Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
FILM OPARTY NA FAKTACH
Niewiarygodne.
Kto wyprodukował takie gówno?
- Sven! - Co?
Sam zobacz!
Muszę zadzwonić!
MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH
Szlag!
- W dniu 15 lipca 1942 roku... - Rany boskie!
...zabrzmiał alarm ogłaszający niemiecką inwazję na Szwecję.
Wojna!
To Niemcy!
SEKRETARZ STANU
- Zaatakowali! - Dobry Boże.
Już tu są. Idą po nas.
- Musimy powiadomić ministra. - Tak.
W czym zawiniliśmy? Zrobiliśmy wszystko, czego żądali.
Połącz mnie z niemiecką ambasadą.
Mój Boże.
Niby czemu mieliby oszczędzać Szwecję? Norwegia, Dania, Belgia, Holandia...
- Słucham. - Dzień dobry.
Dzwonię, żeby zasięgnąć informacji
w sprawie waszej dzisiejszej napaści na Szwecję.
O czym pan mówi?
Fritz! Szwedzi myślą, że ich atakujemy.
FAŁSZYWY ALARM
- Co? - Idioci!
Przepraszam. Tak.
No to, panie ministrze...
SZWEDZKI ŁĄCZNIK
wrócę do...
W 1942 roku Szwecja była otoczona przez kraje pod niemiecką okupacją.
Deklarowała neutralność, ale spełniała większość żądań Hitlera.
Niemieckie wojsko swobodnie przemierzało kraj.
Szwedzki przemysł zaopatrywał je w rudę żelaza i łożyska kulkowe.
Prawie nikt poza granicami Niemiec nie miał wtedy pojęcia,
co dzieje się z Żydami.
Żydzi? Jesteśmy dość zajęci. Próbujemy wygrać tę cholerną wojnę!
SZTOKHOLM
Szwedzi nie byli aż tak zajęci.
PREMIER
Panie premierze!
Sprawa dotycząca Żyda? Proszę to dać ministrowi spraw zagranicznych.
Żydzi?
Jadę na Solvallę. Proszę to dać Söderströmowi.
Azyl w Szwecji? Nie, to sprawa dla Gösty.
Dla Gösty?
Engzella z wydziału prawnego. W piwnicy.
Zajmuje się wnioskami o azyl.
WYDZIAŁ PRAWNY
Tato, Göran mówi, że pracujesz dla Hitlera.
- Co robisz? - To nieprawda.
Pracuję w dyplomacji.
Co to jest?
Pamiętasz, jak kopnąłeś piłkę i wpadła do salonu Jonssona?
- Tak. - No właśnie.
Jonsson się wściekł, ale to nie ty poszedłeś z nim rozmawiać.
To ja wszystko wyprostowałem.
To jest właśnie dyplomacja.
Tata rozmawia z sąsiadami Szwecji, by zapobiec wojnie.
Myślałem, że stempluje papiery w piwnicy.
No dobrze.
Jedźmy.
Co powiedziałeś Jonssonowi?
No... musiałem uciec się do stylu i finezji.
Wcale nie!
Poszedł tam z biszkoptem. To ma być dyplomacja?
Możecie nie dotykać odbiornika?
Mamy słuchać wiadomości, a nie tego amerykańskiego hałasu.
Dobra.
Czyli pieczesz biszkopty dla Hitlera, tato?
WYDZIAŁ P AWNY
Gdzie znajdę Engzella?
Dzień dobry. Tam jest.
To dla pana.
Sprawa żydowska.
- Pani Johansson? - Dziękuję. Jeszcze jedna.
Gösta Engzell kierował wydziałem prawnym od sześciu lat,
co oznacza, że był tam też w 1938 roku, gdy Szwecja przekonała niemieckie władze,
by do paszportów niemieckich Żydów wbijać literę „J”.
- Dziękuję. - Bardzo dziękuję.
Pewnie się zastanawiacie, czemu o nim mówię.
Jest nikim.
Gdzie znajdę szampana?
Ale bądźcie czujni, a zobaczycie, co może zdziałać taki nikt.
To było rok przed tym, jak poznałem Göstę.
ZNOWU
- Dzień dobry. - Dzień dobry.
Nazywam się Rut Vogl.
Zaczynam tu dzisiaj pracę.
Proszę spojrzeć na nazwiska. Muszę sprowadzić tu rodzinę.
Naprawdę rozumiem pańską sytuację,
ale mamy zasady i przepisy, których musimy przestrzegać, i...
To rura kanalizacyjna. Można się przyzwyczaić.
Witamy w dziale prawnym.
- Sześć metrów dwadzieścia. - Zapisz to, dobrze?
Mamy kolejny powód.
To nie jest zdrowe.
Przedstawiam panią Rut Vogl.
Tam jest twoje biurko.
- Vogl? - Tak.
- Rozumiem. - Tak, Vogl. Jest Niemką.
Niemką?
- Esesmani aresztują wszystkich Żydów. - Krąży tyle plotek...
To nie są plotki.
Przepraszam, mam kolejne spotkanie.
Proszę się umówić i zobaczymy, co da się zrobić.
- Na razie mamy związane ręce. - E tam...
- Odprowadzę pana. - Nie.
- Idzie pani ze mną na posiedzenie. - Nie ja. Rut Vogl.
Kim jest Rut Vogl?
Zastąpi mnie, gdy przejdę na emeryturę.
Dzień dobry.
Tu pan ma wymiary biura.
Proszę nie wracać, póki nie obiecają nam większego.
Tak, tak.
Mamy doniesienia o kolejnych zamieszkach w Norwegii.
Niedawno aresztowano około stu żydowskich mężczyzn.
Norwegowie zakazują prasie o tym pisać.
Nils Erik, dopilnujesz, żeby szwedzka prasa też milczała.
Dobrze. Oczywiście.
Nils Erik Eklund, znany też jako „cenzor Nils”,
odpowiadał w Szwecji za autocenzurę w ramach Państwowej Agencji Informacyjnej.
Musiał zatwierdzać wszystkie artykuły w jakikolwiek sposób związane z wojną.
TRANSPORT NIEMIECKIEJ BRONI
CENZURA
TRANSPORT NIEMIECKIEJ KIEŁBASY
Nad wszystkim panuję.
Przykręciliśmy śrubę.
Podobno Hitler wyjątkowo się ostatnio na Szwecję wściekł.
Przez prasę.
No dobrze.
Możemy zakończyć dzisiejsze posiedzenie.
No tak.
Pan Engzell też ma dla nas raport.
Panie Engzell.
Przepraszam, ale muszę już iść.
Być może inni też mają pilne spotkania.
Jeśli tak, to całkowicie zrozumiałe.
Mogę tylko powiedzieć, że w sierpniu i wrześniu
Urząd Imigracyjny odrzucił
wiele mocnych wniosków.
URZĄD IMIGRACYJNY
Co pan sugeruje?
Tylko tyle, że pracujemy pod coraz większą presją.
I mamy problem z przestrzenią biurową.
Chce pan rozmawiać o waszej przestrzeni biurowej?
Tutaj?
Tak to ujął. Chyba należy wziąć pod uwagę różne parametry...
Nie. To nie wystarczy.
Söderström ma łazienkę większą niż całe nasze biuro!
Spokojnie. Nie ma łazienki. Wiesz o tym.
Nie?
Powiedziałeś im, że tu toniemy, prawda? Dosłownie.
W gównie!
Odłóżmy tę rozmowę, dobrze?
Dziękuję.
Pan Engzell ma na drugiej linii konsulat w Oslo.
Proszę bardzo.
- Uspokój się. - Jestem spokojny!
To ty się uspokój! Próbuję... Masz lepszy pomysł?
Mówi Engzell.
Tu Westring. Dzień dobry.
KONSULAT W OSLO
Jak się pan ma?
Dziękuję, świetnie.
- No... - Więc tak.
Pewnie słyszał pan o tych Żydach, których aresztowano w weekend.
Wszystkich żydowskich mężczyzn w Trondheim.
- A do tego około stu w Oslo. - Tak, ale...
Niedługo ich wypuszczą, prawda?
Jeden z nich jest obywatelem Szwecji.
Potrzebuję pańskiej zgody, by złożyć notę werbalną,
w której poproszę o jego uwolnienie.
Rozumiem.
Chwileczkę.
To wszystko na nic! Próżny trud!
Nie ma sensu rozmawiać z Engzellem!
No i co teraz zrobimy? Nie możemy na nim polegać!
Boi się rozmawiać z Söderströmem!
- Halo? - Musimy działać sami!
- Musimy... - Musimy działać!
Ale na razie odpuśćmy.
Słucham.
Nie sądzę, żeby było to teraz stosowne.
Chodzi o jedną osobę!
Dziękuję za telefon.
- Do wyższej instancji! - Czyli kogo? Söderströma?
Myślę, że tak czy inaczej powinien pan wysłać tę notę.
Sztokholm wyraził się jasno. Sama pani słyszała.
Szwedzki obywatel niesłusznie trafił do więzienia!
A pan boi się reprymendy?
Boję się?
Panie Engzell.
Przedyskutowaliśmy pewną kwestię.
Skoro dostajemy tyle żydowskich spraw, a biuro jest zagracone,
sugerujemy zarchiwizować jak najwięcej z nich
i to jak najszybciej.
Dobrze.
MIĘDZY WARSZAWĄ A BERLINEM
SZWEDZKI DYPLOMATA
- Proszę siadać. - Dziękuję.
Bardzo pan miły.
- Zapali pan? - Nie, dziękuję.
- Nie jest pan z Niemiec. - Nie. Jestem ze Szwecji.
Co pan robi w Polsce?
Pracuję dla szwedzkiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
Jest tu pan w imieniu szwedzkiego rządu?
Tak, choć niestety kiepsko mi płacą.
A pan?
Moja misja nie ma tak naprawdę charakteru militarnego.
Jest kompletnie szalona.
Albo wręcz perwersyjna.
Słucham?
Słyszał pan o „ostatecznym rozwiązaniu”?
Nie.
Jakim rozwiązaniu?
To nie jest rozwiązanie.
To zagłada.
Jeśli panu powiem, musi mi pan obiecać, że poinformuje pan szwedzki rząd.
- Proszę pana. - Tak?
Niemcy wypuścili w Oslo Żyda związanego ze Szwecją.
- Co? - Tak.
Jak to?
Dostali notę werbalną od szwedzkiego konsulatu.
Przecież poleciłem im czekać.
Niemcy się zgodzili?
- Jestem bardzo zaskoczony. - Tak.
- Ten mężczyzna chce wrócić do Szwecji. - Nic dziwnego.
Proszę to przekazać Urzędowi Imigracyjnemu.
To naprawdę konieczne?
To ich nie dotyczy. Jest obywatelem Szwecji.
To prawda.
Oslo wyda tymczasowy paszport.
Dobry pomysł.
Może zrobimy tak z wszystkimi?
Nie, nie. Musimy przestrzegać zasad.
Ale norwescy Żydzi są zagrożeni.
Tylko dlatego, że krążą jakieś plotki...
Ale 300 spraw dziennie? Czy to na pewno tylko plotki?
Wszyscy piszą, że nie wiedzą, gdzie podziewają się ich krewni.
Wysłano ich do obozów pracy i słuch o nich zaginął.
Co chce pani powiedzieć? Że wszyscy są mordowani?
To nie dokumenty.
To ludzie.
Proszę poczytać.
- Panie ministrze. - Panie Söderström.
Rozmawiałem właśnie z naszym dyplomatą w Berlinie.
- Z Richertem? - Nie, z jakimś von Otterem.
Podwładnym, który złamał protokół.
Czego chciał?
Spotkał...
Spotkał oficera SS, który...
Musi pan pamiętać, że to tylko pogłoski, więc...
Ten oficer SS był w obozie...
w którym usypiają Żydów.
Niech to szlag.
Mówią im, że idą pod prysznic, ale zamiast wody jest trujący gaz.
Podobno codziennie zabijają tysiące ludzi.
Krąży wiele plotek.
Proszę tego nie zgłaszać.
Oczywiście.
Dobrze.
- Panie Söderström. - Słyszał nas pan?
Nie.
Może trochę. Byłem pogrążony we własnych myślach.
To oczywiście tylko podłe plotki. Rozumie to pan, prawda?
A nawet gdyby jakimś cudem okazały się prawdziwe,
nie możemy na to absolutnie nic poradzić.
- Rozumie pan? - Tak.
Oczywiście.
- Dobranoc. - Dobranoc.
Schultz.
Da się zrobić.
„Schwerkovic”.
Po co mu wiza?
Mieszkał w Szwecji między piątym a 22 rokiem życia.
Ale teraz ma 39 lat.
Pracuje jako tłumacz w szwedzkiej fabryce łożysk kulkowych w Brnie.
Proszę czytać między wierszami, panie Engzell.
Przecież to Żyd.
Zakreślę „nie” przy Schwerkovicu.
I prawidłowo, do cholery!
„W domu też było zimno.
Dziewczynka z zapałkami podkuliła pod siebie nóżki,
ale teraz było jej jeszcze zimniej”.
Płaczesz, tato?
Nie. To przez to moje uczulenie.
Czasem tak mam.
Może poczytajmy dziś inną książkę.
- To wszystko ma trafić do archiwum? - Tak. Zgadza się.
Ale czy wszystkie te sprawy są słabe?
Zgadza się.
W tym tempie niczego nie osiągniemy. Musimy się sprężyć.
- Czemu to jest słaba sprawa? - Jakie nazwisko?
Bondy. To bliźniaki. Dzieci.
Oraz ich matka.
Ich matka wyszła za Szweda.
Mieszkają w Kopenhadze, bo nie mają wstępu do Szwecji.
Ale bez dzieci, które zostały w Pradze.
Nie jest biologicznym ojcem?
Nie.
To słaba sprawa.
Szwedzki ojciec. Mają związek ze Szwecją.
Takie są zasady. Ja też ich nie cierpię.
Przykro mi.
Tutaj są pudełka. A tutaj...
Tu też są pudełka.
Wychodzę.
- Panna Nilsson! - „Pani”.
Wszystkie te pudełka idą na dół. Pojedźcie windą do archiwum.
Tamte pudełka również.
Śmiało.
- Najpierw zaniosę je do windy. - Świetnie.
Poczekajcie chwilę!
Na spokojnie.
Pani Nilsson, to pudełko zostaje.
Co znowu? Miało iść do archiwum.
Nie.
Nie idą do archiwum. Mają tu wrócić.
- Do... - Nie! Wykluczone.
Zdecydujcie się, gdzie mamy je dać.
Jak to gdzie? Do archiwum!
- Nie. - Na litość boską!
- Już. Do archiwum. - Nie.
Rozmawialiśmy o tym, prawda?
Zdecydowana większość zgodziła się, że to wszystko musi stąd zniknąć.
- Proszę, pani Nilsson. Do archiwum. - Przestańcie!
To ja jestem tu szefem.
Czyli mamy ponownie przejrzeć wszystkie te wnioski,
ponieważ Niemcy wypuścili w Oslo jednego Żyda?
Bo był Szwedem.
Dlatego się zgodzili.
I dlatego chcę, żebyśmy jeszcze raz przejrzeli wszystkie wnioski,
zaczynając od norweskich Żydów.
Bez przesady, tych podań jest ponad 7000!
Jeśli jesteśmy w stanie kogoś ocalić,
choćby była to tylko jedna osoba, wykonując po prostu swoją pracę,
to czy nie powinniśmy tego zrobić?
Ja wezmę te pudełka, a wy weźcie tamte.
A co z Urzędem Imigracyjnym?
Nie potrzebujemy ich.
- Oslo wyda tymczasowe paszporty. - Co?
Raz się już udało.
- Prawda, panie Engzell? - Tak jest.
Ale te pudła zasłaniają światło
i robi się tu ciemno jak w norze.
Pani Johansson, oto 25 norweskich Żydów, którzy mają silne powiązanie ze Szwecją.
Proszę wysłać to do konsulatu w Oslo i powiedzieć im, że to dopiero początek,
bo możemy wydostać co najmniej 150 więcej.
- Pan Söderström? - Pani Johansson. No proszę.
Wszystko idzie dobrze? W piwnicy? Z Engzellem?
- Żadnych problemów? - Skąd. Żadnych.
Świetnie.
- Dziękuję, że pan pyta. - Znakomicie.
Po prostu pan Engzell usłyszał przypadkiem pewną plotkę.
Prawdopodobnie fałszywą, ale...
szkoda by było, gdyby się rozniosła.
Niczego nie słyszałam. Nie.
Dobrze.
Jedzie pan do południowej części miasta?
Przepraszam! Proszę zatrzymać tramwaj!
SŁABE
Szukamy jakiejś słabszej sprawy.
MOCNE
Jeśli Niemcy zatwierdzą wniosek ze słabszym powiązaniem,
to byłby precedens, którego moglibyśmy użyć.
PRECEDENS: DECYZJA SŁUŻĄCA JAKO PRZYKŁAD DLA PODOBNYCH SPRAW
Mamy tych bliźniaków z Pragi.
- Braci Bondy? - Tak.
Matka mieszka w Kopenhadze.
- Wyszła za Szweda. - Który nie jest biologicznym ojcem?
Nie, ale dla nich jest jak ojciec. Chłopcy wciąż są w Pradze.
Za słabe. Niemcy nigdy się nie zgodzą.
Co? Józef też nie był ojcem Jezusa.
Czy Niemcy uznaliby to za słabe powiązanie?
- Halo. - Dostaliśmy odmowę.
Jak to odmowę?
Takie sprawy nie podlegają ich jurysdykcji.
Jeśli mam złożyć wizytę w więzieniu, musimy spytać o pozwolenie Berlin.
No to spytamy.
- Co? - Do usłyszenia, Westring.
Znalazłam.
Bliźniaki Bondy.
Ile mają lat?
Jedenaście.
AMBASADA SZWECJI
Von Otter.
- Pójdzie pan do ministerstwa. - Ja?
Konsulat w Oslo chce odwiedzić w więzieniu pewnych Żydów.
Potrzebują pozwolenia z Berlina.
Zajmie się pan indywidualnymi sprawami. Tu jest ich 150.
A tak.
Sztokholm chce znaleźć w Pradze pewnych bliźniaków.
Proszę nie pytać czemu.
Oto nota werbalna.
Nazywam się Göran von Otter.
- Chciałbym... - Proszę czekać.
Heil Hitler.
- Pan jest tym Szwedem? - Tak.
Słucham pana.
Nie powinniśmy...
Panie... Göranie von Otter. Toczymy wojnę. Proszę do rzeczy.
Tak, rozumiem.
Nasz konsul w Oslo chce złożyć wizytę w więzieniu,
by dowiedzieć się, czy osadzeni mają powiązanie ze Szwecją.
Zajmę się tym.
Mam też... notę werbalną.
W jakiej sprawie?
Bliźniaków, których oddzielono od rodziców.
- Cholera. - Z więzieniem w Oslo też nie wyszło.
Cholera jasna!
Gösta Engzell! Jest tutaj?
Zwiadowczyni Söderströma.
- Tak? - Pan Söderström pana prosi.
Jestem w tej chwili zajęty.
- Może być za parę minut? - Nie radziłabym.
- Bardzo dobrze. - Doskonale.
Pan Engzell.
Najwyższy rangą reprezentant Niemiec, konsul generalny Victor zu Wied.
Panie konsulu, przedstawiam szefa naszego wydziału prawnego,
pana Engzella.
Heil Hitler.
Panowie, dotarły do nas informacje,
że w Oslo zdaje się przebywać wielu szwedzkich Żydów.
Wygląda na to, że połowa populacji żydowskiej w Norwegii
może kwalifikować się do szwedzkiego obywatelstwa.
Przyjrzeliśmy się tylko sprawom, które...
Panie Engzell.
Wkracza pan na niebezpieczny teren.
Nie sądzi pan, że Eichmann może w każdej chwili zlikwidować tę lukę?
Kim jest człowiek, którego ten Niemiec używa jako straszaka?
Ma 36 lat i siedzi właśnie przy swoim stole bilardowym.
Ale zamiast kul ma na nim ludzi w wagonach towarowych.
Jest znany ze swojej... jak by to ująć? Precyzji.
Odpowiada za tak zwane „ostateczne rozwiązanie”.
Niestety, jeszcze go zobaczymy.
Całkowicie to rozumiemy.
Pan Engzell z największą starannością zadba o to,
by dobre relacje między Szwecją a Niemcami pozostały najwyższym priorytetem.
Prawda, panie Engzell?
Oczywiście.
W takim razie nie będę zabierać panom więcej czasu.
Panowie.
Dziękuję bardzo.
Heil Hitler.
Proszę siadać.
Wie pan, co Amerykanie robią z Żydami, którzy chcą dostać się do ich kraju?
Przetrzymują ich podania.
Każą im przesyłać dokument za dokumentem i udowadniać coraz to nowe rzeczy,
aż się zmęczą i poddadzą.
Tak to załatwiają.
Wielki zachodni kraj.
Wojna dobiega końca.
Niemcy zakończą ją jako supermocarstwo, może mi pan wierzyć.
I jeśli będziemy zbyt łagodni dla Żydów, spotka nas za to kara.
Myśli pan, że nie wiem, co wy tam robicie?
Co będzie potem?
Kiedy wszystkie wasze intrygi wezmą diabli,
co wtedy zrobicie?
Naprawdę myślicie, że ktoś na górze was ochroni?
Jeszcze czego!
Wyślemy was do Moskwy. W podskokach.
Ciekawi, czemu Söderström grozi mu Moskwą?
MOSKWA
Szwedom ciężko było uważać Hitlera za najgorszego dyktatora,
póki spustoszenie siał Stalin.
Szwedzcy dyplomaci nie raz wzywani byli w środku nocy,
kiedy panował największy ziąb.
I nigdy nie było wiadomo, czy w kieliszku jest tylko wódka.
Do diabła!
Wygląda na to, że Hitler wie, co robimy.
- Ale skąd? Ja nic nie mówiłem. - Nie.
To moja wina. Pospieszyliśmy się.
Nie trzeba było prosić o bliźniaków i więzienie naraz.
- Chciwy dwa razy traci. - Nie możemy ratować po jednej osobie!
Sugeruję więc, żebyśmy wrócili do pierwotnych metod pracy.
Czego tak bardzo panu brakuje?
Jest tu pani nowa.
Proszę pamiętać, że Żydów aresztowano już wcześniej.
A potem wypuszczano.
I nie musieliśmy machać flagą Szwecji.
Miło żyć z klapkami na oczach.
Co to za cholerne bzdury?
Mówimy o norweskim więzieniu, a nie o niemieckim obozie!
Kto ją zatrudnił? Zapomniał zapytać o referencje?
Chyba nie ją pierwszą.
- A ty milczysz? - A co miałem powiedzieć?
Cokolwiek, do pierona! Wszystko musi spadać na mnie?
Cześć, Stig.
Jak ci minął dzień?
Poczytasz mi dzisiaj, tato?
- Nie. Dzisiaj nie. - Proszę.
Göran!
Co?
Natychmiast wyłącz ten okropny hałas!
O świcie 26 listopada 1942 roku wszystkie taksówki w Oslo,
w każdej po dwóch policjantów,
wyjechały po żydowskie kobiety, dzieci i osoby starsze.
Dzień dobry.
Co się stało?
Westring zadzwonił z Oslo i poinformował, że złapano wszystkich Żydów
i wsadzono ich na pokład statku, który płynie do obozu zagłady.
Myślałem, że to tylko na pokaz.
- Tylko na pokaz? - Tak, psiakrew.
Zabrali tylu, ilu zmieściło się na statku.
Kobiety, dzieci, starców, wszystkich więźniów.
W sumie ponad 700 osób. Bóg jedyny wie, dokąd płyną.
Gösta...
Ale...
Możemy chociaż zarchiwizować wszystkie norweskie sprawy?
Proszę, weź się zamknij.
Panie Engzell.
Ich szwedzcy krewni mają prawo wiedzieć.
Wiem.
Ale przez tę przeklętą cenzurę prasa nie może o tym pisać.
Przepraszam. Może namówimy cenzora Nilsa, by to zmienił?
Jak? Mam wparować do jego gabinetu i poprosić o zniesienie cenzury?
Otóż to! Czemu nie? Właśnie to powinien pan zrobić.
Szwedzi będą się zastanawiać,
dlaczego ich norwescy krewni zamilkli.
Gwarantuję, że pojawią się pytania.
Wiele, wiele pytań.
Wtedy prasa przestanie pisać o Niemczech.
Będzie pisać o cenzorze, który zataja informacje.
Ale ja nie znam Nilsa.
Nigdy mnie nie posłucha.
A Söderström?
Jest szefem Nilsa.
Nie chciałbym być teraz w skórze Nilsa
przez tę sytuację z norweskimi Żydami.
Tak. Ma pan rację.
Pewnie mają dużo krewnych w Szwecji.
Wiedział pan, że wielu spośród deportowanych Żydów
było też na domiar złego Szwedami?
I kiedy ich krewni w Szwecji nie będą wiedzieć, gdzie się podziali,
zaczną zadawać pytania.
Wtedy prasa nie będzie pisać o Niemczech,
tylko o Nilsie i agencji informacyjnej.
Macie mnie za kompletnego kretyna?
Niech to szlag!
PRZEŚLADOWANIA ŻYDÓW SIĘ NASILAJĄ
Jak to, do cholery, mogło trafić do gazet?
Założyliśmy, że te wieści dotrą prędzej czy później do Szwecji.
Później byłoby lepiej.
Telefony się urywają. Obywatele domagają się od nas działania.
A Berlin mnie skarcił.
Kurwa!
Tak, tak...
Kto tak naprawdę zajmuje się Żydami?
Söderström?
Premier zadał panu pytanie.
Kto się nimi zajmuje?
Żydami...
Doskonale. Nie wiemy, kto odpowiada za ich sprawy.
Jak dotąd była to drugorzędna kwestia.
- Ale już tak nie jest. - Nie.
No to kto?
- Chyba Engzell. - Gösta Engzell. Z wydziału prawnego.
Gdzie on jest?
- Natychmiast go wezwijcie. - Już.
Sprowadźcie go tu, kurwa!
Wspaniale. Cudownie.
- Co robi Engzell? - Rozmawia z Oslo.
Musi skończyć.
Engzell.
Co to za bajzel w Norwegii?
Możemy się spodziewać, że wrócą?
- Żydzi? - Tak.
Mało prawdopodobne.
Wysyłają Skandynawów do obozów śmierci?
Na to wygląda. Tak.
Obozów śmierci?
Przepraszam, czy to znaczy, że mamy uznać te plotki za prawdziwe?
Czy na pokładzie statku są jacyś Szwedzi?
Jeden.
Ale to błąd.
Jak to?
Niemcy oszczędzili wszystkich Żydów związanych ze Szwecją.
- Wciąż tu są. - Naprawdę?
- Nie ma wątpliwości. - Wszyscy?
Zanim Niemcy aresztowali wszystkich norweskich Żydów,
wysłaliśmy noty w sprawie tych, którzy mieli powiązanie ze Szwecją.
Jest ich 25.
Tych Żydów oszczędzono.
To światełko w tunelu.
To co teraz robimy?
Prasa domaga się działania, a Hitler chce, żebyśmy milczeli.
Jakieś sugestie?
W Norwegii wciąż pozostaje około setki Żydów.
Ale wkrótce ich pewnie deportują.
Chyba że Szwecja ich przyjmie.
Szwecja miałaby przyjąć Żydów?
To zły pomysł.
Wtedy każdy Żyd w Europie chciałby dostać się do Szwecji.
A jest ich przecież kilka milionów.
Hitler uzna to za bezpośrednią zniewagę.
A gdyby zająć się tym nieoficjalnie?
Nieoficjalnie?
Mów, Engzell.
Prasa dowie się, że złożyliśmy nieoficjalny wniosek do Niemiec
o przyjęcie norweskich Żydów.
Ponieważ jest nieoficjalny, nie będzie mogła o nim napisać.
- Prawda? - Dobry Boże...
W ten sposób Niemcy zachowają twarz.
Działamy, ale nie działamy.
- Nieźle. - Przepraszam.
- Zrobimy tak? - No...
Mamy na chybił trafił wpuścić do Szwecji grupę Żydów?
Bez decyzji parlamentu?
- Nie wpuścimy ich na chybił trafił. - Nie.
Niemcy mogą nawet na to nie pozwolić.
Ale to uciszy prasę.
Idealnie.
Koniec spotkania.
- Panie ministrze... - Koniec spotkania!
Boże!
Engzell, proszę zostać.
Na koniec chcę przypomnieć, że jestem waszym bezpośrednim przełożonym.
To znaczy, że odpowiadacie przede mną.
Jeśli ktoś zadziała wbrew naszym wytycznym,
powinien wiedzieć, że nasz człowiek w Moskwie, pan Assarsson,
chętnie zamieni się stanowiskiem.
Nikt nie chce pracy Assarssona w Moskwie?
W tej chwili mamy 50 000 z Holandii.
Tutaj Francuzi łapią w Paryżu tylu, ilu tylko mogą.
Słyszał pan o nieoficjalnych telegramach ze Szwecji?
Szwedzi bezwstydnie wykorzystują swoją pozycję.
Göring ma z jakiegoś powodu słabość do tego absurdalnego kraju.
Ale pan ma to na oku, prawda?
Oczywiście.
Szwedzi będą siedzieć cicho. Znają swoje miejsce.
Dobrze.
Na bazie spraw Norwegów, których związki ze Szwecją uznano,
wytypowałem kolejnych 25 Żydów z Belgii i Holandii, o których warto spytać.
Dwudziestu pięciu dla pana Engzella.
MOŻLIWE
- Hellstedt? - Mam 20.
- Dwudziestu? - Tak.
- Hallonsten? - Tak? Mam dziesięciu.
A ja mam 25.
A Vogl?
Ja mam 85.
To za mało.
Pojedyncze noty na dłuższą metę nie działają.
Musimy stworzyć precedens o szerszym zasięgu.
No to co robimy?
Bracia Bondy.
Ale ten wniosek odrzucono.
Nie możemy znaleźć wniosku, który byłby łatwiejszy do przyjęcia?
Przepraszam, panie Engzell. To świetna sprawa.
Jest po prostu dość słaba.
Ale musi pan odnieść się do wyższej instancji.
Poproszę te akta.
To byłby istny biurokratyczny piruet.
Von Otter!
Tu jestem!
Dziękuję.
Engzell odesłał dyplomatów do niemieckiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
Spotkali się z biurokratą nazwiskiem Martin Luther.
Nie, nie był spokrewniony z tym drugim, bardziej znanym.
Był prawą ręką ministra spraw zagranicznych, Ribbentropa.
Mam tu coś od Evy Braun.
Proszę zobaczyć.
To od Evy Braun. Ale w paczce było też coś od Führera.
Oto skorupa żółwia od Führera.
Czy to nie...
Chce pan spróbować?
Aresztowano ich podczas łapanki w Pradze.
Co pan nie powie?
I te dzieci są obywatelami Szwecji?
Teoretycznie tak. Niestety nie oficjalnie.
Ale powiązanie jest wyraźne.
Ich ojciec jest obywatelem Szwecji.
Ale dzieci są Żydami?
Gdyby udało się rozwiązać ten problem,
reputacja Niemiec w Szwecji bardzo by się poprawiła.
Chce pan powiedzieć, że żydowskie bliźniaki z Pragi
kwalifikują się do szwedzkiego obywatelstwa?
Tak.
Dobrze. Proszę bardzo. Gdzie one teraz są?
Cóż... nie jesteśmy pewni, ale może w Theresienstadt?
Theresienstadt? Cudownie! Załatwię panu pozwolenie.
O co chodzi?
Bliźniaki wracają do rodziców.
- Wspaniale! - Tak.
Na spokojnie.
Pójdę po kawę i ciasto.
Zamówcie, co chcecie.
Faworki.
A ja poproszę ciastko z kremem.
- Ja też chcę faworki. - Proszę bardzo.
- Może lepiej ciasto drożdżowe? - Tak.
Mógłbyś odpuścić ciastko z kremem.
Powinniśmy zamówić duży tort.
Świętujemy!
O ile możemy to uzasadnić. Bardzo pilnują budżetu.
Ja za to zapłacę,
bo na emeryturze nie będzie mnie stać nawet na suchary.
- Zamawiamy. - Tak!
Po Europie i świecie rozniosły się wieści,
że Żydzi mogą uzyskać ochronę dyplomatyczną, pisząc do Szwecji.
Panie Engzell.
To list od kobiety z Salt Lake City.
Chce wydostać swojego bratanka z Austrii.
Jaki jest związek?
Pracuje w szwedzkiej fabryce łożysk kulkowych w Wiedniu.
Zatwierdzamy i dalej.
Tu jest ktoś, kto w dzieciństwie spędzał w Szwecji lato.
Węgier, który studiował na Uniwersytecie w Uppsali.
Człowiek, który pracował w stoczni w Göteborgu.
Możemy to zatwierdzić.
Stara ciotka, która mieszka sama w Göteborgu.
CZY CHCECIE WOJNY TOTALNEJ
Reichsführer.
Przepraszam, ale Szwedzi wysyłają mnóstwo wniosków
w sprawie szwedzkich Żydów.
To znaczy ile?
Każde terytorium ze szwedzkim konsulatem przesłało noty werbalne
w sprawie Żydów jakoby związanych ze Szwecją, więc...
Jest ich sporo.
Czyli Szwedzi naprawdę próbują teraz ratować Żydów?
Tak. I powoduje to kolejne problemy.
Niemożliwe!
Im dłużej urzędnicy zajmują się sprawami związanymi z ostatecznym rozwiązaniem,
tym więcej...
Jak by to ująć?
Tym więcej myślą.
Nie wszyscy są narodowymi socjalistami.
To niech pan zmieni zasady.
„Od dnia 31 marca
obce obywatelstwo nie będzie już traktowane jako wyjątek”.
Co? Pokażcie mi to.
Dlaczego zmienili zasady?
Jeśli chcą biurokratycznej wojny,
to ją, do cholery, dostaną.
Chcielibyśmy wiedzieć, czy nowe zasady, które wkrótce wejdą w życie,
będą dotyczyć też pół-Żydów?
Pół-Żydów?
Oczywiście.
To ważne, żebyśmy dobrze je zinterpretowali.
A co z ćwierć-Żydami?
Pewnie też pod to podchodzą. Jeszcze to sprawdzę.
A Żydzi w jednej ósmej?
Zapiszę pańskie pytanie i odezwę się później.
Świetnie.
Bo istnieją też Żydzi w jednej szesnastej i jednej trzydziestej drugiej.
Jakie dotyczą ich zasady? Powinniśmy to wiedzieć.
Tak. Zapytam o to.
Wspaniale.
Poczekamy z przestrzeganiem nowych zasad, dopóki tego nie wyjaśnicie.
W końcu wasz własny Führer jest w jednej szesnastej Żydem
i szkoda byłoby, gdybyście musieli deportować także jego.
Budapeszt, 20.
To o siedem więcej niż ostatnio.
- Engzell? - Tutaj jest.
Wiedeń, 75.
- Co tu się wyprawia? - Przepraszam, o co chodzi?
Berlin usiadł mi na karku,
bo podobno twierdzimy, że masa Żydów to Szwedzi.
- Cóż... - Co to są za sprawy?
Czemu nie trafiły do Urzędu Imigracyjnego?
Albo do mnie?
Nie było powodu. To obywatele Szwecji.
Nie tak to widzę!
Jak rozumiem, są to Żydzi, którzy nigdy nie byli w Szwecji!
Proszę, Paulson. Uspokój się.
Nasza oficjalna postawa to neutralność.
To ma być niby neutralne?
Siedząc tutaj, nie rozumiecie...
że igracie...
Nie macie pojęcia, co...
Co to za hałas?
To rury kanalizacyjne.
Tak. Całe gówno z drugiego piętra spływa aż tutaj.
Kanalizacja?
Prosiliśmy o większe biuro, ale nas zignorowano.
Mam tu wymiary.
Niech pan uważa, Engzell.
Niech pan uważa.
Wszyscy lepiej uważajcie.
To na czym stanęliśmy?
Czy można być aż tak naiwnym?
Ależ skąd. Engzella trzeba zdyscyplinować.
To przecież kosztuje. Przyjmowanie Żydów nie jest darmowe.
To kosztuje.
Właśnie! To kosztuje!
Wiem, kto przywoła Engzella do porządku.
Dzwoń do Ehrenpreisa!
Panowie.
KONGREGACJA ŻYDOWSKA
Panie Engzell.
Nikt bardziej niż my nie jest wdzięczny za to, co państwo robią.
To nasza praca.
Ludzie, którzy tu przychodzą... Powiedzmy, że nie wszyscy są bankierami.
Nie mają żadnego dobytku. Wszystko im skonfiskowano.
Pozostali bez środków do życia.
Skąd weźmiemy więc pieniądze na pomoc?
Przepraszam. Kiedy mówi pan „my” i kiedy mówi pan „pomoc”...
Czy to znaczy, że odpowiada pan za tych, którzy tu przybywają?
Cóż, to swego rodzaju paradoks.
Im bardziej wy pomożecie, tym mniej my możemy pomóc.
Czy naprawdę tak było?
Tak, według szwedzkiego prawa sprzed 50 lat
wszystkie wspólnoty religijne odpowiadały finansowo za swoich członków.
I kongregacji szwedzko-żydowskiej prawie skończyły się pieniądze.
Więc wy jako kongregacja będziecie zmuszeni ich odprawić?
Nie. Nikogo nie odprawimy. Nigdy byśmy tego nie zrobili.
Ale...
Tak jak mówiłem. Skąd weźmiemy pieniądze?
To naprawdę jest istny węzeł gordyjski.
Panowie.
Co to jest węzeł gordyjski?
Trudny problem z prostym rozwiązaniem.
Dostaliśmy list od rodziców.
- I co? - Bliźniaki nie dotarły.
Ale...
Spytaj Niemca, który to zatwierdził.
- Musi to wyjaśnić. - Nie mogę.
Zwolnili go i wysłali do obozu koncentracyjnego.
Podobno próbował odsunąć od władzy ministra.
Wiemy, gdzie są bliźniaki?
Być może w obozie w Theresienstadt.
„Być może”?
Możemy to potwierdzić?
Cóż, zawsze możemy tam pojechać i ich poszukać.
To niezły pomysł, Hallonsten. Podoba mi się pański wkład.
DROGA DO OBOZU
Jesteśmy na dobrej drodze.
Świetnie.
Mam ochotę na jakąś dziczyznę. Na przykład pasztet drobiowy.
Myśli pan, że tu go dostaniemy?
Mało prawdopodobne.
Dokumenty.
Szwedzi?
Czego chcecie?
Pracujemy dla szwedzkiej ambasady i chcemy zapytać o dwoje dzieci.
To obywatele Szwecji. Podobno znajdują się w tym obozie.
Macie pozwolenie?
Rozmawialiśmy z Berlinem.
Ale nie mieli czasu, a to bardzo pilne, więc...
- Zabrał nam paszporty. - Tak. Faktycznie.
Spokojnie.
Nie możecie wjechać.
No to wracajmy.
Nie możemy wejść na krótką chwilę?
Mamy tylko kilka pytań.
Wracać!
Dobrze. Rozumiem.
- Co to za miejsce? - Nie wygląda tak źle.
Pasztet drobiowy to to nie jest.
Dziękuję.
Dla mnie też. Dziękuję.
Przepraszam. Mogę zadać szybkie pytanie?
Szukamy bliźniaków, które przebywają podobno w tym obozie.
Wie pani, jak możemy dowiedzieć się o nich więcej?
Co pan robi?
Może zna pani kogoś, kto tam pracuje?
Na przykład strażnika?
Możemy zapłacić.
Bliźniaki żyją.
Dzięki Bogu!
Tak jak podejrzewaliśmy, są w obozie w Theresienstadt.
Ale jest jedno „ale”.
To tak zwany obóz przejściowy.
- Czyli zostaną... - Przeniesieni.
Cały niemiecki MSZ się o nich dowie.
Spotkam się z ministrem.
Söderström nigdy się nie zgodzi tylko z powodu dzieci.
Kto powiedział, że pójdę przez niego?
- Potowarzyszy mi pani? - Oczywiście.
Nie chcę się w to mieszać.
Rozumiem.
Po prostu...
mamy okazję ustanowić precedens.
Jeśli przyjmiemy te dzieci,
możliwe, że uda nam się z innymi Żydami.
Wszyscy wiemy, co się dzieje.
Jeśli coś pójdzie nie tak, pan będzie za to odpowiadał.
Rozumie pan?
Na długo przed lądowaniem w Normandii i zniszczeniem Berlina przez Sowietów
trzech szwedzkich dyplomatów, na polecenie Engzella,
przypuściło szturm na niemiecki MSZ.
Ja do pana Grundherra.
- Proszę. - Dziękuję.
Ja do pana Grobgelda.
Dziękuję.
Ja do pana Götza.
Był to być może najostrzejszy atak szwedzkiego tygrysa od...
Cóż, od zawsze.
Zatwierdził pan notę werbalną w sprawie 11-letnich bliźniaków
i obiecał też pan...
Będziemy wdzięczni za natychmiastowe pozytywne rozpatrzenie naszego wniosku.
- Niedobrze. Nie. - Söderström...
Niech się pan uspokoi.
Te dzieci powinny wrócić do rodziców w Szwecji.
Gdzie są te dzieci?
Czemu mi pan nie powiedział?
Jeśli Niemcy się zdenerwowali, możemy udzielić nagany działowi prawnemu.
Nagany. Bardzo dobrze.
Pokażmy Niemcom, że działamy. Bardzo dobrze, panie ministrze.
Panie ministrze, umawialiśmy się, że zadzwonię po obiedzie.
Berlin się odzywał?
Dzieci mogą wrócić do domu. Ale narobił pan bałaganu.
W biurze Söderströma za godzinę.
- To wszystko. - Dobrze. Dziękuję.
Nasz człowiek w Moskwie...
zostanie zastąpiony.
Rozumiem.
Chce pan, żebym polecił ludzi, którzy...
Nie. Chcemy, żeby to pan go zastąpił.
Pan i pański wydział.
Przeniesienie całego wydziału do Moskwy wydaje się teraz...
Załatwione.
MOSKWA
Rany! Jest dziś jakieś przyjęcie?
Służbowe.
Och. Jak miło.
Brawo, panie Engzell.
Dziękuję.
Swoją drogą, czego chciał Söderström?
Głównie pogratulować nam z powodu bliźniaków Bondy.
Rozumiem.
Czyli szykuje się podwyżka?
Musiałbym chyba doprowadzić do pokoju na świecie.
Zadanie na jutro.
- Dobranoc. - Do zobaczenia.
- Dobranoc. - Dobranoc.
Panie Engzell.
Za tydzień bliźniaki Bondy znów będą z rodzicami w Kopenhadze.
Pamięta pan reakcje po tym, kiedy prasa napisała o Norwegii?
A gdyby napisała o bliźniakach?
Powinien pan być tam osobiście!
I ktoś mógłby robić zdjęcia.
Ktoś?
Znając panią, pewnie mówi pani o sobie.
Nie.
Nie o sobie. O kimś innym.
To wszystko pani zasługa.
Jeśli ktoś powinien tam być, to pani.
À propos Szwajcarii... Co byś powiedziała, gdyby przenieśli mnie za granicę?
- Do Szwajcarii? - Nie do Szwajcarii.
Jak to? Przecież trwa wojna.
Dyplomacja nigdy nie ma przerwy.
Do Stanów? Dzieci byłyby zachwycone.
No tak.
Pani Engzell. Dawno się nie widzieliśmy.
Mam nadzieję, że ma pani futro. Jeśli nie, powinna sobie pani sprawić.
Futro?
Żeby przetrwać zimę.
W Moskwie.
- W Moskwie? - Tak.
Zachwycająca siedziba.
Mogę prosić na słowo, panie ministrze?
Nie rozumiem, dlaczego mnie przenoszą.
Operacja Bondy poszła dobrze.
Otóż to.
Musimy mieć w Moskwie dobrego człowieka. Takiego jak pan. To ważne.
To ważne dla Szwecji. Wszyscy musimy dołożyć swoją cegiełkę.
Ale powinien pan przedyskutować to z żoną.
- Uwielbiam te sale. - Tak...
Ingrid?
Jesteś najbardziej sumiennym pracownikiem ministerstwa.
Co się stało?
Przepraszam.
Ale... Cóż...
Jeśli pojedziesz, to bez nas.
Nie mów tak, proszę.
Moskwa, Gösta? Moskwa!
No tak...
KOPENHAGA
- Mam złe przeczucie. - Dlaczego?
- Mam niemiecki paszport. - A to teraz nie jest dobrze?
Poza tym ja mam paszport dyplomatyczny.
- Ona jest ze mną. - Tak.
Dlaczego wszędzie są niemieccy żołnierze?
Pewnie Żydzi.
Chyba robią na nich obławę.
KOPENHAGA
- To chyba... - Tak.
Przepraszam. Państwo Bondy?
- Gösta Engzell? - Zgadza się.
Panie Engzell...
„Chcę bardzo panu podziękować.
Jest pan dobrym człowiekiem.
Dziękuję bardzo”.
Ustawicie się państwo?
Zrobimy zdjęcie, zanim...
Gotowi?
Raz, dwa, trzy.
Gdzie są moje dzieci? Czemu ich tu nie ma?
Lucas!
Mateo!
Mateo! Lucas!
Gdzie są moje dzieci?
Lucas!
Gdzie są moje dzieci?
Zadzwonię do Berlina.
Gdzie są moje dzieci?
Proszę mi wybaczyć.
Nie ma pan za co przepraszać.
W ogóle.
Gdzie w Niemczech mieszka pani rodzina?
W Lubece.
Nie byłam tam od pięciu lat.
Panie Engzell?
Wie pan, co się dzieje w Danii?
Muszą znieść obowiązek wizowy.
Myśli pani, że nie wiem?
KONTROLA PASZPORTOWA
Skontaktuję się z resztą wydziału. Po powrocie spotkamy się w Sztokholmie.
Panie Engzell!
- Panie Engzell! - Co?
A ty dokąd? Nie możesz wejść.
- Jestem z tym panem. - Co się dzieje?
Pana znajoma nie wejdzie do Szwecji.
- To moja asystentka. - To w niczym nie pomaga.
Co to za nonsens? Ma prawo wejść do Szwecji.
To paszport dyplomatyczny. A to niemiecki.
Mówi pan o tym?
Jest ważny, ale tacy jak ona potrzebują specjalnej wizy.
Powinnam była panu powiedzieć.
Jestem kierownikiem wydziału, który wydaje wizy, o których pan mówi.
Udzielam jej pozwolenia na wejście do Szwecji.
Nie wiem, jak postępujecie w Sztokholmie,
ale tutaj przestrzegamy prawa.
A tacy jak ona...
Wracać do Niemiec!
Spokojnie, do diabła!
Załatwicie to potem.
- Zgłoszę to! - Dość tego!
Zapłacicie za to! Zajmę się tym.
Pani Vogl, rozmawiałem z poselstwem Szwecji w Kopenhadze.
Musi pani wrócić do Danii.
Ktoś z poselstwa odbierze panią na odprawie celnej.
I tam pani zostanie.
W poselstwie.
Dobrze.
Jak się pani czuje?
W porządku.
Pani ostatnia wizyta w Lubece...
Po co tam pani była?
Szukała pani rodziny, prawda?
- Udało się? - Nie.
Nie... I przybili pani w paszporcie literę „J”.
Jak pani wróciła do Szwecji?
Miałam szczęście.
Szczęście?
Nie powinno się tu liczyć.
Niech to szlag.
Dziadowska kolej.
Idzie.
SZTOKHOLM
- Pan Engzell. - Tak.
No tak... kończy nam się czas.
Musimy działać szybko i efektywnie.
Muszę porozmawiać z ministrem.
To nie było konieczne.
- Jedź! - Tak, tak. Już jedziemy.
- Wszystko dobrze? - Tak.
- Szybko, Hellstedt! - Aua!
- Musimy... - To pilne!
Mamy problem.
Silnik musi się rozgrzać.
- Możemy jechać? - Już!
Niech go pan walnie.
O tak? Tak mam go walnąć?
- Proszę ruszać! - Spokojnie!
Już!
No już. Zamknijmy drzwi.
Dziękuję.
Przepraszam, panowie, ale minister jest zajęty.
To ja pana przepraszam.
Bardzo możliwe, że wszyscy Żydzi w Danii będą aresztowani i deportowani.
Tak jak w Norwegii.
Słyszeliśmy tę plotkę i podjęliśmy odpowiednie kroki.
Zapewniam. Proszę.
Mogę spytać, jakie kroki?
Poinstruowaliśmy ambasadę w Berlinie, by zapytali o sytuację.
Jak to zapytali? To prawda! Widziałem to na własne oczy!
Czego pan chce, panie Engzell?
Zniesienia obowiązku wizowego?
Jesteśmy neutralnym narodem.
- To działa w obie strony. - Głównie w jedną.
Wolałby pan zaryzykować niemiecką okupację?
Poza tym nawet gdybyśmy chcieli znieść wizy, to nie możemy.
Nasze prawo imigracyjne obciążyłoby kosztami szwedzkich Żydów.
A może chce pan od ręki zmienić 50-letnie prawo?
Może powinniśmy się wstrzymać.
Wstrzymać się?
Na mózg panu padło?
Czy Engzell rozmawiał z Niemcami? Nie.
To stan wojenny. Oczywiście, że na ulicach są Niemcy.
To nie ma nic wspólnego z Żydami.
Do reszty pan zwariował?
Nie uważa pan, że aresztują Żydów?
Aresztują.
Urządzają obławę.
Czas się cofnąć.
Skąd cenzor Nils o tym wie?
Bo zanim został cenzorem, pracował w Kopenhadze.
Tam poznał niemieckiego wysłannika.
Kiedy Niemcy postanowili aresztować wszystkich Żydów w Danii,
Nils dowiedział się jako pierwszy.
Poprosił niemieckiego znajomego, by przyjechał do Sztokholmu
i powiadomił szwedzki rząd.
Decyzja zapadła z Berlina?
O ilu Żydach mowa?
Jeśli to prawda, to bardzo poważna sprawa.
- Czyli premier wie? - Tak.
Chcą, by Berlin potwierdził, że to prawda.
„Prawda”? Myślą, że Niemcy nam powiedzą, jeśli ładnie poprosimy?
Pytaliście Söderströma o wizy?
Powiedział, że chodzi o pieniądze.
Właśnie.
Zawsze chodzi o pieniądze.
- Pani Johansson. - Tak?
- Hammarskjöld jest u siebie? - Jak zawsze.
Hellstedt, Hallonsten, chodźcie ze mną.
Rozwiążemy węzeł gordyjski.
Dokąd idziemy?
Ja do Hammarskjölda.
Ale pan, Hallonsten... Przebywa u nas na uchodźstwie duński minister.
Proszę go zabrać do Hammarskjölda. Ja tam poczekam.
Nie wiem po co, ale dobrze.
A pan, Hellstedt, musi załatwić spotkanie
z ministrem spraw zagranicznych i Ehrenpreisem.
Żaden problem. Zajmę się tym.
Ale Söderström nie może o tym wiedzieć.
- To co mam zrobić? - Proszę coś wymyślić.
- Mogę zaangażować cenzora Nilsa? - Kogo pan tylko chce.
Przepraszam, że wpadam tu tak bezceremonialnie.
ZANIM STAŁ SIĘ SŁAWNY
Ale mam do czynienia z węzłem gordyjskim i pan chyba może pomóc mi go rozwiązać.
To na pewno tutaj chciał się spotkać zu Wied?
Tak.
Przynajmniej tak powiedział.
Söderström chyba też powinien tu być?
Jest w drodze, ale może zaczniemy bez niego?
Jeśli to nie problem.
- Panie Ehrenpreis. - Tak?
Chyba znalazłem miecz, który przetnie nasz węzeł gordyjski.
Co?
Właśnie. O czym pan mówi?
O sposobie na obejście prawa,
które nakłada na kongregację żydowską odpowiedzialność finansową za uchodźców.
Pan Hammarskjöld jest nie tylko sekretarzem w Ministerstwie Finansów.
Jest też prezesem Rady Głównej Banku Centralnego.
Może pan wyjaśni?
W celu obejścia odpowiedzialności finansowej
wezwaliśmy duńskiego ministra na uchodźstwie, Johana Kruse.
Szwedzki rząd oferuje panu pożyczkę w wysokości 20 milionów koron,
które wspomogą finansowo duńskich uchodźców w Szwecji.
Przecież jestem na uchodźstwie.
Nie pożyczamy pieniędzy duńskiemu rządowi.
Szwecja pożycza pieniądze panu. Osobiście.
Bo może pan ocalić duńskich Żydów.
My nie możemy.
Dwadzieścia milionów?
Wyznaczymy przyszły rząd Danii na poręczyciela.
Wszystko, co powiedzieliście, odkąd przekroczyłem ten próg,
to najgłupsza niedorzeczność, jaką w życiu słyszałem.
To szwedzka logika?
Jak na to, do diabła, wpadliście?
Dajcie mi umowę.
Duński minister na uchodźstwie ma teraz pieniądze,
więc pan Ehrenpreis już nie musi czuć się finansowo odpowiedzialny.
To znaczy, że nic nie stoi już na przeszkodzie,
żebyśmy przyjęli duńskich Żydów.
Fantastycznie.
I wszystko to załatwiliście od ręki?
To jakiś cud.
Nie, to biurokracja.
Proszę zaczekać. Co to za spotkanie, na które mnie nie zaproszono?
Znaleźliśmy właśnie sposób, by bezpiecznie przyjąć Żydów do Szwecji.
Dlaczego?
Przez wydarzenia w Danii.
Rozumiem.
Panowie, czy...
Czy dostaliśmy potwierdzenie z Berlina?
Wiemy, czy plotki są prawdziwe?
Nie. Nie dostaliśmy.
Panowie, radzę zachować jeszcze cierpliwość.
Söderström.
Odwiedził nas niemiecki informator. Engzell sam był w Kopenhadze.
Panie ministrze, ale rząd Szwecji nie może działać na podstawie plotek.
Czy mamy ryzykować niemiecki atak, bo dajemy wiarę pogłoskom?
- Nie. - Nie.
Sugeruję wstrzymać się, póki nie Berlin nie potwierdzi,
czy plotki są prawdziwe, czy nie.
- Zadzwonimy do nich? - Dobry pomysł, panie ministrze.
- Panie Ehrenpreis. - Tak?
Uprzejmie dziękuję za poświęcony czas.
Panie Hammarskjöld, panu również dziękuję.
Miło, że pan przyszedł.
Panie Engzell, mógłby pan wrócić do swoich obowiązków?
Ale my...
Natychmiast.
- Ale... - Dziękuję, panowie.
Rozwiązaliśmy to!
- Nie ma potrzeby... - Proszę wrócić do pracy.
Dziękuję. No już.
Tu jesteście! Dobrze.
Czy minister spraw zagranicznych dał panu zgodę?
Nie. Wszystko stoi pod znakiem zapytania.
Czy Söderström nie polecił panu wrócić do swoich obowiązków?
Tak.
Tak, polecił.
Pani Johansson, ma pani doświadczenie w organizowaniu konferencji prasowych?
Nie.
Przepraszam. W budynku odbywa się właśnie konferencja prasowa.
- Zaprosiła pani pół Szwecji? - Nieźle wyszło, prawda?
Dobry wieczór. Witam państwa.
Przeczytam teraz komunikat
od szwedzkiego rządu.
„Obowiązek wizowy nałożony wcześniej na Żydów wjeżdżających do kraju
został w dniu dzisiejszym zniesiony”.
Co, do cholery? Co on mówi?
„Każdy wyznawca religii żydowskiej jest mile widziany na szwedzkiej ziemi”.
Mowa o duńskich Żydach, którzy chcą wyjechać z Danii?
Mowa o wszystkich Żydach.
„Jeśli jakikolwiek kraj się temu sprzeciwi,
spotkają go poważne konsekwencje”.
Co dokładnie znaczą „poważne konsekwencje”?
Obecnie nie mamy odpowiedzi na to pytanie.
Engzell!
Jest 18.30, a to są wiadomości.
Dziś, 2 października, rząd cofnął obowiązek wizowy
dla wszystkich osób pochodzenia żydowskiego.
Oznacza to, że obowiązek wizowy, który do tej pory dotyczył
Żydów wjeżdżających do Szwecji, został zniesiony.
Ponadto, zgodnie z komunikatem,
jeśli jakiś kraj sprzeciwi się tej nowej decyzji,
spotkają go poważne konsekwencje.
Każdy wyznawca religii żydowskiej jest mile widziany na szwedzkiej ziemi.
Sven?
O co chodzi?
- Patrz. - Co?
Patrz.
Co znowu?
Stu dwudziestu?
Powinny być dziesiątki tysięcy. Gdzie oni są?
W Szwecji.
Hitler wzywa pana do siebie.
Czemu nie okupujemy jeszcze tego żałosnego kraju?
Czy to się naprawdę stało?
Tak.
Dag Hammarskjöld pożyczył środki rządowe obywatelowi Danii.
Szwecja zagroziła podczas konferencji „poważnymi konsekwencjami”.
A tysiące uchodźców faktycznie przekroczyły cieśninę.
Na wojnie nastąpił przełom i Niemcy zaczęli się wycofywać.
Są panowie.
Söderström, Engzell.
Posłuchajcie. Washington Post o nas pisze.
„Jedyny jasny punkt w wiecznej ciemności”.
Posłuchajcie.
„Szwecja stała się moralnym supermocarstwem,
ratując z Danii ludność żydowską”.
Engzell, powiedz. Dlaczego zwołał pan konferencję prasową?
Cóż...
Pan Söderström polecił mi, żebym wrócił do swoich obowiązków.
Söderström, niech mnie... Jest pan na wagę złota.
No nie wiem. Nie przesadzajmy.
Ocalenie Żydów, a teraz ten amerykański artykuł...
To poważna sprawa.
Wszyscy odegraliśmy w tym swoją rolę.
Rzeczywiście.
Ale potrzebuję pańskiego bystrego umysłu
i wiedzy, kiedy należy właściwie postąpić.
Dziękuję.
To zaszczyt panu służyć, panie ministrze.
Jestem zawsze do usług.
Tak.
Dlatego zostanie pan naszym wysłannikiem.
- Tak? - W Moskwie.
Ja?
Tak.
Wtedy po raz pierwszy usłyszałem o Göście i jego wydziale.
Udowodnili, że zwykli ludzie mogą przeciwstawić się biegowi historii
i naprawdę coś zmienić.
Cześć.
- Witamy! - Dziękuję.
Dobrze, że pani wróciła.
Cześć.
Mam okropną alergię.
Ciągle cieknie mi z oczu i nosa.
Cieszę się, że pani wróciła. Mamy dużo do zrobienia.
A ja nie umiem pisać na maszynie.
Mam tu dla pani trochę nowych wniosków.
Pracuje pani dwa razy szybciej.
Tęskniliśmy za panią.
Przyszła pora na kolejny krok.
Przyszła pora, by poznać Göstę.
Mój syn założył zespół jazzowy i obiecałem, że przyjdę na koncert.
- Jak miło! - To kwestia opinii.
Według mnie za dużo trąbią.
- Przepraszam, szukam Gösty Engzella. - To ja.
Raoul Wallenberg. Umówiliśmy się, że wpadnę, by zapytać o pańską pracę.
Obawiam się, że muszę wyjść,
ale pani Vogl, pan Hallonsten i pan Hellstedt
odpowiedzą na pytania.
Oczywiście.
- Witam pana. - Dziękuję.
GÖSTA ENGZELL NIGDY PUBLICZNIE NIE MÓWIŁ O SWOJEJ PRACY Z ŻYDAMI PODCZAS WOJNY
No weź, tato! To swing!
Super, no nie?
POZOSTAŁ DYPLOMATĄ I ZMARŁ W 1997 W WIEKU 100 LAT
JAKO NIEZNANY SZWEDZKI BOHATER WOJENNY
SYSTEM TYMCZASOWYCH PASZPORTÓW ZAPOCZĄTKOWANY PRZEZ WYDZIAŁ ENGZELLA
ROZWINĘLI W BUDAPESZCIE RAOUL WALLENBERG I PER ANGER
SZWECJA
W WYNIKU PRACY ENGZELLA URATOWANO PONAD 100 000 ŻYDÓW
Napisy: Marzena Falkowska