VERMIST
Kijk hem.
Pelin. -Ik heb je.
Dat vinden jullie natuurlijk leuk.
Waarheid of durven? -Waarheid.
Hoe vaak heb je seks gehad? -Niet te tellen.
Hoe durf je? Hoe kun je me zoiets vragen?
Grapje. Hoe vaak? Raad maar.
Vijf keer. -Drieënzeventig.
Duizend keer.
Ik voel me vereerd, lieve Dodo, maar…
Nul keer.
Oké, en nu de waarheid.
Nul, man.
Heb ik je voor niets voorbereid op al die dates?
Ik heb je make-up gedaan. Je zei dat het goed ging.
Dus er is nooit iets gebeurd? -Het lukte gewoon niet.
Wat voor vriendengroep zijn we?
Jullie houden niet van metal en hebben nog nooit seks gehad?
Oké, laten we doorgaan. -Dat was mijn geheim.
Geef mij maar Zehra.
Ik heb het goed gedaan. Draai ik? -Ja.
Oké, waarheid of durven?
Waarheid. -Ik ben klaar met de waarheid.
Zeg 'durven' en laat iets zien. -Wat ga je vragen?
Wat is jouw rode lijn in een relatie? Wanneer maak je het uit?
Als ze liegt. -Hou toch op, clichémannetje.
Echt. Als ze liegt, is het voor mij klaar.
En ik val meestal niet op blond. Ik hou meer van brunettes.
Ik hou van lieve, ovale gezichten.
En grote ogen. Dat is alles. -En ze moeten Zehra heten.
Oké, ik draai.
Alles goed?
Prima, jij? -Ik ook.
Mag ik iets vragen? -Ja.
Dank je. Waarheid of durven?
Durven. -Mag ik een groot applaus?
Eindelijk.
Spring in de zee. -Wat?
Spring in de zee. -Doe niet zo raar.
Je kunt het. -Kom op.
Doe niet zo gek.
Dat is het spel. Kom op. -Nee, echt niet.
Je kunt het.
Nee.
Maar zouden we niet allemaal vandaag gaan zwemmen?
Ik heb niets beloofd.
Waarom niet? Kun je niet zwemmen?
Misschien niet.
Wat kan jou het schelen? -Het is niet erg, maar zeg het gewoon.
Hallo. -Hallo.
Welkom bij de Franse taaltoets.
Dank u.
Alles goed?
Geweldig. -Goed.
Ik ga uw stem opnemen tijdens het gesprek, zodat we het later kunnen beoordelen.
Gaat u daarmee akkoord? -Ja.
Fijn. We beginnen.
Wat zijn uw voor- en achternaam?
Nesrin Caner.
Waar bent u geboren? -In Amasya.
Hoelang woont u al in Istanbul?
Vijfentwintig jaar. -Dat is lang.
Wat is uw beroep?
Ik ben cardiovasculair chirurg. Ik heb momenteel geen werk.
Mag ik vragen waarom? -Ik zet m'n carrière voort in Frankrijk.
U weet wat ze zeggen:
Je kunt een stad verlaten, maar hij blijft je achtervolgen.
Iemand uit een welvarend land heeft makkelijk praten.
Ik wil bij jou wonen, Nesrin…
…en samen jouw problemen oplossen. Ik wil bij je wonen.
Ik denk maar aan één ding.
Bij jou zijn.
Ik smeek je.
Doe het.
Ik hou van je, Nesrin. Ik hou van je.
Ik hou van je.
Louis.
Kunnen we doorgaan?
Dus u wilt naar Frankrijk verhuizen, toch?
U ziet eruit als een vrouw met veel zelfvertrouwen.
Maar hoe weet u zo zeker…
…dat u slaagt voor dit examen? Ik vind dat bewonderenswaardig.
TE HUUR: GEDEELD APPARTEMENT VOOR VROUWEN, 15.000 LIRA
Hallo, ik bel voor die studentenkamer. Ik zou worden teruggebeld.
Heb ik 'm niet?
Ik snap het.
Helpt het als ik even langskom?
Nee dus, oké.
Oké dan. Nog een fijne dag.
Ben je boos?
Nee.
Jij? -Nee.
Fijn.
Heb je nog iets gehoord over die kamer?
Het is nog niet zeker.
Maar het komt vast wel goed.
En als het niets wordt? We moeten een oplossing vinden.
Geen idee.
Mijn leven is altijd vol onzekerheden.
Ik moet er maar mee leren leven en er niet tegen vechten.
Wat bedoel je? -Je weet wel.
Er leven miljarden mensen op deze wereld.
Ik ben niet de belangrijkste persoon.
Iedereen heeft zo z'n problemen. Er komt wel een oplossing.
Als je één berg overwint, verschijnt de volgende.
Dat klopt.
Daarom weet je nooit precies wie je bent of waar je heen gaat.
Maar dat is normaal.
Dat is zo. -Ja.
Er is dus geen probleem. Voorlopig tenminste.
Wanneer komt de uitslag van je toets?
Die had er al moeten zijn.
Je bent vast geslaagd.
Ik hoop het.
Ik ook.
AMAZON EEN EXPERIMENTEEL STUK
Hoi.
Is alles goed tussen ons? -Ja.
Succes. -Dank je.
Ben je boos over gisteren?
Nee.
En m'n haar? Zit het goed?
Het zit goed.
Hoe ga jij je haar doen?
SCRIPT EN REGIE: CIHAN TAYLAN
Geniet ervan. -Bedankt.
Wat doet ze?
Ik word geplaagd door dualiteit.
Door m'n chronische besluiteloosheid…
…of een constant zoeken door het gevoel dat ik niet leef als ik niets meemaak.
Ik zit altijd klem tussen die tegengestelde polen.
Had ik moeten kiezen? Ik weet het niet.
Ik heb veel bewondering voor mensen die een pad kiezen.
Mensen die zeggen: 'Dit wil ik, dit is mijn doel.'
Of: 'Dit haat ik. Geen sprake van'
Het is alsof…
…m'n tong vastzit…
…m'n hart zwaar is…
…en m'n geest bevroren.
De vakliteratuur heeft er zelfs een naam voor, wist je dat?
Ik ben gediagnosticeerd en geregistreerd als ambivalent.
Ik heb tegelijk tegenstrijdige gevoelens, emoties, overtuigingen en verlangens…
…en voel me verlamd. Verlamd.
Ambivalentie is niets kunnen doen.
En het voelt als de bodem van de zee.
Zonder lucht.
Nee, niemand heeft mij of dit personage opgedragen het hoofd te bedekken.
Waarom doe ik het dan?
Uit een gevoel voor het goddelijke? Als reactie op de blikken naar m'n moeder?
Uit solidariteit met de vrouw die mij baarde? Geen idee.
Maar zelfs als ik het antwoord wist…
…zijn jullie blikken niet terecht.
Vergeet dat nooit.
Het was m'n eerste dag in Istanbul.
Ik wilde me die dag niet bedekken.
Ik had het niet gepland.
Maar soms voel je een vage wil…
…en neem je een besluit met je hart, zelfs als je verward bent.
Misschien was ik bang om in een hokje gestopt te worden.
Om een label te krijgen dat onuitwisbaar in iemands hoofd wordt gegrift.
Want ik ben eigenlijk nogal vluchtig.
Als een ballon.
Een ballon bevat lucht, maar niemand ziet het, niemand is erin geïnteresseerd.
Ze zien alleen de buitenkant.
Dus ik was bang om vast te zitten in die blikken.
Ik wilde gezien worden als iedereen, zonder labels, zoals iedereen dat wil.
Ik had twee ruimtes voor mezelf gebouwd.
Niet zonder schaamte, ik schaamde me heel erg.
Om contact te krijgen met de buitenwereld…
…haalde ik wat stenen ertussenuit, niet zonder angst.
Maar nu, achteraf gezien…
…heb ik me nogal afgezonderd.
En ik weet niet eens meer in welke grond ik wil groeien.
Het enige wat ik kan…
…is dwalen in mijzelf.
Vasthouden aan een belofte.
Het is niet alles goud wat er blinkt.
En niet elke reiziger is de weg kwijt.
Ja, echt. Zo is het ook met rampen.
Gebeuren die niet als alles goed gaat?
Want wie weet of de zelfverzekerden echt op de goede weg zijn?
En misschien horen verdwalen en twijfel wel bij de reis.
Want waarschijnlijk word ik morgen wakker en weet ik niet meer wat ik wil.
Een hoofddoek, een pet, een hoody, een pruik of kaal.
Het enige wat ik weet is: godzijdank ben ik het huis uit.
Als rampen een tussenstop zijn als alles goed gaat…
…dan liggen er misschien wonderen op de weg naar verdwalen. Wie weet.
Ik weet alleen…
…dat ik nog mezelf ben.
Zehra.
Is iedereen er?
Ja. Dus…
Het was goed. Niet slecht, over het algemeen.
Natuurlijk heb ik voor iedereen uitgebreide opmerkingen.
Maar ik kan wel zeggen dat we in dit stadium van het toneelstuk…
…niets meer op eigen houtje weglaten of toevoegen, Zehra.
Maar u hebt gezegd: 'Laat dingen gebeuren op het toneel. Sta ervoor open.
De continuïteit is niet belangrijk.' -Dat gold voor de repetities.
Repetities horen toch bij het creatieve proces?
Dit is de repetitie met publiek.
Repeteren we niet al twee weken hetzelfde? Heb jij iets anders gedaan, Doğukan?
In de eerste twee weken kon iedereen een personage creëren.
Heb ik me ermee bemoeid?
Ik schaad geen ander personages, alleen in mijn monoloog…
Nee, elke monoloog raakt die van de anderen.
Ik bedoel, toen je zo speelde, raakten Harun en ik ervan in paniek.
Straks hebben jullie samen een scène.
Moet hij dan anders op je reageren? Ik bedoel…
Je weet dat personages tegenover een personage met een hoofddoek…
…anders doen. Ze passen hun gedrag aan.
Ze passen hun gedrag aan?
Natuurlijk. We hebben toch hokjes in ons hoofd? Ik bedoel…
Laat ik het anders zeggen. Stel je mij voor als een vrouwelijke regisseur.
Dat kunnen jullie vast wel.
Wat zien jullie dan?
Iets moois.
Dank je, Selin, maar dat bedoel ik niet. Draag ik een hoofddoek?
Nee.
Dat bedoel ik. We hebben bepaalde hokjes in ons hoofd.
Daar plaatsen we personages in. En jij gooit dat door elkaar.
Bijvoorbeeld dat college over de İstanbul Ansiklopedisi.
Van professor Özlem, toch?
Zie je professor Özlem al met een hoofddoek?
De kantinejuffrouw wel.
That's the point. -Gaat het om klasse?
Het is geen puur economisch klassenverschil.
Ik kan me iedereen met alles voorstellen. Het is absurd dat we hierover praten.
Doğukan, we willen over niemand kwaadspreken.
We willen ook niets verbieden. Het gaat om consistentie.
Als kunstenaars streven we naar realiteit.
Het gaat erom dat je mensen op bepaalde plekken plaatst.
Zehra heeft niets verkeerds gedaan, maar ze deed het pas vandaag.
Dit was niet het personage van Zehra. Maar het is een geloofwaardig personage.
Het kan werken, maar dan handelt ze anders in latere scènes.
Of Haruns personage zegt andere dingen.
Kan Zehra's personage de hoofdrol hebben in een serie…
…als de schrijver ervan een hidjab draagt?
Of de vrouwelijke netwerkdirecteur die beslist of de serie wordt uitgezonden?
Komt het door vooroordelen?
En de vooroordelen van mensen met een hoofddoek dan?
Ze wijzen dit soort werk af en dit is het resultaat.
Het is heel makkelijk om mensen bevooroordeeld te noemen.
Als zij niet zo waren, zouden anderen misschien ook geen vooroordelen hebben.
Het is duidelijk.
Op de campus zie je veel vrouwen met een hoofddoek. Laat ze.
Als het leven hen een kans gaf, zou hun religie dat dan toelaten?
Nee, hou maar op. Dit voert te ver.
We hebben het hier over de samenhang in ons stuk.
Ik bedoel, we spelen wat we hebben geschreven. Dat is dit niet.
Maar het is laat en we zijn moe.
We beslissen nog wel over Zehra's personage.
Pak het piepschuim. En dweilen, we laten het schoon achter.
Je bent echt een raar figuur.
Springen.
De laatste klappen en het is afgelopen.
Hou op. Niet doen.
Stop.
Rustig.
Voorzichtig, dit is breekbaar. -Geef maar.
BREEKBAAR
Emel.
Daar liggen papieren. Kijk of ze belangrijk zijn.
Wat gebeurt er met de meubels? -Niets, alles gaat weg.
Wat ga je doen? Waar ga je heen?
Ik zorg wel voor mezelf.
Hoe zit het met mama? Onze familie?
Ieder voor zich.
Ik heb niets meer te bieden aan dit instituut.
Emel.
Emel, wil je naar me luisteren? Alsjeblieft, luister naar me.
Leg dat maar ergens neer.
Oké, Nesrin. -Leg neer.
Wat ga je zeggen? Wat wil je van me?
Ik begrijp je.
Doe wat je wilt. Wat je maar wilt.
Ik regel het wel.
Wat ga je doen?
Ik weet het niet.
Ik zorg wel voor mama.
Ga je niet naar Frankrijk?
Als het moet, blijf ik.
Ik ben je niet tot last. Maak je geen zorgen.
Kom hier.
Emel, ik hou zoveel van je.
Sevinç. -Ze is Sevinç niet, mama. Ze is Emel.
Emel? -Ja, je dochter Emel.
Pak je spullen, we gaan. -Oké, mama.
Naar Sevinç. -Oké.
We gaan naar Sevinç.
Kom op, we gaan. -Goed, mama.
Diego.
-Zehra?
Ik heb Diego gevonden. -Diego?
Doe niet zo gek. -Ja, kijk.
Hij lijkt erop. -Hij is het echt.
Laat zien.
Diego. Mijn jochie.
Diego, kom maar.
Diego, ben jij dat? Mijn baby.
Kom. Kom maar, katje.
Laat me eens kijken. Je bent net zo zwaar als Diego.
Ja, dit is 'm, denk ik. -Echt?
Ja, Diego.
Waar was je nou? Waar heb je gezeten?
Wat is er?
Ik zat aan Diego te denken.
Hij heeft je echt gemist. Nu zijn jullie onafscheidelijk.
Dat is een beetje moeilijk. -Hoezo?
Diego kan niet meer reizen.
Hoezo?
Hij is oud. Op zijn leeftijd kun je een kat niet meer verhuizen.
Hij heeft wel gekkere avonturen beleefd. Hij redt zich wel.
Hallo? -Hallo, Nesrin?
Louis?
De officiële toetsuitslagen zaten vandaag in de mail.
Maar ik wilde je persoonlijk bellen. -Oké.
Ik wilde ook zeggen dat we samen een leuke tijd hebben gehad.
Ja, natuurlijk. Heel leuk.
Je bent geslaagd. Met vlag en wimpel.
Echt?
Goede reis. -Dank je. Bedankt voor alles, Louis.
Wat is er?
Als ik wegga, zorg jij dan voor Diego?
Natuurlijk, al weet ik nog niet hoe ik voor mezelf ga zorgen.
Maar ik vind wel een plek voor hem. -Kun je niet bij hem blijven?
Verkoop je het huis niet? -Niet als jij voor Diego zorgt.
Serieus? -Zehra.
Wat? -Ik ben geslaagd.
Gefeliciteerd. Dat verbaast me niets.
Ik wist het.
Oké, jongens. Dit is het laatste college.
Ik weet dat dit geen gewoon vak was.
Sommigen vroegen zich zelfs af…
…of het architectuur of literatuur was.
Maar volgens mij begrijpen jullie me wel.
Als jullie later zelf projecten ontwerpen…
…denken jullie aan deze opdracht en beseffen…
…dat je misschien een plekje krijgt in iemands encyclopedie.
Hoewel de stad veel schade is berokkend door de tijd en door mensen…
…is Istanbul is nog steeds mooi.
Maar ik vraag jullie om Istanbul te onthouden en te laten ademen.
Want deze stad is echt verstikkend.
Om dat te kunnen doen, moet je je eigen plekjes hebben.
Wat heeft de meeste indruk op je gemaakt? Wat was jouw letter, jouw woord?
Ja, laat maar horen. Deel het met elkaar.
Misschien hebben jullie gemeenschappelijke plekken. Of nieuwe ontdekkingen.
Ga je gang.
De letter N: Nesrins huis.
Ons hedendaagse woordenboek zegt over 'Nesrin':
'De naam Nesrin komt uit het Perzisch en betekent 'wilde roos'.
In Ottomaanse teksten komt deze naam voor als 'Nasrin'.
In de Divan-poëzie komt het woord, naast rozen en tulpen, vaak voor.
'Nesrin' staat symbool voor het verlangen naar de geliefde en liefdespijn.'
Huis. 'Een gebouw waarin mensen wonen…
…omgeven door muren, verdeeld in kamers…
…met een eigen dak en soms een tuin…
…en gemaakt van hout, aarde of beton.'
Nesrins huis werd gebouwd in 1968…
…en heeft een geometrische gevel, brede ramen en bloembakken.
Deze Rüyam-flat staat in de wijk Moda en past goed in het straatbeeld.
Hier begon ik aan m'n eigen encyclopedie van Istanbul.
Katten van Istanbul. Diego.
De wijze kat. Ik heb veel over het leven van hem geleerd.
Hij weet wanneer hij moet komen en gaan en aanvaardt de ernstige consequenties.
De wetenschapsstudent, zoon van een seculiere ambtenaar: Harun.
Hij zit vol leven, met z'n tomeloze energie.
Weet je waar ik dat het beste voelde?
Toen ik in zee z'n keel aanraakte.
Ik kan het niet uitleggen, je moet het voelen.
Toen gebeurde er iets vreemds.
Onze geplande e-mails kwamen binnen. Wat Harun schreef, hou ik geheim.
Maar ik heb hem dit gestuurd:
'Een brief aan de toekomst.
We reizen nu door de tijd. Besef je dat? Natuurlijk.
Je hebt Istanbul veranderd in een reis door de Melkweg.
Je leidde me aan de hand door de poorten van İstiklal.
Je bent als het moment waarop een ster ontploft.
Ik bewonder je enthousiasme, maar snap niet wat je bent.
Ben je Vega of ben je Sirius?
Je bent exploderend licht en ik kan m'n ogen niet van je afhouden.'
Mannelijke bureaucraat: Serdar.
Ik ontmoette hem op de dag dat hij kanker overwon, wat ik meteen betwijfelde.
Het was alsof er onder z'n betoverende fysieke verschijning…
…onderdrukte emoties zaten die elk moment konden losbarsten.
Tussengeneratie Y: Emel. Een van de vreemdste personen die ik ken.
Iemand die haar schoonheid verbergt in een eindeloze duisternis…
…en haar complexe stemming wordt weerspiegeld op haar lichaam.
De gepensioneerde lerares: mevrouw of tante Nazife.
Ze is als ouderwetse poeders.
Ze omhult je met zachte en nostalgische vertrouwdheid.
Maar je kunt wel zien dat ze ooit een natuurkracht is geweest.
Ze heeft zichzelf verdeeld in haar dochters.
Haar schemering en stormen waren voor Emel en de kalme kusten voor Nesrin.
Toch is mevrouw Nazife dieper dan die twee samen.
Misschien is dat moederschap. Meer zijn dan de som van wat je geeft.
De vrome vrouw op de universiteit: Fatıma.
Studenten met zorgen over hun toekomst.
Ja, de drie van onze groep. Ik hou van jullie.
De hartchirurg.
Mijn echte heldin…
…is natuurlijk Nesrin. Toen ik haar ontmoette…
…wist ik niet of ze moe was van het opereren…
…of van een chronische aandoening die in haar gezicht is geëtst.
Het was alsof ze alles had meegemaakt en nog steeds in wonderen geloofde…
…en haar diepgewortelde hoop vermengd was met haar vermoeidheid.
Toen werd Nesrin mijn Nesrin.
Die ballonnen waren er ook toen ik aankwam. Ik heb ze gefilmd.
Nogmaals bedankt voor dit bijzondere cadeau.
Net als jij.
Jij bedankt.
Ik heb hierdoor Istanbul leren kennen.
Ik hoop dat het voor jou een herinnering is.
En dit is Istanbul door mijn ogen.
Ik heb 'm voor je afgedrukt.
Dit weet ik nog.
Ik ben blij met je. Dat je in m'n leven bent gekomen.
Zorg goed voor jezelf.
Je bent altijd welkom.
Mama?
Je bent te laat.
Nesrin is net weg.
Nesrin.
Je lijkt op haar.
Ik lijk ook op jou.
Vertaling: Peter Borst