Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Чудно е чувството да се биде овде со татко ми, во Јудејската Пустина,
која татко му ја преминал во 1917 г., за време на Првата светска војна,
кога бил најмладиот подофицер на германската армија.
Триесет години подоцна, кога се ближел кон неговата смрт, напишал:
"Животот и смртта на Евреите е вистинска загатка што не можев да ја решам."
Дотогаш имал убиено повеќе луѓе од кој било друг човек во целата историја.
СЕНКАТА НА КОМАНДАНТОТ
ОШВЈЕНЌИМ, ПОЛСКА
УЛ. ЛЕГИОНОВ
Ја помнам како поголема.
Мојот датум на раѓање,
се чини дека куќата била изградена во 1937 година.
Овде долу...
Ова било твоето мало кралство како дете.
Ова беше нашата дневна соба.
ХАНС ЈУРГЕН ХЕС
Овде имаше кожни каучи,
кафеави фотелји.
Секогаш беше посебно
кога бевме во дневната соба.
Божиќ, родендени...
Семејството беше заедно.
Татко ми не беше во униформа,
носеше бела кошула
со пеперутка вратоврска
и пушеше пура.
Баба ми го даде ова.
Види.
Да. Да. Да.
Тоа беше по раѓањето на мојата најмлада сестра.
Осумдесет години подоцна.
Татко ми беше Рудолф Хес,
командант на Аушвиц.
Моето семејство се пресели во Аушвиц
кога имав три или четири години.
Живеевме во непосредна близина на неговото работно место.
ЗАСТАНИ! СТОЈ!
Како деца, мислевме дека ова е затвор...
ЗАСТАНИ
...и дека тој е главниот.
ЗАД ЅИДОТ НА СЕМЕЈНАТА ГРАДИНА БИЛЕ УБИЕНИ НАД ЕДЕН МИЛИОН ЛУЃЕ.
ПОВЕЌЕТО БИЛЕ ЕВРЕИ.
Грозоморна и сензационална
беше изјавата на поранешниот командант
на концентрациониот логор Аушвиц, Рудолф Хес.
РУДОЛФ ХЕС, НИРНБЕРГ, 1946 Г.
Во летото 1941 г.,
ме повикаа во Берлин за да примам наредби
лично од Рајхсфирерот СС Химлер.
Ми рече:
"Фирерот даде наредба
за конечно решение на еврејското прашање.
Ние, СС, мора да ја спроведеме наредбава.
Ако не се спроведе сега,
во овој даден момент,
тогаш Евреите подоцна ќе го уништат германскиот народ."
Добро.
Види.
Да.
Мојот бомбардер.
Кој го направи? Од каде беше?
Не е нешто што се купува во продавница.
Не, не.
Еден од затворениците го направи со својата екипа.
Тие го направиле за тебе? - Да.
За мојот роденден.
Еврејски затвореници?
КАЈ ХЕС
Не знам дали беа Евреи.
Веројатно не беа Евреи, туку Полјаци.
Добро. - Да.
Имав навистина прекрасно и идилично детство во Аушвиц.
Јас и сестра ми Пупи бевме постојано заедно.
Веславме на реката со татко ми
или си игравме со кучињата во градината.
Наваму беа нашите спални соби.
Одовде можевме да гледаме надвор.
Имаше голем тревник
и на крајот беше крематориумот.
Можевте да го видите крематориумот одовде? - Да.
Тогаш немаше дрвја.
Никогаш не дознав што навистина се случува таму додека бев дете.
Не, ништо.
На аеродромот во Варшава пристигна авион
со поранешни високи нацистички функционери
коишто во текот на германската окупација
беа на важни позиции во Полска.
Тие се обвинети за безброј злосторства против човештвото.
Бекман, поранешен шеф на Гестапо во Краков.
Дауме, овластен претставник на германската влада во Полска.
Хес, командантот на концентрациониот логор Аушвиц.
Ова е човекот што призна без преседан
дека е одговорен за насилната смрт
на милиони луѓе.
Судот во Варшава ќе одлучува за вината на секој од нив.
ДОДЕКА ЧЕКАШЕ СУДЕЊЕ ВО ЗАТВОР, РУДОЛФ ХЕС ЈА НАПИША СВОЈАТА АВТОБИОГРАФИЈА.
Не сум писател.
Пишувањето никогаш не ми било силна страна.
Запишав сè онака како што го помнам.
Мојот живот беше шарен и разнолик.
ПАЛЕСТИНА, ПРВА СВЕТСКА ВОЈНА
Мојата верба ме водеше низ сите подеми и падови во животот.
Имав две ѕвезди водилки
откако се вратив како маж од војната во која влегов како ученик.
Мојата татковина и моето семејство.
Татко ми никогаш не ни кажуваше ништо за својата работа,
воопшто ништо.
Jа средуваше документацијата, ги завршуваше работите,
тоа беше тоа.
Не мислам дека
се занимаваше со нешто лично, не можам да го замислам тоа.
Со масовно убиство?
Да.
Станав командант на нов логор, Аушвиц.
Јас лично не очекував да бидам унапреден во командант толку брзо.
Тоа не беше лесна задача.
ХЕС ТРЕБАЛО ДА ГО СОЗДАДЕ НАЈГОЛЕМИОТ КОНЦЕНТРАЦИОНЕН ЛОГОР ВО ГЕРМАНИЈА.
БИЛ ПОСТАВЕН НА ОГРАНИЧЕНА ОБЛАСТ ОД 40 КВАДРАТНИ КИЛОМЕТРИ ШТО НАЦИСТИТЕ
ЈА НАРЕКУВАЛЕ "ЗОНАТА НА ИНТЕРЕС".
Од ништо и без никакви ресурси,
требаше да изградам нешто огромно колку што е можно побрзо.
Руски воени затвореници требаше да го изградат логорот.
Пристигнаа во сосема изнемоштена состојба.
Постојано им дававме дополнителни оброци, но без успех.
Умираа како муви.
Случаите на канибализам не беа ретки.
Од над десет илјади руски воени затвореници,
кои требаше да ја сочинуваат главната работна сила,
до летото 1942 г., само неколку стотици беа сè уште живи.
Химлер го посети Аушвиц и темелно разгледа сè.
Се повозивме низ целата "Зона на интерес".
Постојано му го свртував вниманието кон кусоците. И самиот ги виде.
Ми се развика кога не можев да престанам да зборувам за ужасните услови.
"Не сакам да слушнам ништо повеќе за тешкотиите.
За водач на СС нема тешкотии.
Негова задача е да ги реши."
Огромноста, мислам,
на она што го направил, она што го замислил.
Со години, планирање, правење овој концентрационен логор
да биде најефикасна машина за истребување што некогаш постоела, така?
Мислам, ова е негов план. Аушвиц бил еден вид негова замисла.
НА ТРИ КИЛОМЕТРИ ОД КУЌАТА НА ХЕС
СЕ ГРАДЕШЕ ПРОСТРАН НОВ ЛОГОР: АУШВИЦ-БИРКЕНАУ.
НЕГОВИТЕ ГАСНИ КОМОРИ И КРЕМАТОРИУМ МОЖЕА ДА УБИЈАТ И ИЗГОРАТ ДО 10 000 ЛУЃЕ ДНЕВНО.
Аушвиц стана еврејски логор,
собирен логор на Евреите до обем непознат дотогаш.
За Евреите од Аушвиц, веќе немаше надеж.
Знаеја дека, без исклучок, се осудени на смрт.
КОМАНДАНТОТ НА АУШВИЦ АВТОБИОГРАФИЈАТА НА РУДОЛФ ХЕС
"Циклон Б" беше во постојана употреба за контрола на штетници во Аушвиц.
Решивме да го користиме овој гас за масовното истребување.
"Самиот јас гледав убиство, заштитен со гас-маска.
Вратата беше затворена, а гасот се тураше внатре низ отворите.
Некој извикна: 'Гас'. Па силно викање..."
...викање и туркање настана кон двете врати.
Но, го издржаа притисокот.
Ги отворивме по неколку часа откако комората се проветри.
Колку долго траеше ова убиство не сум сигурен,
но сè уште се слушаше звук на зуење долго време.
Тоа е кога првпат видов трупови усмртени со гас на куп.
Воопшто не размислував за самото убиство.
Беше наредено и морав да го извршам.
Кога првпат ги прочитав мемоарите на дедо ми,
она што го забележав е дека беше како рамнодушен набљудувач,
само гледајќи се себеси, гледајќи го она што го прави.
Беше многу рамнодушно, како научник којшто набљудува безживотен експеримент.
Тоа ми го покажа студенилото на неговата душа.
ЈУЖНА ГЕРМАНИЈА
Не се разговараше многу за Аушвиц во моето семејство.
Мислам, татко ми секогаш беше прилично тивок околу тоа.
Тоа е тивка генерација, нели?
Не зборуваат за работите толку многу,
а тој не е многу зборлест ниту денес, па тешко е.
Дедо, што правеше кога беше дете?
Одамна сакав да те прашам,
дали некој во твоето семејство свиреше на инструмент?
Еднаш добив флејта,
но тоа не беше за мене.
Ги затворив дупките и ставив грашок во неа
и ја користев како оружје за стрелање со грашок.
Да.
Правевме многу глупости.
Имавме сè, базен.
Mе плаши по малку кога ќе помислам дека тука е овој,
знаете, овој среќен семеен живот што се случува со
всушност, прилично убави подароци и радост, забава,
играчки и уживање во животот. А потоа, на само неколку стотици метри,
зад ѕидовите,
знаете, ѕидови со бодликава жица, таму се убиваат луѓе.
Тоа е едноставно запрепастувачко, кога ќе размислиш за тоа.
Дали знаевте што се случува зад ѕидовите?
Не, не знаевме.
Еднаш дознав дека некого убиле кај оградата,
сакал да избега,
па зборувавме за ова со брат ми и сестрите некое време.
Но, освен тоа, не знаевме ништо.
Немаше чад.
Многу добро се сеќавам дека кога бев дете,
ако нешто имаше остар мирис или ако гореше,
дека ти беше свесен за тоа,
чад и разлетан пепел...
Не, не леташе пепел и немаше облаци чад.
Немаше такво нешто.
Дали мислиш дека е можно
да го потиснуваш она што си го знаел тогаш?
Ако нешто не беше во ред
и ако имаше чад,
ќе го видев, ќе знаев
и ќе поставував прашања бидејќи...
Никогаш немаше да ми текне
дека ги палеа луѓето.
Мене ми е прилично тешко да си замислам
дека навистина не помирисале и не слушнале и не виделе ништо.
Мислам дека татко ми веројатно потсвесно
потиснува некои од искуствата што ги имал.
Ги става во некои многу длабоки слоеви на неговата свест
каде што тој навистина не се сеќава.
Како да се заштитува себеси, својот ум.
ИНТЕРВЈУ, АПРИЛ 1945 Г.
Ова е Анита Ласкер, германска Еврејка.
Во Аушвиц,
здрави, живи луѓе беа фрлани живи во огнот.
Други беа усмртувани со гас.
Мојата барака беше на околу 20 метри
од еден од петте оџаци.
Видов сè со сопствените очи.
Цело време свиреше придружна музика.
И јас бев во оркестарот.
ЛОНДОН, ОБЕДИНЕТО КРАЛСТВО
Во Аушвиц, те убиваа најсофистицирано.
АНИТА ЛАСКЕР-ВОЛФИШ
Луѓето ги убиваа со гас во гасна комора.
Местото беше полно со црн чад, одвратна миризба. Пекол.
Аушвиц беше "Пекол на Земјата".
Кога пристигнав во Аушвиц,
се случи да има бенд таму
на којшто му требаше челист. Немаа челист.
Така, моето пристигнување изгледаше како, знаете, голем настан.
Така, станав единствениот челист во оркестарот на логорот,
што беше многу, многу среќна позиција да се има.
Апсолутно ми го спаси животот.
Мајка ми го преживеала убиството на нејзините родители...
МАЈА ЛАСКЕР-ВОЛФИШ
...била сведок на убиство на милиони други, била изгладнувана.
Секој ужас што може да си го замислите.
Наша задача беше да свириме маршеви за илјадниците луѓе
што работеа во фабриките
околу Аушвиц.
Бидејќи Германците сакаа сè да биде убаво и уредно,
па моравме да свириме маршеви за работниците да можат,
знаете, да чекорат по тактот на музиката.
Но, ова исто така беше замислено како еден вид забава за стражарите.
Многу досадни места, знаеш, за војниците да бидат стражари во Аушвиц.
Тоа беа времиња долго пред телевизијата или некаква забава.
Открив по војната дека имало оркестри во секој логор.
А командантот на логорот на Биркенау, каде што бев, одеднаш си помислил:
"Сите имаат музика, и јас сакам музика."
Свиревме со надеж дека следниот ден ќе бидеме сè уште живи.
Така беше, знаеш?
Ја гледав, мамо, твојата кутија за челото.
Таа е како
споменик, нели?
Да. - Симбол на твојот живот како челист.
Знам.
АНИТА ЛАСКЕР-ВОЛФИШ, ЧЕЛИСТ АНГЛИСКИ КАМЕРЕН ОРКЕСТАР
Начинот на кој мајка ми најде некаков начин
да биде во светот по холокаустот е со незборување.
Се смести во еден вид тишина.
Имав само една мисла на ум кога дојдов овде. Да го надополнам загубеното.
Загубениот живот, загубената младост.
Кога пристигнав во Англија, никој не прашуваше ништо за Аушвиц.
Така, решивме: "Што е поентата во тоа?"
Така, не зборувавме за тоа. Траеше речиси, мислам дека беа 50 години.
Тогаш децата ми рекоа:
"Мамо, всушност никогаш ни немаш кажано ништо."
Како дете, добро знаев дека има работи за кои не смеам да прашувам.
Сè што беше германско беше лошо.
Така, некако се помируваш со неизвесноста од незнаењето,
не знаејќи ги фактите, но чувствувајќи дека
има нешто навистина ужасно во заднина.
Сега знам, како психотерапевт, дека децата родени од преживеаните на холокаустот,
како мене, може да ја наследат траумата
којашто, некако, седи во психата
и нема облик, нема форма, нема зборови,
бидејќи зборовите... Таа не добила контекст.
Го чувствував ова од кога бев мало дете.
Но, во тоа време никој не го разбираше влијанието на холокаустот
врз втората генерација.
Ова беше мојата соба.
Беше моја прва соба,
но не беше среќно место.
Кога ги гледам своите слики, веројатно на возраст под две години,
ме обзема тага.
Ова се снимки од дете во длабок очај.
Дете кое не е слатко и дебелко,
туку изобличено дете.
Мојата битка низ животот е некако симболизирана во овие рани слики.
Мајка ми не беше таму.
Ова се слики на неспособност
да се грижи за мене на начинот што ми беше потребен.
А тоа, според мене, беше
последица од искуствата на мајка ми во холокаустот.
Јас сум погрешна мајка за мојата ќерка.
Многу сум едноставна.
Трауматизирана. Заборави. Продолжи си со животот.
Ако имаш живеено низ неверојатниот ужас
низ кој јас живеев, многу е тешко да покажеш
сочувство или емпатија.
Знаеш дека јас сум некој кому не му треба ништо.
Никогаш не можев да разберам зошто ти требаше сè.
Комплетна анатема за мене.
И сè уште ми е анатема.
Тоа што ми требаше едноставно не беше достапно.
Мислам дека она што ти требаше беше мајка ти да биде дома.
Точно.
Така мислев. Но, за мене... - Да.
...мајка ти не беше дома зошто моравме да имаме леб на масата.
Да, да. - Но, како може дете да го разбере тоа?
Да. Секако. - Да.
Мислам дека сметаш дека јас и ти сме многу различни.
Дали мислиш дека има некакви сличности?
Ќе морам да барам надалеку.
- Навистина?
Да.
Навистина е интересно, нели, дека целиот мој живот кој,
делови од него беа за чувството на неприпаѓање,
во ниедна смисла во британското општество
или едноставно неприпаѓање
и сè секогаш беше голем напор.
Но, јас имав среќа
бидејќи имав многу исполнет живот во Англија,
со кој ти не се справуваше.
За тебе, ова беше засолниште. - Да.
Но, мора да сфатите, гледајќи наназад, каква беше ситуацијата во Германија.
Голема невработеност и потоа се појави овој прекрасен г. Хитлер.
Одеднаш, ние сме некои повторно.
Па, да, националсоцијализмот доживеа голем успех.
Сметав дека националсоцијалистичкиот поглед на светот
беше единствениот соодветен за германскиот народ.
Антисемитизмот не е ништо ново.
Отсекогаш постоел насекаде низ светот.
Стана поевидентен кога Евреите се втурнаа себеси напред
премногу во нивната потрага по моќ.
Сакам да нагласам дека лично никогаш не сум ги мразел Евреите,
но ги сметав за непријател на нашиот народ.
Може да те прашам нешто?
Книгава е издадена пред многу години,
зошто никогаш ја немаш прочитано?
Тукушто дознав дека напишал книга,
не знаев за неа претходно.
Никој не ми кажа за неа.
Знам дека имавме германска копија од книгата дома.
Ти ја имаше.
Можеби не си ја прочитал, но книгата
"Командантот на Аушвиц"
беше во нашиот дом многу години.
Ја прочитав таму првпат на германски.
Беше на баба.
Мајка ми никогаш не ми имаше кажано дека има биографија,
но ако била таму, ќе знаев
и ќе ја имав прочитано, тоа не може да е точно.
Не знам.
Зошто избегнувавте да се соочите со семејното минато?
Па, холокаустот е толку ужасна работа...
Едноставно не сакав...
...да се оптоварувам себеси со тоа.
СЕВЕРНА ГЕРМАНИЈА
КОМАНДАНТОТ НА АУШВИЦ
"Затворениците од Зондеркомандата се грижеа
процесот на соблекување да се случи брзо,
за жртвите да немаат многу време за размислување."
Еднаш, две мали деца беа толку задлабочени во нивната игра
што никако не сакаа да дозволат мајка им да ги оттргне од неа.
ИЗБРАНИ ЗА УСМРТУВАЊЕ СО ГАС
Дури и Евреите од Зондеркомандата не сакаа да ги земат децата.
Никогаш нема да го заборавам изразот на мајката во нејзините очи,
молејќи за милост бидејќи сигурно знаеше што се случува.
ЧЕКАЊЕ ЗА ВЛЕЗ ВО ГАСНАТА КОМОРА
Оние во гасната комора веќе стануваа нестрпливи.
Морав да дејствувам. Сите гледаа во мене.
Кимнав со главата кон подофицерот
и тој ги зеде децата, коишто жестоко се спротивставуваа,
в раце и ги стави во гасната комора со мајката,
чиишто врисоци беа срцепарателни.
Видов и жена која се обиде да ги турне своите деца надвор од гасната комора
додека се затвораше вратата.
Плачејќи, таа извика: "Барем оставете ги да живеат моите драгоцени деца."
Гледајќи жени како влегуваат во гасните комори со деца,
честопати мислев на сопственото семејство.
Кога прочитав дека бил таму
и гледал како децата и жените
биле водени во гасните комори
и мислел на нас, на неговите деца и неговата жена...
Посакувам да не го прочитав тоа.
Грозно е.
Навистина не верував во тоа.
Но...
Ова беа негови зборови, па мора да е вистина.
ЛОНДОН, ОБЕДИНЕТО КРАЛСТВО
Потекнувам од целосно асимилирано германско еврејско семејство.
Татко ми беше војник во Првата светска војна
со железниот крст и сите... Да, бевме Германци
и Евреи, но не ја практикувавме еврејската вера.
ТАТКО МИ
Мојот татко, за жал, беше целосен оптимист.
Рече дека Германците не може да се толку глупави.
А потоа сфати дека Германците се толку глупави.
Во 1930 година, на сите Евреи во Германија им била одземена националноста.
Мајка ми и татко ми, што се однесува до тоа,
никогаш не беа заинтересирани за враќање на германското државјанство,
иако би имале право на тоа.
Германија беше завршена за мене. Не припаѓам таму.
Одвај чекав да станам натурализирана Британка.
Животот без пасош е многу комплициран.
Но, решив дека е време да си го земам државјанството.
Кога ми го доставија германскиот пасош на домашна адреса,
се сеќавам дека имав огромно чувство на возбуда.
Се чувствував победнички.
Дали ти треба ова?
Дали преселувањето од домот ќе се случи во текот на следните 28 дена?
Да.
Дали преселувањето од домот ќе се случи во текот на следните 28 дена?
Да!
Така, сега започнувам нов живот.
Решив да пробам да живеам во Германија,
земја во која никогаш не сум живеела и чиј јазик не го зборувам.
Но, моите коски припаѓаат таму.
Никогаш не требаше да се родам овде. Требаше да се родам во Германија.
Здраво, мамо.
Ќе ми треба малку време за товарање.
Дали може да се поместиш малку нанапред?
Не, застани!
Ги сакаш овие ламбички?
Па, само донеси ги или како било. - Добро.
Се трудам најдобро што можам, мамо.
БЕРЛИН, ГЕРМАНИЈА
Емигрирањето во Германија беше дочекано со некои неверојатни реакции,
бидејќи на крајот на краиштата, ова беше земјата каде што баба ми и дедо ми
беа убиени, како и многу Евреи
и беше земјата од која моите родители побегнале.
Всушност, мајка ми не стапна назад во Германија многу, многу години.
Мамо.
Види, види, види, значи овде живееш?
Овде.
Види, види, види. О, Боже.
О, убаво изгледа.
Седни и запали цигара. - Да.
О, да, цела галерија таму. Да.
Многу, многу импресивно.
Сега, треба да ги тргнеш сите овие украси за да може да се гледаат книгите.
Изложба ли е или полица за книги?
Не, си ги сакам моите украси.
Претпоставувам дека, на некој начин, создавањето на овој дом овде
има некаква врска со идејата да се вратат украдените животи,
но исто така и мојот непроживеан живот.
Да.
И да се покаже што можело да биде,
а било уништено без никаква друга причина, освен глупоста.
Да.
Но, за жал, се чини дека глупоста е вечна.
Знаеш, на луѓето очигледно им требаат жртвени јагниња
и светот е во таков хаос во моментов.
Вообичаено е.
Повторно е вина на Евреите.
Овде, продолжив да ја доживувам оваа ужасна културна дисонанција.
Се соочив со несвесен антисемитизам.
Сигурно не си го замислуваш тоа? - Не, не си го замислувам.
Понекогаш е тешко да не посакаш да се завртиш и да побегнеш.
Но, каде? - Точно.
Тоа е еврејската судбина. - Тоа е еврејската судбина.
Не припаѓаш никаде. - Да.
А онаму каде што припаѓаш, каде што треба да припаѓаш, таму имаш најголем проблем.
Процесот на селекција на рампата беше полн со инциденти.
Кога семејствата се разделуваа,
а мажите се одвојуваа од жените и децата,
голема вознемиреност и немир го брануваа депортацискиот центар.
А одделувањето на оние што беа способни за работа го надополнуваше ова.
Бидејќи семејствата сакаа да останат заедно по секоја цена.
Евреите имаат силно развиено чувство за семејство.
Се лепат еден за друг како морски полжави.
Ова ги натера сите оние што ја вршеа оваа монструозна задача да се замислат.
Остави трајни впечатоци.
Повеќето од учесниците често доаѓаа кај мене додека вршев инспекција.
Го слушав истото прашање повторно и повторно.
"Дали е неопходно стотици илјади жени
и деца да бидат истребени?"
А јас, којшто самиот си го поставував истото прашање
безброј пати длабоко во себе,
морав да ги избркам со фирерска наредба, да ги утешам со тоа.
Морав да им кажам дека истребувањето на Евреите
беше неопходно за да се ослободи Германија и нашите потомци
од нашите непријатели еднаш засекогаш.
Мојот дедо, очигледно, некако ја имаше проголтано,
знаете, нацистичката идеологија.
Општествен дарвинизам во извесна смисла, ја имаше проголтано таа јадица.
Имало смисла за него во тоа време, супериорната раса.
Му го доделиле Аушвиц, а тој како човечко суштество
и неговиот карактер биле такви што тој одлично си ја вршел работата.
ЈУЖНА ГЕРМАНИЈА
Татко, ти благодариме толку многу, Господи, за твојот збор.
Благодариме за љубовта кон нас, Господи. За твоето трпение кон нас, Господи.
Се грижиш за нас како да сме твои деца, Боже.
Благодариме што нè благословуваш вака.
Се молам за сето ова во име на Исус. Амин.
Во ред, навалете, момци. Вкусно е. - Би рекол, прво дамите.
Лапајте. Лапајте.
Јас сум пастор во Библиската црква од Штутгарт.
Опслужуваме меѓународна заедница,
вклучително и персонал од американските воени бази и други иселеници.
Го одржуваме нашиот месечен машки појадок за молитва.
Само мажите од црквата имаат полезно,
побожно, убаво време заедно, тоа е сè.
Момци, имате доволно место таму, сите?
Кога читав, мислев на, знаете, мажите тука денес, мажите,
христијаните и секој маж.
Мажите воопшто во 21 век, така? Што е нашата мисија?
Библијата нè повикува нас мажите да бидеме водачи.
Со водството доаѓа огромна одговорност,
не само во она што го проповедаме дома,
но и како постапуваме и чекориме со Бога секој ден, па...
Точно.
Кога станав христијанин и кога го прочитав Стариот завет,
зборува за гревовите на татковците,
дека Бог ќе ги преиспита нив, знаете, на третата или четвртата генерација.
И си помислив: "Леле."
Дедо ми бил вреден, амбициозен човек, педантен човек.
Но, до тој степен што се претворил во ова чудовиште,
овој безмилосен убиец и да, не бил внимателен.
Не мислам дека може да станеме масовни убијци,
но мислам дека секое човечко суштество, сите ние,
имаме склоност да тргнеме во насока што е целосно погрешна.
Ви благодарам многу. Па, да се помолиме.
Размислувајќи за наследството на дедо ми,
има крв на рацете на семејството Хес.
Луѓето сè уште страдаат денес, мислам, дури и во моето семејство,
знаете, речиси 80 години подоцна.
ИСТОЧЕН БРЕГ, САД
Ја немам видено сестра ми 55 години
и се радувам што ќе ја видам.
Можеби ќе успееме да разговараме малку
за нашето минато и нашето детство.
Донесов изненадување,
бидејќи како деца игравме "Кралот жаба"
и јас бев кралот жаба и морав да ја фатам
златната топка на принцезата
што паднала во барата,
а навистина не сакав да го правам тоа.
Здраво, кралу жаба.
Принцезо!
Како што може да видиш, јас сум кралот жаба со круната.
О, Боже. О, Боже. Видете го кралот жаба.
Пред околу 80 години твојата златна топка падна во барата.
О, Боже.
Ми рече да ја побарам.
Ми требаа 80 години да ја најдам.
О, Боже. Влези.
Морам да се движам со...
Малку сум нестабилна без бастунот, знаеш?
Да.
Леле.
ПУПИ
О, Боже.
Порано беше модел за Баленсијага.
Да.
И двајцата сме остареле малку.
Како си?
Не сум добро,
бидејќи ракот делува на моето тело.
Тоа не е добро.
Нема што да се прави.
Среќна сум што си тука.
Убаво си облечен, убави чевли!
Само најдобрите за мене.
Ене ги мама и тато.
Да.
Слика од нивната свадба.
Види...
Јас и ти во базенот.
Убаво.
Моето семејство си поминуваше прекрасно во Аушвиц.
Жена ми го имаше својот цветен рај.
Децата можеа да водат безгрижен и пријатен живот.
Во лето, се плискаа во плиткиот базен во градината.
Но, најголема радост им претставуваше кога тато се капеше со нив.
Дома честопати се случуваше моите мисли одеднаш да се свртат кон
некои од процесите на истребување.
Честопати кога ќе ги видев нашите деца како среќно си играат,
жена ми како е пресреќна со најмалото,
си помислував: "Уште колку долго ќе трае нашата среќа?"
Се прашував,
кога ја прочита книгата на тато,
дали размисли за неа?
Не.
Дали направи да се сетиш на нешто?
Имам убави спомени.
Имавме прекрасни мајка и татко.
Да. - Прекрасни.
Многумина немаат толку добар...
Да. - ...живот.
Да, тоа е точно.
Кога зборува во неговата книга дека бил пред гасните комори
кога ги втерувале жените и децата.
Како се чувствувате кога размислувате за тоа?
Бев многу тажна и имам кошмари понекогаш
бидејќи тој беше единствениот којшто кажа што се правело таму.
Тој беше добра личност.
Сакате да кажете бил искрен за својата улога во масовното истребување?
Да, но тој влезе во тоа и не можеше да излезе.
А што мислите за мајка ви, Хедвиг?
Дали мислиш дека мама знаеше повеќе
и беше повеќе вклучена во целата приказна?
Не мислам дека знаеше.
Не можам да си го замислам тоа.
Ако знаеше,
сигурно тато ќе го спомнеше тоа во неговата книга.
Да. Никогаш не сме зборувале за овие работи.
Мама се согласуваше со сè.
Да.
Нè заштитуваше од сè
и направи сè да биде прекрасно за нас.
Мама преживеа многу.
Да.
И секогаш беше љубезна.
Никогаш не видов ништо лошо во Аушвиц.
Секогаш сè беше убаво.
Потоа војната заврши и потоа сè се распадна на парчиња.
Штета што сме толку далеку.
Можевме да зборуваме за сето ова...
Да.
...за да се справиме подобро.
Да.
Да, во животот сè не се случува онака како што сакаш.
Точно.
На крајот на 1942 година,
жена ми дозна од тогашниот регионален лидер
на Горна Шлезија
за она што се случуваше во мојот логор.
Жена ми ме праша дали е вистина
и јас признав дека е.
Тоа беше моето единствено прекршено ветување на Рајхсфирерот.
Инаку, никогаш не зборував за тоа со никого.
Не мислам дека мајка ми навистина знаеше нешто.
Веројатно имала некое магливо знаење,
но сигурен сум дека не ги знаела деталите.
Не сакам да зборувам за тоа повеќе.
Дали сметате дека, дали сметате дека вие...
Депресивно.
Депресивно е? - Да, да.
Понекогаш дури и си мислев:
"Зошто морам да страдам,
физички толку многу?"
Дури и на еден начин си реков:
"Дали овој Бог ми се лути затоа што татко ми правеше некои работи?"
Но, си реков: "Јас никогаш нема да му се налутам на татко ми."
Сигурно бил многу силна личност
за да живее така и да го прави она што морал да го прави.
Па...
Она што морал да го прави е да убие повеќе од милион луѓе во...
Не мислам така.
Погледнете ги сите луѓе што велат дека умреле во логорот,
но сите преживеани, зошто тие не умреле?
Тие сè уште живеат во...
Добиваат пари сега од Германија или од еврејскиот народ.
И знаете...
Значи, само... Верувате во она во што сакате да верувате.
Дали мислите дека ја негирате вистината?
Не. Зошто?
Мислам, беше така како што беше.
Беше Третиот Рајх.
Многу одамна.
Сето тоа е во минатото. Што можам да направам? Што можам да речам?
Среќен ти роденден
ЛОНДОН, ОБЕДИНЕТО КРАЛСТВО
Среќен ти роденден
Среќен роденден, драга мамо
Среќен ти роденден
Сè е во ред со твојот здив и снабдувањето со кислород.
Браво.
Имам речиси сто години. Не знам зошто требаше да остарам олку, навистина.
Мора да има некаква причина.
Мислам, некои од нас, фала му на Бога, што живеевме во тоа време, уште сме живи.
Но, кога ќе си заминеме, ќе биде готово.
Мама отсекогаш вели дека мрази родендени, мрази гужва,
да ја оставиме намира и така натаму.
Но, денес го прослави... Го прославува својот 98-ми роденден
и е опкружена со многу драги луѓе.
Неверојатно е, Анита, кога ќе помислам дека твоите родители
беа многу блиски пријатели на баба ми и дедо ми.
Да, бевме огромни пријатели.
Мојата приказна е типична еврејска приказна,
затоа што дедото на Џуди и татко ми, живеевме многу среќно во Германија.
а кога започнаа неволјите,
семејството на Џуди беше паметно и си замина.
Тие го охрабрија и татко ми да си замине.
Татко ми појде во Палестина и се врати и рече:
"Не сакам да живеам во пустина."
Но, семејството на Џуди преживеа, а татко ми не.
ВРОЦЛАВ, ПОЛСКА
Ова е местото од каде што потекнува моето семејство.
Сега се вика Вроцлав и е во Полска.
Иако не е Бреслау повеќе, секогаш ќе биде за мене.
Сакам, треба,
мора да ги поврзам деловите од нашата семејна историја
во еден наратив што ќе живее и понатаму.
Затоа мора да сум овде
бидејќи сè е дел од една приказна.
Сеќавањето на мојата младост е многу среќно.
Имав две сестри, Маријана и Рената.
Татко ми беше адвокат, а мајка ми беше многу, многу успешна виолинистка.
"Култура" беше испишано со многу големи букви во нашата куќа.
Имаме голема колекција на фотографии од Бреслау
и домот во кој живееше мајка ми, којшто беше резиденцијална,
убава куќа со станови надвор од градот, со прекрасна тераса.
Знаев дека не постои повеќе,
но не си замислив што има на нејзино место.
НЕБЕСНА КУЛА
АНИТА, РЕНАТА, МАРИЈАНА, МАМА, ТАТО
Бевме, да, само едно нормално семејство навистина.
Станавме ненормални со доаѓањето на Хитлер.
Фронтот тукушто се затвори и...
беше предоцна за целото семејство да си замине.
Потоа почна војната
и тоа очигледно беше крајот на сè.
А во 1942 година, започна депортацијата.
Моите родители беа депортирани на исток.
Баба ми и дедо ми добиле
24-часовно предупредување од Гестапо
дека треба да се пријават следниот ден
онаму каде што се случувало собирањето на Евреите.
Така, мајка ми ја поминала таа последна ноќ во пакување и пакување,
а баба ми била во друга соба и плачела.
И знам дека косата на дедо ми му побелела таа ноќ.
Мајка ми сакала да оди со своите родители, но дедо ми рекол:
"Не, онаму каде што одиме, ќе стигнеш таму наскоро."
ИЗБИЦА, ПОЛСКА
Дедо ми и баба ми биле депортирани во место наречено Избица.
Треба да оставам нешто симболично,
за да ви кажам дека челото буквално го спаси животот на ќерка ви, на мајка ми.
За чудо, дедо ми успеал да прошверцува
две белешки за мајка ми и нејзината сестра.
Последната била псалмот:
"Ги кревам очите од каде што доаѓа мојата помош, помош што доаѓа од Господ."
"Испрати храна, мајка ти не може да пишува, таа не е добро."
Што јас отсекогаш го сфаќав дека таа веќе била мртва.
Ме водеше потребата да создадам
некој вид на вечност за баба ми и дедо ми.
Ова се случи, овие луѓе постоеја
и овие луѓе беа баба ми и дедо ми
и милионите други што немаат гробови.
Мислам дека сакам да се јавам кај мајка ми.
Здраво, мамо. - Здраво, каде си?
Дали може да видиш?
Што е тоа?
Твоите родители. - Што?
Слики од твоите родители и свеќите што ги запалив.
Да, не можам да видам. Многу убаво.
Но, би сакала...
О, да, да. Сега можам да видам.
Пушев пред баба ми и дедо ми и се чувствував виновно.
Значи, каде си точно сега?
Стојам среде Избица.
Што, тоа е само село, нели?
Не, јас сум во некоја голема шума.
Што е тоа?
Друг споменик.
Што пишува?
Не знам да читам хебрејски ниту полски,
но го направив тоа што сакав да го направам.
Добро, добро.
Чао.
ИСТОЧЕН БРЕГ, САД
Гледајќи го гробот на мајка ми за првпат...
МАМА 1908 - 1989
...некако е поразително, да се мисли на минатото.
Да.
Сите спомени извираат на површина.
Не беше лесно за неа по војната со пет деца.
Без пари...
МАМА
Сестра ми постапи правилно.
Анонимно е.
Ние знаеме кој лежи тука и која е мама
и никој друг не мора да знае.
ХЕДВИГ ХЕС ОСТАНА НЕЗАБЕЛЕЖАНА ДО 1964 Г.
ТАА БЕШЕ ПОВИКАНА КАКО СВЕДОК НА СУДЕЊЕТО НА ПОРАНЕШНИОТ ПЕРСОНАЛ ОД АУШВИЦ.
Сведок Хедвиг Хес, домаќинка, Германија.
Колку години имате?
Педесет и седум.
Педесет и седум години. Вие сте вдовица.
Да. - А каде живеете?
Лудвигсбург. - Дали работите?
Не. - Не.
Би сакал да знам од што живее сведокот, дали ја издржуваат
организациите на кои
припаѓаше нејзиниот маж порано?
Дали мајка ви имаше контакт со други нацисти или поранешни нацисти?
Не.
Не добивавме многу помош.
Во две прилики, добивме пакет од Јужна Америка.
И еднаш нè посетија луѓе
кои работеа
со татко ми, вршеа достава.
Мајка ми не доби
пензија за вдовица или нешто слично.
Бидејќи татко ви беше воен злосторник?
Да.
Имам спомени од баба ми, Хедвиг.
Таа понекогаш нè посетуваше кога бевме мали.
Таа беше како господарката на имотот.
Мајка ми секогаш беше заплашена од неа.
Носеше една бела престилка, косата собрана во пунџа.
Беше прилично строга во своите ставови.
Сега, никогаш не зборував со неа за холокаустот како дете.
Она што ми го кажа мајка ми,
дека имало еден вид неспремност да се признае,
да се нарече она што е, масовно убиство, холокауст.
Секако, мислев на милионите луѓе убиени од нејзиниот маж.
Баба ми, Хедвиг Хес,
купи карта во еден правец за да ја посети тетка ми Пупи.
Но, се зборува дека ја зела оваа таблета со цијанид
што всушност им ја покажала на членовите на семејството пред многу години.
Таа сè уште го поседувала овој, знаете,
самоубиствен уред од Втората светска војна
што им беше даден или издаден на сите за да извршат самоубиство
ако ги зароби непријателот или слично.
Што мислите за гласините дека извршила самоубиство
со земање таблета со цијанид?
Кој?
Мајка ви. - Нема шанси.
Нема шанси.
Кој го кажа тоа?
Не е точно.
Би сакала да умрам како што умре таа, само да си легнам и да не се разбудам.
Нејзините размислувања беа дека едноставно сè тргнало наопаку,
а можело да биде толку добро, ако имало шанса.
Како што велеше, се издигнавме со таа ѕвезда и паднавме со таа ѕвезда.
Фирерот беше мртов.
Јас и жена ми ја помисливме истата мисла во исто време.
Сега и ние мораме да си одиме.
Нашиот свет пропадна со фирерот.
Дали имаше смисла да продолжиме да живееме?
Ќе нè прогонуваат. Ќе нè бараат насекаде.
Сакавме да земеме отров.
Не го сторивме тоа заради доброто на нашите деца.
Подоцна, се каев повторно и повторно.
Бевме врзани и оковани за тој свет.
Требаше да пропаднеме со него.
Знаев дека англиската полиција за теренска безбедност ме бараше,
а исто така и дека моето семејство беше строго следено
и дека имаше постојани претреси на нивните живеалишта.
Англичаните се појавија со неколку камиони полни со војници,
се довезоа, скокнаа со митралезите,
нишанејќи кон нас како да бевме банда криминалци.
И врескаа: "Рацете горе!" А ние стоевме до ѕидот.
Ни рекоа дека татко ни бега од Русите,
нешто такво.
Подоцна, дознавме дека татко ми
живеел на голема фарма крај данската граница.
На 11 март, бев уапсен.
Мојата ампула со отров се скрши два дена претходно.
Полицијата за теренска безбедност постапуваше многу лошо со мене.
Парадираа со мене наоколу како да бев особено интересно животно.
Испрашувањата не беа многу пријатни.
Не можам да им замерувам на испрашувачите. Сите беа Евреи.
Сега ќе одам кај мајка ми за да види
едни апсолутно извонредни документи што го добив пред 48 часа
и мислам дека таа ќе биде прилично запрепастена од нив.
"Јас, Рудолф Франц Фердинанд Хес,
псевдоним Франц Ланг, откако бев соодветно предупреден,
со ова изјавувам дека следните изјави се вистинити."
Ова изгледа се првите документи од испрашувањето
кога Рудолф Хес бил уапсен,
кога бил најден во бегство. - Господи.
Кој ти го испрати ова?
Некој што ми пиша велејќи: "Вујко ми кој умре неодамна,
ги најдовме на неговиот таван и не знам што да правам со нив.
Дали може да ти ги испратам?"
Каков пронајдок, каков пронајдок.
Овде вели: "Ми наредија да се пријавам во Берлин во јуни, 1941 година кај Химлер,
каде ми го кажа приближно следното.
Сакаше да создадам во рок од четири седмици
планови за градба во согласност со овие насоки.
Додаде дека задачата е толку многу тешка што може да ми ја довери само мене.
Затворениците мораше да се усмртат со гас, потоа вратите цврсто се затвораа
и две боци со "Циклон Б" се фрлаа низ мали отвори.
Луѓето умираа во рок од три до десет минути.
По половина час, вратите се отвораа,
а телата беа извлекувани од посебен одред на затвореници
коишто беа трајно вработени за оваа задача."
Каков пронајдок.
Сега негирај го ова да те видам.
ХЕС БЕШЕ ПРВИОТ ШТО ДАДЕ ДЕТАЛИ ЗА НАЦИСТИЧКОТО МАСОВНО ИСТРЕБУВАЊЕ.
БЕШЕ ПОВИКАН ДА СВЕДОЧИ НА СУДЕЊАТА ВО НИРНБЕРГ,
КОИШТО ЗАПОЧНАА ЧЕТИРИ МЕСЕЦИ ПРЕД НЕГОВОТО АПСЕЊЕ.
Дали жртвите знаеја што ги чека?
Повеќето од нив не, бидејќи беа преземени чекори
за да не дознаат за тоа,
за да не се сомневаат
дека одат кон својата смрт.
ХЕС БЕШЕ ИСПРАТЕН ВО ПОЛСКА ДА МУ СЕ СУДИ ЗА НЕГОВИТЕ ЗЛОСТОРСТВА.
ФИРТ, ГЕРМАНИЈА, 1946 ГОДИНА
На 25 мај, баш на годишнината од нашата свадба,
ме одвезоа на аеродромот и ме предадоа на полските офицери таму.
Американски авион нè однесе во Варшава.
Мил мал дечко, посакувам да ја задржиш својата срдечна природа.
Животот, драго мое момче, ќе те оттргне прерано од светот на детството.
Сега, кутро момче, ти остана само твојата мила, добра мајка.
"Секогаш ќе бидеш омилен на тато."
Ова беше последното писмо што го добив од татко ми.
Мислам дека мојата ситуација е прилично уникатна.
Носам огромен товар.
ЈУЖНА ГЕРМАНИЈА
Знаете, низ моите години на свештенство, имам зборувано со многу луѓе.
ПРЕКИНУВАЊЕ НА ГЕНЕРАЦИСКАТА КЛЕТВА
Луѓе чии животи биле обележани со искушенија и неволји, тешкотии,
трагедии.
А некои од нив се прашуваа дали нивната мака, нивното страдање
се должи на генерациска клетва што им ја пренел некој предок.
Ова особено се однесува на мојот живот.
Мислам, да се биде внук, нели, на Рудолф Хес,
озлогласениот безмилосен командант на СС од концентрациониот логор Аушвиц.
Само замислете да имате таква личност како ваш дедо.
Сте ги слушнале луѓето како велат: "Каков татко, таков син."
Па, кога размислував за себе, си мислев:
"Дали сум како дедо ми?"
"Дали сум како него до одредена мера?"
Кога првпат го прочитав Исход, поглавје 20, стих 5,
се згрозив од помислата дека тоа што сум роден
во втората генерација по Рудолф Хес,
дека божјиот гнев е врз мене...
...поради злобното, ладнокрвно зло
што дедо ми им го нанел на Евреите,
божјиот народ, народот на Израел
и, се разбира, на многу други.
Дозволете ми да прочитам повторно што вели Бог овде во стих 5.
"Ќе се навратам на беззаконието, гревовите на татковците
врз децата и децата на децата
на третата или четвртата генерација."
Но, Бог вели дека секоја генерациска клетва
и вината и страдањето и болката што доаѓаат со неа
може да се укинат со искрено покајание.
Со други зборови, она што ја прекинува клетвата на гревот
е крвта на божјото невино јагне, а тоа е Исус Христос.
Верувај и ќе бидеш спасен.
Холокаустот има големи последици.
Траумата не е само на страната на преживеаните.
Колку германски семејства се трауматизирани,
кои знаат или не знаат што направиле нивните дедовци?
Со многу мала "а", себеси се сметам за активист.
А еден од клучните делови е да се работи со нив и да се разберат
искуствата на децата на сторителите.
Ова патување во Лондон е пред сè за да ја видам мајка ми.
Овој пат доаѓам со многу големо барање,
кое поттикнува вознемиреност кај мене.
Здраво, мамо.
О, Маја. - Овде сум.
Стигнав. - Во ред. Дали добро патуваше?
Да, не беше премногу лошо, споредено со понекогаш.
Како си? - Добро сум.
Што има ново?
Ново е дека веќе не можам да возам и малку се чувствувам како заробено животно,
но ќе се навикнам на тоа.
Но, тоа е тоа. Нема што да се прави.
Значи, мамо,
ќе се сретнам со синот на командантот
и внукот на командантот во Аушвиц.
Да.
Делумно мотивирана или всушност би рекла
во голема мера мотивирана од она што го дознав од тебе и работите што ми ги кажа.
Што мислиш во врска со тоа? - Па, мислам дека е фантастично.
Бидејќи омразата продолжува
и антисемитизмот апсолутно цвета,
многу е важно да се зборува за овие работи.
Сакав да те прашам дали би дошла во Аушвиц со мене.
Не баш, не. Знаеш, мојот Аушвиц е многу поразличен од твојот Аушвиц.
Не си била во него. Тоа сакам да го речам.
Не си била во оваа ситуација кога не знаеш
дали ќе живееш уште еден час или не.
Не знаеш што е мојот Аушвиц.
И сакам да го оставиме. Да го оставиме.
Немам ништо против да се сретнам со синот на Хес,
но не одам во Аушвиц.
Треба да дојдете во мојата куќа. Знаеш дека сум прилично хендикепирана.
Секој што сака нешто треба да дојде овде.
Тоа е убава идеја.
Која? - Кафе и торта во твојата куќа.
Да, зошто да не? Кога веќе спомнуваш торта.
ОШВЈЕНЌИМ, ПОЛСКА
Значи, ова е Ошвјенќим,
неславно познат и секогаш ќе биде запаметен како Аушвиц.
Многу е чудно што има град
толку блиску до вистинскиот концентрационен логор.
Кога се појави оваа можност дека би можела да го придружувам
синот на командантот на Аушвиц, кој никогаш не бил во логорот
и неговиот син, мој современик, за да можам да посведочам
како тие го посведочуваат она што никогаш не го виделе претходно,
беше некако, на некој перверзен начин, подарок.
Никогаш не почувствував потреба да одам во концентрациониот логор во Аушвиц.
Не можеме да го вратиме времето, мора да се справиме со сегашноста.
Кај ме замоли да одам и да го видам.
Мислеше дека тоа може да е добро.
Јас и семејството Хес се сретнавме за прв пат во кафулето
на последната преостаната синагога во Ошвјенќим,
кој порано имал просперитетна еврејска заедница.
Беше како времето да застана. Почувствував дека сите останавме без здив.
Здраво. - Здраво. Тешко е да се најдат зборови.
Да, знам. Знам.
Ми тежеше на душата, знаете, само...
Да.
А јас само можам да побарам прошка. Тоа е сè.
Мене ќе ми биде многу тешко да одам таму утре
и да го видам со свои очи
она за што читав.
Да. Го разбирам тоа.
АУШВИЦ-БИРКЕНАУ
Според волјата на Рајхсфирерот СС Химлер,
Аушвиц стана најголемиот објект за истребување луѓе на сите времиња.
Кога лично ми ја даде наредбата
да подготвам место за масовно истребување во Аушвиц
и лично да го спроведам ова истребување,
немав ни најмала идеја за обемот и последиците.
Оваа наредба беше необична, навистина монструозна.
Но, оправдувањето направи процесот на истребување да ми изгледа правилно.
АНИТА ЛАСКЕР, ИНТЕРВЈУ, 1945 Г.
Лекар и командант стоеја на рампата кога пристигнуваа депортираните
и селекцијата се случуваше пред нашите очи.
Десно, лево, десно, лево.
Десно значеше живот, лево беше оџакот.
Значи, ова е крематориумот,
гасната комора. - Во ред.
Која,
верувале и не, била на можеби сто чекори
од местото каде што мајка ми и женскиот оркестар свиреле.
Депортираните еден по друг чекореле наваму
и слушале музика, а луѓето
што чекореле кон својата смрт
влегувале во оваа зграда,
им било побарано да се соблечат,
мислејќи дека ќе се тушираат
и им било кажано уредно да си ги остават своите чевли и облеката
за да може лесно да ги најдат пак.
Потоа, во рок од следните 30 минути, биле усмртувани со гас.
Едноставно е шокантно како постоела оваа злобна измама
којашто се одржувала за луѓето да веруваат дека има нешто,
дека има надеж некаде за нив, можеби безбедност, дури и...
Кога рече дека требало да ги здиплат алиштата
и дека ќе се тушираат
и можеби за да се заштитат луѓето од паника,
бидејќи ако сите тие илјадници луѓе паничеле...
Да. - ...ќе било многу тешко
да се сопре тоа. - Мислам дека ова е многу ужасно.
Ужас, како што би рекле на германски. Ужас е.
А потоа сознанието те погодува: "Кој го направил ова?"
И всушност не е никој друг, туку мојот дедо.
Страшно е да се види
што направил овде.
Тешко е да се поверува и за мене е голем шок...
Да.
...бидејќи...
ние го познававме како друга личност.
170 МЕТРИ ОД СЕМЕЈНИОТ ДОМ НА ХЕС
Морав да бидам сведок на самата смрт низ шпионката на гасната комора.
Морав да бидам сведок на сите процеси.
Морав да го гледам, дење и ноќе,
влечењето и палењето на телата...
...отстранувањето на забите...
...сечењето на косата, целата оваа грозотија со часови.
Морав да го правам сето ова бидејќи морав да им покажам на сите
дека и самиот бев подготвен да бидам присутен секаде,
како што морав да барам од оние што ги командував.
Миризбата од палењето се пренесуваше со километри надалеку
и доведе до тоа целата популација да зборува за палењето на Евреите.
Мислам дека никој друг го нема направено она што тој го направил во толкав обем.
Тоа е факт.
Непобитен факт, дека мојот дедо е всушност
најголемиот масовен убиец во човечката историја.
Останав без зборови.
Не знам што да речам.
Ужасно е за мене.
Дали ова е неочекувано? Дали ова е она што си го замислувавте?
Не.
Ова е незамисливо.
Не.
Можеме само да се надеваме дека ова нема да се случи некаде повторно...
...и дека научивме од ова.
Не мислам дека научивме,
инаку немаше да има антисемитизам повторно како што има сега.
Нека јавноста продолжи да го гледа крвожедниот ѕвер во мене,
дивиот садист,
убиецот на милиони.
Бидејќи масата луѓе не може да замисли
командантот на Аушвиц да биде нешто друго.
Тие никогаш не би сфатиле дека и тој имаше срце.
Рудолф Хес.
Мислам дека малку ја разубавувал претставата за него.
Дошол до крајот. Смртта била неизбежна.
ХЕС Е ОСУДЕН
Рудолф Хес, лојален слуга на криминалниот нацистички режим,
е осуден на смрт од страна на Врховниот национален трибунал.
Рудолф Хес, основачот на најголемиот логор на смртта во историјата,
е типичен претставник на германската нација.
Слепа дисциплина, ужасна суровост, алчноста на оние што се на власт.
Што е смртна казна со оглед на огромноста на неговите злосторства?
Сега знам што направил татко ми во Аушвиц
и ја плати цената за тоа.
А цената беше смрт со бесење.
Ова е последната изјава на Рудолф Хес, мојот дедо, пред неговата егзекуција.
"Мојата совест ме присилува да ја дадам следната изјава.
Во самотијата на мојата затворска ќелија дојдов до горчливото сознание
дека тешко сум се огрешил кон човештвото."
Како командант на Аушвиц, спроведов дел од суровите планови
на Третиот Рајх за човечко истребување.
Притоа, нанесов жална штета врз луѓето и врз човештвото.
Ќе платам со својот живот за она за што сум одговорен.
Те разбирам.
Нека Господ Бог ми прости еден ден за она што го направив.
Дали мислите дека нешто како холокаустот би можело да се случи повторно?
Може да се случи повторно, нешто како холокаустот може да се случи повторно.
Мислам, погледнете го светот сега. Изгледа различно.
Да, може да се случи повторно, затоа што ние луѓето се однесуваме ужасно лошо.
ЛОНДОН, ОБЕДИНЕТО КРАЛСТВО
Никогаш не сум сретнал некој што преживеал концентрационен логор.
Се намовнав,
ми се крена косата.
Го видовме и го живеевме Аушвиц од различни перспективи.
Се чувствував виновен за крвопролевање.
Фала. - Влезете.
Мајка ми, Анита Ласкер-Волфиш.
Историски момент. - Да, кој би помислил.
Незамисливо.
Прекрасно. Фантастично.
Синот на командантот на Аушвиц седи во куќата на Анита Ласкер.
Како е ова можно?
Да.
Дали првпат беше во Аушвиц?
Да.
Тоа е храбро од твоја страна.
Тоа е еден чекор што го направив,
но не можам да сменам ништо.
Никој не може.
Татко ми беше страстен Германец.
Железен крст.
Ние бевме Германци.
Лудо е.
Живееме со оваа вина.
Да. - Да.
Не те прашале чиј син сакаш да бидеш.
Ниту мене.
Па, дали го мразиш дедо ти сега? Како се чувствуваш?
Би го мразел, да. Можам да го речам тоа.
Го мразам, да. - А ти?
Гледајќи наназад, дали го мразиш татко ти или тој е сепак добар татко?
Не...
Ни едното, ни другото. - Ни едното, ни другото. Сега си неутрален.
Во спротивно би било неподносливо.
Да. - Да.
Многу необична ситуација што седиме овде заедно
и разговараме за овие ужасни денови, да.
Тука си ти којшто не си знаел ништо за тоа
бидејќи имало ограда помеѓу ужасот и нормалниот живот, да.
На некој како татко ти, претпоставувам овие Евреи му изгледале како штетници.
Не луѓе, штетници. - Да. Да.
Требало да најдат нешто кај Евреите за да си ги покажат сопствените недостатоци,
знаете. - Да.
Евреите се сите богати и сето тоа, тие се само луѓе.
Време е да запре таа глупава омраза кон Евреите.
Евреите се божјиот избран народ.
Само за што сме избрани? Ја знаете познатата молитва на Евреите...
Зошто да не се избере некој друг за промена,
како избран народ, знаете? Што сме згрешиле?
Мислам, денес, момче со еврејска капа на главата не е надвор од опасност.
Значи, навистина не сме постигнале голем напредок.
Значи, имаме уште многу работа.
Ние од втората генерација имаме одговорност
да продолжиме да комуницираме
и да зборуваме за хуманоста и за нејзиното отсуство...
И да се погрижиме дека не е заборавено, прескокнато.
Не може да се прости она што се случи.
Но, важно е да разговараме едни со други
и да се разбираме едни со други.
Ова преминува на следната фаза, не она што го имаме направено,
туку она што го правиме сега. Тоа е важно.
Да, тоа секако беше уникатен момент
синот на командантот на Аушвиц да влезе во мојата куќа,
да седне на столчето спроти мене и да пиеме кафе заедно.
Мислам, на некој начин, тоа беше убаво.
Мојот дедо, Рудолф Хес,
бил клучен за уништување од две третини од европските Евреи.
Триесет години откако ја поминал Јудејската Пустина
за време на Првата светска војна, овде е прогласена еврејска држава
со надеж дека ќе ги заштити идните генерации.
ВО ДРАГО СЕЌАВАЊЕ НА ДЕНИС БЛЕР
Преведено од: Софија Крнческа