quy cách,
sử dụng các linh kiện lỗi và hư hại,
những lỗ hổng trong chất lượng sản xuất.
Rõ ràng là ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy việc truy tố là chính đáng.
Chúng tôi ngày càng cảm thấy phải yêu cầu các bên liên quan chịu trách nhiệm.
Và đấy là lý do Dave Calhoun,
CEO của họ, hôm nay sẽ phải lên làm chứng.
Đây là Danielle Moore, con gái tôi. Danielle mới chỉ 24 tuổi
hôm nó qua đời trên chiếc Boeing 737 MAX.
Vâng, tôi là Zipporah Kuria, và tôi đã mất bố tôi, Joseph Kuria Waithaka.
Là cơ quan tham gia triển khai những quyết định quan trọng,
nếu các vị không truy tố, nếu các vị không cho lịch sử thấy được
một bài học thật sự về công lý và chuyện này cứ lặp lại
thì các vị sẽ đối diện với lương tâm mình ra sao?
Các người đã hủy hoại đời con trai chúng tôi
và các người đã giết chết con cái chúng tôi.
Chúng tôi sẽ không bao giờ có cơ hội được nhìn thấy và ôm chúng
như các người đang có với gia đình mình nữa. Trả lời chúng tôi đi.
Đừng đặt lợi nhuận lên trên con người nữa.
Nghĩ đến sáu phút con tôi trút hơi thở cuối cùng trên cái máy bay đó đi.
Đáng xấu hổ.
Sáu phút nó đã gọi tên tôi!
Năm năm trước, 346 con người vô tội đã mất mạng
trong hai thảm kịch có thể ngăn chặn được.
Sau những thảm kịch đó, Boeing đã hứa sẽ thay đổi.
Và trong một thời gian, nhiều người đã tin là Boeing có thể đã thay đổi.
Nhưng rồi đến tháng Một vừa qua,
lớp vỏ ấy thật sự đã… bị thổi bay,
vạch trần sự rỗng tuếch trong lời hứa của Boeing đối với thế giới.
Những vấn đề ta sẽ bàn đến hôm nay liên quan đến sự sống và cái chết.
Và phiên điều trần này
là thời khắc phán xét.
Tôi xin được đặc biệt chào đón một số thành viên
đang dự khán tại đây hôm nay.
Gia đình của John Barnett.
Vicky Stokes, mẹ của ông ấy, và Rodney Barnett, anh trai ông ấy.
Một người tố giác Boeing
đã phải tự sát dưới áp lực khủng khiếp
mà công ty này áp đặt lên ông ấy vì đã nêu lên những cáo buộc về an toàn.
David Calhoun giữ chức chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của Boeing
từ tháng Một năm 2020,
và ông ta khởi nghiệp
tại General Electric, GE, nơi ông ta đã có 26 năm làm việc.
Ông Calhoun, dường như cứ cách vài ngày
là lại có tin tức về vấn đề mới hoặc mối lo ngại an toàn
liên quan đến máy bay Boeing.
Vậy đâu là nguyên nhân gốc rễ của thất bại mang tính hệ thống đó?
Ông định khắc phục thế nào? Và ta nên buộc ai phải chịu trách nhiệm?
Trách nhiệm cuối cùng thuộc về ông hay thuộc về ai khác?
Những nguyên nhân góp phần dẫn đến hầu hết mọi sự cố, ngoài vụ Alaska,
liên quan đến… nhiều yếu tố khác nhau
ở các khâu khi đã bàn giao, như vận hành, bảo dưỡng, vân vân, của một chiếc máy bay.
Vụ Alaska là lỗi sản xuất. Ngoài ra tôi không biết còn vụ nào khác là vì lý do đó.
Các nhà cung cấp các bộ phận và linh kiện,
Boeing đổ tại họ.
Các công nhân đang đứng trước nguy cơ mất việc, Boeing đổ tại họ.
Các phi công lái những chiếc máy bay đó,
Boeing đổ tại họ.
Boeing đổ lỗi cho tất cả,
trừ chính họ.
Phần lớn chuyện này liên quan đến việc nhân lực chưa được đào tạo.
Tôi… Thật sự là chỉ vì thế thôi.
Ông Calhoun, ông đang được nhận mức lương là bao nhiêu?
Thượng nghị sĩ, thông tin đó được công bố đầy đủ ở tài liệu ủy quyền
qua từng năm tôi làm việc ở đây rồi ạ.
Nhưng là bao nhiêu?
- Là một số tiền lớn ạ. - Để tôi nói hộ ông nhé.
Năm nay là 32,8 triệu đô la. Đúng không?
Vâng, đúng.
Tăng 45% so với năm ngoái. Đúng không?
- Vâng, đúng. - Cụ thể là ông được nhận lương để làm gì?
Để điều hành công ty Boeing.
Ừ. Chất lượng có phải là một tiêu chí trong gói đãi ngộ của ông không?
Vì rất nhiều người tố giác đã ra điều trần trước tiểu ban này
và cáo buộc là Boeing đang cắt xén mọi thứ có thể
về chất lượng và an toàn, không chỉ trước đây mà kể cả bây giờ.
Họ cáo buộc là ông đã cắt bỏ các khâu kiểm tra an toàn,
và hiện có ít thanh tra thực hiện việc kiểm định chất lượng hơn.
Họ cáo buộc là khi họ nêu lên các vấn đề và lo ngại
thì họ bị điều chuyển, họ bị trả đũa, họ bị đe dọa bằng bạo lực.
Tôi thấy chuyện đó có giống coi trọng chất lượng đâu.
Nhưng ông lại đang được trả lương những 33 triệu đô la một năm.
GIÁM ĐỐC ĐIỀU HÀNH, BOEING (2020 - 2024) THÙ LAO ƯỚC TÍNH - 101,8 TRIỆU ĐÔ LA
Boeing đang ở vào tình trạng tệ hại hơn bao giờ hết.
Và điều thật sự khó chấp nhận
là những vị lãnh đạo đã đưa ra ngần ấy quyết định
lại sở hữu khối tài sản hàng trăm triệu đô.
Boeing đang rệu rã.
Và cái nhóm rất nhỏ những người đã đẩy công ty đó đến tình cảnh này
lại là những người vào loại giàu nhất thế giới.
Đã có rất nhiều lãnh đạo đến làm việc ở Boeing,
đến làm việc ở các công ty trên khắp nước Mỹ,
họ nghĩ nhiệm vụ của họ là cắt giảm chi phí,
là bòn rút tiền từ chính công ty để tăng lợi nhuận.
Ông đang hút máu nó. Ông đang hút máu Boeing.
Nó từng là công ty Mỹ vào loại vĩ đại nhất.
Nó đã tạo việc làm cho hàng nghìn người ở bang của tôi.
Và ông đang hút máu nó vì lợi nhuận, vì giá trị cho cổ đông,
và ông được khen thưởng vì thế.
Ông được tăng lương, tăng mức đãi ngộ đáng kể.
Nên mọi thứ chỉ đang có lợi cho ông, chứ với người Mỹ thì không.
Nhiều lãnh đạo trong số họ chẳng có chút liên hệ nào với sản phẩm họ làm ra.
Họ được tuyển vì họ có bằng cấp kinh doanh.
…mà các công ty thành công có, còn những công ty thất bại thì không có.
…đang ở mức 47 chiếc mỗi tháng. Chúng tôi sẽ nâng lên 52 chiếc mỗi tháng.
Triển vọng đó đang ngày một vững chắc hơn, và nếu nhận được sự hỗ trợ từ Quốc hội
thì rốt cuộc chúng tôi sẽ đạt được những mục tiêu đó.
Chuyến bay Frontier 2688, đường băng 2-8 trái. Được phép cất cánh.
Đường băng 2-8 trái, được cất cánh.
Boeing thích xử lý các triệu chứng.
Nếu có linh kiện nào đó bung khỏi máy bay hoặc là một động cơ bốc cháy…
thì họ muốn đưa ra giải pháp chữa cháy, để sau đó có thể khoe là họ đã hành động.
Boeing không hề xử lý nguồn bệnh,
đó là mô hình lãnh đạo của họ.
Hướng đến tiền bạc bằng mọi giá,
thay vì tạo ra chiếc máy bay tốt nhất thế giới.
Ở đa số công ty, thứ chịu rủi ro không phải là tính mạng con người.
Nhưng ở Boeing thì là vậy.
Khi chất lượng của Boeing giảm sút,
sẽ có người chết.
Ai cũng cần những chuyến bay an toàn. Ai cũng cần những chiếc máy bay an toàn.
Boeing cần phải chịu trách nhiệm.
BỐN ĐỜI CEO GẦN NHẤT CỦA BOEING ĐÃ NHẬN
TỔNG CỘNG GẦN 500 TRIỆU ĐÔ LA TIỀN THÙ LAO VÀ PHÚC LỢI HƯU TRÍ.
TÍNH ĐẾN THÁNG 3/2026, BỘ PHẬN MÁY BAY THƯƠNG MẠI CỦA BOEING
VẪN CHƯA CÓ LÃI TỪ NĂM 2018, ƯỚC TÍNH LỖ KHOẢNG 40 TỶ ĐÔ TRONG GIAI ĐOẠN ĐÓ.
THÁNG TÁM NĂM 2025, BOEING DÀN XẾP VỤ KIỆN TỐ GIÁC CỦA JOHN "SWAMPY" BARNETT
VỚI SỐ TIỀN KHÔNG ĐƯỢC TIẾT LỘ.
MỘT VỤ KIỆN THỨ HAI VỚI BOEING VÌ CÁO BUỘC VI PHẠM DẪN ĐẾN CHẾT NGƯỜI VẪN CHỜ THỤ LÝ.
THÁNG 11/2025, BỘ TƯ PHÁP HỦY VỤ TRUY TỐ HÌNH SỰ
VỚI BOEING LIÊN QUAN ĐẾN CÁC VỤ RƠI 737 MAX.
BOEING BỊ BUỘC NỘP PHẠT 1,1 TỶ ĐÔ VÀ CAM KẾT
CẢI THIỆN AN TOÀN, CHẤT LƯỢNG, VIỆC TUÂN THỦ.
CHƯA CEO BOEING NÀO BỊ TRUY TỐ.
Họ rất muốn tống khứ bọn tôi.
Nhưng tôi không nghĩ tôi có thể bỏ đi rồi bảo:
"Ta chẳng làm gì được đâu" và giơ tay đầu hàng.
Chưa có công lý, chưa hề có sự quy kết trách nhiệm.
Điều đó khiến tôi tức giận vô cùng.
Nên tôi nghĩ bọn tôi phải tiếp tục đấu tranh.
Không thể để mọi chuyện cứ mãi thế này được.
Phải có sự thay đổi.
SAU KHI BAN ĐẦU TỪ CHỐI THAM GIA BỘ PHIM NÀY,
BOEING ĐÃ ĐỒNG Ý TRẢ LỜI NHỮNG CÂU HỎI CỤ THỂ CỦA CHÚNG TÔI BẰNG VĂN BẢN:
"NHỮNG CÁO BUỘC TRONG PHIM ĐÃ ĐƯỢC ĐƯA TIN RỘNG RÃI NHIỀU NĂM QUA.
ĐẾN NAY, MỘT SỐ VẪN CHỈ LÀ CÁO BUỘC VÔ CĂN CỨ, CÒN NHỮNG VẤN ĐỀ KHÁC
ĐÃ ĐƯỢC BOEING XỬ LÝ THẤU ĐÁO HOẶC ĐANG TIẾP TỤC ĐƯỢC CẢI THIỆN…
DƯỚI SỰ LÃNH ĐẠO CỦA CEO MỚI CÙNG VỚI NHỮNG Ý KIẾN ĐÓNG GÓP TỪ NHÂN VIÊN,
CHÚNG TÔI ĐÃ GIỚI THIỆU NHỮNG GIÁ TRỊ VÀ CHUẨN MỰC HÀNH VI MỚI
ĐỂ CỦNG CỐ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP…"
Biên dịch: Joy Ng