''Sælir eru látnir sem í drottni deyja.
Ég, Jóhannaes, heyrði rödd af himni segja við mig,
Sælir eru þeir sem deyja í drottni.
Nú fá þeir hvíld frá erfiði sínu
því að verk þeirra fylgja þeim.''
Við biðjum í nafni Jesú Krists drottins vors.
Og við segjum amen. -Amen.
Tár Titu voru ekki vegna látinnar stjórnsamrar móður hennar
heldur vegna þess að sú kona, eins og hún sjálf, fékk ekki að elska.
Þá áttaði hún sig loks á því að
það var einhver tenging milli þeirra.
Þennan eftirmiðdag lyfti vindurinn mold kirkjugarðsins
eins og Elena væri að streitast á móti og neita að verða grafin.
Tita.
Ég veit að ég hef verið fjarlægur.
Fyrrigefðu mér.
Ég vil ekki tilbúinn að hitta þig.
Þú lést mig því halda að þú værir látinn?
Það er mjög flókið.
Ég missti Robertito.
Síðan föður minn.
Ég hef skaðað alla.
Ég var eigingjarn.
Nú langar mig að fara rétt að.
Það er best fyrir alla.
Þú veist að þú getur sagt mér allt.
Þú hefur mikið á þinni könnu.
Þú mátt vita að ég skil hvað þú fæst við.
Ég spjara mig.
Ég veit hvers virði Pedro er þér.
Þegar maður elskar einhvern hverfur það ekki bara.
Ég á við, að ef þú þarft meiri tíma eða
hefur skipt um skoðun
skil ég það.
Ég vil giftast þér, John.
Það hefur ekki breyst.
Mér líður bara ekki vel hér.
Þá skulum við fara.
Við förum til Arnarskarðs eftir níu dagana.
Þakka þér, Fina.
-Bestu þakkir.
Njótið.
-Njótið.
Viltu?
Nei, þakka þér. -Allt í lagi.
Ég bið afsökunar.
Staðan kringum lát móður minnar
hefur ekki gefið mér færi á að lýsa ánægju minni með trúlofun ykkar.
Skál fyrir ykkur.
Ég óska ykkur alls hins besta í heiminum.
Þú ert gæfumaður, læknir.
Þakka þér kærlega, Rosaura.
Ég er ánægður að vera hluti af þessari fjölskyldu.
Ég er ánægð að þú fannst loks einhvern til að verja lífinu með, Tita.
Við maðurinn minn
erum ykkur til reiðu hvað sem ykkur vantar.
Þakka þér. -Hvar verður brúðkaupið?
Ég vil ekki skipta mér af
en tel að því fyrr sem þið giftist, því betra.
Við höfum ekki rætt dagsetningar.
Varðandi staðinn?
Arnarskarð.
Við gifstum okkur á Arnarskarði. -Einmitt.
Skál fyrir ykkur.
Skál. -Skál.
Herinn.
Hvað er að? -Herinn er hér.
Feldu þig, Gertrudis. Strax.
Þessa leið. Dyrnar.
Hví eruð þið hér? Hvernig komust þið?
Ég á að handtaka Pedro Múzquiz.
Hann er sakaður um uppreisn og að svíkja þjóðina.
Komum. -Áfram, herra.
Ykkur skjátlast. -Bíðið við.
Sleppuð mér. Ég var náðaður. -Pedro.
Slepptið mér. Bara...
Sleppið honum. -Sleppið mér.
Hreyfðu þig ekki.
Meiðið hann ekki. -Sleppið...
Berjið hann ekki.
Rosaura. Skjölin.
Vertu kyrr.
Rólegur. Þessi maður er með skjöl.
Komdu. -Farðu með Rosaura.
Áfram.
Rosaura, hvað er að?
Andaðu bara.
Hvað er að? Er í lagi með þig?
Hvar er Pedro? -Herinn tók hann.
Ég sæki náðunarbréfið.
Fáðu þér sæti.
Farðu varlega.
Hún er að fara að fæða.
Ég skal taka það. -Nei.
Hvað?
Gertrudis, taktu þetta.
Nei, Ef hún sést verður hún handtekin.
Ég fylgi þér í rúmið.
Þú vilt fara í upprisu Jesú leikinn.
En Pedrito, að koma aftur til Piedras Negras?
Hvað varstu að hugsa?
Þú hefðir átt að leynast áfram með Könunum.
Mistök, frændi. Ég er ekki uppeisnarmaður.
Fjandinn. Hvað? Upp úr þurru?
Forsetinn náðaði mig.
Hvar er það? -Á búgarðinum.
Forsetinn náðar ekki landráðamenn.
Á hnén með hann. -Já, hershöfðingi.
Nú sé ég til þess að þú deyir endanlega.
Hættið.
Bréf undirritað af forsetanum. Snertið hann ekki.
Hér er vatnið.
Skyndihjálpartaskan er inni hjá mér. Hún fæðir.
Þakka þér fyrir.
Þú ert ekki lengur uppreisnarmaður.
Síðan hvenær styður þú yfirvöld?
Barnið þitt er að fæðast.
Hvernig líður þér, Rosaura?
Hún er svo falleg.
Gertrudis, þau mega koma inn.
Tita, er í lagi með þig?
Hvernig er barnið?
Er í lagi með þig? -Já.
Það er stúlka.
Sæl.
Hvað gerðu þeir þér?
Ég segi þér það síðar.
Hvað á hún að heita?
Hún ætti að heita Esperanza.
Það líkar mér.
Ég veit ekki hvort mamma hefði orðið hrifin af því.
Rosaura, frú Elena er farin.
Nefnum hana Esperönzu.
Esperanza.
Sæl, Esperanza.
Leyfum þeim vera einum.
Nú þegar við erum öll saman
langaði mig að segja að við John bíðum
eftir að níu daga sorgartímanum sé lokið og snúa svo til Arnarskarðs.
Þið farið ekki.
Hví ekki?
Því enn er ráðist á búgarðana í kring.
Vegirnir eru hættulegir. Bíðið þar til það lagast.
Takið ekki áhættu. -Þetta er ekki besti tíminn til að fara.
Ef við ferðumst að degi til verður það í lagi.
Þakka þér fyrir umhyggjuna.
Af hverju giftist þið ekki hér?
Þegar þið eruð orðin hjón farið þið í Arnarhreiður þegar um hægist.
Nei. Ég geri það ekki hér.
Við bíðum.
Skipuleggjum fund til að sýna að búgarðurinn standi.
Við getum opinberað trúlofun ykkar.
Það er ekki góður tími. -Sammála. Fögnum ekki strax.
Tita, leyfðu mér gera eitt fyrir þig og fjölskylduna.
Mamma var nýlátin.
Það þarf ekki að vera núna.
Við þurfum að bæta búgarðinn.
Við þurfum að sýna Piedras Negras
að Las Palomas og fjölskyldan standi enn.
Meðan við skipuleggjum þetta farið aftur til Arnarskarðs.
Nú er ekki rétt að fagna.
Við erum ekki að fagna.
Það er fundur með gestum.
Kvöldverður til að sýna að við séum saman og hamingjusöm.
Að við eigum fallega dóttur.
Svo er líka trúlofun Titu.
Þetta þurfum við að gera sem nýir eigendur Las Palomas.
Hvað er að angra þig?
Sérðu það ekki?
Stríðinu er ekki lokið.
Það er enn ráðist á búgarða.
Við getum ekki fundað, við höfum ekki efni á því.
Angrar trúlofun Titu þig?
Láttu ekki kjánalega, Rosaura.
Við vorum að eignast dóttur.
Ég spurði þig ekki að því.
Elskarðu hana enn?
Nei.
Við erum ekki lengur eins.
Ég hugsa bara um þessa fjölskyldu.
Ég lofa að bíða þar til um hægist.
Þegar staða okkar batnar höldum við fundinn.
Ég get ekki eftir að allir sjái hve falleg fjölskyldan er.
MÚZQUIZBÚGARÐUR
María.
Já, frú.
Láttu Julio skipta um föt fyrir píanótímann.
Þakka þér, pabbi. -Loksins, sonur. Þú ert karlmaður.
Þú mátt fara.
Að kenna honum að skjóta er eitt en að kaupa byssu handa 11 ára dreng...
Julio þarf að læra að verja sig. Verja eigur sínar.
Svo er byssan ekki hlaðin.
Það má vera.
Þegar hann vex úr grasi sleppa óvinir hans ekki alltaf,
ólíkt óvinum pabba hans.
Það sem ég vildi vita
er hvernig hann fékk náðun frá forsetanum sjálfum.
Að mínu mati gerir þú of mikið úr bróðursyni þínum.
Hann getur ekki svipt okkur þessu.
Hann var náðaður
en hann er enn uppreisnarmaður án afsals fyrir þessu.
Svo hef ég góða stjórn á uppreisnarmönnum hér.
Þeir hafa engin skotfæri. Engan mat.
Hvers vegna er hann þá hér?
Þú þráir svo að drepa hann
að þú sérð ekki það sem skiptir máli.
Rekstur búgarðanna og að ljúka samningum við Kanana
er það sem þú ættir að hugsa um.
Í þessu landi breytast hlutir daglega.
Við þurfum að njóta þess.
Þú verður ekki alltaf hershöfðingi.
Búgarðurinn þarf að vera sem nýr.
Við megum ekki láta fólk halda að við séum ekki í okkar besta formi.
Hvað ætlarðu að elda?
Það er nægur tími. Þið hafið ekki ákveðið dag.
Áður en við gerum það
viljum við tryggja stöðu okkar okkar Piedras Negras samfélaginu.
Þið viljið líklega hafa gesti.
Það er kvöldverður. Við sömdum um að það yrðu nokkrir gestir.
Já, einmitt. Kvöldverður.
Við höfum svona tíu til fimmtán manns.
Það er ekki nægur matur handa svo mörgum, Rosaura.
Við sjáum til með það.
Eldum champandongo.
Það er ódýrt og mettar vel.
Það verður gómsætt.
Hvert ætlarðu? -Ég þarf að snúa aftur.
Það er best. -Þetta er líka hennar hús.
Taktu þessu ekki illa.
Þið sjáið mig ekki um tíma.
Leiðin sem þú valdir að feta er hættuleg okkur öllum.
Það þarf að laga orðspor fjölskyldunnar
og það hjálpar ekki að vera með eftirlýstan uppreisnarmann.
En...
Bíddu. Farðu ekki.
Ég geng með barn Juans.
Hví sagðirðu mér það ekki? -Því ég vildi það ekki.
Þú mátt ekki fara.
Hæðirnar eru góður góður staður í þínu ástandi.
Þær eru heimili mitt. Ég spjara mig.
Þetta er húsið þitt, þið verðið óhult hér.
Ég hef ekki fundið til öryggis hér.
Það er rétt hjá Rosaura, ég stefni ykkur í voða.
Álit hennar skiptir engu. -Svo virðist vera.
Hún hefur átt síðasta orðið með allt núna.
Að sjá þig, Tita.
Þú giftist manni sem þú elskar ekki.
Til hvers?
Að láta Pedro kenna á því á meðan hann býr til vitleysu?
Mamma er farin.
Þú ert frjáls.
Ég vil ekki sjá þig lifa í lygi. Eins og Rosaura.
Ég skil þitt sjónarmið. Það er ekki þannig.
Við John elskumst.
Treystu mér.
Treystir þú sjálfri þér?
Farðu gætilega, systir. Gerðu það.
Far þú líka varlega.
Tita og Brown læknir sneru aftur til Arnarskarðs strax og þau gátu.
Tita var viss um að hvað sem Rosaura ætlaði sér
sneri hún aldrei aftur til Las Palomas.
Að vera nærri Pedro, Rosaura og Esperönzu var hrein kvöld.
Góðan dag. -Góðan dag. Nafn?
Loks breytti Pedro vinnuaðstæðum verkamanna.
Sanngjarnari dag- og mánaðarlaun fengu fólk aftur á búgarðinn.
Smá saman varð ástandið eðlilegt aftur.
Þakka þér, herra.
Enn er ráðist á búgarða.
Fólk segir að það séu fylgismenn Villas.
Já, ástandið er flókið en ég er ykkur mjög þakklát fyrir...
Eftir nokkra mánuði
var Rosaaura tekin aftur inn í samfélagið í Pedras Negras.
Fyrst og fremst
langði mig að bjóða ykkur að hitta nýjan fjölskyldumeðlim.
Vegna sífeldrar áleitni Rosaura sneri Tita loks aftur til Las Palomas.
Hún reit í dagbókina að það væri mikilvægt fyrir framtíð búgarðsins.
Þakka þér fyrir. -Ekkert mál, herra.
Ég held að það sem hafi dregið hana aftur
hafi verið þráin að sjá Pedro aftur.
Þakka þér fyrir.
Það sem hún ekki vissi var að
þetta yrði ekki stutt heimsókn eins og hún vænti.
Tita var kvíðin.
Um kvöldið opinberaði hún trúlofun sína við Brown lækni.
Loks bindi hún enda á þá fáránlegu hefð
að hún mætti ekki giftast.
Hún átti að vera hamingjusöm.
En hún var það ekki.
Tita, það er afar mikilvægt að finna réttu þættina
til að að kveikja á innra loga okkar og lifa merkingarbæru lífi.
Annars gæti eldspýtustokkurinn blotnað og aldrei hægt að kveikja aftur.
Ein af uppáhalds uppskrifstum Nacha var champandongo,
þekkt sem kaka fátæka mannsins því hún var búin til úr afgöngum.
Einfaldur réttur þar sem kaka var eiginlega búin til úr tortillum.
Til að búa til kökuna er nauta- og svínahakki blandað saman.
Laukur er steiktur ásamt kandíseruðum kaktus og kúmin.
Í annarri skál er rjómi
og smá rifrildi af añejoosti til skrauts.
En leyndarmálið við þennan gómsæta rétt er molesósan.
Hvernig gengur með matinn?
Tita, þú ert skítug um hendurnar.
Ég vil ekki að hún venjist þér.
Því þú ferð aftur til Arnarskarðs.
Efnin í champandongo eru til reiðu.
Sósuna þarf að hita lengur til að fá í sig fullt bragð.
Já, hún er bragðlaus.
Viltu ekki skipta um föt á meðan'
Taktu þig þig. Ég sé um sósuna. -Þakka þér, Fina.
Ég kem með lárviðarlauf úr garðinum og skipti svo.
Ég elska þig.
Þú gerir mig hamingjusamasta mann í heimi, Tita.
Komið með fleiri diska.
Blómin, takk.
Hvað er nú að?
Er ekki of mikið chili, Tita?
Nei.
Á meðan hún eldaði gat Tita ekki hætt að hugsa um ímyndina.
Fingur Pedros að hneppa kjól Rosaura.
Bæði horfðu þau á dóttur sína.
Einu sinni enn, fjölskyldan sem hana hafði alltaf langað að eiga.
Sagt er að sósan hafi verið dökk þennan dag.
Dekkri en botninn á brunni.
Dekkri en blind afbrýði Titu.
Hún bragðast vel, Tita.
Ég sæki vatn.
CHAMPANDONGO
Gott kvöld. -Gott kvöld.
John, kannaðu hvort gestunum er vel þjónað.
Ég kanna stöðuna í eldhúsinu.
Matur með nokkrum vinum?
Gott kvöld, Pedro. -Sæll, gott kvöld.
Komdu inn, velkominn. -Velkominn.
Þú hefur boðið öllum í Piedras Negras. -Ekki ganga of langt.
Gott kvöld, Pedrito. Gott að sjá þig aftur.
Hershöfðingi, Valentina. Það er heiður að hafa ykkur. Velkomin.
Þakka þér fyrir að biðja okkur, Rosaura.
Gott kvöld. -Kvöldið.
Gott að sjá að þér líður betur.
Afsakið. -Komið inn.
Bauðstu honum?
Ætlaði að drepa mig. Gestur?
Rólegur. Velkomin.
Rólegur, Pedro.
Hann þarf að sjá að við leynum engu og óttumst ekki.
Hann þarf að sjá búgarðinn ganga.
Kvöldið. -Gott kvöld.
Hvernig ertu?
Hvernig var ferðin? -Góð.
Gott að sjá ykkur. -Velkomin.
Svona, rembstu.
Rembstu.
Svo ung og svo leitt. -Já, svo leitt.
Frú Berenice, hvernig er herrann? -Honum fer batnandi.
Mikið er gott að sjá að þú reyndir aftur.
Börn eru blessun. -Það er satt. Þakka þér fyrir.
Veistu hvenær matur verður fram borinn?
Ég skal kanna hvernig gengur.
Og til hamingju, elskan.
Allt lítur vel út. -Þakka þér fyrir.
Hvernig börgum við þetta allt?
Það er allt frágengið. Treystu mér.
En Rosaura... -Treystu mér.
Kæri frændi.
Þú ert kjarkaður að koma hingað.
Er ég kjarkaður?
Þú ert kjarkaður að snúa aftur til Piedras Negras, Pedrito.
Ég kemst að hvers vegna þú komst.
Ja, ég... -Gott kvöld, öllsömul.
Þakka ykkur fyrir að koma.
Þið megið setjast, maturinn er tilbúinn.
Kæru vinir. Fyrst og fremst þakka þér ykkur
fyrir að vera með okkur við þetta tilefni.
Fyrir utan að minnast frú Elenu de la Garza,
gallalausrar konu sem gaf allt í þennan búgarð
og hélt honum í framleiðslu árum saman,
heldur fögnum við líka nýju tímabili á Las Palomas.
Bæði ég og maður minn, Pedro Múzquiz,
endurvekjum glæsileik búgarðsins.
Svo langar mig að skála fyrir heilsu okkar fallega erfingja,
Esperönzu Músquiz de la Garza.
Að lokum
langar mig að skála fyrir minni kæru yngri systur
og hennar eilífu ást, John Brown lækni,
sem opinbera trúlofun sína í kvöld.
Skál fyrir þeiom.
Ég vona að þau sé eins hamingjusöm og við.
Skál. -Skál.
Bravó. -Bravó.
Lengi lifi brúðurin og brúðguminn.
Njótið. -Þakka þér fyrir.
Tilfinningar Titu, fastar milli champandongo tortilla,
höfðu áhrif á alla sem borða rétti hennar.
Því lengri tími sem leið
því bragðminni virtust rúllurnar
en það olli óviðráðanlegum afbrýðisemiköstum.
Þú, kjáni. -Ég fylgist með.
Þetta er gómsætt.
Bara gómsætt. -En dálítið sterkt.
Dálítið sterkt, já.
Pedro.
Herra. -Afsakaðu mig.
Hvað er að?
Ég kem aftur.
Leyfðu mér skoða þig. -Ég er ágætur.
Glerbrotið er við sinina, farðu varlega.
Þú blekkir alla aðra, en ekki mig.
Ég skil ekki.
Þú nýttir þér Titu til að táldraga.
Ég nýtt mér ekki Titu.
Ég sinnti henni þegar enginn gerði það á hælinu.
Þú veist að við elskum hvort annað.
Af hverju kvæntist þú þá Rosaura? -Er það alvarlegt, læknir?
Nei.
Það er bara rispa. -Er í lagi með þig?
Já, ég er ágætur.
Fannst þér það ekki of fljótt?
Ég var dauður og þú trúlofaðist.
Talaðu ekki um það sem þú þekkir ekki.
Viltu þú að syrgði þar til þú ættir þriðja barnið með Rosaura?
Hún beið þó eftir mér.
Ég hef fengið nóg.
Nei, í alvöru, þetta er alveg búgarður.
Má ég fá athygli ykkar?
Ég vona að þið skemmtið ykkur vel.
Okkur John langar að bjóða ykkur á viðburð.
Við bjóðum ykkur í brúðkaup okkar sem verður fljótlega
hér í Piedras Negras.
Þakka ykkur fyrir.
Þú étur hana með augunum.
Ég fylgist með þér.
Þau lögðu sig aldeilis fram.
Með peningum einhvers. -Já, okkar peningum.
Vonandi geta þau endurgreitt það.
Ég er að segja það. Af hverju ertu svo þrjóskur?
Það er ekki fólkið, það eru yfirvöld sem hefta vöxt okkar.
Gættu orða þinn, hr. José. Þú gætir lent í vandræðum.
Tita trúlofaðist fljótt.
Er hún með brauð í ofninum?
Þvert á móti.
Tita hefur alltaf elskað lækninn
en hélt því leyndu.
Þess vegna öfunda ég þær litlu svölu
eins og ég öfunda stikilsberið það arna.
Já, svona, rembstu.
Rembstu. Já.
Haltu áfram að rembast.
Það er rétt.
Svona, já.
Hvað er að, Fina?
Ekkert.
Ég er döpur.
Þegar ég fer að þrífa líður mér betur.
Er það vegna Jesús, kærasta þíns?
Ég fór á markaðinn og við ræddum saman.
Ég sagði honum að koma eftir mér ef hann vildi vera með mér.
En hann kom ekki.
Svona, farðu í rúmið.
Nei, það á eftir að þrífa mikið.
Ég skal gera það. Farðu í rúmið.
Þakka þér fyrir, Tita.
Góða nótt. -Góða nótt.
Ég er pabbi.
Já.
Juan?
Sæl.
Við Tita giftum okkur
og ég krefst þess
að þú sem herramaður virðir trúlofun okkar og
haldir þig frá henni.
Ég þarf að vernda hana fyrir tækifærissinnum sem þér.
Eini tækifærissinninn hér, sem notaði tvær konur, ert þú.
Ég tók ekki Titu að mér sem sjúkling og læknaði með trúlofunarhring.
Pedro. -Gerðir þú það sama við fyrri konu þína?
Rólegur, John. John. Hættu.
John, þetta nægir. Róaðu þig.
Hvað er að þér? Ertu vitlaus?
Hvar varst þú þegar Tita var að deyja á hælinu?
Að fara upp úr fjöldagröf þar sem ég átti að liggja dauður.
Um leið og ég gat gengið fór ég beint til Arnarskarðs.
Og þar var hún.
Hamingjusöm.
En hún var ekki ein.
Hví varstu með honum? Ég sótti dót.
Sverðu það. -Þér er ekki sjálfrátt.
Ég taldi mig geta þetta.
Þoli ekki hvernig þú horfir á hann.
Vildirðu koma vegna þessa? Til að sjá hann?
Tita, ég er að tala við þig.
Juan, róaðu þig.
Hvernig get ég það? Þú telur mig flón.
Ég er ekki pabbi drengsins.
Ertu að segja að þetta sé sonur annars manns?
Ég veit það ekki. Seg þú mér.
Ef þú heldur það förum við. Engar áhyggjur.
Hví sagðir þú ekki að þú hefðir leitað mín?
Því ég sá þig hamingjusama með John.
Þú ert frábær kona, Tita.
Í NÆSTA ÞÆTTI
Hættu að láta sem ekkert hafi gerst.
Það var raunverulegt.
Það voru mistök.
Ég gerði dálítið mjög slæmt.
Ég hef leitað að þér. -Getum við talað?
Ég bað prestinn að koma og sjá um brúðkaupið.
Ef einhver telur einhvern meinbug á hjónabandinu
ætti að skr það hér.
EINS OG VATN FYRIR SÚKKULAÐI
Þýðandi: Bjorgvin Thorisson Iyuno