Và thế giới đã bùng cháy.
Một cơn bão lửa hung tợn lan khắp vùng đất.
Và với vài nơi,
nó sẽ kết thúc.
Nhưng dưới cái nóng như nung đó,
lòng trung thành nào sẽ rạn nứt?
Và cái nào sẽ được rèn lại?
Darius đã bị đánh bại
vô cùng thảm hại ở Issus,
nên ông ta đã rút lui.
Ông ta đã mất đi phần lớn đế chế của mình.
Gia đình ông ta bị Alexander bắt làm con tin,
nên ông ta đã cố thỏa thuận với Alexander,
dâng cho Alexander một nửa đế chế, vô số tài sản,
và hứa gả con gái mình.
Barsine vốn đã đính hôn với Mazaeus,
nên việc Darius sẵn lòng trao con gái cho Alexander
thực sự cho thấy Darius đang cố dùng mọi thứ hiện có
để ngăn cuộc chiến này tiếp diễn.
Alexander gửi hồi đáp rằng ông ta không hứng thú với điều gì…
- Không. - …mà Darius đề nghị.
Nhưng ông ta gửi thư này qua Mazaeus để Mazaeus thấy rằng
Darius sẵn sàng bất trung với chính người của mình
để đổi lấy hòa bình với Alexander.
Một người đưa tin gửi cái này.
Trực tiếp từ Alexander.
Có vẻ ngài đã có câu trả lời, thưa đức vua.
Kết quả của việc Alexander từ chối đề nghị hòa bình của Darius,
giờ sẽ có một màn đối đầu cuối cùng tại Gaugamela ở Iraq ngày nay.
BA TƯ GAUGAMELA - BABYLON
Gaugamela, không nghi ngờ gì nữa,
là một trong những khoảnh khắc lịch sử.
Đó là khoảnh khắc mà
tương lai của thế giới được quyết định.
GAUGAMELA NGÀY 1 THÁNG 10 NĂM 331 TRƯỚC CÔNG NGUYÊN.
Và thế là trận chiến bắt đầu
trong sự hỗn loạn như vũ bão.
Quân đội giận dữ,
chém nhau bằng kiếm đồng.
Tiến lên!
Nhưng người khôn ngoan biết
bạn có thể đè bẹp kẻ thù bằng chiến lược
hoặc hoàn toàn bằng sức mạnh ý chí.
ALEXANDER ĐẠI ĐẾ: TẠO NÊN MỘT VỊ THẦN
Về lý thuyết, Darius nên thắng trận này từ trước khi nó bắt đầu.
Ông ta có quân số nhiều gấp mười lần Alexander.
Những gì Alexander làm
là khơi mào mọi thứ từ bên phải.
Ông ấy thực sự lôi kéo quân Ba Tư
càng lúc càng xa hơn về bên phải,
tách rời hàng ngũ Ba Tư.
Tướng Parmenion, tấn công sườn phải của chúng.
Kỵ binh, đi theo ta! Ngay!
Ta có Parmenion đang cố bảo vệ cánh trái
của quân đội Macedonia chống lại Mazaeus.
Nhưng họ bị áp đảo, có khoảng trống đang mở ra,
và Parmenion đang chật vật.
Ông ta để hở vị trí trung tâm.
Tướng Mazaeus! Nhanh lên!
Chống lại đội kỵ binh bên phải.
Theo ta!
Darius phản ứng với hành động này bằng cách cử đội xe ngựa
tiến thẳng vào đội hình phalanx của Macedonia.
Nhưng họ quá khôn ngoan, và họ đơn giản tạo một khe hở trong hàng
và để đối thủ lao qua.
Trong khi đó, Alexander vẫn đang chiến đấu bên phải Macedonia.
Chiến thuật mở đầu của ông ấy là chia cắt các phòng tuyến Ba Tư đã có tác dụng,
và một lỗ hổng được mở ra.
Giữ vững hàng ngũ!
Đây là khoảnh khắc của ta.
Ông ấy lao vào Darius, người dĩ nhiên,
đang ở giữa quân đội Ba Tư.
Darius thấy Alexander đến chỗ ông ta,
và tôi cho rằng có cảm giác déjà vu ở đây.
Lại nữa rồi.
Ông ta cần tránh xa Alexander càng nhanh càng tốt.
Nhiều người nghĩ, "Chúa ơi. Đây là hành động vô cùng hèn nhát".
Nhưng đây thực sự là một hành động điều hành quốc gia
vì nếu nhà vua chết,
thì đó là sự kết thúc của đế chế.
Khi cuối cùng họ cũng đầu hàng ý thích của các vị thần
và khi những vị thần đó sải bước
với tất cả sức mạnh rực rỡ của họ…
Lính gác, ngăn chúng lại!
…kẻ phàm nào có thể đua tranh?
Alexander…
Chỉ huy của chúng đã bỏ chạy.
Ngay cả Achilles cũng không thể mơ đến chiến thắng như vậy.
Alexander?
Thấy Darius bỏ chạy khỏi chiến trường,
đồng nghiệp cũ của ông ta, Mazaeus, cũng bỏ trốn.
Kỵ binh! Nghe hiệu lệnh, theo ta!
Khoảnh khắc này hẳn chứa đựng cả
sự phấn khích và sung sướng tuyệt đối với Alexander,
nhưng cũng thất vọng lạ thường
vì ông ấy đã gần như sở hữu được Ba Tư.
Nhưng ông ấy vẫn chưa bắt được Darius.
Và nó sẽ chưa kết thúc
cho đến khi Darius bị xử lý.
Tập hợp càng nhiều người càng tốt.
Babylon chắc chắn đã sụp đổ.
Ta tiến về phía đông, sâu hơn vào đế chế, và gây dựng một đội quân mới.
Ba Tư sẽ không bao giờ đầu hàng.
Đức vua.
Mazaeus không có chiều hướng đi theo Darius,
và thay vào đó, ông ta quay về thành phố Babylon,
nơi mà dĩ nhiên, ông ta cai trị với tư cách tỉnh trưởng.
Không xa phía sau ông ta là Alexander và vòng thân tín,
và họ cũng tiến vào Babylon,
viên ngọc quý của tất cả các thành phố Ba Tư.
BABYLON BA TƯ
Thật phi thường khi Alexander, vị tướng trẻ này,
đã chinh phục Ai Cập,
hành quân qua hầu hết Trung Đông,
và giờ đã đến cửa thành Babylon.
Và giờ, nơi đó cũng thuộc về ông ấy.
Người ta khó mà nghĩ được
khi lần đầu thấy Alexander hành quân khỏi Macedon
rằng ông ấy sẽ đạt được nhiều đến vậy
trong khoảng thời gian ngắn thế.
Ngài không ngồi vào ghế của hắn sao?
Alex.
Ngài nhớ không?
Tại đền thờ ở Troy, ngài đã lo mình sẽ không bao giờ được như Achilles.
Ngài không bao giờ có thể là "trái tim sư tử xé toang các binh đoàn".
Tôi chưa từng lo lắng một giây.
Nhìn ngài bây giờ đi,
này?
Dừng lại. Làm ơn đi.
Gì cơ?
Ngài muốn ta quỳ gối trước Á Vương sao?
Ta nói dừng lại.
Ta sẽ không ngồi,
vì nó chưa phải của ta, Heph ạ.
Chiến thắng hoàn toàn.
Alex, ngài có ngai vàng của hắn.
Thành phố của hắn.
Gia đình hắn.
Còn gì nữa? Ngài còn có cả giấc mơ của hắn.
Nhưng hắn vẫn ở ngoài đó.
Vua Ba Tư.
Và đến khi ta xử lý xong,
ta chưa là vua gì cả.
Barsine.
Mazaeus.
Và cha em đâu?
Hy vọng là,
giờ hắn đã chết queo.
Gì cơ?
Hai người nghĩ sẽ nắm tay nhau chạy về phía hoàng hôn à?
Tôi đã lựa chọn.
- Đi nào. - Tôi sẽ đầu hàng Alexander.
Đã đến lúc các người quỳ gối
trước vị vua mới của Châu Á.
Đi nào.
Đức vua.
Hành lý hoàng gia của ngài.
Nhìn kìa, Ptolemy.
Ai đó đã lật đổ kẻ xâm lược Ba Tư tàn bạo.
Có một câu chuyện liên quan rằng Alexander đã tìm thấy
một bức tượng của Xerxes, và Xerxes,
với Alexander, dĩ nhiên, là vị vua vĩ đại
đã dẫn đầu cuộc xâm lược Hy Lạp lần hai và cướp phá Acropolis.
Ông ấy giằng xé trong thâm tâm
về việc làm gì với bức tượng này.
Có thể nói nó thể hiện nỗi lo sâu sắc của Alexander ở thời điểm này
về mối quan hệ của ông với Ba Tư.
Tôi nên để ông nằm đó vì cuộc viễn chinh mà ông dẫn đầu chống lại người Hy Lạp?
Hay ta nên dựng ông dậy
bởi những đức tính của ông ở những khía cạnh khác?
Thưa ngài.
Tôi có thể khiêm tốn đề nghị,
chiến tranh không phải thước đo thực sự của con người,
ông ấy chỉ nên được nhìn nhận bởi một đời phục vụ công ích.
Vậy có lẽ ông có thể giúp ta trả cái này về đúng vị trí.
Đây là sắc lệnh của ta.
Nếu công dân của ông không kháng cự,
sẽ không có đổ máu.
Nhưng ta nghĩ thống đốc của họ…
cùng vị hôn thê
là những người truyền tải thông điệp đó tốt nhất.
Phải không?
Dĩ nhiên rồi.
Đức vua
của những vị vua.
Nỗi sợ lớn của Ptolemy và binh lính của Alexander
là Alexander càng tiến xa về phía đông,
ông ấy càng trở nên bản địa hóa, và, họ nghĩ, càng trở nên phóng đãng.
Ông ấy dần mất đi tính Hy Lạp, tính Macedonia,
và điều đó, với quân đội, là vấn đề sống còn.
Vậy là sao?
Khi họ nói rằng ngài đã mất gốc, tôi đã bênh vực ngài.
Nhưng việc này…
Gì cơ?
Kính trọng tên cặn bã này
kẻ đã tàn sát tổ tiên chúng ta
và rồi hứa hẹn không đổ máu
khi ngài sẵn sàng đưa người Hy Lạp ra trước mũi kiếm.
Ở Granicus? Ở Halicarnassus…
- Ôi, im đi, Ptol… - Cái gì?
Ngài sẽ không có gì cơ?
Dân chúng ta đã trả thù cho chế độ chuyên chế hàng thế kỷ?
Vì tôi đang nói với ngài,
đó là lý do duy nhất mà binh lính của ngài
chiến đấu, đổ máu và chết nhân danh ngài.
Để trả thù cho đến khi ân đền oán trả!
Và chính anh sẽ đảm bảo điều đó không xảy ra nữa, người anh em!
Rằng người Babylon có sự bảo vệ của ta.
Nghe ta nói không?
Vì giờ,
tất cả những thứ này…
Đây là đế chế Macedonia.
Và chúng ta…
Chúng ta đều là người bản địa.
Darius chưa nghĩ rằng
mọi chuyện đã kết thúc với ông ta.
Nếu ông ta có thể tự tìm đến
các tỉnh phương Đông,
địa hình đó sẽ khiến Alexander khó mà đi theo ông ta.
Họ đi xa hơn và xa hơn mãi về phía đông
cho đến khi họ bắt đầu tiếp cận
nơi mà giờ là biên giới với Afghanistan.
Giờ ta đang đi đâu đây?
Hắn bị phát hiện đang đi về phía đông đến dãy Hindu Kush.
Vậy ta lại đuổi theo Darius à?
Alex, hắn đã bị kìm hãm.
Hắn bất lực. Alex.
Việc này thành nỗi ám ảnh rồi.
Nếu hắn đến được Bactria, ta có thể mất hẳn dấu hắn.
Alex. Nó trở thành…
BACTRIA TRUNG TÂM CHÂU Á
Tham vọng của Darius vào lúc này là
mở một
chiến dịch du kích kéo dài chống lại Alexander.
Với sự hậu thuẫn của Bessus, binh lính của Bessus, và lính đánh thuê,
họ có thể bám trụ ở vùng núi
suốt hàng tháng, thậm chí hàng năm.
Alexander đang nhắm tới chúng ta.
Một tiểu đoàn nhỏ đã được phát hiện cách đây vài giờ.
Việc này không hồi kết.
Hắn sẽ giết sạch ta.
Không cần phải phản bội.
Tin ta đi.
Giờ ta biết rồi.
Nhìn kìa, Bessus.
Cứ…
nhìn đi.
Thật là một ý tưởng tuyệt vời.
Một đế chế được xây dựng trên sự thật…
danh dự.
Một nền văn minh.
Và nó chỉ cần một người trông nom…
người sẽ trung thành với nó.
Điều thúc đẩy Bessus làm việc này
là lòng tham cá nhân, quyền lực cá nhân,
sự hoàn toàn không hài lòng
với Darius.
Và kẻ trung thành nhất với ông a đã giành mọi thứ về mình.
Giờ, khi Alexander nghe về những sự kiện này
từ các trinh sát,
ông ấy bị sốc.
Vậy là chúng ta có hành trình xuyên đêm tuyệt vời này
khi Alexander và người của mình
cưỡi ngựa liên tục 18 tiếng
cho đến khi họ bắt kịp.
Họ có thể thấy đoàn đưa tang Darius ở phía trước.
Đây không phải cách một vị vua qua đời.
Ông ta từng là vua của các vị vua,
và ông ta xứng đáng với sự tôn trọng phù hợp.
Binh lính, đưa xác ông ta đi.
Nếu Alexander sống theo kịch bản của đời mình,
có lẽ ông ấy sẽ không viết vào
rằng Darius bị người khác giết
vì, đối với ông ấy,
khoảnh khắc ông ấy tiếp quản đế chế đường đường chính chính
lẽ ra nên là khi ông ấy giết Darius.
Bessus sau đó bị xử tử
theo lệnh của Alexander
vì, dĩ nhiên, Bessus là kẻ giết vua,
và bạn không thể bỏ qua điều đó,
vì nếu không, Alexander cảm thấy
kẻ khác sẽ làm điều tương tự với mình.
Khi nghĩ về điều đó, cuộc chiến của Darius chống lại Alexander
đã kết thúc rất bi thảm đối với ông ta.
Ông ta mất vợ,
mất bạn bè và cố vấn trưởng,
và cuối cùng, Darius III mất mạng.
Cơ bản, Alexander dùng cái chết của Darius như một hình thức tuyên truyền.
Ông ấy tôn trọng thi thể Darius.
Ông ấy đang cố chứng tỏ mình là người thừa kế hợp pháp, đáng kính.
Ông ấy không đáng phải chết trong một cái mương bẩn thỉu.
Và có lẽ ta đã đẩy ông ấy đến đó.
Không.
Ông ấy tự đẩy mình đến đó.
Những gì ngài làm là trả thi thể ông ấy về cho tôi.
Và vì điều đó…
tôi rất cảm kích.
Với cái chết của Darius,
Alexander có thể tự xưng
là Vua Ba Tư một cách chính thống.
Alexander đang ở đỉnh cao.
Chỉ trong sáu năm ngắn ngủi,
ông ấy đã từ một hoàng tử Macedonia
thành vua của gần như cả thế giới.
Vua Ba Tư.
Không có lời khen nào lớn hơn.
Một người đàn ông đáng kính
và một đối thủ đáng gờm.
Sang một trang mới.
Đối với chúng ta nữa.
Cuối cùng cũng có thể về nhà.
Nếu không thì sao?
Trong cái chết, Darius đã chỉ đường cho ta đi tiếp về phía đông.
Thần Zeus không gửi dấu hiệu
rằng lời kêu gọi thiêng liêng của ta vẫn chưa được thực hiện,
rằng các cuộc chinh phạt của ta chưa hoàn thành?
Ta cần tạo ra một đế chế làm lu mờ tất cả những đế chế khác.
Nơi ta có thể thoát khỏi xung đột này.
Sống mãi.
Như Homer từng nói,
"Không có dấu vết tuổi tác,
bất tử".
Ôi, Heph thân mến.
"Nhưng số phận của cái chết đang chờ ta".
"Nên hoặc ta cho kẻ thù vinh quang…"
"Hoặc giành lấy nó về mình".
Tìm Ptolemy đi.
Parmenion nữa, nếu ông ta không say xỉn.
Thật ra, hãy triệu tập tất cả tướng lĩnh.
Ta có một thế giới phải chinh phục.
Và thế là cuộc chiến giữa hai người đàn ông sẽ tiếp tục.
Nhưng không phải như ta thấy bây giờ,
một trận chiến giữa Alexander và những kẻ ông ta có thể chinh phục,
mà là cuộc chiến trong chính Alexander.
Hai mặt của vị thần sống.
Một cuộc xung đột sẽ thực sự định hình thế giới về sau,
sẽ xây dựng một thành phố tồn tại hàng thiên niên kỷ
và ám ảnh mọi người đến tận cùng thời gian.
Di sản của Alexander tồn tại theo nhiều cách,
nhưng rõ ràng nhất và thanh lịch nhất
là thành phố Alexandria mà ông ấy thành lập hơn 2.000 năm trước.
Tiến sĩ Pepi Papakosta đã tìm thấy nơi có vẻ là Đường Hoàng gia
và cả phần còn lại của một tòa nhà hoành tráng.
Xung quanh tòa nhà lớn này,
Tiến sĩ Pepi đã tìm thấy một loạt đồ vật.
Đây là đèn dầu từ thời Alexander.
Chúng tôi tìm thấy hàng trăm chiếc đèn này ở khu vực này.
Cái nhỏ này là để dâng lên các vị thần
liên quan đến việc sử dụng tòa nhà này.
Cách mà ngày nay người ta đến nhà thờ và thắp nến,
người ta từng dâng một ngọn đèn dầu cho Alexander.
Chúng tôi thấy dấu hiệu của lửa,
và điều đó có nghĩa đó là một vật thể mà người ở đây từng sử dụng.
Người dân ở Alexandria tôn thờ Alexander,
hy vọng ông ấy có thể bảo vệ họ khỏi cái ác.
Ông ấy được coi là một vị thần.
Trong khu vực khai quật, chúng tôi tìm thấy rất nhiều lễ vật.
Người ta từng dâng lên Alexander những bức tượng nhỏ
có lẽ để giải quyết vấn đề của họ.
Họ đã già. Họ bị bệnh.
Việc chúng tôi tìm thấy rất nhiều lễ vật ở đây
nghĩa là mọi người đến đây để được giúp đỡ.
Người ta vẫn đang tìm mọi dấu vết có thể về con người thực của ông ấy.
Thứ tối quan trọng, dĩ nhiên, là mộ ông ấy.
Nó nằm ở Alexandria ư? Nó vẫn còn tồn tại chứ?
Tôi nghĩ đó là câu hỏi triệu đô.
Tìm thấy Alexander trong quan tài với kho báu quý giá quanh người…
Ôi Chúa ơi. Nếu chúng tôi tìm được,
nó sẽ là khám phá vĩ đại nhất trên toàn thế giới.
Mộ của Alexander sẽ không giống những gì ta nghĩ về một lăng mộ.
Sẽ hoành tráng hơn nhiều.
Nó sẽ giống như một lăng tẩm lớn.
Theo các nguồn tài liệu cổ xưa,
ta biết mộ của ông ấy được nhìn thấy cho đến năm 300 sau Công nguyên.
Vào cuối thời cổ đại, Alexandria là nơi xảy ra chiến tranh liên miên.
Nó đã bị tấn công nhiều lần bởi các nhóm Cơ đốc giáo,
sau đó là những kẻ xâm lược Ả Rập.
Alexandria của Alexander Đại Đế
đã bị đánh, bị vùi dập, bị chia cắt và bị tàn sát.
Vậy là ta mất dấu thi thể. Không biết nó có bị phá hủy hay không.
Tôi tin rằng nó đã được bảo vệ. Nó đã được giấu đi.
Nên đó là lý do tôi hy vọng thi thể, cỗ quan tài,
vẫn tồn tại đâu đó quanh đây.
Có một điều thú vị khác, đó là một đường hầm
với mái dốc tuyệt vời.
Đây có thể là một phần của hệ thống nước cho thành phố Alexandria.
Chúng tôi đã dọn một con đường
cách bên ngoài ba mươi lăm mét.
Tôi đang kết thúc công việc khai quật bên trong đường hầm,
và thật bất ngờ vì chúng tôi tìm thấy một bức tường nhân tạo.
Tôi tự hỏi tại sao họ làm tường bên trong đường hầm
và tại sao không sử dụng một đường hầm sẵn có
để giấu thứ gì đó có giá trị.
Có một tiền lệ về việc các kho báu được cất giấu,
và trên thực tế, ở Alexandria,
bức tượng có kích thước thật của Bò Apis đã được tìm thấy gắn trên tường.
Và vậy nên, đằng sau bức tường mà Pepi đã tìm ra,
ai biết được ẩn giấu kho báu nào.
Mong muốn của tôi là tìm được thứ gì đó quan trọng cho thấy chúng ta đang ở đâu,
nhưng điều tôi muốn hơn cả là tìm thấy mộ của Alexander.
Ta phải đi tiếp. Ta phải đi khai quật.
Không dễ dàng, và tôi hy vọng rằng, cuối cùng,
chúng tôi sẽ có điều bất ngờ mà chúng tôi đang chờ đợi.
Tôi rất ngưỡng mộ sự nhiệt tình của Pepi
và cam kết của cô ấy với dự án này,
và tôi thật lòng hy vọng
cô ấy tìm ra thứ mình đang tìm.
Nhưng với tôi, bạn biết đấy, Alexander chưa từng đi xa
vì chúng ta gặp ông ấy suốt.
Ta thấy ông ấy trong truyền thuyết và thần thoại,
và ông ấy cũng truyền cảm hứng cho rất nhiều người.
Alexander thu hút trí tưởng tượng.
Ông ấy là khoảnh khắc chói sáng của lịch sử.
Và tôi nghĩ ông ấy là một trong những anh hùng của lịch sử.
Chúng ta sẽ chiến đấu vì Macedon,
và đặt trái tim mình vào đó!
Rõ ràng ông ấy là một người lính rất có năng lực.
Ông ấy cũng đòi hỏi sự trung thành.
Chỉ…
cần vậy thôi.
Ông ấy có sức hút nhất định.
Ông ấy là một kẻ cơ hội.
Ông ấy là một chàng trai trẻ quyết tâm,
tham vọng và một sức hút để khiến mọi người đi theo.
Những gì ông ấy đạt được trong đời dường như là không thể.
Có vẻ như là điều mà chỉ một anh hùng bước ra
từ truyền thuyết mới làm được, vậy mà ông ấy làm được.
Và chúng ta phải nhắc nhở bản thân
rằng ông ấy là một người phàm thực sự đã sống, hít thở.
Câu chuyện của Alexander còn lâu mới kết thúc.
Trong bảy năm tới,
ta sẽ thấy ông ấy bắt đầu một cuộc phiêu lưu tuyệt vời.
Ông ấy sẽ đi thực hiện sứ mệnh
xác thực ý tưởng về sự thần thánh của mình,
nhưng hơn thế nữa, ông ấy gặp một kẻ thù khác.
Đây không phải kẻ thù giống Darius III,
vì kẻ thù mà ông ấy phải đối mặt, gặp gỡ và chiến đấu
là chính bản thân ông ấy.
Là Alexander kia.
Biên dịch: Chung Pham