PAMPUBLIKONG DAAN
Binigyan si Ernie ng riple para sa kaarawan niya.
Dala ang baril at kahon ng bala, naghanap siya ng mababaril.
Sa bahay ni Raymond,
nilagay niya ang daliri sa bibig at pumito nang matagal.
Kapitbahay at kaibigan ni Ernie si Raymond.
Itinaas niya ang riple sa ulo niya.
"Grabe!" sabi ni Raymond. "Masayang laruin iyan!"
Umalis ang dalawa. Sabado ng umaga ng Mayo noon.
Namumulaklak na ang mga kastanyas at puti na ang mga hawthorn sa halamanan.
Habang naglalakad sina Ernie at Raymond, binabaril nila bawat ibong makita nila.
Bullfinches, maya, whitethroats, yellowhammers.
Noong nasa riles na sila, may 14 na maliliit na ibon
na nakasabit sa tali.
"Tingnan mo!" bulong ni Ernie nang nakaturo. "Doon!"
May isang maliit na lalaking
nakatingala sa puno gamit ang binoculars.
"Si Watson! Lokong 'yon."
Payat at lampa si Peter Watson.
Maraming pekas at may suot na makapal na salamin.
Matalinong mag-aaral,
nasa senior class na kahit 13 taong gulang pa lang.
Mahilig sa musika at mahusay sa piano.
Hindi mahusay maglaro. Tahimik at magalang.
Lumapit ang dalawang mas malalaking lalaki sa bata.
Di niya sila nakita dahil sa binoculars
at manghang-mangha sa tinitingnan niya.
"Taas-kamay!" itinutok ni Ernie ang baril.
Nagulat si Peter Watson.
Tiningnan niya ang dalawa mula sa salamin.
"Bilis!" sigaw ni Ernie. "Taas-kamay!"
Nakatindig si Peter Watson, hawak ang binoculars sa dalawang kamay.
Tiningnan sina Raymond at Ernie.
Di siya takot, pero di dapat makipaglokohan sa kanila.
Matagal na siyang pinahihirapan ng mga ito.
Taas-kamay.
Iyon lang ang tamang gawin.
Lumapit si Raymond at ninakaw ang binoculars.
"Sino'ng sinisilip mo?" sabi niya. Iniisip ni Peter ang mangyayari.
Pwede siyang tumakbo, pero mahahabol nila siya.
Kung sisigaw siya, walang makakarinig.
Ang magagawa niya lang ay kumalma
at subukan silang kausapin.
"Woodpecker 'yon," sabi ni Peter.
"Ano?" "Lalaking berdeng woodpecker." Picus viridis.
"Tinutuka ang patay na puno, naghahanap ng pagkain."
"Nasaan?" inangat ni Ernie ang baril.
"Babarilin ko!" "Wag," sabi ni Peter,
habang nakatingin sa mga ibon sa balikat ni Raymond.
"Lumipad noong sumigaw ka. Mahiyain ang mga woodpecker."
Bumulong si Raymond kay Ernie.
Napahampas si Ernie. "Maganda 'yan!"
Binaba niya ang baril at lumapit sa bata.
Tinulak niya ito.
Pumutol si Raymond ng mahaba-habang tali.
Tinali nila ang mga kamay ni Peter.
"Hita naman," sabi niya.
Pumiglas si Peter at sinuntok siya sa tiyan.
Nabilaukan siya, natigilan.
Tinali rin ng mga lalaki ang paa niya,
na parang manok.
Pinulot ni Ernie ang baril at binitbit nila ang bata papunta sa riles.
Tumahimik lang si Peter Watson.
Anumang balak nila, di na sila makukumbinsi.
Hinila nila siya sa pilapil
at ihiniga nang pahaba sa riles. Itong riles na ito.
Nangyari sa akin ito 27 taon na. Ako si Peter Watson.
"Tali pa," sabi ni Ernie.
Wala nang magawa si Peter,
na nakatali na sa riles.
Ulo at paa niya lang ang nagagalaw niya.
Lumayo sina Ernie at Raymond para tingnan iyon.
"Ang galing natin," sabi ni Ernie.
"Pagpatay ito," sabi ng batang nakahiga sa riles.
"Hindi sigurado," sabi ni Ernie.
"Depende sa awang ng mga tren."
"Kung hihiga ka lang, baka maiwasan mo pa."
Umakyat ang mga lalaki sa pilapil at nagtago sa halamanan.
Nagsindi at nanigarilyo sina Ernie.
Alam ni Peter na di siya pakakawalan.
Mapanganib ang mga baliw na ito.
Mapanganib, baliw, at mangmang.
"Dapat mag-isip ako," sabi ni Peter sa sarili.
Tinitimbang niya ang tsansa niya.
Pinakamataas sa mukha ay ilong.
Nasa apat na pulgada ang taas ng ilong niya sa riles.
Sobra ba 'yon? Mahirap sa makabagong diesel.
Nakaibabaw ang ulo niya sa graba sa pagitan ng tren.
Dapat makalubog siya nang kaunti.
Ginalaw-galaw niya ang ulo para hawiin ang graba
at unti-unting ilubog ang sarili.
Dalawang pulgada ang ibinaba ng ulo niya. Pwede na. Pero 'yong paa niya?
Pinaling niya ito paloob hanggang sa mapatag
at hinintay ang tren.
Iniisip niya kung mayroon bang vacuum sa ilalim ng tren
habang dumaraan 'yon, na hihigop sa kanya. Baka.
Dapat magpokus siya
sa pagdiin ng sarili niya sa lupa.
"Wag kang manghina. Dapat tuwid at nakadiin ang katawan sa lupa."
Pinanood ni Peter ang puting langit,
kung saan may cumulus na ulap na lumulutang.
Eroplano na dumaan sa ulap. High-winged monoplane na may fuselage.
Lumang Piper Cub, naisip niya. Pinanood niya hanggang mawala.
At bigla na lang,
may narinig siyang nanginginig na tunog mula sa riles.
Mahina, halos di marinig, mahinang dagundong
na gawa ng riles na mula sa malayo.
Inangat ni Peter ang ulo niya at binaybay
ang kabuuan ng riles na isang milya at nakita ang tren.
Sa una, tuldok lang, pero habang papalapit,
lumalaki ang tuldok
at nagkakahugis, di na lang tuldok,
kundi malaki, at bilugang harap ng makinang diesel.
Diniin pa ni Peter ang ulo niya
sa butas na hinukay niya sa graba.
Pinaling paloob ang paa.
Pumikit siya at diniin pa lalo ang sarili sa lupa.
Dumaan ang tren na parang sumasabog.
Parang baril sa ulo niya.
Kasama ng pagsabog ang sumisigaw na hangin
na parang bagyong humahataw sa ilong at baga niya.
Nakakabinging ingay. Nasamid siya sa hangin.
Para bang kinain siya nang buhay
at ngayo'y nasa tiyan na ng maingay na halimaw.
At tapos na. Wala na ang tren.
Dumilat si Peter Watson sa puting langit,
lumulutang pa rin ang malaking ulap.
Tapos na, at nagawa niya.
- Kalagan mo. - Sabi ni Ernie.
Inalis ni Raymond ang pagkakatali ni Peter.
"Tanggalin 'yong sa paa, pero wag sa kamay."
Pinutol ni Raymond ang tali sa paa.
"Di ka makakawala," sabi ni Ernie.
Nilakad ng dalawa si Peter Watson sa kabilang bukid papunta sa lawa.
Nakatali pa rin ang kamay ng bilanggo.
Hawak pa rin ni Ernie ang baril
at bitbit naman ni Raymond ang binoculars.
Mahaba at makitid ang lawa at may matataas na willow sa gilid.
Sa gitna, malinaw ang tubig,
pero sa pampang, may gubat ng bulrush.
"Ngayon," sabi ni Ernie. "Ito ang naisip ko."
"Ikaw sa kamay, ako sa paa,
at ihahagis natin siya hanggang sa maputik na damuhan."
"Ayun!" sabi ni Raymond. "Doon natin ihagis!"
Tumalikod si Peter Watson.
Isang pugad na tumpok-tumpok na damo na dalawang talampakan ang taas sa tubig.
Sa taas, isang napakagandang puting swan na parang Lady of the Lake.
Nakatutok ang ulo nito sa mga lalaki, binabantayan sila.
"Grabe!" sigaw ni Raymond. "Ang ganda!"
Nilagay ni Ernie ang baril sa bandang balikat.
"Bird... Bird sanctuary ito," sabi ni Peter nang nauutal.
"Ano?" tanong ni Ernie.
Nararamdaman na ni Peter na kumukulo ang dugo niya.
Pero kumalma lang siya.
"Protektadong ibon sa England ang swan,
at bawal barilin ang pugad nila. Baka may cygnets doon."
"Wag n'yong gagawin. Di pwede. Pakiusap, wag!"
Tumama sa ulo ng swan ang bala
at unti-unting bumagsak ang leeg sa gilid ng pugad.
Pakibukas.
"Kalagan mo siya. Tagapulot natin 'yan."
Tinanggal ni Raymond ang tali sa kamay ng bata.
"Kunin mo!"
"Ayoko," sabi ko.
Hinataw ni Ernie si Peter sa mukha, malakas.
May patak ng dugo na lumabas sa ilong niya.
"Pumalag ka pa uli, at pinapangako ko:
Tatanggalin ko bawat ngipin mo sa harap,
taas at baba. Malinaw?"
Di siya umimik.
"Sagot!" sigaw ni Ernie. "Malinaw?"
"Oo," mahinang sabi ni Peter. "Malinaw."
Umaagos na ang luha ni Peter
habang naglalakad papunta sa lawa.
Lumapit siya sa patay na swan at pinulot ito.
Sa ilalim nito ay may dalawang cygnet, abuhin ang kulay.
Nagsisiksikan sila sa gitna ng pugad.
"May itlog?" sigaw ni Ernie sa gilid.
"Wala," sagot ni Peter. "Wala."
Dinala niya ang swan sa gilid ng lawa.
Dahan-dahan niyang binaba sa lupa, at saka humarap sa dalawa.
Umiiyak pa rin, pero mas galit na ang nangingibabaw.
"Kayo ang dapat mamatay," sabi niya.
Medyo nagulat si Ernie, pero nakabawi din siya agad.
May kumislap na panganib sa mga mata niya.
"Kutsilyo, Raymond."
May kasukasuang nagdurugtong sa pakpak ng ibon.
Pinasok ni Ernie ang kutsilyo doon at hiniwa hanggang litid.
Matalas ang kutsilyo,
madaling natanggal nang buo ang pakpak.
Pinutol pa ni Ernie ang kabilang pakpak.
"Tali," sabi niya, nakaabot kay Raymond.
Gumupit si Ernie ng walong tig-iisang yarda.
Tinali niya ang mga iyon sa gilid ng pakpak.
"Ibuka mo ang braso mo."
Nakatayo si Peter Watson sa tabi ng lawa
nang umagang 'yon ng Mayo,
at ang malaki, lanta at madugong pakpak ay pumapaypay sa magkabilang gilid niya.
Napapalakpak si Ernie at napasayaw sa damuhan.
"Tapos ka na?" tanong ni Peter Watson.
"Di nagsasalita ang swan," sabi ni Ernie.
Lumakad sila sa gilid ng lawa hanggang marating ang puno ng willow.
Laylay na ang sanga nito dahil sa taas, at halos umabot na sa lawa.
"Ang gagawin mo, Mr. Swan,
ay aakyat sa tuktok ng puno, tapos,
ibubuka mo ang pakpak mo at lilipad!"
"Ang galing!" sigaw ni Raymond.
Natuwa si Peter sa ideya
na makapunta sa taas at malayo sa mga lokong 'yon.
Pag nakaakyat siya, doon lang siya.
At malamang hindi na nila siya aabalahin.
Kung hindi, aakyat siya sa manipis na sanga na di kakayanin ang dalawang tao.
Madaling akyatin ang puno dahil naabot niya ang mabababang sanga.
"Taasan mo pa!" sigaw ni Ernie.
Umabot na si Peter sa puntong di na makakaakyat pa.
Gabraso na lang ang sangang kinatatayuan niya,
at malapit na ito sa lawa,
na nakakurba na pababa.
Namahinga siya pagkaakyat.
Nasa 50 talampakan ang taas niya. Di niya makita ang dalawa.
Wala na sila sa paanan ng puno.
"Makinig ka!"
Lumayo sila sa puno
para matanaw nang maayos ang bata na nasa tuktok.
Habang nakatanaw,
napagtanto ni Peter kung gaano kanipis ang dahon ng puno ng willow.
Ni hindi siya natatabunan nito.
"Lumakad ka sa sanga na 'yan!"
"Lakad lang hanggang makalampas ka sa putikan, at lumipad ka!"
Di gumalaw si Peter Watson.
Tinutukan niya ang hugis na nakikita niya sa baba.
Nakatayo lang sila, nakatanaw sa kanya.
"Bibilang ako ng sampu,
pag di mo binuka ang pakpak mo at lumipad, babarilin kita."
"E di, dalawang swan na ang napatay ko."
"Ito na."
"Isa, dalawa, tatlo, apat, lima, anim!"
Di gumalaw si Peter Watson. Wala nang makakapagpagalaw sa kaniya.
"Pito, walo, siyam, sampu!"
Nakikita ni Peter Watson ang baril.
Nakatutok sa kanya.
Narinig niya ang putok nito at pagbulusok ng bala lagpas sa ulo niya.
Natakot siya, pero di gumalaw.
Magpapaputok uli si Ernie.
"Huli na!" sigaw ni Ernie. "Sa susunod, tatamaan ka na!"
Naghintay siya.
Sinisilip niya sa mga buttercup ang dalawang magkatabing lalaki.
Inangat niya uli ang baril.
Ngayon, narinig niya ang bala na tumama sa hita niya.
Hindi masakit, pero nakakapanghina ang tama.
Para bang hinampas siya ng martilyo
at nanghina ang parehong paa niya.
Naghanap siya agad ng kakapitan.
Bumaluktot at napatid agad ang sangang nahawakan niya.
May mga tao, na pag napupuno na,
at nasagad ang kakayahan nila,
madali na silang bumigay at sumuko.
Pero, may ilang tao
na sa kung anong dahilan ay hindi matinag-tinag.
Makikilala mo sila sa digmaan at sa kapayapaan.
Hindi magmamaliw ang tapang nila
at wala, sakit man o pagpapahirap o banta ng kamatayan,
ang magpapasuko sa kanila.
Isa si Peter Watson dito.
Lumaban siya
para hindi malaglag sa punong 'yon,
at naisip niyang magtatagumpay siya dito.
Tumingala siya at nakita ang kislap ng liwanag sa lawa
na sa sobrang ganda ay hindi niya maialis ang tingin.
Inaakit siya ng liwanag,
at binuka niya ang pakpak niya at tumalon papunta roon.
Tatlong tao raw ang nakakita sa nakapagandang swan
na paikot-ikot noong umagang 'yon:
isang guro,
lalaking nagpapalit ng bubong sa tindahan,
at batang naglalaro sa katabing bukid,
Si Mrs. Watson, na naghuhugas ng plato,
ay napalingon sa bintana sa mismong sandali
na bumagsak ang malaki at puting bagay
sa bakuran ng likod-bahay niya.
Lumabas siya agad.
Napaluhod siya
sa tabi ng lasog-lasog na katawan ng anak niya.
"Anak ko!" iyak niya. "Ang mahal kong anak!"
"Anong nangyari?"
HANGO ANG "THE SWAN" SA ISANG KUWENTO SA DIYARYO NG TOTOONG PANGYAYARI
NA ITINAGO NI DAHL SA "IDEAS BOOK" NANG 30 TAON
BAGO NIYA ISINULAT NOONG OKTUBRE 1976.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Dawn Rosello