ΓΕΣΕΝ
Μωυσή.
Κύριε.
Η αποψινή νύχτα είναι διαφορετική.
Γιατί, Κύριέ μου;
Όλα τα πρωτότοκα στη γη της Αιγύπτου θα πεθάνουν.
Από το πρωτότοκο του φαραώ
ως το πρωτότοκο της φτωχότερης υπηρέτριας.
Και οι Εβραίοι;
Άκου προσεκτικά.
Κάθε οικογένεια θα φάει από ένα αρνί που έχει θυσιαστεί
και μαγειρευτεί με πικρά βότανα.
Φάτε το με ψωμί χωρίς προζύμι, διότι δεν υπάρχει χρόνος να φουσκώσει.
Πάρτε το αίμα του αρνιού και αλείψτε μ' αυτό τις πόρτες των σπιτιών σας
για να δείξετε πού μένετε ως προστασία από την εκδίκησή μου.
Ψάχνω το σπίτι του Μωυσή.
Φοβάμαι, Μωυσή.
Πρέπει να υπάρχει άλλος τρόπος.
Είμαι ο εξολοθρευτής.
Μέσα. Γρήγορα.
Γρήγορα.
Έτσι αρχίζει η δέκατη πληγή.
Ο θάνατος των πρωτότοκων.
ΔΙΑΘΗΚΗ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΩΥΣΗ
ΜΕΡΟΣ 3: Η ΓΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΙΑΣ
Η τελευταία πληγή είναι ολέθρια
γιατί λέει ότι όλα τα πρωτότοκα στην Αίγυπτο,
από τον πρωτότοκο του φαραώ ως τον πρωτότοκο του πιο ασήμαντου
και τα πρωτογέννητα των ζώων, θα πεθάνουν.
Για τον χριστιανισμό, αυτό είναι προμήνυμα της Καινής Διαθήκης και του Ιησού Χριστού.
Το αίμα του αμνού.
Η θυσία του αμνού.
Μόνο μέσω του αίματός του θα σωθείς.
Έξοδος μόνο με το αίμα αυτού του αρνιού
στην παραστάδα, έτσι θα σωθείς.
Ορίστε, φάτε.
Πιείτε.
Η σήμανση των εβραϊκών κατοικιών
με το αίμα του αρνιού στην παραστάδα
έκανε τον άγγελο να προσπερνά τα συγκεκριμένα σπίτια.
Έτσι προέκυψε ο όρος "Πάσχα".
Προσπερνάει τα σπίτια τους και πλήττει τους Αιγύπτιους.
ΠΙ-ΡΑΜΕΣ Η ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΤΗΣ ΑΙΓΥΠΤΟΥ
Αυτό εδώ. Είναι πεντανόστιμο.
Αμέν;
Αμέν!
Οφθαλμός αντί οφθαλμού, θα λέγαμε.
Ο φαραώ στην αρχή της Εξόδου σκοτώνει τα αρσενικά παιδιά.
Εδώ είναι τα πρωτότοκα που την πληρώνουν.
Η ιστορία κλείνει τον κύκλο της.
Αυτό που πήγες να κάνεις εσύ το κάνω εγώ.
Η αρχαία ραβινική παράδοση δεν εορτάζει τα δεινά
που προκάλεσαν οι πληγές στον λαό της Αιγύπτου.
Όταν φτάνουμε σ' ένα σημείο του εορταστικού γεύματος του Πάσχα
όπου ψάλλουμε τις δέκα πληγές,
πρέπει να παίρνουμε μια σταγόνα κρασί από τα ποτήρια μας
με το δάχτυλό μας και να τη βάζουμε στην άκρη του πιάτου μας.
Είναι λάθος να χαιρόμαστε με τα δεινά των άλλων.
Είτε πρόκειται για ανθρώπους που μας έβλαψαν
είτε για αθώους ανθρώπους.
Γι' αυτό, ελαττώνουμε συμβολικά τη χαρά μας.
Μωυσή!
Στο κεφάλαιο 12 εμφανίζεται ο εξολοθρευτής.
Ενίοτε αυτό νοείται ως Άγγελος του Θανάτου.
Δεν λέει "Θεός".
Μωυσή!
Αλλά στη συνέχεια, αναφέρει ότι ο Θεός το έκανε.
Δεν ξέρω αν είναι προσπάθεια διαφοροποίησης
του Θεού και των πεπραγμένων του Θεού.
Μωυσή.
"Κι έγινε θρήνος μεγάλος στην Αίγυπτο.
Γιατί δεν υπήρχε σπίτι που να μην έχει νεκρό".
Μωυσή!
Σε παρακαλώ, πρέπει να φύγουμε.
Νομίζω ότι οι συντάκτες και οι συγγραφείς της Βίβλου
χρησιμοποίησαν έναν άγγελο θανάτου
για να απαλλάξουν τον Θεό από έναν τόσο βάναυσο
και εκδικητικό χαρακτήρα
που θα είχε οποιοσδήποτε θεός
θα έπαιρνε ζωές παιδιών και αθώων ανθρώπων.
Τι κάναμε;
Αυτό που σου ζήτησε ο Θεός.
Θεωρώ ότι η τελευταία πληγή
είναι απόλυτα καταστροφική.
Συνιστά τον λόγο για τον οποίο ακούμε επιχειρήματα κατά του Θεού.
Πώς ένας ελεήμων Θεός επέτρεψε κάτι τέτοιο;
Ποιος εκδικητικός Θεός θα το έκανε αυτό;
Θα σκότωνες όλα τα πρωτότοκα; Τι ανελέητος Θεός που είσαι;
Θα είμαι ειλικρινής, δεν υπάρχει καλή απάντηση σ' αυτό.
Αλλά σε επίπεδο ανθρωπιάς, πρόκειται για κάτι ολέθριο.
Μωυσή.
Πού είσαι, Μωυσή;
Μωυσή!
Πού είσαι;
Απάντησέ μου!
-Ο αδερφός μου. -Βάλε τον σύρτη.
-Πρέπει να πάω κοντά του. -Όχι!
Απάντησέ μου!
Πάω εγώ.
Ο Μωυσής λείπει.
Ντρέπεται να με κοιτάξει κατάματα;
Ο γιος μου πέθανε!
Και δικά μας παιδιά έχουν πεθάνει από τα χέρια σου.
Σε προειδοποιήσαμε.
Κανείς δεν μπορεί να εμποδίσει τον Θεό.
Ο Θεός σας είναι ένας δολοφόνος.
Αυτός χαρίζει τη ζωή.
Αυτός την παίρνει.
Ο γιος μου.
Πηγαίνετε στην έρημο.
Φύγετε τώρα.
Χωρίς όρους;
Χωρίς.
Αρκεί να φύγετε τώρα.
Μείνε μαζί μας.
Όχι.
Θα θρηνήσω την απώλεια της Αιγύπτου μαζί του.
Την απώλειά του.
Πρέπει να φύγουμε. Γρήγορα.
Πριν αλλάξει γνώμη.
Καλό μου αγόρι.
Εσύ έφερες αυτό το κακό στο σπίτι μου.
Εσύ ώθησες τον Μωυσή σ' αυτήν…
τη συμφορά.
Και δες τι έγινε.
Πίστευες ότι είσαι ανίκητος.
Άτρωτος.
Επικοινωνώ με θεούς.
Όντως;
Υποκλίσου μπροστά μου.
-Σε ικετεύω, άκουσέ με. -Υποκλίσου!
Είμαι ο φαραώ!
Βασιλιάς του Νείλου!
"Οι Αιγύπτιοι πίεζαν τους Ισραηλίτες να βιαστούν να φύγουν από τη χώρα.
Γιατί σκέφτονταν ότι όσο έμεναν εκεί, θα πέθαιναν όλοι τους".
Τώρα όλα κινούνται πολύ γρήγορα.
Είναι σαν να έχει καταρρεύσει ο χρόνος.
Είναι εκεί τόσα χρόνια. Πόσα; Δύο, δέκα, τετρακόσια;
Έχασαν το μέτρημα. Ο σκλάβος δεν έχει χρόνο δικό του.
Στον σκλάβο λένε πού να πάει και πότε.
Τώρα, για πρώτη φορά, τους λένε "Πάμε".
Δεν είναι πια σκλάβοι, έχουν τον έλεγχο του χρόνου.
"Ζήτησαν από τους Αιγύπτιους ασημένια
και χρυσά αντικείμενα και ρούχα.
Ο Κύριος διέθεσε ευνοϊκά τους Αιγύπτιους
να τους δώσουν ό,τι ζήτησαν.
Κι έτσι τους λεηλάτησαν τους Αιγύπτιους".
Η λέξη "λεηλασία" είναι αυτή που συνήθως μεταφράζεται.
Αλλά ας μη μασάμε τα λόγια μας. Είναι το ίδιο.
"Θα πάρουμε τα δικά μας".
Αυτό αποτελούσε τέτοιο πρόβλημα στον πρώιμο Ιουδαϊσμό
που ο Ιουδαίος φιλόσοφος Φίλων
ισχυρίστηκε ότι αυτό ήταν πληρωμή για παρεχόμενες υπηρεσίες.
Δεν ήταν λεηλασία ή πλιάτσικο.
Είναι κάτι που μας άξιζε
και το πήραμε εξαιτίας όσων περάσαμε.
Μακάρι η Βίβλος να είχε υποσημειώσεις.
"Τι θέλεις να εκφράσεις με αυτό
εκτός από το ότι οι όροι αντιστράφηκαν;"
Αυτό εδώ…
Αυτό εδώ θα γίνουμε;
Αυτό;
Μωυσή!
Δεν μου έδωσες κοσμήματα όταν αρραβωνιαστήκαμε;
Και σήμερα έχουμε αρραβώνα.
Τετρακόσια χρόνια, Μωυσή.
Άσε τους να γιορτάσουν.
Δεν μπορεί να χαρεί για μας.
Η μέρα είχε προαναγγελθεί.
Η αναχώρησή μας για τη Χαναάν.
Τη χώρα της επαγγελίας.
Μετά από 400 χρόνια, επιτέλους έφτασε αυτή η μέρα.
Όλα αυτά τα χρόνια ήταν γεμάτα αγώνες,
μόχθο, κακουχίες και βάσανα.
Είχαμε ξεχάσει ποιοι είμαστε.
Και μετά ο Θεός…
Ο Θεός μού μίλησε στο βουνό.
Τώρα είμαστε εδώ.
Να 'μαστε, στεκόμαστε αυτό το όμορφο πρωινό
κοντά στην ελευθερία.
Πιστεύουμε ξαφνικά ότι ο φαραώ θα μας αφήσει;
Πόσες φορές άλλαξε τα σχέδιά του;
Μπορεί να είναι παγίδα.
Όχι.
Η μόνη παγίδα βρίσκεται εδώ, στο μυαλό μας.
Από σήμερα, ο Θεός μας είναι ο μνηστήρας μας
κι εμείς είμαστε η νύφη του.
Μωυσή!
-Δείτε. -Η πριγκίπισσα.
Θα πάω όπου πας εσύ.
Κι όπου μείνεις θα μείνω κι εγώ.
Όταν ο Μωυσής οδηγεί την ομάδα αυτή μακριά από την Αίγυπτο,
η Βυθία τούς ακολουθεί στην Έξοδο από την Αίγυπτο.
Θεωρώ ότι αυτό φανερώνει πολλά.
Λέει πολλά για το ποιος είχε γίνει ο Μωυσής
και πόσο είχε εντυπωσιάσει την ίδια του την οικογένεια για να τον ακολουθήσει.
Στο Μιδράς υπάρχει μια συναισθηματικά οδυνηρή εκδοχή
που λέει ότι η κόρη του φαραώ ήταν πρωτότοκη
και ότι θα είχε πεθάνει στον θάνατο των πρωτότοκων.
Αλλά ο Θεός λέει "Θα σε σώσω, επειδή έσωσες τον Μωυσή".
Σ' εκείνο το σημείο ο Θεός την υιοθετεί και τη σώζει από την τελική πληγή.
Πολλοί μουσουλμάνοι, όταν σκέφτονται την υιοθετημένη μητέρα του Μωυσή,
σκέφτονται κάποια που έχει επίσης υποστεί καταπίεση από τον φαραώ.
Μάλιστα, σε πηγές εκτός Κορανίου
λέγεται ότι όταν ο Μωυσής επιστρέφει,
εκείνη είναι από τους πρώτους που δέχονται το μήνυμά του.
Σύμφωνα με την αφήγηση, ο φαραώ στη συνέχεια τη βασάνισε
και ο Θεός την έσωσε από τα φρικτά βασανιστήρια
που ο ίδιος ο φαραώ ασκούσε πάνω της.
Έτσι, στην ισλαμική παράδοση, γίνεται
έμπνευση για τις γυναίκες που υφίστανται ενδοοικογενειακή βία,
και χρειάζονται διαφυγή.
Μπορεί να αποτελέσει πρότυπο.
Μωυσή, δεν πρέπει να χάνουμε χρόνο.
Ο αδερφός μου έχει χάσει τα λογικά του.
Ισραηλίτες!
Πάμε να φύγουμε!
Υπάρχει κάτι που λέμε κατά το γεύμα του Πάσχα,
ότι αν δεν είχαμε φύγει, θα ήμασταν ακόμα σκλάβοι του φαραώ.
Σημαίνει ότι θα ήμασταν σκλαβωμένοι ψυχολογικά.
Ψυχολογικά, θα νιώθαμε υποχρεωμένοι στον αφέντη μας.
Σύνδρομο της Στοκχόλμης.
Ένας τρόπος να θεραπευτείς από το σύνδρομο της Στοκχόλμης
είναι η υποβάθμιση του απαγωγέα.
Να αντιληφθείς ότι δεν έχει αξίες.
Δεν πρόκειται για ευγενικό και καλό άνθρωπο.
Μόλις το αντιληφθείς αυτό,
το σύνδρομο εξαφανίζεται.
Και είσαι ελεύθερος.
Έκανα μια θυσία στον Άμωνα.
Μας έσωσε επιτέλους από αυτό το κακό.
Όχι, κάναμε λάθος εκτίμηση, Χαμάν!
Αν φύγει μια φυλή εργατών, θα φύγουν κι άλλες.
Οι Νούβιοι, οι Χετταίοι.
Τα θεμέλια θα καταρρεύσουν.
Ετοίμασε τον στρατό.
Μεγαλειότατε, σας ικετεύω.
Ετοίμασε τον στρατό.
Πρέπει να επισημάνουμε το γεγονός
ότι η δέκατη πληγή έπληξε προσωπικά τον φαραώ.
Αυτή ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, ας πούμε.
Όταν ο φαραώ συνειδητοποιεί ότι ο γιος του δεν ζει πια,
το μόνο που σκέφτεται είναι τα αντίποινα.
Τότε, ο φαραώ αλλάζει γνώμη και τους κυνηγάει.
Είναι σαν τη γάτα με το ποντίκι.
Όπως όταν η γάτα κυνηγάει το ποντίκι,
το έχει στο στόμα της, μετά το αφήνει να συνέλθει
και μετά ξαναρχίζει να παίζει μαζί του.
Αυτή είναι η εικόνα του Θεού στην ιστορία.
Η Χαναάν είναι βόρεια. Από εδώ.
Θα διασχίσουμε τη γη των Φιλισταίων.
Θα μας επιτεθούν.
Θα τους πολεμήσουμε.
Είναι ο μόνος τρόπος, Μωυσή.
Πάμε βόρεια.
Θα διασχίσουμε την έρημο μέχρι τη Γη της Επαγγελίας!
Ααρών!
Μας δείχνει τον δρόμο.
Όχι, αυτός ο δρόμος οδηγεί στη θάλασσα.
Μεταξύ Μιγδώλ και Βάαλ-Σεφών.
-Το έχω ξαναδεί αυτό. -Μα θα παγιδευτούμε!
-Και με οδήγησε σ' εσένα. -Άκου, αδερφέ μου.
Είναι σημάδι!
Χρειαζόμαστε χίλια πλοία για να φύγουμε από την Αίγυπτο έτσι.
"Όταν ο φαραώ άφησε τον λαό να φύγει,
ο Θεός δεν τους οδήγησε από τον δρόμο της χώρας των Φιλισταίων,
που ήταν κι ο συντομότερος,
γιατί σκέφτηκε πως αν έπρεπε να πολεμήσουν
υπήρχε φόβος να μετανιώσουν και να ξαναγυρίσουν στην Αίγυπτο.
Γι’ αυτό άφησε τον λαό να πάρει τον δρόμο προς την έρημο, προς την Ερυθρά Θάλασσα".
Ερμηνεύεται ποικιλοτρόπως το ότι ο Θεός τούς οδήγησε
προς μια περίεργη κατεύθυνση.
Οι εξηγήσεις περιλαμβάνουν στρατιωτικούς λόγους
ή κάποια υπόσχεση διάσωσης μέσω των πηγών νερού που θα χρειάζονταν.
Και όλα αυτά ίσως έχουν μια δόση αλήθειας.
Αλλά η Τορά είναι ένα κείμενο που μας μιλάει μέχρι σήμερα.
Επομένως, το πιο σημαντικό μήνυμα από το ταξίδι αυτό
είναι ότι τον δρόμο που νόμιζες ότι έπρεπε να διαβείς στη ζωή
ο Θεός τον ξέρει, ξέρει πού πρέπει να πας, αρκεί να τον ακολουθήσεις.
"Ο Θεός προχωρούσε μπροστά τους τη μέρα μέσα σε μια στήλη νεφέλης
για να τους δείχνει τον δρόμο.
Και τη νύχτα μέσα σε στήλη φωτιάς, για να τους φωτίζει,
ώστε να πορεύονται μέρα και νύχτα.
Και οι Αιγύπτιοι τους καταδίωκαν".
Σ' το είπα, αδερφέ.
Μόνο θάλασσα υπάρχει εδώ.
Πρέπει να γυρίσουμε.
Κάποιον σκοπό θα έχει.
"Ο στρατός των Αιγυπτίων
με όλο τους το ιππικό, οι άμαξες του φαραώ και οι καβαλάρηδες
καταδίωξαν τους Ισραηλίτες και έφτασαν
στο στρατόπεδό τους δίπλα στη θάλασσα κοντά στην Πι-Αχιρώθ,
μπροστά στη Βάαλ-Σεφών".
Πες μας, Μωυσή, τι λέει ο Θεός;
Σου είπα ότι ήταν κόλπο.
Θα κατασκηνώσουμε εδώ.
Θα κατασκηνώσουμε εδώ!
Ο φαραώ θα μας σφάξει.
Θα κατασκηνώσουμε εδώ.
Όχι.
Δείτε, έχει δίκιο.
Ο Μωυσής έχει δίκιο!
Ο Θεός τούς παρέχει αυτήν τη σωτήρια χάρη.
Αυτή η οπτικά αδύνατη παρουσία
που αναγνωρίζουν και οι ίδιοι
δεν χρησιμεύει μόνο ως πυξίδα,
αλλά είναι και δύναμη προστασίας.
Πες τους να πάνε από γύρω.
Δεν μπορούμε, μεγαλειότατε.
Κάθε φορά που πάμε να κινηθούμε, κινείται μαζί μας.
Άρχοντά μου, φαίνεται ότι είναι ζωντανό.
Όποιος βρει τρόπο να το παρακάμψει
θα γίνει διάδοχός μου.
Για κάποιον σκοπό μας οδήγησες εδώ.
Πες μου, Κύριε. Ποιος είναι; Δείξε μου.
Μωυσή.
Σήκωσε το ραβδί σου.
Άπλωσε το χέρι σου.
"Ο Μωυσής άπλωσε το χέρι του πάνω στη θάλασσα
και ο Κύριος, μ' έναν ισχυρότατο ανατολικό άνεμο,
που φυσούσε όλη τη νύχτα, έκανε τα νερά να υποχωρήσουν".
Γιατί χωρίστηκε η Ερυθρά Θάλασσα;
Κάποιοι μελετητές της Βίβλου υποστηρίζουν ότι αν συνέβη
όπως περιγράφεται στη Βίβλο,
οφειλόταν σε σεισμό.
Ο σεισμός άνοιξε μια ρωγμή
και όλο αυτό το νερό απομακρύνθηκε από τη θάλασσα.
Θεωρήθηκε κάποιο φυσικό φαινόμενο.
Δεν ήταν αυτή η πρόθεση του συγγραφέα.
Η Βίβλος μιλάει ευθέως.
Ο Θεός δίνει δύναμη στον Μωυσή
να σηκώσει τη ράβδο, και γίνεται το θαύμα.
Τι συμβαίνει;
-Δεν θα επιβιώσουμε! -Να γυρίσουμε!
Θα μας τσακίσει η θάλασσα!
-Θα σκοτωθούμε όλοι! -Πάμε πίσω!
Ο Θεός τους δεν έχει όρια, μεγαλειότατε.
Οι δικοί μας δεν το δέχονται.
Βλέπετε;
Αυτός είναι ο Θεός.
Βλέπετε; Αυτός είναι ο Θεός!
Πρέπει να έχετε πίστη.
Θα το δεις.
Θα σώζατε τους εαυτούς σας αφήνοντας πίσω τα παιδιά;
Όχι. Ούτε Εκείνος.
Ο Θεός μάς χρειάζεται όλους.
Όλα τα παιδιά Του.
Όλους μας!
Πάμε πίσω όσο ακόμα προλαβαίνουμε.
Δεν θα καταφέρουμε να επιβιώσουμε.
Προτιμώ να πνιγώ.
Υπάρχουν πολλές διδαχές σχετικά με τον χωρισμό της θάλασσας.
Σύμφωνα με μία, οι άγγελοι είπαν στον Θεό
"Αυτούς τους ανθρώπους σώζεις;
Ήταν ειδωλολάτρες, όπως κι οι Αιγύπτιοι.
Οι άνθρωποι είναι σκουπίδια. Είναι όλοι ίδιοι".
Ο Θεός είπε "Κάτι σας ξεφεύγει. Κοιτάξτε.
Βαδίζουν μαζί".
Αυτό είναι το κλειδί.
Ξεχάστε ό,τι έκαναν. Όλοι τα κάνουν μαντάρα στη ζωή.
Αλλά μπορούν να μάθουν να είναι ενωμένοι
και να συνεργάζονται,
αυτό περιμένει ο Θεός.
Θα τους καταπιεί η θάλασσα. Είναι τρέλα να τους ακολουθήσουμε!
Όχι.
Ο θεός τους το σκάει!
Αμφιβάλετε γι' αυτά που βλέπετε με τα ίδια σας τα μάτια;
Μεγαλειότατε.
Έχουμε ήδη χάσει τα παιδιά μας.
Αυτοί είναι οι καλύτεροι πολεμιστές.
Ετοίμασε το άρμα μου.
Μεγαλειότατε…
Θα τους κυνηγήσουμε και θα τους σκοτώσουμε όλους.
"Και οι Ισραηλίτες
πέρασαν μέσα από τη θάλασσα, πατώντας σε στεριά,
ενώ τα νερά σχημάτιζαν τείχος
δεξιά τους κι αριστερά τους.
Και οι Αιγύπτιοι τους καταδίωκαν".
Γρήγορα.
-Πηγαίνετε. -Όχι.
Κάνε ό,τι σου λέω.
Φύγετε.
Πάμε! Γρήγορα!
Πάμε!
"Ο Μωυσής άπλωσε το χέρι του πάνω από τη θάλασσα
και καθώς ξημέρωνε, αυτή ξαναγύρισε στη θέση της.
Τα νερά ξαναγύρισαν και σκέπασαν τις άμαξες και τους αναβάτες.
Όλο τον στρατό του φαραώ,
που είχαν καταδιώξει τους Ισραηλίτες μέσα στη θάλασσα.
Δεν γλίτωσε απ' αυτούς ούτε ένας".
Η μία κόρη μου, όταν ήταν δέκα ετών,
είχε μάθει στο κατηχητικό αυτήν την ιστορία.
Την ιστορία της Ερυθράς Θάλασσας όπου όλοι πεθαίνουν.
Και ήταν πολύ ταραγμένη.
Είπε "Γιατί να το κάνει αυτό ο Θεός;
Κι αυτοί δεν είναι παιδιά του Θεού;"
Και είπα από μέσα μου "Κορίτσι μου, πολύ καλά το σκέφτηκες".
Γιατί να το κάνει αυτό ο Θεός;
Η ιστορία που λέγεται στο Κοράνι
τελειώνει με τον πνιγμό του φαραώ.
Στην αφήγηση της ιστορίας
λέει "Πιστεύω στον Θεό του Ααρών και του Μωυσή".
Αλλά είναι πολύ αργά πια.
Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα ιστορία.
Ο Γαβριήλ, ένας από τους αρχαγγέλους,
λέει στον Μωάμεθ "Υπάρχουν δύο άνθρωποι που απεχθάνομαι πιο πολύ.
Ο Σατανάς και ο φαραώ".
Ο Γαβριήλ λέει "Φοβόμουν τόσο πολύ ότι ο φαραώ θα ασπαζόταν το Ισλάμ
πριν πεθάνει,
που άρχισα να του βάζω λάσπη στο στόμα
ώστε να μη γίνει μουσουλμάνος ή να πιστέψει στον Θεό".
Στα Χειρόγραφα της Νεκράς Θάλασσας υπάρχει
ένα μικρό απόσπασμα
που αντιπροσωπεύει μέρος της Εξόδου.
Είναι κατεστραμμένο, αλλά αναφέρεται σ' ένα μεγάλο τραγούδι
που αποδίδεται στη Μαριάμ.
Είναι τραγούδι νίκης.
Ο λαός διέφυγε
και ο Θεός είναι ο πολεμιστής που νίκησε τους Αιγύπτιους
και έσωσε τον λαό.
Λέει "Ποιος είναι σαν Εσένα, Γιαχβέ, μεταξύ των θεών;"
Δηλαδή, "Είσαι ο μεγαλύτερος θεός".
Αυτό είναι το πρώτο σημαντικό θεολογικό μήνυμα
της εβραϊκής, χριστιανικής, μουσουλμανικής παράδοσης.
Και έρχεται διά στόματος μιας γυναίκας.
Αδωνάι.
Ο Μωυσής έσωσε τον κόσμο όπως ο Νώε.
Στην περίπτωση του Νώε, το νερό υποχωρεί
και προσγειώνεται στην ξηρά για να ξαναρχίσει.
Στο περιστατικό της Ερυθράς Θάλασσας, το νερό χωρίζεται,
η ξηρά είναι στη μέση, κι αυτό σημαίνει ζωή.
Πάνε στην άλλη πλευρά
να ξεκινήσουν τη νέα τους ζωή ως έθνος.
Συνδέονται, όμως.
Και νομίζω ότι η σύνδεση είναι ότι όταν ο Θεός σώζει,
μπαίνει στη μέση η δημιουργία.
Αδερφέ μου.
Είμαστε ελεύθεροι.
Ναι;
"Ύστερα πήρε ο Μωυσής τους Ισραηλίτες κι έφυγαν από την Ερυθρά Θάλασσα.
Ακολούθησαν τον δρόμο για την έρημο Σουρ.
Και βάδισαν στην έρημο τρεις μέρες δρόμο, χωρίς να βρουν νερό.
Αυτοί οι κλονισμένοι, τραυματισμένοι άνθρωποι
βρίσκονται τώρα στη μέση της ερήμου
και έχουν κάθε λόγο να είναι μπερδεμένοι,
φοβισμένοι, αβέβαιοι.
Κυριολεκτικά, δεν ξέρουν πού βρίσκονται.
Έχουν βιώσει πολλές εμπειρίες που τους δείχνουν ξεκάθαρα
ότι ο Θεός τους είναι αληθινός και ότι ο Θεός τους τούς έσωσε.
Ωστόσο, καλούνται να φανταστούν το μέλλον,
κάτι που είναι πέρα απ' αυτό που μπορούν να φανταστούν.
Τα παιδιά μου έχουν τρεις μέρες να φάνε.
Ακολουθούν τον Μωυσή,
ξέροντας ότι ούτε ο Μωυσής μπορεί να το φανταστεί.
Στείλε μου ένα σημάδι, Κύριε.
Μας οδήγησε εδώ για να πεθάνουμε;
-Είναι τρέλα. -Ας μέναμε στην Αίγυπτο.
Ήταν σκλάβοι και ελευθερώθηκαν.
Πάνω που νόμιζαν ότι τελείωσε, δεν τελείωσε.
Κι εκεί αποτυπώνεται.
Έτσι είναι η ζωή.
Πέρασες μια δοκιμασία και έμαθες κάτι απ' αυτήν,
αλλά δεν έφτασες ακόμα.
Και το μήνυμα της Τορά είναι ότι δεν φτάνεις ποτέ.
Πιο πολύ μετρά το ταξίδι, όχι ο προορισμός.
Κύριε, πού είσαι;
Ο λαός μου διψάει και πεινάει.
Θα μου μιλήσεις!
Ο κόσμος φοβάται, Μωυσή.
Δεν μου μιλάει πια.
Ποιος;
Ο Θεός.
Έφυγε.
Ίσως όχι.
Ίσως σε δοκιμάζει εδώ.
Παραπάει αυτήν τη φορά.
Όχι.
Δείξε τους τον δρόμο.
Με το θέλημα του Θεού, θα βρούμε νερό.
Θα πάμε νότια.
-Η Χαναάν είναι βόρεια. -Το ξέρω.
Θα πάμε νότια, στη Μαδιάμ.
Στη Μαδιάμ;
Στο βουνό όπου μου μίλησε για πρώτη φορά.
Πάμε στη Γη της Επαγγελίας.
Θα φτάσουμε κι εκεί.
Πώς θα επιβιώσουμε;
Τι θα πούμε στον λαό μας;
Θα μας φροντίσει.
"Ολόκληρη η κοινότητα άρχισε στην έρημο
τα παράπονα ενάντια στο Μωυσή και στον Ααρών.
Οι Ισραηλίτες τούς έλεγαν
'Καλύτερα να μας είχε θανατώσει ο Κύριος στην Αίγυπτο.
Εκεί που είχαμε άφθονο το κρέας και χορταίναμε το ψωμί.
Μας φέρατε εδώ στην έρημο, για να πεθάνει όλο αυτό το πλήθος από την πείνα'".
Μακρύς ο δρόμος, οι δυσκολίες πολλές.
Και βλέπεις την κούραση των ανθρώπων
που γίνονται ευέξαπτοι και απορείς "Είναι τόσο αχάριστοι;
Δεν είδαν όλα όσα έγιναν;"
Το λες εσύ που ήσουν σ' ένα δωμάτιο με κλιματισμό.
Αυτοί οι άνθρωποι υποφέρουν και σώζονται συνεχώς.
Ήταν καταρρακωμένοι από πολλές απόψεις,
θα ήταν παράξενο αν δεν παραπονιούνταν.
"Το πρωί τριγύρω στο στρατόπεδο υπήρχε ένα στρώμα δροσιάς.
Όταν διαλύθηκε η δροσιά,
σχηματίστηκε πάνω στην επιφάνεια της ερήμου κάτι λεπτό σαν πάχνη.
Ο Κύριος είπε 'Εγώ θα κάνω να πέσει από τον ουρανό ψωμί για σας'".
Οι Ισραηλίτες παραπονιούνται ότι πεινούν
και ο Θεός κάνει ένα θαύμα στέλνοντας μάννα εξ ουρανού.
Οι επιστήμονες μας είπαν
ότι υπάρχει ένα είδος φυτόψειρας
που τρέφονται από το αλμυρίκι,
που υπάρχει στο Σινά.
Και εκκρίνουν μια ρητινώδη ουσία
που είναι γλυκιά στη γεύση και λευκή στην όψη.
Είναι πάνω στα φυτά.
Το μαζεύουμε, το ξεραίνουμε και το κάνουμε ψωμί.
Μίλησε.
Στην εμπειρία του Σινά ή στην εμπειρία της ερήμου,
βλέπουμε τη μητρική πλευρά του Θεού
γιατί οι γυναίκες ήταν εκείνες που μετέτρεπαν τα γεωργικά υλικά
σε βρώσιμη μορφή.
Βλέπεις, αδερφέ; Είναι σημάδι.
Έχουμε τον Θεό πολεμιστή στα σημεία και θαύματα,
που πολεμά τον στρατό του φαραώ.
Και τώρα, μεταφορικά τουλάχιστον, έχουμε τον Θεό-μητέρα που φροντίζει.
Σταμάτα!
Σταμάτα, σου λέω! Δεν είναι σωστό!
-Άσ' το! Σταμάτα! -Σταματήστε!
Είσαι εγωιστής.
Πίσω!
Σταματήστε!
Πώς τολμάς;
Αυτοί οι δυο το μαζεύουν όλο. Δεν έχει μείνει αρκετό για όλους.
Για ανταλλαγή.
Φτάνει για δύο μέρες, όχι παραπάνω.
Έτσι ανταποδίδετε τη γενναιοδωρία του Θεού;
Διώξτε τους. Ας τα βγάλουν πέρα μόνοι τους.
Όχι, σταματήστε, περιμένετε.
Κάνε ό,τι λέω.
Πάλι σε θολώνει ο θυμός.
Ο Θεός είναι συμπονετικός.
Ας είμαστε κι εμείς.
Έχει δίκιο, αδερφέ.
Εκείνος τι θα ήθελε;
Πώς με ρωτάς κάτι τέτοιο;
Η καρδιά μου μόνο αυτό αναζητά.
Ας το αναζητήσει και ο νους σου.
Δεν μπορείς να μάθεις αν δεν ακυρώσεις όσα έχεις μάθει.
Δεν πρόκειται για ένα μέρος με αρπακτικά ζώα.
Είναι το απόλυτο τίποτα.
Τίποτα. Δεν υπάρχει τίποτα εκεί.
Υπάρχουν εχθροί, απειλές; Ναι, όλα αυτά θα υπάρξουν.
Δεν είναι αυτό το θέμα.
Το θέμα είναι ότι το μάθημα και οι αξίες που πρέπει να σου διδάξω
δεν γίνεται στην Αίγυπτο, υπάρχει πολλή ιστορία.
Στο Ισραήλ θα οικοδομήσουμε πολλά.
Αυτό είναι η έρημος.
Ισραηλίτες.
Επί πέντε μέρες θα μαζεύουμε φαγητό κάθε πρωί.
Μόνο όσο χρειαζόμαστε για κάθε μέρα.
Και την έκτη μέρα…
την έκτη μέρα θα μαζεύουμε αρκετό για να αναπαυόμαστε την έβδομη.
Δημιουργηθήκαμε κατ' εικόνα του Θεού.
Την έβδομη μέρα αναπαυόμαστε. Ναι;
-Ναι. -Ναι.
Ιερή μέρα.
Μια μέρα…
για να θυμόμαστε πόσα Του χρωστάμε.
Ας γίνει νόμος.
Το Σαμπάτ είναι ένας πολύ ενδιαφέρον θεσμός,
όσον αφορά τους αρχαίους Ισραηλίτες και τον βιβλικό κόσμο.
Απ' όσο ξέρουμε, δεν υπάρχει κάτι παρόμοιο
σε κανέναν άλλο κοντινό τους πολιτισμό.
Υπό αυτήν την έννοια, μπορούμε να το θεωρήσουμε εφεύρεση των Ισραηλιτών.
Η πρώτη αναφορά στο Σαμπάτ είναι στο κεφάλαιο 16 της Εξόδου,
με το μάζεμα του μάννα.
Την έκτη μέρα μαζεύουν διπλάσια ποσότητα
και αναπαύονται την έβδομη μέρα, όπως έκανε ο Θεός.
Λέμε μια φράση.
"Το Σαμπάτ κράτησε τους Εβραίους πιο πολύ απ' ό,τι οι Εβραίοι το Σαμπάτ".
Αυτό ακριβώς χρειαζόταν ο κόσμος τότε.
Ο Θεός, μέσω του Μωυσή, έκανε μια δήλωση.
"Σταματήστε. Τέρμα η εργασία.
Αξιολογήστε και εκτιμήστε όσα έχετε.
Αν καταλάβουμε ότι δεν υπάρχει κάτι κακό την παρούσα στιγμή,
θα τα καταφέρουμε".
Αφού επέζησαν από την πείνα και την οργή του φαραώ,
οι Ισραηλίτες σύντομα αντιμετωπίζουν έναν νέο εχθρό
στην πορεία τους προς το όρος Σινά.
Δεν είμαστε μόνοι.
Άνθρωποι της ερήμου.
Αυτή είναι η γη τους.
Πολλοί άνθρωποι της αρχαίας Εγγύς Ανατολής δεν ήταν Ισραηλίτες
και ήταν εχθροί των Ισραηλιτών.
Ένα καλό παράδειγμα είναι οι Αμαληκίτες.
Πάμε! Μωυσή!
Ληστές!
Μας πλησίασαν στο σκοτάδι.
Παλέψαμε, αλλά ήταν πολλοί.
Πήραν γυναικόπαιδα.
Θέλω κι άλλους άντρες.
Αμαληκίτες. Έμποροι σκλάβων.
Θα κατασκηνώσουμε εδώ. Δώσε εντολή.
Θα πάρουμε πίσω τους δικούς μας.
ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΑΜΑΛΗΚΙΤΩΝ
Γρήγορα, πάρτε θέσεις.
Οι Ισραηλίτες έφυγαν με σπαθιά, ασπίδες και βέλη;
Πώς μπόρεσαν να κηρύξουν πόλεμο στους Αμαληκίτες;
Υπάρχει μια αρχαία εβραϊκή ερμηνεία
που λέει ότι στην ουσία πήραν τα πράγματα
των Αιγύπτιων στρατιωτών που πέθαναν στην Ερυθρά Θάλασσα
και ξεβράστηκαν στην ακτή,
έκλεψαν τα πράγματά τους.
Πολύ ωραία απάντηση, αλλά δεν λέει αυτό η Βίβλος.
Η Βίβλος δεν λέει τίποτα, αλλά αναρωτιέσαι "Πώς έγινε αυτό;"
Κύριε…
οδήγησε τα τέκνα Σου στη νίκη.
Ο Θεός λέει "Σας πήρα από την Αίγυπτο
με δυνατό χέρι και απλωμένο βραχίονα".
Και τα χέρια του Μωυσή κάνουν ακριβώς αυτό.
Λειτουργεί ως σύμβολο.
Ως αγωγός.
Ιησού!
Εδώ είμαστε.
Εδώ είναι!
Όσο έχουν τα μάτια τους στραμμένα στον ουρανό,
κερδίζουν στη μάχη.
Γρήγορα, μείνετε κοντά μου.
Όταν δεν το κάνουν, χάνουν.
Γρήγορα!
Ο Μωυσής αρχίζει να εξαντλείται.
Αλλά τα χέρια του παραμένουν σταθερά.
Οι Ισραηλίτες βγαίνουν νικητές από τη μάχη.
-Τι έγινε; -Μαλώνουν για τα λάφυρα.
Φτάνει! Σταματήστε!
Ο επόμενος που θα σηκώσει το χέρι του θα πεθαίνει!
Θα πεθάνει!
Θυμηθείτε ποιοι είμαστε!
Ένα έθνος!
Ένα έθνος πιστών!
Κάντε στην άκρη!
Πώς να οδηγήσω αυτόν τον λαό;
Βάδισε μαζί τους με αγάπη.
Κι αν δεν τη βρω;
Τότε, το φταίξιμο θα είναι δικό σου.
Ξεριζώθηκε η αγάπη από μέσα μας όταν ήμασταν παιδιά.
Η αγάπη μόνο δεν θα μας έβγαζε ποτέ από την Αίγυπτο.
Η ιστορία της περιπλάνησης στην έρημο περιγράφει αυτήν την ετερόκλητη ομάδα
βαθιά τραυματισμένων, πληγωμένων, δυσλειτουργικών απελευθερωμένων σκλάβων
που πορεύονται με δυσκολία.
Το δίδαγμα λέει ότι ο Θεός μπορεί να σου δώσει ένα όραμα,
ένα όνειρο,
ωστόσο τις περισσότερες φορές δεν θα υλοποιηθεί
με τον τρόπο που θέλεις εσύ,
αλλά θα είναι κάτι καλύτερο.
Ο λαός του Θεού περίμενε τη Γη της Επαγγελίας
νομίζοντας ότι είχαν εισιτήριο εξπρές.
Αλλά όχι.
Υπάρχουν πράγματα που πρέπει να δουλέψετε μέσα σας
προτού σας πάω σε άλλους τόπους.
Το Ισραήλ περνάει από μια μορφή υποτέλειας σε μια άλλη μορφή υποτέλειας,
στον Γιαχβέ.
Ο στόχος της ιστορίας της Εξόδου δεν είναι να ελευθερωθούν.
Είναι να πάνε στο βουνό να προσκυνήσουν τον Θεό.
"Πάρε τις Εντολές που συνιστούν τον νόμο
για να ξέρεις πώς να πράττεις και να λατρεύεις".
Πρέπει να αντέξουν αυτόν τον πνευματικό αγώνα.
Απελευθερώθηκαν σε πολιτικό επίπεδο,
αλλά πρέπει να απελευθερωθούν και σε πνευματικό επίπεδο.
Ήρθα να Του μιλήσω.
Να Τον βρω ξανά.
Σε έχω ξαναδεί έτσι.
Δεν μπορώ να τους οδηγήσω χωρίς τον Θεό.
Πώς να βαδίζω μαζί τους και να Τον ψάχνω ταυτόχρονα;
Πολλά χρόνια πριν,
πήγαινες τα πρόβατά μου για βοσκή
ώστε να έχω χρόνο να φροντίζω τους ανθρώπους μου.
Ήσουν καλός βοηθός.
Κι εσύ έχεις βοηθούς.
Διάλεξέ τους με σύνεση. Χρησιμοποίησέ τους.
Και μετά μπορείς να πας σ' Αυτόν με ήσυχη τη συνείδησή σου
και να ζητήσεις βοήθεια.
Ο Ιοθόρ εμφανίζεται ξανά.
Βλέπει τον Μωυσή που διευθετεί διάφορα θέματα
και ακούει όλους αυτούς τους ανθρώπους που έχουν διαφορές.
Ο Μωυσής είναι ο μόνος δικαστής.
Ο Ιοθόρ βλέπει τι κάνει και του λέει
"Δεν μπορείς να συνεχίσεις έτσι.
Θα εξαντληθείς".
Ο Ιοθόρ τού λέει "Να τι πρέπει να κάνεις".
Και του περιγράφει πώς να στήσει ένα σύστημα δικαιοσύνης.
Ο Ιοθόρ είναι, κατά τη γνώμη μου,
ένα υπέροχο παράδειγμα
κάποιου που δεν είναι Εβραίος
και φέρνει τις καλύτερες ιδέες
και πληροφορίες των θρησκευτικών του παραδόσεων για να βοηθήσει.
Και ο Μωυσής είναι αρκετά έξυπνος ώστε να αποδεχτεί τη σοφία,
παρόλο που προέρχεται από διαφορετική κουλτούρα.
Είναι ακόμα εδώ.
Η ιστορία της ζωής μας.
Πώς θα τελειώσει, άραγε;
Θα πάω να ζητήσω τη βοήθειά Του.
Θα το κάνεις.
Πες την ιστορία στα παιδιά μας για να καταλάβουν.
Πήγαινε.
Για άλλη μια φορά, ο Μωυσής ανεβαίνει στο μεγάλο βουνό για να μιλήσει στον Θεό.
"Άρχισαν βροντές και αστραπές κι ένα πυκνό σύννεφο κάθισε πάνω στο βουνό.
Το όρος Σινά είχε καλυφθεί ολόκληρο με καπνό
γιατί πάνω του είχε κατεβεί ο Κύριος μέσα σε φωτιά.
Ο καπνός ανέβαινε σαν από καμίνι
και το βουνό ολόκληρο σειόταν δυνατά".
Πού είσαι;
Έκανα τόσο δρόμο για να Σε βρω.
Μίλα μου!
Τελείωσες μαζί μου;
Εγώ δεν τελείωσα μαζί Σου!
Με ακούς;
Δεν ξέρω τι να κάνω, Θεέ μου.
Δεν ξέρω πού να πάω.
Νιώθω χαμένος χωρίς Εσένα.
Σας σήκωσα πάνω σε φτερούγες αετού
και σας έφερα κοντά μου.
Αν θελήσετε να ακούσετε τα λόγια μου και να φυλάξετε τη διαθήκη μου,
εσείς θα είστε για μένα βασίλειο ιερέων και έθνος ξεχωριστό.
Αυτά να πεις στους Ισραηλίτες.
Οι εβδομάδες περνούν.
Οι Ισραηλίτες περιμένουν στη σκιά του όρους Σινά την επιστροφή του Μωυσή.
Λείπει σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες.
Θα επιστρέψει.
Ο λαός αυτός βιώνει μεγάλη αβεβαιότητα.
Για πρώτη φορά ο αρχηγός τους δεν είναι μαζί τους.
Αυτός που τους έσωσε,
που υπηρέτησε ως πατέρας του έθνους,
δεν είναι εκεί.
Κοιτάζουν ψηλά και βιώνουν μια εμπειρία
που είναι τόσο καταπληκτική και τρομακτική.
Όταν δεν ξέρεις το αύριο, πώς θα επιβιώσεις, τι θα γίνει μελλοντικά,
μπορείς να κάνεις πολλά άσχημα πράγματα.
Τι συμβαίνει;
Χρειαζόμαστε έναν θεό που να αναγνωρίζουν οι άλλοι.
Έναν θεό σαν τους άλλους θεούς.
Έχουμε αιγυπτιακό χρυσό.
Θα τον λιώσουμε και θα φτιάξουμε έναν θεό που θα μας προστατεύει.
Ο Μωυσής μάς προστατεύει.
Πιστεύεις ότι ο αδερφός σου είναι ακόμα ζωντανός;
Το πιστεύεις;
Είσαι ο πρωτότοκος αδερφός.
Είναι ώρα να ανακτήσεις τη θέση σου.
"Ο Ααρών τούς είπε
'Βγάλτε τα χρυσά σκουλαρίκια που έχουν στ’ αυτιά τους οι γυναίκες σας
οι γιοι σας και οι κόρες σας και φέρτε τα σ’ εμένα'.
Εκείνος τα πήρε και τα έλιωσε
τα έχυσε σ’ ένα καλούπι
και έκανε απ’ αυτά ένα άγαλμα μοσχαριού".
Θυμηθείτε, η ανυπακοή είναι που προκαλεί τις πληγές στην Αίγυπτο.
Έχουμε και την ανυπακοή των ανθρώπων στην άλλη πλευρά της ερήμου
όπου κατασκευάζουν αυτόν τον θεό.
Αυτή η ανυπακοή είναι η αιτία που το ταξίδι τους,
που δεν έπρεπε να κρατήσει πάνω από δέκα μέρες,
κράτησε 40 χρόνια.
Ο Ααρών, που είναι αδερφός του Μωυσή και αρχιερέας του Ισραήλ,
φτιάχνει το χρυσό μοσχάρι
επειδή νιώθει ότι απειλείται
από την αναστάτωση που υπάρχει μεταξύ των Ισραηλιτών.
Προκειμένου να τους ηρεμήσει, τους φτιάχνει αυτόν τον θεό.
Ως γνωστόν, ο Μωυσής κατεβαίνει από το Σινά
τη στιγμή που λατρεύουν το χρυσό μοσχάρι.
Είναι σπαρακτικό.
Ο Μωυσής.
-Μωυσή! -Μωυσή!
Μωυσή!
Μωυσή.
Τίποτα.
Όλα για το τίποτα.
Ο Μωυσής είναι τόσο συγκλονισμένος και εξοργισμένος
που παίρνει τις δύο πλάκες όπου είναι γραμμένες οι Δέκα Εντολές
και τις σπάει.
Θέματα διαχείρισης θυμού.
Αυτό το βλέπουμε σε όλη τη ζωή του Μωυσή.
Μπορούμε να μάθουμε πολλά απ' αυτήν τη μάχη με τον θυμό.
Ο Μωυσής είναι κάποιος που χάνει την ψυχραιμία του, ξεσπάει
και μετά πρέπει να βρει τρόπο να ξανασταθεί στα πόδια του.
Βοηθήστε με.
Τι είναι αυτά;
Μου απάντησε.
Με εισάκουσε.
Και μου έδωσε το μεγαλύτερο δώρο.
Τους νόμους Του.
Κι εσείς…
όλοι σας μου ραγίσατε την καρδιά.
Και τους ράγισα κι εγώ.
Για να αλλάξουμε το παρελθόν,
χρειάζεται συγχώρεση.
Θυμάσαι;
Αφήστε με.
Τώρα.
Τι έκανα, Κύριε;
Φύγε.
Θεέ μου.
Σε απογοήτευσα, Κύριε.
Ήρθε η ώρα.
Κάποτε έστειλα πλημμύρα και γλίτωσα μόνο τον Νώε.
Αυτήν τη φορά μπορώ να στείλω φωτιά και να γλιτώσω μόνο εσένα.
Να τους κάψεις; Να τους κάψεις όλους;
Μα Κύριε,
θα πηγαίναμε στη Γη της Επαγγελίας, αν δεν με είχες οδηγήσει εδώ.
-Τίποτα δεν θα είχε συμβεί. -Τι νόημα έχει να φτάσετε σ' αυτήν
αν δεν ξέρετε πώς να ζήσετε εκεί;
Έχετε ελευθερία, αλλά δεν θα την κρατήσετε χωρίς αλήθεια.
Θα αρχίσουμε ξανά.
Όχι!
Συγχώρεσέ τους. Συγχώρεσέ μας. Συγχώρεσέ με.
Συγχώρεσε.
Ο Θεός αγανάκτησε.
"Θα τους σκοτώσω όλους και θα ξαναρχίσω μαζί σου".
Και ο Μωυσής τού αλλάζει γνώμη.
Είναι βιαστική απόφαση. Σκέψου το.
Τι θα πουν οι Αιγύπτιοι;
Μας έφερες στην έρημο για να μας σκοτώσεις;
Άφησέ τους.
Εξεγέρθηκαν εναντίον σου.
-Εναντίον του Θεού. -Άσ' τους.
Τους αξίζει θάνατος.
Να γίνουν παράδειγμα για τους άλλους.
Δεν πρέπει να διαπράξεις φόνο.
Είναι ο νόμος.
Ο νόμος;
Αυτός που κατέστρεψα. Άσε τους.
Πες μας τους νόμους, Μωυσή.
Να τους λέμε ο ένας στον άλλον,
μέχρι που να μη χρειάζεται πια.
Γιατί οι νόμοι θα γραφτούν μέσα μας.
Δεν θα κατασκευάσεις για σένα είδωλα.
Δεν θα υπάρχουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από μένα.
Δεν θα προφέρεις καταχρηστικά το όνομα του Κυρίου, του Θεού σου.
Δεν θα επιθυμήσεις.
Δεν θα…
Αυτό που αποξένωσε τους Ισραηλίτες στην έρημο
ήταν η έλλειψη διαθήκης.
Ο λόγος που παρέμειναν στην έρημο τόσο καιρό ήταν η επικύρωση της διαθήκης.
Ο Θεός μπορούσε να τους πάει στη Χαναάν ανά πάσα στιγμή, αλλά δεν ήταν έτοιμοι.
Να θυμάσαι την ημέρα του Σαββάτου
για να την ξεχωρίζεις.
Να τιμάς τον πατέρα σου και τη μητέρα σου.
Δεν θα μοιχεύσεις.
Δεν θα καταθέσεις ψεύτικη μαρτυρία.
Η Βίβλος δεν χρησιμοποιεί ποτέ τη λέξη "εντολές".
Μιλάει για δέκα πράγματα,
δέκα ζητήματα, δέκα αρχές.
Τα πρώτα πέντε αφορούν τη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό.
Δεν θα υπάρχουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από μένα.
Δεν θα προφέρεις καταχρηστικά το όνομα του Κυρίου.
Οι τελευταίες πέντε αφορούν τις κοινωνικές σχέσεις.
Έχουν να κάνουν με τις καλές σχέσεις μεταξύ ανθρώπων,
τη σωστή συμπεριφορά.
Δεν θα επιθυμήσεις τίποτε απ' ό,τι ανήκει στον συνάνθρωπό σου, ούτε το σπίτι του.
Ο Θεός λέει "Δεν θα μείνετε χωρίς δομή.
Δεν σας έσωσα για να γίνετε ένα τίποτα.
Σας έσωσα για να γίνετε κάτι".
Οι νόμοι αυτοί είναι η αρχή ενός ηθικού κώδικα
που θα φέρει επανάσταση σε όλο τον κόσμο.
Μητέρα;
Γιατί είσαι θλιμμένος, Μωυσή;
Για όσα λάθη έχω κάνει.
Για όλα όσα θα κάνω.
Τα πήγες πολύ καλά.
Τους έβγαλες από την Αίγυπτο όπως σου ζήτησε ο Θεός.
Τους έδωσες νόμους να ακολουθούν.
Τους έδωσες ζωή.
Τι άλλο
να ζητήσεις από τον εαυτό σου;
Πρέπει να τους οδηγήσω στη Γη της Επαγγελίας.
Θα φτάσουν εκεί μόνοι τους.
Χωρίς εσένα.
Οι τρεις μεγάλοι πρωταγωνιστές της ιστορίας,
ο Μωυσής, ο Ααρών κι η Μαριάμ,
δεν φτάνουν στη Γη της Επαγγελίας.
Έλα.
Θα έλεγα ότι η πιο οδυνηρή και τραγική στιγμή
σε όλη τη Βίβλο είναι ότι ο Μωυσής,
στον οποίο ανατέθηκε από τον Θεό
να εκτελέσει αυτό το δύσκολο και επικίνδυνο καθήκον,
οδηγούσε τους Ισραηλίτες στην έρημο επί 40 χρόνια
και εκτέλεσε πιστά την αποστολή του μέχρι να την ολοκληρώσει,
αλλά δεν του επιτρέπεται να πάει
με τα τέκνα του Ισραήλ στη Γη της Επαγγελίας.
Είναι σπαρακτικό.
Κοίτα, Μωυσή.
Να τη.
Η άρνηση του Μωυσή να μπει στη Γη της Επαγγελίας
αποκτά για μένα μεγάλη σημασία στη σύγχρονη εποχή
υπό το πρίσμα της ζωής του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.
Τη νύχτα πριν πεθάνει, βίωνε τα συναισθήματα του Μωυσή.
Είπε "Έχω ανέβει στη βουνοκορφή.
Έχω δει τη Γη της Επαγγελίας.
Μπορεί να μην πάω εκεί μαζί σας, αλλά σας λέω
ότι εσείς θα πάτε".
Ήταν λες και εξέφραζε τον Μωυσή εκείνη τη στιγμή.
Το νόημα της ιστορίας του Μωυσή
είναι ότι ακόμα κι αν φτάσεις στη Χαναάν,
ακόμα κι αν τυπικά είσαι ελεύθερος,
χρειάζεται να αγωνίζεσαι.
Αυτό που χρειάζεται για να ελευθερωθείς
είναι διαφορετικό από αυτό που χρειάζεται για να μείνεις ελεύθερος.
Η Γη της Επαγγελίας.
Δεν θα πάω ποτέ εκεί.
Όχι.
Θα πάνε τα παιδιά σου.
Μωυσή;
Έλα μέσα.
Έλα.
"Έτσι, ο Μωυσής, ο δούλος του Κυρίου,
πέθανε εκεί, στη Μωάβ, όπως το είχε πει ο Κύριος.
Ανάμεσα στους Ισραηλίτες δεν παρουσιάστηκε πια άλλος προφήτης σαν το Μωυσή,
που ο Κύριος γνώριζε πρόσωπο με πρόσωπο,
που έκανε όλα τα σημεία και τα θαύματα
που τον έστειλε ο Κύριος να κάνει στην Αίγυπτο
μπροστά στον φαραώ, στους αξιωματούχους του
και σ' όλο τον λαό του.
Κανείς δεν είναι εφάμιλλός του όσον αφορά τη μεγάλη του δύναμη
και τα φοβερά έργα που έκανε ο Μωυσής
μπροστά στα μάτια όλων των Ισραηλιτών".
Υποτιτλισμός: Δέσποινα Πασσαλή