Faraonie.
Kim jesteś?
Faraonie.
Pokaż się.
Upadniesz.
A ja jestem niszczycielem.
Twoje imperium upadnie.
Jestem niszczycielem.
Faraonie…
Bogowie.
Co to jest?
Jestem niszczycielem.
Panie.
Panie. Wszystko w porządku?
Miałem sen.
Otaczała mnie ciemność.
Cień mężczyzny.
Haman, wyślij patrole na ulice.
Jest wśród nas morderca.
Tak, Wasza Wysokość.
TESTAMENT: HISTORIA MOJŻESZA
CZĘŚĆ DRUGA: PLAGI
W okresie Nowego Państwa,
kiedy mogła mieć miejsce historia Exodusu,
Egipcjanie czcili panteon bóstw, czyli wielu bogów,
jednych o głowach zwierząt, innych o głowach ludzi,
odpowiadających różnym aspektom świata przyrody,
które można było wtedy ujarzmić i wykorzystać dla dobra Egipcjan.
Faraon był postrzegany jako pośrednik
między ludem a bogami.
Faraonom robiono nawet posągi z dużymi uszami,
co oznaczało, że słuchają ludu
i modlą się do bogów w jego intencjach.
Faraon był na wpół boską istotą.
Właściwie był bogiem na Ziemi.
Był pośrednikiem między śmiertelnikami a światem boskim.
Prawdziwy dramat Księgi Wyjścia nie toczy się między Mojżeszem a faraonem.
Między nimi też, ale głównie między Bogiem Izraela, Jahwe,
a bogami Egiptu.
To prawdziwe starcie.
Kto będzie rządził ludem Izraela?
Będą służyć faraonowi jako niewolnicy
czy będą służyć Bogu Jahwe jako czciciele?
GOSZEN
Wrócisz do Egiptu.
Faraon nigdy nie uwolni Hebrajczyków.
Będzie się opierał i ukarzę go za to.
Należała do naszego wielkiego przodka, Józefa,
który był synem Jakuba,
który był synem Izaaka,
który był synem Abrahama.
Mojżesz poznaje swoją izraelską tożsamość
dopiero na późniejszym etapie życia.
Jest połączeniem Egipcjanina i Izraelity.
To, że był wolny
i wychował się wolny,
dało mu też wiedzę, co oznacza wolność.
Wyzwolicielem Izraelitów musiał być ktoś,
kto nie przeżywał właśnie traumy.
Bo Biblia opisuje lud,
który miał kotzer ruach, osłabionego ducha.
Nie wyobrażali sobie innego życia niż to, które mieli wtedy.
Potrzebny był ktoś, kto patrzył szerzej.
Kto mieszkał na dworze faraona.
PI-RAMZES STOLICA EGIPTU
Nie chodzi tylko o to, że Mojżesz sprzeciwia się faraonowi
jako niesprawiedliwemu władcy, ale zna go bardzo blisko.
Wychował się w tym domu, jest z nim powiązany.
Dlatego wymiar polityczny
i wymiar osobisty są ze sobą blisko powiązane.
Stawka jest wysoka.
Jego zadaniem jest wyzwolenie całego narodu.
Więc to nie tylko kwestia jego własnego losu,
ale powierzono mu niezwykle doniosłą misję.
Stój!
Chcę rozmawiać z księżniczką Bitią.
Odejdź, wieśniaku.
Łapcie go!
Nazywam się Mojżesz!
Powiedzcie księżniczce, że jej syn wrócił!
Gdzie on jest?
Otwórz natychmiast.
To on!
Pani.
Zostaw nas.
Kochany chłopcze.
Nie jesteś tu bezpieczny.
Wiem, że nie zabiłeś tamtego człowieka,
ale są inni, którzy cię za to ukarzą.
Musisz natychmiast opuścić miasto.
Poznałem prawdę.
Wiem, co się stało, gdy byłem niemowlęciem.
Mam brata.
Siostrę.
I pierwszą matkę.
Sama…
straciłam dziecko.
Urodziło się martwe.
Chciałam utopić się w Nilu.
Ale rzeka dała mi nowe życie.
Dała mi ciebie.
Nadchodzi córka faraona ze swymi służącymi.
Przybywa nad Nil i słyszy płacz.
Widzi tę małą arkę.
Wyciąga rękę i ta ręka się wydłuża.
Podwaja długość i rozciąga się.
Podnosi arkę z wody i otwiera ją.
I znowu światło zalewa świat,
gdy patrzy na to dziecko.
Od razu wie, że to hebrajskie niemowlę.
Jesteś taki piękny.
- To hebrajskie dziecko? - Nigdy więcej tak nie mów!
To dar.
Tak.
Tak, jesteś darem.
Ale nie możesz go zatrzymać, pani.
Zastanów się, zanim powiesz mi, co mam robić.
Weźmiemy go do pałacu.
Nikt nie wie o mojej stracie.
To będzie moje dziecko.
A jeśli pani ojciec się dowie?
Mamy tajemnicę.
Razem.
Nazwijmy go Mojżesz.
Zrodzony z wody.
Mój Mojżeszu.
Egipskie imię?
Dla egipskiego księcia.
Córka faraona nadaje dziecku,
które wyciąga z Nilu, imię Mojżesz,
po hebrajsku Mosze.
To historia o egipskiej księżniczce,
która nie mówi po hebrajsku
i nie miałaby powodu, by nadać temu dziecku hebrajskie imię.
Mamy więc do czynienia z niesamowitą sagą o tym,
że wielki wyzwoliciel narodu żydowskiego
pojawia się w Egipcie i mówi: „Bóg mnie posłał, żebym was wyzwolił”.
I nosi obce imię.
To tak, jakby pojawił się dziś w społeczności żydowskiej
i nazywał się Kareem albo Mary Jane,
albo miał inne imię z innej dominującej kultury.
Mojżesz nosi imię, które nadała mu córka faraona.
Midrasz próbuje pogodzić
te dwa wersy
i mówi, że księżniczka, Bat Pharaoh, córka faraona,
została adoptowana przez Boga jako Boża córka,
Bat Yah, „Bitia”, córka Jah.
Córka hebrajskiego Boga.
Żadna inna osoba nie jest nazywana córką Boga.
Nikt inny.
To absolutnie wyjątkowe imię: Bitia.
Znów potrzebuję twojej pomocy, matko.
To prawda.
Zabiłem tamtego mężczyznę.
Wyjedź.
- Natychmiast. - Nie mogę.
Kazano mi wrócić.
Kazano?
Kto ci kazał?
Bóg.
Który bóg?
Ten sam, który przywiódł mnie do ciebie po urodzeniu.
Bóg Hebrajczyków.
Kazał mi poprowadzić mój lud do wolności,
zabrać ich do domu w Kanaanie.
On nigdy nie da im wolności!
Posłuchaj mnie. Jutro są urodziny księcia.
Żaden faraon nie odmówi poddanym w takim dniu.
Posłuchaj, Mojżeszu.
Mój brat miał sen, ostrzeżenie.
Aresztowano setki ludzi.
Aresztowani są torturowani!
Nigdy nie widziałam go w takim stanie.
Natychmiast wyjedź z miasta.
Mogę żyć dalej bez ciebie, jeśli będę wiedzieć, że żyjesz.
Nikt nie może cię zobaczyć.
Faraon nie może się dowiedzieć, że wróciłeś.
Obiecaj mi to.
Nie pasowała ci.
Mylisz się. Pasowała.
Pasowała mu. To szata proroka.
Dość tego.
Moja żona ma rację. Nie jestem godzien tych ubrań.
Jestem, który jestem
i będę, który będę.
Wybacz mi, Panie.
Gdzie twoja wiara, Mojżeszu?
Boję się.
Będą trzy znaki, które pokażą faraonowi, że jestem Panem.
Jeśli masz wiarę,
będzie ci dane je objawić.
A jeśli zwątpię?
Gdyby słońce lub księżyc zwątpiły,
natychmiast by zgasły.
Myślę, że relacja między Mojżeszem a Bogiem była bardzo prawdziwa.
To coś w stylu: „Boże, każesz mi to zrobić,
ale tak się z tym czuję.
Mam parę pytań. Widzę pewne problemy”.
W historii Mojżesza w Koranie
Bóg prosi go o zrobienie trudnych rzeczy, a on wie,
że nie może ich zrobić o własnych siłach.
Pod wieloma względami
myślę, że czytelnik Koranu, ktoś, kto go słucha,
ma spróbować wyobrazić sobie siebie w tej roli
i zadać sobie pytanie: „Jakie jest moje wielkie powołanie?
I jak mam nawiązać relację zaufania z Bogiem,
z tą wszechmocną siłą, która poprowadzi mnie przez tę podróż?”.
Dziś świętuję osiemnaste urodziny mojego syna.
A teraz, zgodnie ze zwyczajem,
pragnę podzielić się radością tego pomyślnego dnia
z moim ukochanym ludem.
Kto z obecnych tutaj chce mnie o coś prosić?
Przepuśćcie nas.
Pokaż im znak.
- Słyszałeś króla. - Nie mówił o takich jak wy.
Będą trzy znaki, które pokażą faraonowi, że jestem Panem.
To znak.
Bóg daje Mojżeszowi trzy znaki,
żeby Mojżesz miał jakieś potwierdzenie
swojej wiarygodności.
Muszą mu uwierzyć.
Usłyszał: „Włóż rękę pod płaszcz”.
A gdy ją wyciąga, jest pokryta trądem.
Jak u śmierci.
To ty.
Będzie coś mówił!
Mojżesz.
Wróciłeś.
Zna go.
W stroju żebraka.
A nawet mordercy.
Zakładam, że przyszedłeś prosić o przebaczenie w tym wyjątkowym dniu.
Postanawiam…
udzielić ci go!
Uchylam twoją karę za morderstwo.
Najcenniejszą rzeczą na świecie jest wolność człowieka.
Prosimy, byś nam ją dał.
Zrobiłem to.
Uwolnij mój lud.
- Twój lud? - Hebrajczyków.
Hebrajczyków?
Ty nim nie jesteś.
Czemu twierdzisz, że jesteś z ludu?
Błagam, pozwól nam iść na pustynię, by oddać cześć naszemu Bogu.
Naszemu Bogu?
Powiedz mi, wielki wezyrze, czy słyszeliśmy o hebrajskim bogu?
Jest w Księdze dnia?
Nie, panie.
Czy przypadkiem wspomina się o nim w Księdze umarłych?
Ani słowem, panie.
A zatem kim jest?
To Bóg, który czyni cuda.
- Widziałem na własne oczy. - Pokaż.
Pokaż, co potrafi ten twój bóg.
Wąż jest jednym z bogów Egipcjan.
To uroboros.
Kojarzy się go z Nilem.
To specjalna magiczna laska, którą można zmienić w węża.
Zmienić ją w symbol Egiptu.
Czarownicy.
Zademonstrujcie prawdziwą magię.
Egipcjanie słynęli z magii.
Jeśli chcesz pokazać jakiś znak, pokonać Egipcjan,
musisz pokonać ich w czymś, w czym są dobrzy.
Tym czymś była magia.
Magia egipska, nazywana heka,
opierała się na słowie pisanym lub mówionym.
To z niego pochodzi ta boska moc.
Symbolicznie ten wąż
pożera egipską rodzinę królewską, władzę i autorytet.
Bo faraonowie, przynajmniej przez pewien czas,
nosili nakrycia głowy jak kobra.
To coś więcej niż magia.
Ten człowiek służy bogu potężniejszemu niż nasz.
Aresztować go.
- Bracie… - Cisza.
Nie wiem.
Prosimy tylko o trzy dni.
Czemu mam słuchać waszego boga?
Jakie miasta zdobył?
Jakie bitwy wygrał?
- Tak. - Tak.
Stworzył niebo, ziemię i wszystko, co na niej jest.
Kłamiesz.
To ja jestem panem świata,
umiłowanym przez bogów, którzy stworzyli mnie i Nil.
Nie! Jest tylko jeden prawdziwy Bóg.
I ten Bóg, mój Bóg, stworzył ciebie!
Nigdy o nim nie słyszałem!
Musi coś powiedzieć.
W imieniu swoim i mojego syna
dziękuję Ra i Izydzie za ten niespodziewany spektakl,
który okazał się być dobrą rozrywką.
Zabierzcie stąd tych głupców.
Wynocha!
Największą wadą faraona jest jego arogancja,
która czyni z niego przeciwieństwo Mojżesza,
gdyż jako główną cechę charakteru Mojżesza podaje się pokorę.
Jest to więc zderzenie arogancji z pokorą.
Pokazaliśmy im. Sami widzieli siłę naszego Boga.
Znam go. Nie możemy być niczego pewni.
Wynocha!
Szkoda, że nie widzieliście miny faraona.
- Posłuchaj. - A potem…
Bóg mi powiedział, że faraon będzie się opierał i że go za to ukarze.
Faraon stawiał opór, ale Bóg go nie ukarał.
Rozumiesz?
Opowiedz mi o narodzinach Eliezera.
Co?
Moje siostry i wszyscy inni
mówili, że drugi poród będzie łatwiejszy niż pierwszy.
Powiedz, co ty pamiętasz?
Trwał ponad trzy dni.
Byłem pewien, że umrze.
I ty też.
A jednak tak nie było.
Bóg może jeszcze ukarać twojego wuja,
ale może to potrwać dłużej, niż myślisz.
Może być trudniej,
tak, że sam będziesz wył do gwiazd, tak jak wtedy.
To zależy od Boga.
Ci ludzie na ciebie liczą.
Kim jestem, by nimi dowodzić?
Jesteś tym, który rozmawia z Bogiem.
Oto kim.
Nie ma dnia,
w którym nie czułbym się
PASTOR
niepewny, pełen obaw lub nieodpowiedni do czegoś.
Myślę o Mojżeszu w całej jego słabości.
Powtórzę: ma kryminalną przeszłość. To fatalnie.
Przez 40 lat żył w zapomnieniu, a Bóg go wybrał.
„Wybieram ciebie”.
Z historią Mojżesza można się utożsamić,
bo wszyscy możemy zobaczyć siebie w jego życiu,
w jego pytaniach, w jego potyczkach z Bogiem.
„Boże, wybrałeś niewłaściwą osobę”.
Tyle lat mnie oszukiwałaś.
Po mojej stracie uznałam go za dar od bogów.
Chyba ogarnęło cię szaleństwo, by tak okłamywać naszego ojca.
Nasz ojciec zlecił zamordowanie niewinnych hebrajskich dzieci,
to było szaleństwo!
To była podłość!
Sprzeciw wobec jego dekretu sprowadził na nas klątwę.
Widziałem więcej niż ty.
Jeśli chcesz rozmawiać ze zdrajcami,
mogę ci to załatwić w lochu.
Nie rozumiem mocy, jaką nam dziś pokazał.
Jesteś z mojej krwi.
Łączy nas nierozerwalna więź.
Musisz zdecydować.
Wobec kogo jesteś lojalna?
Nisko urodzony robotnik nie jest zagrożeniem dla twojego imperium.
Zorganizuję jego egzekucję.
Nie dam się sprowokować.
Ci ludzie mówią w imieniu Hebrajczyków i nie mogą być męczennikami.
Jest inny sposób.
Ci, którzy mają czas, by odwiedzić pustynię,
nie pracują dość ciężko!
Od teraz
Hebrajczycy nie będą już dostawać słomy na cegły!
Będziecie grzebać w ziemi za własną słomą,
jednocześnie wyrabiając tę samą normę!
To nas zabije.
W królestwie nie ma miejsca dla nierobów!
Będziecie pracować ciężej!
- Już ciężko pracujemy! - Ciężej niż inni!
Teraz widzimy konsekwencje tego szaleństwa.
Mam nadzieję, że Bóg cię widzi i osądza.
Cóż mam począć?
Co? Ignorować Boże rozkazy?
Nie, powinieneś był cierpieć,
tak jak my cierpieliśmy, zanim zechciałeś nam przewodzić.
A teraz będziesz!
Pan żąda tego, czego chce.
A Faraon zmieni ten kamieniołom w nasz grób!
Wstydźcie się!
Wstydźcie się wszyscy!
Czterysta lat pracy w błocie to za mało!
Chcecie faraona jako waszego pana?
Władcę cierpienia?
Czy wolicie uwolnić się od władców?
Musimy walczyć o wolność.
Zaryzykować wszystko.
- Tak! - Tak.
Wolności nikt nie daje. Trzeba ją wywalczyć.
- Tak. - Tak.
Słuchajcie Mojżesza.
Niech nas poprowadzi.
- Tak. - Tak.
Mojżeszu!
Matko! Seforo!
- Mojżeszu! - Matko!
Matko!
Pomocy!
Szybko!
Jestem, który jestem i będę, który będę.
Poszedłem do faraona, spełniłem twoje rozkazy
i życie stało się nieznośne.
Pamiętaj, kim jestem, Mojżeszu.
Porozmawiaj z faraonem rano, gdy będzie chodził nad Nilem.
Dlaczego? Faraon nigdy nas nie wypuści.
Rób, co mówię.
Idź z Aaronem.
Wykorzystaj swoją laskę.
Trochę wiary, Mojżeszu.
Matko.
To ja.
- To ja, Mojżesz. - Synu…
Bóg tu był.
Droga jest wytyczona, synu.
Wskaż im drogę,
gdziekolwiek prowadzi.
Tak zrobię.
Dobrze, matko. Tak zrobię.
RZEKA NIL
„Rzekł Pan do Mojżesza,
»Serce faraona jest twarde,
wzbrania się wypuścić lud.
Idź do faraona rano, gdy wyjdzie nad wodę,
pośpiesz mu na spotkanie na brzeg Nilu.
Weź do ręki laskę,
która zamieniła się w węża«”.
Schwytać go.
Tak nas się boicie, że nie pozwolicie nam nawet mówić?
Przyszliśmy, by znów cię poprosić.
Pozwól nam iść na pustynię, by oddać cześć naszemu Bogu.
Bogu, który zsyła mordercę w swoim imieniu?
Jeśli muszę, znów odejdę z krwią na rękach.
Grozisz mi?
Nie myśl, że wypuszczenie nas to słabość.
To siła.
Śmiesz mówić mi o słabości czy sile?
Mnie, wojownikowi?
Jesteś kimś, który potrafi rzucić naród na kolana.
Wiemy to.
Ale możesz rządzić z miłością i być za to wynagrodzonym.
A więc zawsze dbasz o moje dobro.
To słowa podrzutka.
Zagubionego chłopca przebranego za proroka.
A teraz pojawiasz się przede mną…
bez lojalności i wdzięczności tym, którzy dali ci wszystko.
Imperium Egipskie cię stworzyło.
Mojżeszu, Hebrajczycy tylko namieszali ci w głowie.
A twój bóg…
poprowadzi cię w otchłań.
Zobacz moc mojego Boga.
Bóg jest wielki!
Teraz cała woda w Egipcie jest krwią.
Twój lud będzie cierpieć pragnienie.
Będą pić wino, póki nie będą mieli wody.
I dzięki temu będą czuć się lepiej.
Pierwsze wrażenie robi się tylko raz.
To musiało być coś, co przykuje uwagę
faraona Egiptu.
Z całą pewnością było też jasnym sygnałem, że Bóg poważnie podchodzi
do kwestii tej emancypacji.
Nil został zamieniony w krew.
Zamiast być źródłem życia,
jest źródłem śmierci.
Nie mamy tu problemu z wodą.
Nasza woda pochodzi ze świętego źródła.
Plagi to tak naprawdę prężenie muskułów przez Boga Izraela
przeciwko egipskiemu panteonowi,
bo owe plagi reprezentują egipskie bóstwa.
Na przykład pierwsza plaga to przemiana Nilu w krew.
A Nil to życie Egiptu.
Bóg Nilu to Hapi, androgyniczne bóstwo.
A krew w Nilu to tak,
jakby Hapi został ranny, a nawet zabity.
Krew jest wszędzie.
No, dalej!
KSIĘGA WYJŚCIA 7, 24
„Wszyscy Egipcjanie kopali w pobliżu Nilu, szukając wody do picia…
bo nie mogli pić wody z Nilu”.
Nawet faraon nie pił przez tydzień.
Żuł trawę, by wydobyć z niej płyn,
bo gdy tylko próbował pić wodę, zamieniała się w krew.
W Egipcie pojawiła się nowa siła,
a stara władza chce koniecznie poznać jej granice.
Skończyłeś?
Wkrótce skończę, panie.
Wasza Wysokość, księżniczka chce wiedzieć,
kiedy będziesz gotów na rozmowę z Hebrajczykami.
Niech zaczekają.
Już, Wasza Wysokość.
Faraonie, chcemy negocjować w pokoju.
Zatruliście moją rzekę.
Nie my.
Bóg.
To marne sztuczki, które znają też moi magicy.
Zakłóciliście porządek w moim królestwie.
Jest za to tylko jedna kara.
To mój syn.
Do tego jest ważny dla Hebrajczyków.
Rzeka wraca do normy.
Po co drażnić twoich robotników i podżegać ich do buntu?
Skoro mówi, że jest Hebrajczykiem,
będzie tak traktowany.
Wysłać ich do pracy.
Marne sztuczki.
Koran opisuje faraona jako kogoś, kogo nazwalibyśmy wyniosłym
i jest to idealne słowo, bo oddaje sens
wysokiego mniemania o sobie.
Gdy słyszy przesłanie proroctwa,
by nie być tyranem w swoim kraju
i uznać, że Bóg jest nad wszystkimi istotami,
nie słyszy tego przesłania,
bo jego własne ego przeszkadza mu
w wysłuchaniu słów Mojżesza.
No, dalej!
Do roboty!
Ruszać się!
- Przestań! - Do roboty!
Szybciej!
Pracować! No dalej!
No, dalej!
Szybciej!
KSIĘGA WYJŚCIA 8, 2-4
„Dotknę cały kraj twój plagą żab”.
Dalej!
„Nil zaroi się od żab.
Wejdą do pałacu twego,
do sypialni twojej, do łoża twego,
do domów sług twoich i ludu twego,
jak również do twoich pieców i do dzież twoich.
Żaby wślizną się i do ciebie,
i do twego ludu oraz do twoich sług”.
Druga plaga to plaga żab.
A te żaby się mnożą.
Tak się składa, że egipskim bóstwem płodności jest Heket,
przedstawiana z głową żaby.
Mamy zatem dwie pierwsze plagi,
a pytanie brzmi: kto rządzi Nilem?
Hapi czy Jahwe?
Kto odpowiada za płodność? Heket czy Jahwe?
Krążą opowieści o tym, że od żab roiło się w miastach,
że ktoś spał, a potem pokrywały go żaby.
Żaby obłaziły kogoś tak, że nawet nie mógł wstać.
Jesz, a żaba wskakuje ci do ust.
To przypomina szalony hollywoodzki horror.
To człowiek, nie bóg.
Magowie byli w stanie zrobić to samo.
Odtworzyć dwie pierwsze plagi, czyli Nil i żaby.
Ale nie mogą ich odwołać.
Mogą wprowadzić chaos, ale nie mogą zaprowadzić porządku.
Tylko Jahwe może zaprowadzić porządek.
KSIĘGA WYJŚCIA 8, 8, 10, 13-15
„Zawołał więc faraon Mojżesza i Aarona i rzekł:
»Proście Pana, żeby usunął żaby ode mnie i od ludu mego,
a wypuszczę lud, aby złożył ofiarę dla Pana«”.
„I rzekł Mojżesz:
»Stanie się według słowa twego,
abyś poznał, że nie ma nikogo jak Pan, nasz Bóg«”.
„Żaby wyginęły w domach,
na polach i na podwórzach.
Zebrano je w stosy, a ziemia wydawała przykrą woń.
Gdy faraon zauważył, że ustąpił ucisk,
serce jego stało się twarde: nie usłuchał Mojżesza i Aarona,
co też Pan zapowiedział”.
Gdy pierwsze plagi ustąpiły,
wielu doradców faraona mówiło mu: „Nie poddawaj się”.
Ale dość szybko sytuacja się odwraca
i wkrótce wszyscy jego doradcy mówią:
„Musisz ustąpić”.
Ale on tego nie słyszy.
Mamy hebrajskiego Boga z dalekich stron,
którego lud jest zniewolony, co oznacza, że on sam jest słaby.
Ten to Bóg wkracza na terytorium Egiptu, gdzie czyni spustoszenie
przez kilka rozdziałów, bez ustanku.
Co to?
Wszy!
Są wszędzie!
Egipcjanie bardzo bali się wszy.
Mieli obsesję na punkcie czystości,
więc golili swoje ciała i głowy.
Nawet kobiety nie miały włosów lub miały bardzo krótkie
i nosiły peruki, by uniknąć wszy.
Plagi mają stanowić eskalację,
by pokazać nieustępliwość Boga,
że Bóg będzie karał coraz surowiej, by spełniono Jego wolę.
Wynocha!
KSIĘGA WYJŚCIA 8, 20-21, 24
„Rzekł Pan do Mojżesza:
»Ześlę roje much«”.
„I sprowadził mnóstwo much do domu faraona”.
„Kraj został zniszczony przez muchy”.
Moi czarownicy nie mogą stworzyć rojów owadów.
To niepokojące.
On ma moce, których my nie mamy.
Nie wiem, co robić.
Mówi, że ma jednego boga po swojej stronie.
Jednego.
Czy jeden bóg może być większy od wielu?
Co z nim zrobimy?
Jesteś jedynym prawdziwym władcą.
Hebrajczycy mają tylko jednego boga.
Mówi tylko przez jednego człowieka.
Oddziel go od jego ludu.
Spraw, by mu nie ufali.
Nie jest jednym z nich.
Faraon chce z tobą rozmawiać.
Natychmiast przyjdź na jego dwór.
Przyjdziemy natychmiast.
Tylko Mojżesz.
Mojżeszu.
Proszę, dołącz do mnie.
Napij się wina.
Jest lepsze niż woda.
Tęskniłeś za tym na wygnaniu?
Za tymi luksusami?
Życie na pustyni ma swoje zalety.
Czujesz się blisko Boga.
A zatem…
Co robimy?
Mojżeszu, ta twoja magia mnie pokonała.
Jestem skończony.
Powiedz, czego chcesz.
Już mówiliśmy.
Chcemy udać się na pustynię, by złożyć ofiary naszemu Bogu.
Niech będzie.
Złóżcie ofiary.
Ale złóżcie je tu, w mieście.
To niemożliwe.
Wszystko jest możliwe.
Nasze ofiary
są obrzydliwością w oczach twojego ludu.
Rozkażę moim ludziom, by je tolerowali.
Będą posłuszni.
Potrzebujemy tylko trzech dni.
Dwóch ludzi.
Dwóch bogów o różnych poglądach.
Szanuję to, że jesteś Hebrajczykiem.
Ale jesteśmy rodziną, Mojżeszu.
Egipt należy też do ciebie.
To twoja ziemia.
To twoi ludzie.
Cierpią katusze.
Znajdziemy kompromis.
Napij się wina.
Mamy dwa dni.
Dwa dni?
Tylko tyle mi dał.
Możemy ruszać. Wszyscy.
Dwa dni.
Dwa dni wystarczą, jeśli będziemy podróżować nocą.
Z kobietami i dziećmi?
Wszyscy.
Może się udać.
Mojżesz zna pustynię.
Nasi ludzie nie.
Wielu z nich po raz pierwszy opuści Goszen.
Będą przerażeni.
Jak mamy ich do tego przekonać?
Namówiłem go, by zgodził się na dwa dni.
Czy kiedyś wcześniej coś proponował?
Jak nasz lud wytrzyma na pustyni?
Mam wrażenie, że…
mają zamknięte umysły.
Doznali trudności, ale…
nie znają zbieractwa.
Nie wiedzą, jak sobą zarządzać.
Mojżeszu, chodź, proszę.
Już niedługo.
Matko.
Matko, to ja.
To ja, Mojżesz.
Kocham cię, Mojżeszu.
Wychodzimy za dwa dni, matko.
Tylko dwa dni.
I będziemy wolni.
Ty będziesz wolna.
Matko.
- Matko. - Odeszła.
Nieprawda. Matko.
Matko!
Drogi bracie, już jej nie ma.
Słońce sięgnęło zenitu.
Już czas, Mojżeszu.
Przerwijcie pracę!
Idźcie do domu i zbierzcie swoich bliskich.
Zaraz wyruszamy na pustynię.
Rozkaz faraona!
Słyszeliście, że możecie dziś przerwać pracę
i iść na pustynię, by złożyć ofiarę!
To kłamstwo!
Wasz faraon nie daje wam takiego pozwolenia!
Będziecie dalej pracować dziś i jutro!
- Faraon nam obiecał, że… - Nic takiego nie zrobił.
Obiecano nam, że odejdziemy, i tak zrobimy.
Przestań!
Wracajcie do pracy!
Wszyscy!
Odpuść. Chodź.
Do roboty! Odpuść!
Znowu mnie okłamałeś!
Przeliczyłeś się.
Ufałem, że spełnisz obietnicę.
Obcuję z bogami.
Jestem ponad obietnicami.
Twój lud ci teraz nie ufa.
To musiało się stać.
Nie jesteś jednym z nich, Mojżeszu.
Może łączą was więzy krwi, ale co z tego?
Chcesz dać im ich starego Boga,
ale ile twój lud wie o tym Bogu
w porównaniu z ich faraonem?
Zależy mi na nich.
Prosiłem Ozyrysa, Horusa i Izydę o ich dobrobyt.
Czy beze mnie mieliby co jeść?
Mieliby wodę?
Dach nad głową?
Bóg nie ułatwił tej podróży, bo my jej nie ułatwiamy.
Życie takie nie jest.
Zdarzyło ci się kiedyś, że życie czegoś cię nauczyło albo tak myślałeś,
ale w chwili, gdy robi ci się wygodnie
i życie staje się łatwiejsze, zapominasz o tej lekcji?
O tym, czego cię nauczono?
Czego trzeba, żeby zapamiętać życiową lekcję? Trudności.
Musimy to powstrzymać.
- Musimy pogodzić się z faraonem. - Nie!
Nie będzie zgody!
Mojżesz ma rację.
Im bardziej mu szkodzimy, tym bardziej on szkodzi nam.
Dla Boga jest nikim!
Jest jak włos do wyrwania.
To dlaczego Bóg go po prostu nie wyrwie?
Albo nie zburzy bram, nie zabije straży i nie pozwolić nam odejść?
Skoro nasz Bóg jest wszechmogący, to czemu tego nie zrobi?
Jeśli mamy być niezależnym narodem,
musimy być silni.
Myślicie, że nawet gdy wywalczymy wolność, będzie łatwo?
Nie!
Trudno będzie wziąć sobie ziemię,
zbudować jakąś przyszłość.
Trudniej niż budować świątynię, a nawet tysiąc świątyń!
A jedyne, co będzie nas prowadzić, to siła i wiara.
To dlatego poddano nas próbie.
Datanie.
Powiedz swoim ludziom: „Zaczekajcie. Wytrzymajcie cierpienie”.
Faraon wycierpi więcej.
Plagi oczywiście miały zrobić wrażenie na faraonie,
a częściowo
zostały też wymyślone dla Hebrajczyków,
bo myślę, że miały ich przekonać i pokazać im,
że tego, co się działo, nie byliby w stanie zrobić sami,
nie zdziałaliby tego bez pomocy.
Byli tam przez 400 lat
i nie zdołali uchronić się
przed niewolnictwem.
A mimo to obserwują, jak ich Bóg walczy za nich,
a oni sami nie muszą nawet podnosić ręki.
Jestem, który jestem i będę, który będę.
Panie.
Jutro
zginą wszystkie zwierzęta w królestwie faraona.
A wtedy faraon się podda?
Nie. Nic na to nie poradzi.
Sprawiłem, że jego serce stało się twarde.
Ale, Panie,
czy nie byłoby lepiej, gdyby ustąpił?
Bóg mówi do Mojżesza: „Sprawię, że serce faraona będzie twarde”.
Można tak odczytać ten fragment,
w którym Bóg mówi, że to on sprawił, że serce faraona jest twarde,
że mógł pozwolić Izraelitom odejść,
ale chciał coś udowodnić, interweniując u faraona
i zmieniając jego myślenie.
Bóg decyduje, co się stanie, nawet jeśli to paradoksalne.
W rozumieniu islamu serce staje się twarde,
gdy wciąż schodzi na złą drogę.
To seria decyzji,
które prowadzą człowieka do odcięcia się od głosu serca.
Serce staje się twarde w wyniku procesu.
Myślę o analogii do współczesnej medycyny,
według której cholesterol nie gromadzi się nagle, wywołując zawał.
To stopniowy proces odkładania się blaszki w sercu.
RABIN, PROFESOR
Wie, że mnóstwo osób zginie
z powodu zatwardziałości jego serca,
jednak nie wie, jak się wycofać.
Z moralnego i etycznego punktu widzenia
ważne jest to, że choć wierzysz w ludzką zdolność
do zadośćuczynienia i poprawy…
Przecież kochamy historie o czyjejś przemianie.
Myślę, że Bóg uczy nas, że niektórzy mogli być tak źli,
tak okropni, że stracili tę zdolność.
KSIĘGA WYJŚCIA 9, 2-3
„Jeżeli ich nie wypuścisz,
oto ręka Pana porazi bydło twoje na polu,
konie, osły, wielbłądy,
woły i owce,
i będzie bardzo wielka zaraza”.
Kiedy to się stało?
W nocy.
No, dalej. Proszę cię. Wstawaj.
Nikt nie może widzieć, że nas to dotknęło.
Panie.
Rano nie było dostawy zboża.
Nie ma zwierząt do ciągnięcia wozów.
Wszystkie zdechły.
Wszystkie?
Poza tymi, które mają Hebrajczycy.
Krowy i konie chorują.
Nie mamy dowodu, że to on.
Nie zbliżaj się.
Ten faraon był tak pochłonięty swoim poczuciem wyższości,
że nie było miejsca dla innych,
a dysonans poznawczy, kiedy wszystko się rozpada,
ale ja prę do przodu, przypomina Hitlera.
Ostatecznie Hitler
był tak oddany swej chorej misji na świecie,
że nie widział, jak rozpada się jego królestwo.
Myślę, że w ten sam sposób
faraon był tak zaskoczony tym, co się działo,
bo był zapatrzony tylko w siebie.
Mimo wszystkich cudów i znaków faraon wciąż wierzył, że jest Bogiem.
W Koranie jest werset,
w którym faraon mówi do swojego poddanego lub kapłana:
„Zbuduj mi wysoki budynek”, prawdopodobnie piramidę,
„bym sięgnął nieba i zobaczył Boga Mojżesza”.
Jego narcyzm osiągnął etap, w którym naprawdę chce wstąpić do nieba,
by zobaczyć Boga, o którym mówi Mojżesz.
Nie wierzył, że jest ktoś potężniejszy od niego.
I 37 osób zmarłych przez tyfus
i przez wszy w komnatach dla kobiet,
co daje razem…
350 osób…
w pałacu.
Mam mówić dalej?
Panie?
Gdyby był tak potężny, ja też bym cierpiał.
Nie może tknąć boga!
KSIĘGA WYJŚCIA 9, 23-26
„Pan spuścił również grad”.
„Tak ogromny, że nie było takiego na całej ziemi egipskiej
od czasu, gdy Egipt stał się narodem”.
„I spadł grad na całą ziemię egipską,
na wszystko, co było na polu. Grad zniszczył ludzi, zwierzęta”.
„Tylko w ziemi Goszen, gdzie byli Izraelici,
nie było gradu”.
Kocham cię, bracie.
Proszę, wysłuchaj go.
Bo kochasz też jego.
Ludzie będą głodować.
Tysiące.
Chyba że faraon się podda.
A zrobi to?
Miejmy nadzieję.
Terminu „faraon”
wciąż używamy w języku arabskim, we współczesnej odmianie…
Mamy nawet na to czasownik.
Ktoś, kto jest dumny, kto się chełpi,
ktoś, kto nie słucha, ktoś, kto się każdemu…
kto się każdemu przeciwstawia.
To faraon. Zachowuje się jak faraon.
Nie chcę wchodzić w politykę, ale większość autokratycznych reżimów
ma dyktatora, który zachowuje się tak samo.
Tacy jak faraon istnieją do dziś.
Wasza Wysokość.
Nikt nie pracuje.
Ludzie będą głodować.
To nie do zniesienia.
Nie możemy iść dalej tą drogą.
Mój Pan nie ustąpi,
póki nie dasz nam tego, o co prosimy.
Powiedz swojemu panu, żeby zatrzymał grad.
Potem możemy porozmawiać.
Udowodniłeś, że chroni cię bóg.
Uczynię mu tę grzeczność
i pozwolę twojemu ludowi iść na pustynię i złożyć ofiarę.
Wasza Wysokość jest wielkoduszny.
Ale…
wędrówki po pustyni potrafią zmącić młody umysł.
Zostawicie więc dzieci w mieście.
Jako obrońca twoich ludzi jestem im to winien.
Nasze dzieci pójdą z nami.
- Dlaczego? - Tak nakazuje nasz Pan.
A ja nakazuję to!
Panie!
Mamy ziarno, które przetrwa siedem lat.
Jesteśmy najlepszymi rolnikami świata.
- Przetrwamy. - Faraonie!
Daj mi to, czego żądam,
albo przysięgam, że chmara szarańczy zje każde ziarno na twojej ziemi!
Dla dobra twojego ludu, ustąp.
KSIĘGA WYJŚCIA 10, 13
„Pan sprowadził wiatr wschodni, który wiał przez cały dzień i całą noc”.
„Wiatr wschodni przyniósł szarańczę”.
Skumulowany efekt tych plag,
brak wody
i muchy, i wszystkie owady, które zaatakowały kraj
i które ograniczyły dostawę żywności,
które zniszczyły życie i gospodarkę,
wywarł silne wrażenie, bo był bardzo realny
i wpłynął na życie ludzi na ich ziemi.
Bóg opowiada historię.
Rozmawia z Izraelitami.
A historia, którą im opowiada, to całkowita rozbiórka
tego, co uważamy za źródło władzy.
Bóg po kolei niszczy ziemię, gospodarkę,
poczucie władzy.
„Szarańcza pożarła wszelką trawę ziemi
i wszelki owoc z drzewa, który pozostał po gradzie.
I nie pozostało nic zielonego na drzewach
i nic z roślinności polnej w całej ziemi egipskiej”.
Faraonie, usłysz nasz płacz!
Ojcze…
Widziałem ludzi przed pałacem.
Oni głodują.
Pokazujemy swoją wartość nie tylko przez osiągnięcia,
ale przez to, co znosimy.
Czemu musimy znosić to?
Jestem faraonem.
Ty, synu, pewnego dnia zostaniesz faraonem.
Jesteśmy ładem, filarami tego potężnego królestwa.
Jeśli ustąpię bogu Hebrajczyków,
jeśli zostanę…
pokonany…
fundamenty się skruszą.
Znikniemy.
To nie porażka, bracie.
To pokora i rozsądek.
To postęp.
Bogowie mogą żyć w pokoju.
Set i Horus pogodzili się.
Podzielili świat między siebie.
Mam podzielić świat, który już należy do mnie?
Ojcze, jeśli dasz Mojżeszowi to, czego chce,
przywrócisz dobrobyt dla naszego ludu.
Przybędzie ci od tego wielkości, a nie ubędzie.
Nie może mi jeszcze bardziej przybyć wielkości.
Umniejszy mi to, jeśli pokłonię się bogu Mojżesza.
Nie zrobię tego.
Nie zrobię!
KSIĘGA WYJŚCIA 10, 22-23
„Nastała ciemność gęsta w całej ziemi egipskiej”.
„Jeden drugiego nie widział
i nikt nie mógł wstać z miejsca swego
przez trzy dni”.
Zasłonięcie słońca. Bóg słońca Ra to wódz panteonu
i patron faraona wśród bogów.
Robi się naprawdę poważnie.
Uważam, że ciemność to atak na Ra,
bo Egipcjanie postrzegali słońce jako część kosmicznego porządku.
Egipcjanie nie rozumieli dokładnie, co dzieje się ze słońcem w nocy,
więc było to dla nich przerażające, bo ciemność
była dla nich wielką niewiadomą.
Odnosiło się to też do wyprawy do podziemi.
Myślę, że ciemność symbolizowała też ich śmierć jako jednostki.
Historia stworzenia z Księgi Rodzaju opowiada, jak Bóg tworzy ład z chaosu.
W wyniku plag ład wraca do chaosu,
do stanu sprzed stworzenia.
To kosmiczny pokaz.
Bogowie są przeciwko sobie. Kto wygra tę bitwę?
Nie może się teraz wzbraniać.
Duma go oślepia.
Ostrożnie.
Masz wielką władzę.
Nie pozwól, by i ciebie uczyniła zatwardziałym.
Mojżeszu.
Proszę, przywróć słońce i księżyc na niebie.
Pozwolisz nam iść złożyć ofiarę.
Pozwolisz nam zabrać nasze dzieci
i starszych.
Cały naród Izraela.
Nie idziecie złożyć ofiary.
Powiedzmy to na głos.
Zamierzacie odejść.
Odejść i zdradzić waszego władcę.
Mnie.
To prawda.
Zamierzamy odejść.
Zbyt długo jesteśmy z tobą związani, faraonie.
Czas wypuścić mój lud.
Wynoś się.
Oszczędź swój lud.
Oszczędź sobie dalszego cierpienia.
Mnie też oszczędź tego bólu.
Wynoś się.
I uważaj, jak idziesz.
Tak zrobię.
Jeśli jeszcze kiedyś zobaczysz moją twarz,
to będzie twój koniec.
Słusznie mówisz.
Nigdy więcej mnie nie zobaczysz.
- Matko. - Mojżeszu.
Nie ustąpił.
Niestety nie.
Twój bóg ma ogromną moc.
Każdy, kto ma oczy, to widzi.
Ale proszę, Mojżeszu, poproś go o litość dla Egiptu.
To nie pomoże.
Co teraz postanowi twój bóg?
Jestem niszczycielem.
Mojżeszu? Co teraz będzie?
Jestem niszczycielem.
Śmierć.
Napisy: Joanna Rychlik