Sinasabihan tayong kumain nang masustansiya,
mamili sa gilid ng mga grocery,
pero hindi alam ng maraming puwedeng ito rin ang pinakamapanganib na lugar.
FOOD SAFETY LAWYER SI BILL MARLER
NA LUMALABAN PARA SA MGA BIKTIMA SA NAKARAANG 30 TAON.
Kung titingnan ang paligid,
may mga 10, 15 na magkakaibang item siguro ang nakikita ko.
Kontaminado ang produkto, o nagdemanda ako sa ngalan ng mga biktima.
48 MILYONG TAO ANG MAY SAKIT DALA NG PAGKAIN KADA TAON SA ESTADOS UNIDOS,
AYON SA CDC.
Marami na akong nilitis na kaso sangkot ang romaine lettuce.
Hiniwang prutas, di mabilang na outbreak.
Hiniwang melon. Mga strawberry. Mga caramel apple.
Kamatis. Sibuyas. Cookie dough.
Ang Similac infant formula.
Lucky Charms.
Manok, lahat ng mga produktong ito ay malamang na kontaminado.
ANG CDC AY NAG-IIMBESTIGA NG HANGGANG 36 NA OUTBREAK KADA LINGGO.
Para bang wala na ngayong ligtas, at hindi ka makakain. Tama?
Oo, ang industriya, magkakahalong mensahe ang ibinibigay.
Gusto nilang bilhin natin ang produkto nila,
pero ayaw nilang managot sa ginagawa nila, hanggang sa dumating ako.
Nasa atin ang pinakaligtas na supply ng pagkain sa buong mundo.
Ang pinakaligtas na supply ng pagkain sa mundo.
Tandaan, ang US ang may pinakaligtas na supply pagkain sa mundo.
Iniimbestigahan ng FDA ang outbreak ng hepatitis A
na posibleng nauugnay sa mga organikong strawberry.
Isang multi-state na salmonella outbreak.
Naniniwala ang mga ekspertong nauugnay ito sa ilang peanut butter ng JIF.
Nangyari ang recall nang higit sa dalawang bata ang namatay
at ilang sakit ang naugnay sa formula.
Iba't ibang tatak ng hilaw na cake mix ang nakapagbigay ng sakit sa 16 katao,
at nagka-kidney failure pa ang isa.
Sinasabing ang pagkain natin ang pinakaligtas sa mundo,
naniniwala ako.
May ulat ng mga nagkakasakit, naoospital dahil sa liver dysfunction,
at may ilang kaso kung saan natanggalan ng apdo.
Isa sa apat na piraso ng hilaw na manok ay kontaminado ng salmonella.
Ayon sa CDC, apektado ang romaine lettuce sa bagong E. coli outbreak.
Tayo ang may pinakaligtas na supply ng pagkain sa mundo.
Ang mga melon mula sa Colorado farm ay nakontamina ng tinatawag na "listeria."
Tuwing apat na minuto, may isinusugod sa ospital
dahil sa mga kinain nila.
Dapat pinakaligtas lagi ang supply natin ng pagkain.
Pinakaligtas na pagkain.
Pinakaligtas na pagkain sa mundo.
Pinakaligtas.
Pinakaligtas na pagkain sa mundo.
Pinakamahusay, pinakamabisa, pinakaligtas sa mundo ang supply ng pagkain natin.
At panatilihin nating ganoon.
Ngayon, live nitong alas-11.
Babala ngayong gabi ng mga health official sa Northwest.
Mag-ingat daw tayo sa nakamamatay na sakit na lumilitaw dito sa atin.
Apatnapu't lima...
Naaalala ko ito na parang kahapon lang.
Nagkaroon ng E. coli outbreak sa estado ng Washington
na nauugnay sa bagay na di pa alam.
Nagsimula ang problema
nang tawagan ako ng isang pediatric infectious-disease specialist at sinabing,
"May tiningnan akong 11 tao sa loob ng 30 oras
na may E. coli O157."
Wala pa akong nakitang ganito dati.
Isang malaking babala iyon para sa akin.
May masamang nangyayari.
Pitong kaso ng E. coli poisoning ang nakumpirma kaninang umaga...
...nananatili sa ospital ang mga may E. coli.
May 21 bata sa Western Washington Hospitals.
Sabi ng ilang eksperto, palalala pa ito.
Wala kaming idea na ito ang pinakamalaking pagkakasakit dala ng pagkain sa US.
Kakalipat ko lang mula sa active duty. Nuclear engineer ako sa submarino sa Navy.
May asawa ako.
May siyam na taon at may 16 na buwang mga anak na lalaki noon.
May mga balita... May bulung-bulungan tungkol sa E. coli outbreak.
Wala sa akin 'yon. Di ko pa narinig ang E. coli.
Ano'ng masamang mangyayari?
Medyo bagong sakit ang E. coli poisoning.
Kakaunti ang kaalaman kung bakit nagkakasakit ang ilan dahil sa bacteria.
Mr. Kobayashi, pakisabi kung bakit ang ikalawa ang...
Malaking bahagi ng outbreak ang pagpapaliwanag kung ano ang E. coli O157.
Para akong si Tony Fauci sa loob ng ilang linggo.
Tatlo hanggang apat na araw ang karaniwang incubation period.
Ang problema, maaaring tumagal ng hanggang siyam na araw bago magkasakit.
Ang pangunahing paraan ng pag-iwas sa sakit na ito
ay ang paghuhugas nang mabuti ng mga kamay.
Isang pangkalahatang kategorya ng bacteria ang E. coli
at natural na naninirahan sa bituka ng lahat.
Maraming iba't ibang uri ng E. coli.
Di gumagawa ng pinsala ang karamihan.
Pero may ilan, tulad ng E. coli O157, na nagiging sanhi ng sakit.
Sa loob ng ilang araw, naging malinaw ang kaugnayan
ng kulang sa lutong hamburger ng Jack in the Box.
Mahigit 150 ang nagkasakit matapos kumain ng kontaminadong karne
sa Jack in the Box sa Idaho sa Washington State.
Isang bata ang namatay.
Isa sa malalaking problema sa E. coli O157 ay naglalabas ito ng Shiga toxin.
Pupunta ang mga ito sa tiyan, at maglalabas ng ganitong lason,
papasok sa dugo ang lason, at papatayin ang mga blood cell,
at ang mga nasirang blood cell ang nagdudulot ng organ failure,
Tumitigil ang mga bato.
At ganoon namamatay ang mga bata.
Mahigit 312 na ang kaso sa estado pa lang natin.
May namatay na naman ngayong araw.
BATANG BABAE, PATAY
Kaya nang dumating ang kaso ng Jack in the Box,
apat na taon na akong tapos sa law school.
Tatlumpu't apat na taon na ako noon.
Tumawag ang dati kong kliyente
na may kaibigang nasa ospital ang anak na babaeng si Brianne Kiner.
Makipagkita raw ako sa kanila.
Apat at kalahati, limang buwan na siyang naospital noon.
Napakaraming mekanikal na bagay
at mga wire at mga tubong nakakabit sa kanya.
At lumabas ako ng kuwarto. Umiiyak.
Dahil napakahirap talaga.
Mahirap isipin kahit ngayon ang sitwasyon ni Brianne.
Mukhang napakahina niya.
At kumain lang siya ng hamburger.
Nag-uutos ng imbestigasyon ang lupon ng mga direktor ng Jack in the Box
sa nakamamatay na pagkakamali.
Natukoy ng mga imbestigador at ng departamento ng kalusugan
na nahawa ang anak ko sa isa pang bata sa daycare center.
Ginagamot ng Children's Hospital ang 18 bata ngayong gabi,
apat sa kanila ang may E. coli, hindi galing sa hamburger kundi sa iba,
sekondaryang impeksiyon.
MAGPAGALING KA RILEY
Biglang may dumating na dalawang doktor.
Pinaniniwalaan nilang nagkaroon siya ng hemolytic uremic syndrome.
Na ang totoo, kapag lumala ito,
kinakain siya ng E. coli mula sa loob.
Sunud-sunod na pinsala sa bawat organ.
Naggugupit ako ng balita sa diyaryo noon dahil baka balang araw, magagawa kong
ikuwento sa anak ko kung gaano siya...
katapang
at kung gaano ko siyang ipinagmamalaki.
Ipinakilala ko sina Vicki at Darin Detwiler,
na kritikal pa rin ang 16 buwang gulang na anak
sa Mary Bridge Hospital ng Tacoma.
Ang tanong ko, ano ang handa ninyong gawin sa problema ng kontaminadong karne?
Una sa lahat, kailangan nating linawin sa mga nagsisilbi ng fast food
na dapat silang sumunod sa mga regulasyon natin sa pagluluto...
Ang regulasyon sa Estados Unidos,
dapat lutuin ang hamburger nang di bababa sa 140 degrees.
Sa Washington state,
binago namin ang batas na iyon sa 155 degrees dahil napansin naming
marami sa mga taong may O157 ang kumain ng hamburger na di naluto nang maayos.
John, maraming nakatutok sa kuwentong ito, pero parang may pagkalito pa rin.
Kulang ba sa luto o kontaminadong karne ang sanhi ng problema?
Barry, sa palagay ko ang ilan sa kalituhan ay mula sa mga pahayag ng industriya
na sinusubukang iwasang masisi rito. Ang sagot ay pareho.
Hindi sumusunod ang kompanya sa pamamaraan
na kinakailangan ng estado ng Washington,
na ayon sa kompanya, hindi nila alam.
Naniniwala ka na ba
na binalewala ng Jack in the Box ang ilang bagay, tulad ng batas?
Hindi ako naniniwala riyan.
Hindi namin babalewalain ang batas.
Bakit babalewalain ng kompanya ang batas?
Nang madiskubre, tinambakan ako ng halos isang milyong pahina ng mga dokumento.
Kumpiyansa ako na akala nila di ko babasahin,
pero nagsimula kaming makakita ng mga interesante.
Isang empleyado ng Jack in the Box
ang naglagay ng sulat sa suggestion box sa corporate headquarters na nagsasabing,
"Kulang sa luto ang hamburger, at may mga customer na nagrereklamo."
At makikita mo sa mga papeles.
Natanggap nila ang mga bagong regulasyon
mula sa Washington sa mas mahabang oras ng pagluluto,
at pinag-isipan nila ito
at nagpasyang huwag pansinin.
NAGIGING MATIGAS.
Nang makuha ko iyon,
tinawagan ko ang abogado ng Jack in the Box at sinabing,
"Tapos na kayo."
Inamin na ng Jack in the Box na nawala nila ng utos ng Washington
na dapat iluto sa 155 degrees ang lahat ng hamburger.
Sabi nila, nakita nila ang advisory kung kailan...
Bilang magulang, sinisikap mong protektahan ang mga anak mo.
Tapos may darating na di nakikita na di mo alam, na di mo pa naririnig.
Sobrang nakapanlulumo.
Sabi ng doktor, "Kukuha kayo ng second opinion at third opinion,
pero walang posibilidad na gumaling sa puntong ito.
Napakarami nang pinsala sa katawan,
at hindi tayo makapagbigay ng sapat na oxygen sa kanya
at sa dami ng pinsala sa utak sa puntong ito,
ang panatilihin siya sa life support
ay mapang-abuso.
Walang maitutulong iyon."
Hiniling kong tanggalin na lahat para mahawakan ko siya sandali.
INA
At talagang kinailangan kong patingnan kay Dr. Crane
dahil naisip kong kung hahawakan ko siya nang mahigpit,
na patuloy na titibok ang puso niya at hihinga siya.
SA BELLINGHAM
Apat na bata ang namatay.
Kaya mo bang isipin?
Namatay sila dahil sa hamburger sa Jack in the Box.
Kung magulang ka ng isa sa mga bata, di mo ito kayang unawain.
At masasabi kong napakasamang mamatay sa E. coli O157.
Hindi ito magandang kamatayan.
Kinausap kami ng mga abogado ng Jack in the Box at nag-alok ng areglo.
May kasama itong gag order, bawal kaming magkuwento.
Napagpasyahan ko nang
na hinding hindi ako tatahimik habang buhay
sa dahilan ng pagkamatay ng anak ko.
Di ko kayang wala akong gawin, kahit kinailangan kong magpalit ng karera.
Isa akong propesor at assistant dean
na nakatuon sa mga regulasyon ng pagkain at industriya ng pagkain...
Nagtuturo ako tungkol sa food safety at food policy bilang propesor.
Sa mga grad student.
Kailangan kong gumawa ng paraan para di malagay ang iba sa parehong sitwasyon.
Magandang gabi. Ito ang pinakamalaking personal injury settlement sa estado.
Tila magbabayad ang parent company ng Jack in the Box
ng milyong dolyar dahil sa kulang sa lutong hamburger.
Mahigit sampung milyong dolyar ang babayaran ng Jack in the Box.
4.4 milyong dolyar.
15.6 milyong dolyar.
Malaki ang tiwala naming sasapat ang pera
para alagaan si Brianne buong buhay niya, pero...
Di lang naging pinakamahalagang abogado si Bill Marler
sa paghawak ng mga demanda laban sa mga kompanyang
responsable sa mga outbreak,
naging mas malaking tagapagtaguyod din siya.
Pagod na akong bumisita sa mga batang may sakit
na di naman dapat magkasakit talaga.
Galit ako...
Nangibabaw ang boses niya sa food safety reform sa Estados Unidos,
na nagsimula bilang abogado ng nagsasakdal.
Partikular sa Jack in the Box, paano nakontamina ang mga burger?
Di namin eksaktong alam
kung paano nakontamina ang hamburger ng Jack in the Box,
pero alam namin kung paano ito karaniwang nangyayari.
Kadalasan ay sa katayan.
Kapag nabubutas ang tiyan ng baka kapag kinakatay.
Pero nakabatay ang industriya ng karne sa katotohanang ang mga katayan
at mga taga-impake ng baka ay puwedeng gawin ang anumang gusto nila.
At nasa mga mamimili
para lutuin at mamatay ang E. coli sa produkto.
Kung bibili ka ng isang steak, isang piraso ng karne iyon mula sa hayop.
Kung may E. coli, nasa labas iyon. Wala sa gitna.
Kaya ang pagsunog sa steak ay makakatulong sa pagpatay niyon.
Ang problema ay kapag bumili ka ng giniling na baka,
ang labas ay parte na ng loob.
Hindi lang kinakatay ang lahat ng hayop sa iisang katayan,
kumukuha ka ng mga piraso ng iba't ibang hayop para gilingin.
Ang hamburger, minsan, ay resulta ng paghahalo ng karne
mula sa mga 400 hayop.
Nakakatakot isipin.
Kung may E. coli ang isa sa mga hayop na iyon,
may problema ka.
Pagkatapos ng Jack in the Box,
nakipagkita ang mga tao mula sa USDA sa mga biktima,
at ang administrasyong Clinton, salamat sa kanila,
ay nagdala ng mga taong medyo aktibista.
Mike?
Isa na si Mike Taylor.
Balak naming bawasan ang panganib ng mga sakit mula sa pagkain
na kaugnay ng pagkonsumo ng karne at mga poultry sa abot ng aming makakaya.
Salamat.
Ang opisyal na patakaran ng USDA,
di ito responsibilidad ng regulatory system o ng industriya.
Inaasahang lutuin ng mga mamimili ang mga ito at gawing ligtas.
Ang punto, may bacteria ang hilaw na karne.
At tamang pagluluto ang pumapatay sa bacteria.
Sa mga inang nawalan ng anak,
sa mga pamilyang napinsala ng outbreak na ito,
nakakagulat at hindi katanggap-tanggap na rebelasyong iyon.
Kinailangan lang naming kumilos agad para baguhin ang kalakaran.
Kaya nagpasya akong idedeklara naming - adulterant ang O157: - H7,
at ilegal ang hilaw na giniling na baka sa pamilihan,
at puwedeng mabilis na alisin ng USDA sa merkado.
Malaking pagbabago iyon. Ibig sabihin, di puwedeng nasa karne ito.
Kung meron niyon, kailangan mong alisin sa merkado.
Ang mga rate na nakikita ninyo ngayon ay napakaliit,
at bihirang makakita ng E. coli outbreak na kinasasangkutan ng giniling,
kaya malakas na argumento ang laki ang epekto ng mga repormang iyon.
WALANG TABA
WALANG-WALANG TABA
Tatlumpung taon mula noon,
ang lahat ng kasong E. coli na ginawa ko ay nauugnay sa hamburger.
Ngayon, wala na. Ibig sabihin, kuwento ng tagumpay ito.
BINAGO NG JACK IN THE BOX OUTBREAK ANG INDUSTRIYA NG KARNENG BAKA.
PERO DI NAMIN NAAYOS ANG PROBLEMA NG PATHOGEN SA IBANG PAGKAIN.
Mula sa hamburger ang pinakamalaking banta ng E. coli noon.
Iisipin mo, "Basta di ako kumakain ng hamburger, ayos ako."
At ang CDC ay may babala ngayong hapon
tungkol sa E. coli outbreak na nauugnay sa baby spinach.
Babala ng mga health official,
huwag kumain ng Josie's Organics organic baby spinach.
Ilang kaso ng E. coli ang nauugnay sa Organic Power Greens.
At ngayon ang E. coli
ay mas makukuha sa letsugas kaysa giniling.
Kapag kumain ka ng hamburger,
ang pinakamapanganib na bahagi niyan ay hindi ang burger.
Iyon ang sibuyas, letsugas, at kamatis.
Kumain ako ng di magandang potato salad o pagkalason sa pagkain lang
ang iniisip kong mga sakit na dala ng pagkain.
Lumapit sa akin si Stephanie noong umagang paalis kami
at sinabing medyo nakaramdam siya ng kaunting...
Nakaramdam siya ng kaunting kabag at pagtatae.
Inisip niya lang na kinakabahan siya, at binalewala na namin.
Isa, dalawa, tatlo.
Mga binibini't ginoo, hayaan ninyong i-welcome ko kayo sa Punta Cana.
Nang nasa Dominican Republic na kami, at nasa resort na,
sa tingin niya medyo bumuti na ang pakiramdam niya.
Naligo siya.
Pero sa buong gabi, lumala ito,
at doon ko napagtantong kailangan naming humingi ng tulong.
Isang ganap na bangungot ito ng mga pagsusuri at mga doktor.
Lagi nilang sinasabi, "Bubuti siya. Bibigyan namin ng antibiotic."
May nasagap siyang sakit. Babalik siya sa resort bukas."
At kinaumagahan, nang pinapasok nila ako para makita siya,
hindi niya ako nakilala.
Hinihila niya ang buhok niya.
Naisip kong, "Inaatake siya."
Hindi na gumana ang bato niya, at namamaga ang utak niya.
Pinaalis nila ako, at sumugod silang lahat,
at parang isang masamang bangungot.
Ang lahat ng iyon.
Hinila ng doktor si Candie at sinabing, "Kailangan mo siyang ialis dito."
Umuwi ako agad at tumawag sa higit sa isang dosenang Medevac
at nakakita ng magdadala sa kanya agad.
Kinaumagahan, nakita nila ang mga Shiga toxin sa katawan niya
para masabing talagang galing ito sa E. coli.
Anila, "Baka di na siya abutin ng umaga. Pauwiin mo'ng anak mo mula San Francisco."
Ilang oras lang, may pari na roon para magbigay ng huling sakramento.
Mabilis na lumala ang kondisyon ni Stephanie
sa kritikal na kondisyon.
May ilang oras na lang siyang mabubuhay.
Nakakatakot ang sitwasyon kung saan may malusog ka at maliksing
17 taong gulang na babae na nag-spring break
at makalipas ang 48 oras, mamamatay na siya.
May infectious disease doctor si Stephanie na nagpakolekta ng anumang kaya namin.
Kausapin ang kaibigan.
Tingnan ang bank statement para malaman ang kinain niya.
Dahil iniisip naming anuman... Baka ito ang makapagligtas sa buhay niya.
Kaya pinag-aralan namin ang lahat ng kinain niya noong mga dumaang linggo.
Nagpadala ng litrato ng karatula ang kaibigang kasama niyang kumain sa Panera.
Saka namin napagtagni-tagni ang lahat. Romaine lettuce?
Dose-dosenang tao na ang naospital na may posibleng kaso ng E. coli.
Siyamnapu't walong tao sa 22 estado,
ang pinakamalaking multi-state E. coli outbreak sa loob ng 12 taon.
Ang apektadong rehiyon ay ang Yuma, Arizona.
Galing sa dalawang lugar ang karamihan sa mga letsugas sa US.
Mula Central Valley ng California, at mula sa Yuma, Arizona.
Isa sa mga nangungunang producer at exporter ng mga madahong gulay ang US.
Ibig sabihin, ang letsugas na lumaki sa Yuma at Salinas
ay ipinadadala sa buong mundo.
Nasa global food system tayo
at nag-iimport at nag-e-export tayo ng pagkain.
Kaya ang mga problema rito ay tiyak na madadala sa ibang lugar.
Walang pakialam ang bacteria sa hangganan.
Maging sa restriksiyon sa pag-iimport at pag-eexport.
Di niluluto ang letsugas.
Walang paraang makontrol ang panganib. Kinakain natin ito nang sariwa.
Kaya walang kill step.
Puwedeng hugasan, pero di pa rin mapapatay.
At ang ibig sabihin ng "organic"
ay mas kaunting kemikal, pestisidyo ang ginagamit rito.
Di dahil organic ay wala nang pathogen.
Ipaliwanag kung paano nakukuha ang E. coli sa gulay.
Hindi talaga kasalanan ng letsugas.
- Tama. - Dahil sa mga alagang hayop.
Ang pag-aalaga ng mga hayop ang puwedeng magparami ng mga peste.
Kung pinagsama-sama ang mga hayop,
at meron isang napakasamang pathogen tulad ng E. coli O157,
puwedeng ilabas ang mga bacteriang iyon sa dumi.
At ang dumi ng baka ay sumasama
sa mga batis o sa mga kanal, sa mga irigasyon,
at puwedeng ginagamit iyon sa pagdidilig ng mga halaman.
May sistema ng pagkalat ng mga pathogen mula sa mga hayop papunta sa halaman.
Walang masyadong regulasyon para sa dumi ng mga hayop.
May mga batas tayo sa libro, pero hindi ito ipinapatupad.
Iskandalo iyan ng Amerika.
Nagkasakit si Stephanie dahil sa romaine lettuce
na lumago sa Yuma, Arizona,
partikular sa Wellton Canal,
na dumadaan sa mga bakahan.
Iyon ang mga isyu sa paggamit ng lupa
na ang ng FDA, USDA, ang pederal na pamahalaan, pamahalaan ng estado,
Environmental Protection Agency,
lahat sila ay di pa ito napagtutuunan ng pansin.
May 15 na ahensiyang pederal na may tungkulin
sa regulasyon ng food safety.
Ang USDA ang nakatalaga sa karne.
Nangunguna sila sa kaso ng E. coli ng Jack in the Box.
Ang FDA naman sa mga madahong gulay tulad ng romaine at spinach.
PUMAYAG ANG USDA AT FDA NA MAKIPAG-USAP SA MGA FILMMAKER NG 30 MINUTO.
- Sige. - Magaling. Masaya akong makilala ka.
- Saan ka uupo? Pili na. - Kahit saan.
Sige, dito ako.
Magaling.
Okay, handa na tayo?
Ano ang nasasakupan ninyo?
Sige, sisimulan ko na.
Kinokontrol ng USDA ang mga karne't manok, mga produktong itlog, at hito.
Ang FDA naman sa lahat ng pagkain na sangkot sa interstate commerce
na hindi binanggit ni Sandy, kaya nasa 80% ng US food system iyon.
Malaking responsibilidad ito, at sineseryoso namin.
Ang balangkas ng regulasyon sa mundo ng food safety ay kumplikado.
Sabihin nating may beef taco ka na gawa sa restaurant.
Ang karne ng baka ay kontrolado ng USDA.
Ang keso at alinman sa pico de gallo na nasa ibabaw,
mga pagkain iyon na kinokontrol ng FDA.
Lahat ng paggawa ng tacong 'yan
ay nangyayari sa restaurant na kontrolado ng lokal na departamento ng kalusugan.
Napakasalimuot na proseso nito.
Iba't ibang mga daliri ang nakakahawak sa regulasyon sa tacong iyon.
Kapag may outbreak ng sakit na dala ng pagkain,
hindi iisang ahensiya lang ang may pananagutan.
Kaya maraming turuan.
Miss Eskin, may ginagawa ba ang USDA sa mga operasyon ng bakahan
para matiyak na hindi nauuwi ang dumi ng hayop sa irigasyon?
Wala kaming direktang awtoridad sa produksiyon ng mga pagkaing hayop...
Ginagawa namin ang makakaya namin sa aming mga awtoridad...
Wala kaming awtoridad...
May awtoridad o wala...
Parang may puwang sa sistema. Di ba?
Baka kailangan itanong iyan sa Kongreso.
Desisyon iyon ng Kongreso...
Ang proseso ng inspeksiyon ay kailangang iharap sa Kongreso.
Di namin lugar na sabihin iyan. Kailangan talagang manggaling sa Kongreso.
Sa sagot na itanong sa Kongreso,
susuportahan mo ba ang batas na nagbigay ng hurisdiksiyon sa USDA sa farm?
Wala ako sa posisyon na mag-endorso ng batas.
Bilang regulatory body, hindi namin linya iyan.
Mr. Yiannas, ano ang ginagawa ng FDA para malutas ang problema,
at dapat bang makuntento ang mga mamimili?
Naniniwala kami na ang FDA, pati na ang buong industriya ng pagkain,
ang sariwang berdeng industriya, ay kaya at dapat gumawa ng higit pa.
Gumawa nang higit pa.
Ang mga magsasaka ay may pananagutan,
ang pangunahing responsibilidad na maunawaan kung ang mga produkto nila
ay puwedeng makontamina
at gumawa ng hakbang na mabawasan ang mga panganib.
Ang pangalan ko ay Tim York. T-I-M Y-O-R-K.
- Ano ang ilalagay kong titulo mo? - CEO.
- Ng? - LGMA.
Ang LGMA ay ang Leafy Greens Marketing Agreement.
Sinimulan noong 2007 para matiyak na ligtas ang letsugas at madahong gulay.
Ano ang ilan sa mga kilalang miyembro ng LGMA na baka alam namin?
Ang mga miyembro ng LGMA ay ang Dole, Fresh Express,
Ready Pac, Taylor Farms, Organic Girl.
Iyan ang mga malamang na nakikita sa estante ng mga nakabalot na salad.
Nabuo ang Leafy Greens Marketing Agreements bilang tugon
sa outbreak ng spinach noong 2006.
May bagong babala ang Feds sa spinach.
Iwasan daw ang lahat ng spinach, hindi lang ang mga naka-bag.
Daan-daang sako ng hilaw na spinach ang pinag-uusapan dito.
Walang kumakain ng hilaw na spinach, at lahat ito ay itinatapon sa basurahan.
Ito ang nakamamatay na strain ng E. coli na nakita sa Jack in the Box outbreak.
Natakot ang industriya.
Nag-aalala sila na kung mangyari ito nang paulit-ulit,
at di nila mauunawaan ang problemang ito,
na talagang sisirain nito ang industriya ng mga gulay sa California.
Ang spinach outbreak noong 2006 ang nagpabago sa industriya
dahil iyon talaga ang unang pagkakataon
na nalaman namin kung paano nakaapekto ang mga gawi namin sa mga tao.
PAUNAWA! BAWAL PUMASOK BAWAL MANGABAYO, BAWAL ANG HAYOP
SALAMAT SA KOOPERASYON
Paano kumikilos ang mga pathogen? Marami tayong tinitingnan.
Isa na rito ang tubig.
Isa sa mga ito ang layo nito sa iba pang operasyon.
Isa na rito ang mga kasanayan sa kalinisan
at kung paano pinangangasiwaan ang mga makinarya at kagamitan sa farm.
Sa tingin ko ang industriya ay para lang naglalaro ng whack-a-mole.
"Magsusuri tayo."
"Papasuotin natin ang lahat ng hairnet."
Pero ayaw nilang tanggapin ang katotohanang ang malaking problema
ay ang mga bakahan at mga kainan nito na malapit sa taniman ng mga gulay.
Gaano kadalas sinusuri ng mga miyembro mo ang tubig ng irigasyon?
Hindi ko talaga alam ang sagot diyan.
Kailangang patuloy na masuri ang tubig
para malaman na nasusunod ang tamang gawi.
Kahanga-hanga ang ilan sa mga nagawa ng LGMA.
Pero sa tingin ko,
paraan ito para matiyak na di ipapatupad ng gobyerno ang mga patakarang ayaw nila.
Para maiwasan ang regulasyon ng gobyerno, sasabihin nilang, "Kami na ang bahala."
Di ko talaga alam kung ano'ng posibleng gawin ng gobyerno kung hindi.
Pero nabuo ang LGMA dahil mas mabilis nating magagawa iyon kaysa sa gobyerno.
Sino ang mananagot sa pag-aayos nito?
Hindi kontrolado ng mga magsasaka ang mga gawain ng mga nasa bakahan.
Para sa mga magbabaka, wala silang pananagutan sa kaligtasan ng mga halaman.
Walang sapat na puwersa para lumabas ang mga tao sa mga kamalig,
at sabihing, "Kailangang solusyonan
kung paano gagamit ng mga bakuna para mapabuti ito."
"Paano maisasaayos ang pagkain ng baka para mabawasan ang E. coli?"
At iyon ang kinaiinisan ko, na di iyon nangyayari,
at nagkakasakit ang mga tao, at nakakalungkot.
Nakakabahala.
ABOGADO BINABAGO ANG INDUSTRIYA NG PAGKAIN
DI NA TUMIGIL NANG HAWAKAN ANG KASO NG 1993 JACK IN THE BOX
Sa 30 taong karanasan ko sa paggawa nito,
karamihan sa mga kompanya ay ayaw akong makita sa kanilang pintuan.
Ang Leafy Green Marketing Agreement, sinusubukan nilang gawin ang tama.
Di lang nila nararating ang distansiyang dapat nilang puntahan.
Ang mga outbreak sa Jack in the Box,
hindi nila ginustong mangyari iyon,
pero ibang kategorya ang mga taong iyon
kaysa sa mga tao mula sa Peanut Corporation of America.
Ipinapayo ng Food and Drug Administration na huwag kumain
ng mga produktong gawa sa peanut butter o peanut paste.
Mahigit 500 katao ang nagkasakit sa outbreak,
at di bababa sa walo ang namatay dahil sa salmonella.
Napakalaking salmonella outbreak nito.
Nakatuon ang mga opisyal sa mga produktong mani
na gawa ng planta ng Georgia na pag-aari ng Peanut Corporation of America.
Ang Peanut Corporation of America ay malaking producer ng produktong mani.
Nagbigay sila ng peanut paste at produktong mani
sa daan-daang iba't ibang tatak sa Estados Unidos.
Chips Deluxe na may peanut butter cups.
- Peanut butter cups? Hindi. - Oo.
Nagsimula akong magtrabaho sa Peanut Corp noong Hulyo 2006.
Masasabi kong magiging masama ang lahat.
Ang mga bagay na ikinabahala ko ay, una, ang pagtagas ng bubong.
Dahil nahuhulog riyan ang dumi ng mga ibon,
na puwedeng magdulot ng maraming sakit sa planta.
At ang tagakontrol ng peste ang nagsabi sa akin ng problema sa daga.
May mga daga, at buhay pa sila.
Sa unang pagkakataong sinabi ko kay Stewart Parnell, ang may-ari,
sinabihan akong tumahimik at 'wag mag-alala,
na may recall insurance sila at ipagpatuloy lang ang trabaho ko.
Di lang basta minamaliit ni Stewart Parnell
ang food safety
bilang CEO ng kompanya ng pagkain,
pero tahasan at lantarang
wala siyang pakialam.
At narito ang isa pang buhay na daga.
Sa huli, ang nangyari ay ang ilan sa malalaking kompanya
na kumukuha ng produkto mula sa PCA ay may mga kinakailangan,
mga kontrata para subukan ang produkto bago ipadala.
Bibigyan daw nila ang mga kompanyang iyon ng papel
na tinatawag na sertipiko ng pagsusuri na nagsasabing sinuri ang produkto
at wala itong mga pathogen o malamang walang mga pathogen.
At ngayon,
may pagsusuri silang positibo sa nakakalasong salmonella.
Inulit nila ang pagsusuri hanggang makakuha ng negatibong resulta.
At umabot sa punto na lahat sila ay positibo,
kaya pineke nila ang sertipiko ng pagsusuri
na nagsasabing negatibo.
Ang QA manager...
May dahilan kung bakit siya ang "Reyna ng Liquid Paper."
Kung wala ang mga resultang kailangan nila,
kukuha sila ng mga lumang resulta,
tinatakpan ng liquid paper ang petsa at binabago
para magmukhang kamakailan lang ito.
Sinabi ni Stewart Parnell sa manager sa email na ipadala ang peanut mill.
At sinabi ng manager,
"Kailangan kong tanggalin ang dumi ng daga bago ako makagawa ng anuman."
Sabi ni Stewart, "Sige, linisin mo at ipadala."
Maraming mga email.
ANG GASTOS AY NAPAKALAKING $$$$$
ANG MGA LAB TEST AT COA ANG NAKAKASIRA SA AKIN/ATIN
At may mga email sila mula sa mga pinuno ng kompanya na nagsasabing,
"May positibo kang salmonella test. Ipadala mo pa rin."
Lumalala ang salmonella outbreak sa mga produktong gawa sa peanut butter.
Ni-recall din ang mga ito.
Napakahaba ng listahan, Campbell, ni di ko mabasa lahat ngayon.
Mahigit 3,000, halos 4,000
iba't ibang produkto ang ni-recall.
May isa pang paleta. Sa tingin ko ito ang ikaanim.
ANG PCA OUTBREAK ANG NAGDULOT NG ISA SA PINAKAMALAKING RECALL SA KASAYSAYAN
Nag-email ako sa Texas Department of Agriculture, ang FDA.
Isang daang email yata'ng naipadala ko.
Patuloy na dumarami ang recall ng mga produkto.
888 HANGGANG NGAYON
Walang makakapigil sa kanya na pumatay ng tao.
Kaya kailangang may manindigan.
Nagpunta siya sa pederal na pamahalaan at nagkuwento kung gaano kasama ang planta.
Ayon sa White House, nakaka-alarma ang gawain ng planta
at nangako ng mas mahigpit na regulasyon sa supply ng pagkain ng Amerika.
Puwede dapat tayong umasa sa ating gobyernong
ligtas ang ating mga anak sa peanut butter.
Iyan ang tanghalian ni Sasha mga tatlong beses kada linggo.
Mr. Parnell, Mr. Lightsey, diretsahin na natin.
Nasa lalagyang ito ang mga produktong naglalaman ng inyong sangkap.
Puwede bang tanggalin ng isa sa inyo ang takip
at kumain ng alinman ngayon?
Mr. Chairman, at mga miyembro ng komite,
sa payo ng abogado ko, tumatanggi akong sagutin ang tanong
batay sa proteksiyon sa ilalim ng Konstitusyon ng US.
Makakaalis na kayo.
Minsan hindi iniisip ng mga gumagawa ng pagkain na pagkain ito.
Nagiging kalakal ito.
Di nila iniisip na, "Naku, papasok ito sa bibig ng iba at sa tiyan nila."
Ang papa ko ay beterano ng Korean War
at ginawaran ng tatlong Purple Heart para sa katapangan.
Ang huling laban niya ay nang kumain siya ng kontaminadong peanut butter ng PCA.
Kapag nakipag-usap ka sa mga biktimang ito,
hindi nila matanggap.
Hindi natural na kalungkutan
kung namatay ang mahal mo dahil sa mga peanut butter cracker.
Parang dinaya ang pamilya namin. Dapat nandito ang mama ko ngayon.
NAMATAYAN NG INA
Nakipagtulungan ang FDA sa Department of Justice,
at nagsampa ng kasong krimen laban kay Stewart Parnell at mga kasama
para sa sadyang pagpapadala ng mga kontaminadong produkto
na may nakalalasong salmonella sa daloy ng komersiyo.
Si Stewart Parnell, hinatulan siya kahapon ng 28 taong pagkakakulong.
Walong tao ang namatay, sir. May sasabihin ka ba sa pamilya nila?
Hanggang ngayon, di siya nababahala dahil may apela pa siya.
"Ayos lang ang pumatay ng tao."
Pasensiya na. Pagpatay ang tawag ko rito. Alam niyang may salmonella roon.
Kaya, alam mo, Stewart,
bakit mo ipapadala iyon kung alam mong nakamamatay?
Ipaliwanag mo sa mga pamilya.
Angkop ang prosekusyong kriminal pagdating sa mga tiwali.
Ang mga tulad ni Stewart Parnell, na nagbebenta ng kontaminadong produkto,
o Jack DeCoster, ang Egg King.
Ang salmonella outbreak ay humantong sa pambansang recall ng itlog.
Sapat ang numero para magka-shell-shock ang sinuman.
Mahigit 500 milyong itlog ang ni-recall mula sa dalawang farm sa Iowa.
Ang chairman at may-ari, si Austin Jack DeCoster.
Si Jack DeCoster ay negosyanteng 50 taon na sa agrikultura.
At sa bawat lugar, at lagi na lang, nagpapatakbo siya ng maruruming farm.
Alam niya na ang produkto nila ay ginagawa
sa hindi malinis na kondisyon na posibleng magresulta
sa kontaminadong itlog.
Isang tumpok ng dumi sa isa roon, dalawang metro ang taas.
Tumpok ng dumi, dalawang metro ang taas, tumutulo!
Aabot sa 56,000 Amerikano ang nagkasakit dahil dito.
Paano naging posibleng matapos ang lahat,
may isa pang DeCoster egg producer
na sangkot sa kalahating bilyong dolyar na recall?
RECALL NG ITLOG NA MAY SALMONELLA AT FOOD SAFETY
Kumplikado ang tanong, kaya...
Ilang dekada niyang natakasan iyon.
Pero nahatulan siya sa huli at nabigyan siya ng maikling sentensiya.
Walang katapusan ang mga tiwali
na magpapasya na mas mahalaga ang kita kaysa sa etika.
May batas tayo.
May mga awtoridad sa regulasyon at ahensiya ng regulasyon,
at nangyayari pa rin ang mga ito, kahit ngayon.
Diyos ko.
Halikayo.
Matapos ang outbreak ng itlog sa Wright County,
nagsalita uli ako tungkol sa sakit na dala ng pagkain sa Larry King Live.
At sa dulo ng segment,
pabiro kong sinabing, "Kukuha ako ng manok."
Pagdating ko sa bahay, sabi ng bunso ko, "Kukuha tayo ng manok."
Kaya ngayon may mga manok na kami,
at ngayong nasa kolehiyo na siya, may manok pa rin kami.
TAWIRAN NG MANOK
Mas marami ang nagkakasakit dahil sa salmonella outbreak.
Salmonella outbreak.
- Salmonella outbreak. - Salmonella outbreak.
Mahigit 100 katao na ang dinala sa ospital.
- Tatlong daang kaso. - Nagkasakit ang 278 tao.
Sa edad na dalawa, naospital ako ng 11 araw sa New Haven.
Ang pamilya ko... Nakabukod ako. Di ako puwedeng puntahan ng pamilya ko.
Naligtasan ko ang salmonella.
At mamamatay-tao ito.
1.35 MILYON SAKIT ANG DULOT NG SALMONELLA,
26,500 HOSPITALISASYON, AT 420 KAMATAYAN KADA TAON,
AYON SA CDC.
Kung titingnan ang dalawang bacteria
na malamang na magdala sa iyo sa ospital dahil sa pagkain,
salmonella ito at isang mikrobyong tinatawag na campylobacter.
Kung titingnan mo ang mga pagkain na malamang pagmulan ng bacteriang iyon,
kahit sa outbreak data, manok 'yon.
At kung gusto nating tugunan ang sakit na dala ng pagkain,
bawasan ang mga numerong iyon, sa manok magsimula.
Apat ang kumokontrol sa higit kalahati ng merkado sa pagproseso ng manok.
Kaya isang napakasolidong industriya nito,
kaya ang mga kompanyang iyon ay may malaking kontrol sa pagkain.
Sa pinakatuktok,
dalawang breeder lang ang kumokontrol sa buong poultry supply
at sila ang nagbibigay ng mga itlog.
At ang mga kompanyang iyon ay palihim na tumatakbo.
Di ang publiko ang mga customer nila. Di sila masyadong nakikipag-usap.
Napakahirap sabihin kung ano'ng mga proseso nila
para maiwasang magkalat ng sakit ang mga itlog na iyon.
BINIGYAN KAMI NG ACCESS NG PERDUE SA KANILANG MGA PASILIDAD
PARA IPAKITA ANG MGA FOOD SAFETY PROTOCOL NILA.
Ang Perdue ay nakatuon sa food safety,
at ang pinagkaiba namin sa iba,
nanggaling ito sa hakbang na "wala nang mga antibiotic."
Ngayong gabi, may malaking pagbabago sa hapag-kainan mo.
Ayon sa Perdue, tagagawa ng mga manok, tinatanggal nila ang mga antibiotic ng tao
mula sa mga produktong manok nito.
Para magawa iyon, marami kaming kailangang baguhin sa pag-aalaga ng manok.
Nakakagawa ang Perdue ng mahigit 12 milyong manok bawat linggo.
Kaya pumapasok ang mga itlog...
Gusto naming dalhin sila sa hatchery nang mabilis.
Tiyaking nasa malinis silang kapaligiran.
Sinabihan namin ang magsasaka
na kung may mga itlog na malamang na marumi,
ilagay sa ilalim.
Ginagamit namin ang bagay na ito.
Puwedeng suriin ang maraming itlog at makakuha ng agarang feedback
kung gaano karaming materyal ang naroon
at kung gaano karaming organikong materyal ang buhay sa itlog.
Nasa gitna ang 770.
Hindi masyadong marumi pero hindi rin malinis.
Di ibig sabihing may salmonella,
pero nagbibigay ito ng pagkakataon para sa salmonella.
Tumatagal ng 21 araw para mapisa ang manok mula sa itlog.
Kaya medyo pinipilit niyang lumabas.
Nagpapahinga.
Pinipilit niya uling lumabas.
Ang mga sisiw, pagkatapos mapisa sa hatchery,
at nagawa na ang lahat para panatilihing malinis,
inililipat namin sa farm.
Isang araw na sila pagdating dito.
Sa araw na mapisa, dinadala namin at inilalagay sa kulungan manok.
Mananatili sila roon ng 45 araw.
Ang mga manok na ito ay mga 14 na araw, dalawang linggo na.
Mino-monitor namin ang mga partikular na uri ng salmonella,
at ginagamit ang sampling technique na boot swabs, o bootie swabs,
na kukuha ka ng medyas na bubuhusan ng skim milk, ilalagay sa ibabaw ng bota,
at maglalakad sa kulungan ng manok para humakot ng dumi ng manok
na kaya mong hakutin sa mga bota.
At higit sa 100 manok ang nag-aambag sa sample ng bootie.
Ipinadadala namin iyon sa lab at naghahanap ng salmonella.
Ito ay walang buto at balat na pitso.
Bumababa ito pagkatapos matanggal sa buto.
Pumapasok ito rito at hinuhugasan.
May peracetic acid na nakatutulong na maging malinis ito
mula sa prosesong ginawa natin hanggang sa balutin ito.
Naniniwala kaming kung may manok na may salmonella,
mahuhugasan ito at matatanggal.
Isang malaking problema ng sistema ng food safety sa Amerika
ay di natin mino-monitor ang anuman sa farm.
Bawal sa regulator ang mga iyan.
Ang problema ay dahil maraming salmonella ang matatagpuan sa farm, sa hatchery.
At wala pa ito sa hurisdiksiyon ng USDA
hangga't di nakapasok ang mga manok na iyon sa katayan.
Isang marka.
Magsimula tayo sa ginagawa mo sa trabaho.
Isa akong USDA consumer safety inspector, at iniinspeksiyon ko ang mga manok.
PINAKIUSAPAN KAMI NG USDA INSPECTOR NA ITONG
ITAGO ANG PAGKATAO NIYA SA TAKOT NA BALIKAN SIYA.
Mahigit 300,000 manok ang dumaraan sa amin bawat araw.
Tinitingnan namin ang 175 manok bawat minuto, at mabilis silang dumaraan.
Isa lang ang inspektor sa dulo, at marami silang napapalampas minsan.
Ilan sa mga plantang pinagtrabahuhan ko, parang hindi ligtas na ilabas ang manok.
Talagang magugulat siguro ang mga mamimili
sa ilan sa mga kuwentong puwede nating sabihin.
May nakita akong naghahagis ng manok sa chiller,
at may dumi sa mga ito.
May nakita akong mga inspektor na tulog at lumalampas lang ang mga manok.
Makikita mo ang mga empleyado, galing sa banyo.
Hindi sila naghuhugas ng kamay.
May nakita akong nakakalaglag ng kutsilyo, di na nagtatangkang kunin at hugasan,
bumabalik lang sa paggamit nito.
May quota sila.
At pakiramdam ko nandiyan sila para kumita at palusutin ang mga manok.
Wala silang pakialam sa lagay ng mga ito.
Ang rehimen ng USDA inspection ay nagsimula sa unang bahagi ng 1900s,
at ang libro ni Upton Sinclair na The Jungle.
Hindi ito magandang nobela.
Isinalaysay nito ang mga kondisyon ng dumi at kapabayaan sa paghawak ng karne,
at nag-alala at napukaw ang mga nakabasa nito.
Nakakagalit.
Ang mga batas sa pag-inspeksiyon ng karne at manok ay para harapin ang problemang
hinarap ni Teddy Roosevelt noong 1906 sa mga meatpacking plant sa Chicago,
at iyon ang mga hayop na may sakit na pumapasok sa mga pasilidad.
Mga sirang karneng inilalagay sa sistema ng pagkain.
Ang totoo, nang itayo nila ang rehimen ng inspeksiyon,
hindi namin naiintindihan ang mga virus at bacteria.
Bawat manok ay dapat isa-isang suriin.
Dapat patunayang ayos ito, kung hindi, bawal ilabas.
Walang kinalaman sa bacteria ang inaasahan nilang gawin.
Di mo makikita ang bacteria.
Hindi sila nakikita ng mata.
MAG-INGAT GUMAGAMIT NG CO2
May daan-daan, kung di man libu-libong
mga inspektor ng manok na nakaupo sa linya ng katayan,
nakatingin sa mga manok na dumaraan, para matugunan ang utos ng batas
na tingnan ng inspektor ng gobyerno ng US ang bawat manok na dumadaan sa pasilidad
na walang makabuluhang benepisyo para sa food safety.
Sayang ang daan-daang milyong dolyar.
Hindi ako sumasang-ayon sa assessment na iyon sa maraming dahilan.
Tinitingnan nga nila ang produkto.
Iyan ang hinihingi sa ilalim ng kasalukuyang batas.
Tinitingnan nila ang mga record na itinatago ng mga kompanya
para matiyak na ginagawa nila ang dapat nilang gawin,
at nagsa-sample at nagsusuri sila ng produkto.
Naglalabas tayo ng milyun-milyong manok bawat buwan.
Sinusuri namin ang limang sample ng salmonella kada buwan sa buong manok.
At gumagawa kami ng limang sample ng parte sa planta namin.
Iyan lang ang ginagawa ng USDA.
MALAYANG NAKAKAGALA
PITSONG WALANG BUTO NA MAY RIB MEAT
At dahil lang sa sinabing "nag-inspeksiyon ang USDA" doon,
walang kahulugan iyon dahil dapat nasa label nila.
Ako, ayaw kong kumain ng galing sa mga planta.
Kapag nagdala ka ng hilaw na manok sa kusina mo,
napakalaking sugal niyon.
Ang problema, kahit ang isang kasing-ingat ko,
isa akong microbiologist na nag-aaral ng mga pathogen,
kapag dinala ko ang mga pakete sa bahay ko,
mahirap talagang hindi makontamina ang mga bagay.
Bubuksan ko ang pakete, at agad ilalagay ang plastic sa basurahan.
Gagamitin ko ang paa ko.
Kukunin ko ang manok,
at agad kong ilalagay sa mainit na mantika at ipiprito.
MATAAS MABABA
Itatapon ko ang natitirang pakete,
pero ngayon, hinawakan ko ang takip ng basurahan, di ba?
KONTAMINASYON 06
Maghuhugas ako ng kamay, bubuksan ang gripo. Nakontamina ko na.
Kukumuha ako ng sabon. Nakontamina ko na.
Maghuhugas talaga ako ng kamay.
Magbabanlaw ako at papatayin ang gripo.
Nakontamina ko uli ko ang kamay ko, at gagawa ako ng salad.
KONTAMINASYON 10 KONTAMINASYON 11
Kahit gaano ako kaingat, kumakalat pa rin ang mga bacteria.
Matuyo man ang salmonella, puwedeng nasa ibabaw pa nang maraming buwan.
Puwede pa ring magdulot ng sakit pag nakain.
Dapat mong malaman na kapag nagdala ka ng hilaw na manok sa kusina mo,
naglalagay ka ng panganib sa bahay mo,
dapat mong hawakan ito nang naaayon.
Kapag kumain ka ng salmonella,
ang ilan sa mga strain ay lumalaban din sa mga antibiotic
kaya mas mataas ang posibilidad na mabigo ang paggamot.
Patuloy na dadami ang bacteria sa dugo mo,
at namamatay ang mga tao sa mga impeksiyong ito.
LIMANG PAKETE NG MANOK
ANG DINALA NG MGA FILMMAKER SA LAB PARA SURIIN.
Ang paraan ng pagsusuri namin ng pagkain,
limang sample yata ng manok mula sa grocery
ang dinala rito para suriin.
Sa loob ng isang oras, may resulta na,
kung may salmonella o wala.
Sa unang araw ng produksyon, pumunta kami sa food safety lab sa Seattle.
Kumuha kami ng limang tatak ng hilaw na manok at sinuri.
Sabi ng lab, wala kayong makukuhang positibong resulta.
Napakaliit ng sample.
Isang positibong resulta ang nakuha namin, ang Perdue.
Puwede bang humingi ng reaksiyon?
Hindi makatarungang pag-usapan ang iisang manok.
Muli, daan-daang manok ang dumaraan sa amin
para maintindihan kung nasaan tayo.
Isa pa, iisipin ko kung ano'ng klaseng salmonella ito.
- Sa pagsasabi nang ganoon... - Infantis ito.
Sabi ko nga, di makatarungang pag-usapan ang iisang manok.
Ano sa tingin mo ang magandang sample set?
Isang daan at limampu sa medyo maikling panahon.
Susuriin ninyo ang 150 bahagi ng manok
sa loob ng limang linggo
sa nangungunang apat na tatak sa bansang ito.
Malapit na ninyong matapos ang pagsusuri sa lahat...
Nasa 60 porsiyento na ang pagsusuri
kung balak mong magdala ng 150.
Magaling. Kung bibili ako ng manok sa grocery,
iisipin ko bang ligtas ito?
Sa bansang ito, kung bibili ka ng manok sa anumang grocery,
anuman ang tatak ng manok na binili mo,
dapat ang pangunahing palagay mo
na naglalaman ito ng mga pathogen tulad ng salmonella at campylobacter.
Ang totoo, puwedeng ibenta ang salmonella sa manok.
Hindi ito adulterant.
Kaya ayos lang magbenta ng salmonella, manok na may bahid ng campylobacter.
May isang sikat na kaso na sinabi lang ng gobyerno at industriya
na trabaho ng maybahay na protektahan ang pamilya.
Ang pinag-uusapan ay ang pasya ng korteng
ang salmonella ay di maituturing na adulterant
dahil marunong magluto ng manok ang mga maybahay.
Kaya ba niyang iluto ang mga paboritong lutuin ni Tim tulad ng nanay nito?
At samakatuwid, hindi ito banta sa sakit ng tao.
Tandaan, mabuting maging ligtas sa kusina.
Ang kakila-kilabot na kasong ito ay dagok ng kamatayan
sa regulasyon sa Estados Unidos tungkol sa salmonella.
Totoong dagok ng kamatayan ito sa maraming tao mula noon.
Taas ng kamay na sinabi ng USDA,
"Normal na bahagi ng hilaw na manok ang lason na salmonella.
Ayaw mo ng nakakalasong salmonella? Lutuin mo."
Iyan ang sinusubukan nating baguhin. Hindi dapat iasa iyan sa mga mamimili.
Kaya nagsampa kami ng petisyon sa USDA.
PORMAL NA NAGPETISYON SI BILL MARLER SA USDA
NA IPAGBAWAL ANG 31 STRAIN NG SALMONELLA SA KOMERSIYO.
Maligayang pagdating. Masasabi ko lang na napakasarap makasama kayong lahat.
Malaki ang respeto ko sa mga ginagawa mo.
Alam ko, Bill, may mga isinusulong kang petisyon,
at Sarah, ikaw ka rin.
At gusto ko kung babalitaan ninyo ako.
Gumawa ako ng malawak na petisyon na sumasaklaw
sa lahat ng salmonella na nagdudulot ng sakit ng tao bilang adulterant.
Gumuhit ng linya sa buhangin at sabihing wala ka dapat pathogen sa pagkain mo
na puwedeng makasakit o pumatay sa anak mo.
Suportado iyon ng siyensiya.
Oo, sinasamantala ng mga pathogen na ito ang kakulangan sa kasalukuyang sistema.
Oo.
Sa tingin ko, ang pareho sa lahat ng ginagawa natin
ay ang pagmomodernisa sa lumang sistema na meron tayo ngayon.
Iyan ang kahalagahan ng usapang ito.
May sinabi ka tungkol sa mga pagkukulang. At nagsasalita ako ayon sa batas.
Saan ang mga pagkukulang na kailangan nating punan?
Wala ahensyang kayang pumunta sa farm at tingnan ang panganib sa food safety.
Kaya nilang kontrolin ang mga sakit na nagdudulot ng sakit ng hayop,
pero nagbulag-bulagan sila sa mga sakit na nagdudulot ng sakit ng tao.
Kung nagkakasakit ka...
ikontrol natin.
Kaya natin,
pero di ko kailangang sabihin sa paligid ng mesang ito ang lakas ng lobby.
- Tama. - Oo.
Dapat alam mo ang kinakalaban mo.
Mas makapangyarihan ang mga food lobbyist kaysa sa mamimili sa ngayon.
Napakapolitikal nito.
Sa tingin ko, sa mapanganib na paraan.
Ayaw ng mga kompanya ng pagkain sa regulasyon.
Napakamahal ng bayad nila para kumbinsihin ang pederal na pamahalaan
para tiyaking limitado ang pangangasiwa ng regulasyon.
Madam chairman at mga miyembro ng komite,
maraming isyu ang nakakaapekto sa estado ng industriya ng manok
habang kinakausap ko kayo ngayon.
Pumupunta sila sa Kongreso at sasabihing,
"Alam naming nag-iisip kayo ng panukalang batas
na magpasa ng mahigpit na regulasyon tungkol sa food safety."
Sabi nga ni Henry Ford, "Huwag humanap ng mali. Humanap ng lunas."
Kapag may minungkahi kami,
papasok ang mga grupo ng industriya, at may mga kuwento sila
kung bakit pabigat ito sa industriya,
at tataas ang presyo ng karne,
mawawalan ng trabaho ang mga tao, at responsibilidad ito ng mamimili.
Lahat ng argumentong iyon ang sinabi nila
- nang ilista ang E. coli O157: - H7 bilang adulterant.
Guguho raw ang mundo, pero di nangyari.
Ako ang undersecretary para sa food safety
na pinakamataas na opisyal sa food safety sa US.
Siyentipiko ako, di politiko. Naroon ako para gawing ligtas ang food supply.
Kapag isinantabi mo ang mga agenda at ang interes sa politika,
makalulutas ka ng mga problema.
Makakakuha ka ng data, makakahanap ka ng mga sagot,
at makakahanap ka ng talagang gumagana.
Mahalaga ang mga regulasyon. Hindi ko sinasabing hindi.
Pero mas mabuting makasama tayo sa talakayan
bago tayo sumulong sa regulasyon.
Nang inilagay ka ni Pangulong Trump sa posisyon mo,
sinabi ng taga-lobby ng National Cattlemen's Beef Association
na magandang balita ito para sa industriya.
Bakit masaya ang industriya na nariyan ka?
Dahil siyentipiko ako,
at alam nilang magdedesisyon base sa data at siyensiya.
Wala itong kinalaman sa katotohanan na tumanggap ka ng malaking pera
para sa pagsasaliksik mula sa grupong ito nang ilang taon?
Hindi. Ibig kong sabihin. Hindi.
Sana pera ko na lang iyon.
Hinding... Hindi. Ibinigay sa unibersidad ang...
Ibinigay sa unibersidad iyon para magsaliksik.
Ganyan ang pagpondo sa mga pananaliksik, galing sa grant mula sa magbabaka,
sa institusyon ng karne, lahat ng iba't ibang organisasyon.
Sinasabi mo bang di salungatan ng interes na pangasiwaan
ang industriya na nagpondo sa marami mong pag-aaral?
Hindi nito binago ang pagtingin ko sa industriya.
Kung mayroon man, alam mo kung nasaan ang mga pathogen
at kung paano kontrolin ang mga ito at ang iba't ibang bahagi ng industriya.
Kaya sa tingin ko ay naging mas malakas ako sa posisyong iyon.
Magandang balita rin ba ang nominasyon mo
sa mamimiling umaasa sa gobyernong panatilihing ligtas ang pagkain?
Oo. Malakas akong tagapagtanggol ng mamimili.
MGA GRANT NG INDUSTRIYA, TINANGGAP PARA SA PANANALIKSIK NI DR. BRASHEARS
At hindi lang si Mindy Brashears.
Lahat ng tao sa gobyerno.
Pasok sila dito, sa larangang politikal.
At mukhang di nila
pinapansin ang gusto ng mga tao.
Nakapagdesisyon ka na ba sa petisyon ni Marler?
Hindi pa.
Sinusuri at ina-assess namin ang mga kahilingan sa konteksto
ng aming mas malaking inisyatiba ng salmonella.
Ang layunin nila sa bawat petisyon ay gawin ang mas mahusay na trabaho
sa pagbawas ng salmonella, ang mga strain na nagpapahirap sa mga tao.
Pareho tayo ng layunin.
Noong itinuring ni Mike Taylor - na adulterant ang E. coli O157: - H7,
may awtoridad siyang gawin iyon.
Walang dahilan para hindi magawa ni Sandy Eskin
ang parehong bagay nang mag-isa ngayon.
- May awtoridad siya? - Tama.
May awtoridad siyang ituring na adulterant ang salmonella sa manok.
Bakit hindi?
Dahil ang industriya ay,
at dapat kong sabihin ito dahil alam kong manok iyon,
ang industriya ay puputak, at puputak nang malakas.
Sa tingin ko, di tumupad ang industriya sa usapan.
Sa Europa, makakabili ka ng mga paketeng may label
na "walang pathogen."
Wala niyan sa Estados Unidos.
Bumalik sila sa farm at inunang alisin
ang pinakamasamang uri ng salmonella na nagiging sanhi ng sakit.
Binabakunahan nila ang mga manok laban sa salmonella.
Minsan, nililipol nila ang mga kawan na kontaminado ng salmonella,
at ginagawa nila ang mga ito bago mapunta sa katayan
dahil kapag napunta na sa katayan, alam mo na, hindi makakatulong.
NAPABABA NG HALOS KALAHATI NG EUROPA ANG NAGKAKASAKIT DAHIL SA SALMONELLA
SA LOOB NG LIMANG TAON.
Hindi naman sa di natin kaya.
Wala pa tayong political will para gawin ito.
Kung titingnan ang nangyari kay Stephanie Ingberg,
walang dudang di sapat ang ginagawa natin.
Di sapat ang ginagawa ng gobyerno at industriya.
Si Stephanie, noong nalaman namin
noong bumalik siya na baka di na magtagal ang buhay niya.
Nagbigay sa amin ng pag-asa na di siya namatay, na kasama pa namin siya.
Nasa coma pa siya, di nakakausap.
Di nila alam kung bakit di siya nagigising.
Kaya siguro iniisip nila pinsala sa utak, dahil di siya nagigising.
Pumasok ang pari at nagdasal.
Habang nagdarasal, nagsimula siyang dumilat.
Unang tanda iyon ng paggising.
Oo.
Okay.
Ang naaalala ko noong nagising ako,
nakapaligid sa akin ang lahat, at napaka-emosyonal nila.
Sabi ko, "Ano? Bakit malungkot ang lahat? Di ko maintindihan."
Sinasabi nila sa akin na may strain ako ng E. coli.
Okay.
Masakit ba pag dinutdot ko rito?
- Hindi. - Hindi.
At puwede kang magka-HUS, na nakamamatay na sakit sa bato,
iyon ang meron ako.
BATO
Ang kondisyon sa katawan niya ay parang bombang sumasabog sa loob mo,
kung saan tinatamaan nito ang bawat organ,
at kailangang pulutin mo ang mga pirasong natira.
Okay, sa kaliwang bahagi tayo ngayon.
Matagal bago ako lumakas uli.
Mas mabuti na ba?
Dahil sa coma ko, tulog ako sa pinakamahirap na mga bahagi,
pero tiyak, may mga sandaling di akalain ng pamilya ko't mga doktor
na malalampasan ko ang naging mahirap sa kanila.
At mahirap para sa aking malaman na pinagdaanan nila ang sakit na 'yon.
Pero...
Oo.
Kontrolin mo ito, at titingnan ko ang mga tuhod mo.
Marami akong physical therapy,
ilang pagbisita sa outpatient dialysis.
Araw-araw akong nagpapakonsulta.
Ilang buwang di nakapagtrabaho ang mama ko para madala ako
sa dalawa o tatlong doktor araw-araw.
May ilang layunin ako na nakatulong sa pag-udyok sa akin.
Ga-graduate ako ng Mayo.
Ang makapaglakad sa graduation
ang isa sa dahilan ko para makalakad noon.
At umiiyak ako, pero nakamit ko ang lahat ng layunin.
Kailangan kong pumunta sa prom, maglakad sa graduation
na, alam mo, parang ang suwerte ko
para sabihing kaya ko,
sa kabila ng mga pangyayari.
Mayroon ka pa ring protina sa ihi.
Sa kasamaang palad, hindi iyon normal.
Kaya ginagamit natin ang gamot na ito, Lisinopril.
Sa kasamaang palad,
apat na taon na ang nakalipas, at di ko nakikitang mawawala ito.
Kinakabahan ako sa hinaharap sa kalusugan ng bato ko.
Pinipilit kong huwag isipin.
Kailangan kong uminom ng gamot araw-araw para higpitan ang mga filter sa bato ko.
Ayon sa nephrologist ko, posibleng magpa-kidney transplant ako.
Baka habang buhay akong nasa dialysis.
Ayaw mong marinig 'yan.
Sa tingin ko, may mga taong binabalewala ang sakit na dulot ng pagkain.
Kaunting sakit lang ng tiyan. Dagdag oras sa banyo. Maliit na bagay.
Higit pa ito roon.
Coma at pinsala sa utak, at pinsala sa bato
na dapat talagang seryosohin.
Kumain ako ng salad, at ngayon,
may pangmatagalang epekto na sa kalusugan mula rito.
Kung ililista mo ang mga pagkain na pinakamapanganib sa ngayon,
ang romaine lettuce ay malapit sa itaas, kung hindi sa itaas.
Kumakain ka ba ng romaine?
Hindi.
- Kakain ka ba ng romaine? - Iniiwasan ko ang romaine kadalasan.
Iniisip ko 'yon sa tuwing kakain ako.
Ako, ibinato ko na ang dice.
May mga pagkain ba kayong talagang iniiwasan?
Nakabag... Hindi kami bumibili ng naka-bag nang salad.
Oo.
Medyo umiiwas kami sa romaine,
lalo na iyong galing sa Yuma o Salinas.
PINAKAKAIN ANG BANSA
Napigilan ba ng tugon ng LGMA ang outbreak mula sa mga madahong gulay?
Malaki ang nagawa ng LGMA sa industriyang ito.
At may mga pag-aaral bang nagsasaad
ng pagpapabuti ng kaligtasan matapos ang pagpapatupad ng LGMA?
Wala akong alam na anuman.
Kaya masasabi mong may kumpiyansa kang napipigilan nito ang ilang paglaganap...
Oo naman.
Gusto kong balikan ang ilang bagay na nangyari sa nakalipas na limang taon.
Setyembre 2017, walong tao ang nagkasakit dahil sa spinach.
Nobyembre 2017, 67 ang nagkasakit mula sa di-kilalang outbreak dahil sa gulay.
Nang sumunod na taon noong Marso, malaki, 248 katao, limang patay.
Abril 2018, sampung tao.
Oktubre 2018, tatlong magkakahiwalay na outbreak, 135 katao ang nagkasakit.
Nobyembre, 167 tao ang nagkasakit.
Nobyembre 2019, dalawa pang outbreak sa taon ding iyon.
Oktubre 2020, 40 katao.
Di ito magandang track record, di ba?
Marami tayong dapat ipagmalaki.
Bawat isa sa mga iyon ay kalunos-lunos na insidente
at ang epekto nito sa mga mamimili.
Pero tiwala ako sa pag-unlad na nagawa natin sa LGMA
at sa pagbabagong nagawa natin sa industriya.
Ang napansin ko nang nag-uulat ako ng outbreak sa romaine lettuce
ay kung gaano kakaunti ang ginagawa ng gobyerno
para tugunan ang mga ito.
Maraming taong ibinigay natin ang responsibilidad sa mga negosyo
at hinayaan silang managot, at hindi iyon naging epektibo.
Inuutusan akong tapusin na ito.
Ano ang gusto mong malaman ng mga manonood tungkol sa isyung ito?
Gusto kong malaman ng mga manonood
na ang US ang may pinakaligtas na sistema ng pagkain sa mundo.
Kung saan plano nating magtulungan para gumawa ng mas ligtas, digital,
transparent, at sustinableng sistema ng pagkain na makabubuti sa mga mamimili.
Makabubuti ito sa mga producer, at sa planeta.
Di ko masabi kung ilang beses ko nang narinig ang mga tagagawa ng batas,
mga ehukutibo, mga pinuno,
na sabihing, "Amerika ang may pinakaligtas na sistema ng pagkain."
Pero tila nagkaroon ng walang katapusang ikot ng kabiguan
at mga outbreak at recall at pagkakasakit at pagkamatay.
Kapag naririnig ko ang mga politikong
pinakaligtas ang sistema ng pagkain natin sa mundo, nakakatawa.
Hindi totoo iyon.
Nakokontrol ang mga pathogen na ito. Di natin ginagawa.
Tayo ang Estados Unidos. Higit ang inaasahan natin.
At kapag binigo tayo ng kaligtasan ng supply ng pagkain, malaking pagkabigo.
150 DAGDAG NA SAMPLE NG HILAW NA MANOK ANG SINURI NG MGA FILMMAKER.
17% NG MGA SAMPLE ANG POSITIBO SA SALMONELLA.
29% NG MGA SAMPLE NG PERDUE AY POSITIBO.
PINANININDIGAN NG PERDUE NA "NAKAHANAY" ANG MGA RESULTA
SA AVERAGE NG INDUSTRIYA.
AYON SA KANILA, AGRESIBO ANG PAGSISIKAP NILA PARA MABAWASAN
ANG SALMONELLA SA MGA PRODUKTO NITO.
Di sapat ang ginagawa ng gobyerno para protektahan ang mga mamimili.
Ang mga mamimili, dahil madalas na sa kanila nakasalalay sa antas na iyon,
kailangan nilang tiyaking ginagawa nila ang tamang hakbang sa bahay.
Masasabi kong nangunguna sa listahan ng iniiwasan ko ang melon.
Di mo malilinis nang maayos ang labas, at kapag nahiwa mo na, huli na ang lahat.
At walang kill step sa melon.
Pangalawa ang togue.
Tuwing ikalawang taon, may malaking outbreak
kung saan walang paraan para linisin ang mga ito.
Sasabihin kong ikatlo ay ang naka-bag na letsugas.
Ang spring mix mo. Iba't ibang salad mixes mo.
Hindi mo alam kung ilang ulo ng letsugas ang nanggaling,
o alam mo ba kung saan nanggaling?
Lahat ng outbreak na nasangkot ako
ay tatlong hugas, nakasako, at ipinadala sa buong bansa.
Bilhin mo nang buo at ikaw na ang maghugas.
Kontrolin ang kapaligiran mo.
Nang mag-order kami ng tanghalian, iniwasan ko lahat ng may star sa menu
na nagsasabing posibleng malantad sa panganib kung kulang sa luto.
May ilang hilaw na isda sila, pero di ako kumuha.
Magpasya ka, gustung-gusto mo ba ng hilaw na talaba
para sumugal sa mga panganib na nauugnay dito?
Ayaw kong maging isa sa mga taong nawalan ng kamay dahil sa paglabas ko minsan.
Oo.
Salamat. Maraming salamat.
Salamat.
Ano'ng oorderin mo?
Hamburger na iniluto sa 155 degrees na temperatura,
french fries, at iyon na.
Okay. Sige.
Kapag gusto mong umorder ng hamburger sa restaurant,
umorder ayon sa temperatura
dahil ang medium rare, rare, well-done ay puro pagtantiya lang.
Di puwedeng ibase sa kulay o kung malinaw ang katas.
Pag sinabing, "Wala kaming termometro para maluto nang ganyan,"
iba na ang oorderin ko.
Palagay ko noong una akong pumasok sa ganitong trabaho, akala ko
kung marami kang naidemanda at nakuhang pera sa kanila,
na mababago ang mga gawi nila.
Kaka-64 ko lang,
at parang hindi ko pa rin nagawa ang inaasahan kong gawin.
Kaya...
Dahil naisip ko, naisip ko talaga,
sa oras na umabot ako sa parteng iyon,
hindi na mangyayari ang ganitong bagay.
Pero nangyayari ito sa lahat ng oras.
PAGKATANGGAP NG PETISYON NI MARLER, IBINAWAL NG USDA ANG SALMONELLA SA MANOK.
PERO DI NASOLUSYUNAN ANG PROBLEMA,
LEGAL PA RIN ITO SA NG MGA PRODUKTONG MANOK NA IBINIBENTA SA US.
Nang mamatay ang anak ko, inisip kong ang gobyerno, batas at patakaran,
o agham at teknolohiya ang bahala dito.
Hindi natin haharapin ang food safety tulad ng pinag-uusapan natin noong 1993.
PATULOY ANG PAGTUON NI PROF. DETWILER
NA ITURO ANG FOOD SAFETY SA MGA LIDER NG INDUSTRIYA SA HINAHARAP.
May kakayahan ang mga regulator na itakda ang tono
at bumuo ng balangkas na humihikayat sa industriya na gawin ang tama.
GUMAGAWA NG BILL SI SARAH SORSCHER
PARA MABIGYAN ANG USDA NG MAS MALAWAK MA AWTORIDAD SA MGA FARM.
Kung iparirinig ng publiko ang boses nila
at pursigihin ang mga mambabatas,
ipaalam sa kanila na hindi ito katanggap-tanggap,
naniniwala ako, oo, kikilos ang mga mambabatas sa ngalan nila.
ROSA DELAURO, NANANATILIHING KAMPEON NG FOOD SAFETY SA KONGRESO.
Ipagpatuloy mo lang ang laban na nasa harap mo,
at may mga bagay pa akong dapat gawin, kaya kailangan kong maging abala.