75 MILJOEN JAAR GELEDEN
In de krochten van het heelal…
…ligt een dreiging op de loer.
Gevangen tussen de banen van Jupiter en Mars…
…de asteroïdengordel.
Anderhalf miljoen stukjes oeroud gesteente…
…die rondom de zon cirkelen.
Eindeloos rondzwevend.
Maar in één moment van puur toeval…
…wordt één asteroïde uit z'n baan geslingerd.
Door een vluchtig moment…
…miljoenen kilometers van de aarde…
…wordt 't op een nieuwe koers gezet…
…richting het centrum van ons zonnestelsel.
Maar haar reis zal plotseling en gewelddadig ten einde komen…
…in een van de grootste catastrofen in de geschiedenis van de aarde.
En het laatste hoofdstuk…
…in het epische verhaal…
…van de dinosauriërs.
72 MILJOEN JAAR GELEDEN
HET LAAT-KRIJT
Drie miljoen jaar geleden…
…begon de asteroïde haar reis naar de aarde.
En de dinosauriërs heersen over de planeet.
Ze domineren het land en betreden nu ook de oceaan.
De hoge zeespiegel heeft Noord-Amerika in tweeën gesplitst…
…eindeloze kustlijnen gecreëerd…
…honderden tropische eilanden…
…en kansen.
Maar deze eilanden zijn geen paradijs.
Hier woont een formidabel roofdier.
Een van de snelste, meest behendige dinosauriërs in z'n soort.
Het Noord-Amerikaanse antwoord op de Spinosaurus.
Alleen niet zoals je zou verwachten.
In de verste verte niet.
Dit is de Hesperornis.
Hij is formidabel en hij is snel.
Maar hij is het tegenovergestelde van z'n gigantische, angstaanjagende neven.
Hij is ongemakkelijk…
…en onhandig.
En hij heeft kleine tandjes.
Niet bepaald de eigenschappen van een woeste jager.
Maar wat hij wel deelt met de Spinosaurus…
…is dat hij niet is gebonden aan 't droge land.
Hij is zelfs de meest geavanceerde aquatische dinosaurus in de geschiedenis.
Als een soort prehistorische pinguïn…
…kan hij ver de zee in zwemmen om toegang te krijgen tot voedselbronnen…
…die voorheen onbereikbaar waren.
Dit is wat z'n nieuwe blauwe wereld te bieden heeft.
Hier worden z'n grote onhandige voeten krachtige propellers.
En met z'n 94 messcherpe tanden grijpt hij vissen met speels gemak.
Maar als luchtademer…
…moet hij nog steeds het wateroppervlak opzoeken.
En het wateroppervlak is geen veilige plek om te vertoeven.
Want daaronder…
…bevinden zich beesten…
…die twee keer zo groot zijn als een orka.
Mosasauriërs.
De toproofdieren van deze zeeën.
De Hesperornis moet terug naar de oever.
Maar de Mosasaurus beweegt met angstaanjagende snelheid.
Gelukkig is de Hesperornis veel wendbaarder.
Maar hij is uitgeput.
Dat geeft de Mosasaurus nog een laatste kans.
De Hesperornis is een echte overlever…
…die zich verder de oceaan in begeeft dan welke dinosaurus dan ook.
Maar deze wateren zijn verraderlijk, zelfs voor de beste zwemmers.
Ondanks het succes van de dinosauriërs in het ondiepe water…
…heersen de Mosasauriërs over de golven.
Dertienhonderd kilometer naar het noorden, op het land…
…is het een ander verhaal.
Aangejaagd door een warm, stabiel klimaat…
…is de dominantie van de dinosauriërs hier onbetwist.
De grote sauropoda gedijen tussen de hoge bomen…
…zoals ze hebben gedaan sinds het begin van het Jura.
Maar iets lager heeft een revolutie plaatsgevonden.
Een vrouwelijke hadrosauriër.
Hoewel ze in het niet valt in haar huidige gezelschap…
…is ze groter dan een olifant.
En ze laat zich niet afstoppen door deze reuzen…
…want niets houdt een moeder met een missie tegen.
En die missie…
…is het voeden van haar gezin…
…dat zich ergens…
…daar beneden bevindt.
Hun wangvullende voorouders waren lang geleden schaars en her en der verspreid.
Maar hadrosauriërs zijn nu zo succesvol dat hun kuddes uit duizenden bestaan.
De grootste samenscholingen ooit van dinosauriërs.
Maar het gezin van dit vrouwtje loopt niet met de kudde mee.
In de veilige omgeving van de crèche…
…een levendige kraamkamer voor honderden jonge hadrosauriërs…
…vinden we dat van haar.
Als ze zes maanden oud zijn, hebben ze een onverzadigbare eetlust…
…en eten ze bijna alles wat ze hen brengt.
Wat dan ook.
Om op deze manier te voeden als een vogel moet er vaak worden bijgevuld…
…dus gaat ze voortdurend weg om eten te zoeken.
En als de moeders weg zijn…
…spelen de kleintjes.
Met de spanwijdte van een straaljager…
…zijn pterosauriërs nu groter dan ooit.
En crèches zijn het ideale jachtgebied…
…waar onbewaakte nesten het makkelijkste doelwit zijn.
Ondanks de dreiging van dit torenhoge monster…
…verdedigen de moeders hun baby's ten koste van alles.
Maar de reusachtige pterosauriër is vastbesloten om te eten.
Het geschreeuw vanuit het nest is als een etensbel voor het roofdier.
Maar de kleintjes huilen niet alleen uit angst.
Ze roepen om hulp.
Dit woeste instinct om hun jongen te beschermen…
…staat centraal in het opmerkelijke succes van de hadrosauriërs.
Maar andere dinosauriërs brengen de kunst van het verdedigen naar een hoger niveau…
…omdat de wapenwedloop tussen roofdier en prooi escaleert.
Dit zal de meest iconische dinosauriërs aller tijden voortbrengen.
Dit duurt zo lang…
…dat het continent van Noord-Amerika zal verschuiven.
Waarbij het land de lucht in kruipt.
De Rocky Mountains.
Hier in de lager gelegen heuvels…
…vormen de dinosauriërs een indrukwekkend schouwspel.
De Pachycephalosaurus…
…gebruikt z'n buitensporig dikke schedel…
…om te strijden om de macht.
En naast hen…
…leeft een dinosaurus met een nog indrukwekkender hoofduitrusting.
De Triceratops.
Ze lijkt misschien op een neushoorn…
…maar ze is twee keer zo groot.
En gewapend met hoorns als speren van ruim een meter lang.
De Triceratops en de Pachycephalosaurus hebben indrukwekkende wapens.
Maar er zijn er hier…
…die over nog meer wapens beschikken en nog gevaarlijker zijn.
Onder de deken van de duisternis…
…vinden we de nieuwste en de beste van de gepantserde krijgers.
Zes meter lang en zeer territoriaal.
De Ankylosaurus magniventris.
Hij surveilleert voor indringers…
…brutaal genoeg…
…om z'n grenzen te doorbreken.
Z'n torso als een tank is bedekt met tientallen dikke beenplaten.
En bovendien…
…heeft hij een krachtig nieuw wapen.
Een staart als een knots die een halve ton weegt…
…en die hij kan gebruiken tegen alles wat in deze bossen rondwaart.
Hij voelt iets.
Z'n grenzen zijn doorbroken…
…door de ergste indringer van allemaal.
Een Tyrannosaurus rex.
Ankylosaurus…
…tegen T. rex.
Een evolutionaire patstelling…
…miljoenen jaren in de maak.
Maar in deze wapenwedloop…
…is er één ding dat deze dinosauriërs van elkaar onderscheidt.
Intelligentie.
De T. rex is een van de meest angstaanjagende roofdieren aller tijden.
En om in topconditie te blijven…
…moet ze elke dag het equivalent van 200 biefstukken eten.
Maar tot nu toe heeft ze nog geen hap gegeten.
Dat komt omdat ze speciale plannen heeft voor deze afhaalmaaltijd.
Maar de Ankylosaurus is geen lichte snack.
Zes ton spieren en botten…
…met een groot aantal bulten en knobbels.
Zelfs voor de T. rex…
…is 't nogal een sleur.
Eindelijk…
…zit de reis erop.
En de reden dat ze zoveel moeite doet.
Vijf hongerige jonkies.
Een meedogenloze moordenaar.
Zeker.
Maar ook…
…een toegewijde moeder.
Ze zorgt ervoor…
…dat haar kleintjes goed gevoed zijn…
…om ze de best mogelijke start in het leven te geven.
Iets waar hun verre voorouders…
…alleen maar van konden dromen.
Lang geleden in het Trias werd de kleine Marasuchus in een hel uitgebroed.
Deze dinosauriërs in wording…
…waren gedwongen om in de schaduw te leven.
Ze moesten zich verstoppen voor de heersende reptielen.
Maar toen het noodlot toesloeg…
…zetten ze een ramp om…
…in kansen…
…en begonnen ze aan hun monumentale opkomst.
Ze werden groter, sterker en steeds indrukwekkender.
Gaandeweg…
…zouden ze zegevieren, niet alleen op het land…
…maar ook in zee…
…en in de lucht.
Na 160 miljoen jaar…
…zijn de dinosauriërs nu zo dominant…
…dat niets op aarde ze een strobreed in de weg kan leggen.
Maar iets van buiten de aarde…
…doet dat wel.
Terwijl de reis van dit gezin nog maar net is begonnen…
…is er een andere reis…
…die haar einde nadert.
De asteroïde die nu naar de aarde raast met 50 keer de snelheid van het geluid…
…zal eindelijk haar bestemming vinden.
Ze stort in de oceaan voor de kust van Mexico…
…met de kracht van een miljard atoombommen.
De temperatuur is zo hoog dat de zeebodem verdampt…
…samen met alles wat leeft in de omtrek van honderden kilometers.
Ver weg, in het laagland van de Rocky Mountains…
…weten deze geweldige dinosauriërs nog niet wat hen te wachten staat.
De grootste aardbevingen in de geschiedenis.
Maar het ergste moet nog komen.
Een enorme muur van oververhit puin explodeert naar buiten.
De dinosauriërs gevangen onder deze doodswolk…
…worden begraven.
Hun wereld is zo heet dat deze letterlijk in vlammen opgaat.
Zelfs het sterkste pantser…
…biedt geen bescherming.
De wolk verzwelgt snel de gehele planeet…
…en verstikt deze met as.
Ze wordt in duisternis gehuld.
Het kleine aantal dat zich nog staande heeft weten te houden…
…zijn in een nachtmerrie beland.
Ze stikken in de duisternis.
Als de avond valt…
…is het dodental voor de dinosauriërs catastrofaal.
TWEE WEKEN LATER
Verstoken van zonnestralen…
…daalt een inslagwinter neer op aarde.
Wereldwijd daalt de temperatuur met 25 graden Celsius.
Omstandigheden die bijna geen enkele dinosaurus kan doorstaan.
Gigantische sauropoda…
…te ruste gelegd…
…in de as van de bomen waardoor ze zo groot waren.
In hun overvolle kolonies…
…zouden zij die samen leven…
…ook samen sterven.
Beschermende moeders kunnen hun jongen niet beschermen…
…tegen de vrieskou.
De slopende kou heeft ook z'n tol geëist…
…op de beroemdste dinosaurus van allemaal.
De tirannenkoning…
…is gesneuveld.
Zelfs de machtige Tyrannosaurus rex…
…overleeft dit niet.
De heerschappij van de dinosauriërs…
…is eindelijk…
…tot een einde gekomen.
Maar 66 miljoen jaar later…
…zouden de dinosauriërs herrijzen.
Deze keer…
…door toedoen van ons.
Vandaag de dag zijn hun fossielen monumenten van een verloren wereld.
Maar meer dan dat…
…zijn 't de sleutels die de geheimen van het dinosaurusverhaal ontgrendelen.
We begrijpen nu meer over hun leven dan ooit tevoren.
Van hun allereerste momenten…
…tot hun allerlaatste.
En we hebben ontdekt dat op de donkerste dag van de aarde…
…niet alle dinosauriërs stierven.
Sommige waren klein genoeg om te schuilen voor de apocalyps.
En te overleven…
…tot op de dag van vandaag.
De vliegende dinosauriërs die we nu vogels noemen.
En de verwijzingen naar hun verleden zijn duidelijk zichtbaar.
De opmerkelijke reis die 235 miljoen jaar geleden begon…
…gaat in ons bijzijn verder.
Ze zijn de laatst overgebleven schakel…
…naar een verloren koninkrijk…
…dat bekend stond…
…als het tijdperk…
…van de dinosauriërs.