Ik ben de jongste van vier kinderen.
En we hadden een ladder die naar de zolder leidde.
De zolder was de speelkamer.
Daar kwam de verbeelding om de hoek kijken, de verzonnen verhalen.
Ik wilde met mijn zussen en broer spelen.
Maar ik mocht nooit iets zeggen.
Daarom was ik altijd het huisdier van het gezin.
Maar ik had zo veel emotie...
...en wilde gehoord worden als de jongste.
Toen ik zeven of acht was, ging ik op kamp met mijn vrienden.
We speelden drie musicals per zomer.
Dat deed het 'm voor mij.
Ik vond het geweldig een ruimte te hebben waar ik werd gezien en gehoord.
Altijd aan het optreden en heel overdreven.
En ik dacht: dit kan ik als beroep doen.
Het was geweldig.
De meeste superhelden beginnen vanuit iets heel traumatisch.
Wanda Maximoff. Wees sinds haar 10e, toen een granaat hun flatgebouw liet instorten.
Iets wat ze gebruiken en overwinnen.
En dan worden ze een heldenversie van zichzelf.
Maar ze zijn altijd nog kwetsbaar.
Het idee heerst dat kwetsbaarheid niet heldhaftig is.
Maar Wanda Maximoff, de Scarlet Witch, is zo'n gekwelde en tragische heldin...
...en toch is ze een enorm krachtig personage.
Wanda in het Marvel Universe...
...is een van de sterkste superhelden ooit.
Haar kwetsbaarheid en haar emoties maken haar juist het krachtigst.
We zien dat gevoelens goed zijn.
Je hebt me alles afgenomen.
En soms is het leven niet makkelijk. Het kan heel turbulent zijn.
Maar alles wat je nodig hebt, zit in je.
We zijn de bron van onze eigen kracht. Trauma overkomt ons allemaal.
Dat hoort bij het leven.
We kunnen de doden niet terughalen. Hoe verdrietig we ook zijn.
Maar we kunnen het verwerken.
Ik ben ook een dierbare kwijtgeraakt.
De personages hebben extreme problemen.
Ik kan die pijn niet meer beheersen. En dat wil ik ook niet.
Maar we kunnen hun motivatie nemen...
...en in onze levens toepassen en dat geeft ons kracht.
Er is iets aan de kracht van 'ik kan het' wat een belletje doet rinkelen.
En dan staat je superheldin voor de deur.
Wie is Wanda Maximoff?
Het antwoord is heel ingewikkeld. Het eenvoudigste is...
Wanda heeft een extreem traumatische kindertijd gehad.
Ze werd geradicaliseerd en kreeg de kracht van de Mind Stone.
Wanda Maximoff komt uit een verzonnen, Oost-Europees land, Sokovia...
...die haar ouders al vroeg heeft verloren door een Stark-bom.
Dus zij ziet Tony Stark, Iron Man, als een van de ergste mensen op aarde...
...en biedt zich aan voor een programma waarbij op haar wordt geëxperimenteerd...
...zodat ze mogelijk haar ouders' dood kan wreken met haar broer.
Als we Wanda voor het eerst zien in de films, hoort ze bij Hydra.
Er wordt op haar geëxperimenteerd in hun faciliteit met haar broer.
Ze wordt weergegeven als een eng...
...superkrachtig, gothic meisje met telekinetische krachten.
Maar als ze beseft dat Ultron haar manipuleert...
Je zei dat we de Avengers gingen vernietigen, de wereld verbeteren.
Die wordt ook beter.
Als iedereen dood is?
Ze bedenkt zich en sluit zich aan bij onze helden en komt bij de Avengers.
Dan sterft haar broer...
...die alles voor haar is.
Hij was haar laatste band met haar menselijkheid.
Dus de Avengers worden een surrogaatfamilie voor haar.
Ze moet veel verdriet en trauma verwerken...
...die ze heeft opgelopen als ontheemde persoon.
Maar ze kan vooruit blijven gaan.
Alleen niet als volledige versie van zichzelf.
We zien haar bijna als een kwetsbaar meisje dat haar kracht moet vinden.
Het maakt niet uit wat je gedaan hebt of wat je was.
Als je naar buiten gaat, ben je een Avenger.
Het is een personage met een enorme evolutie.
En Elizabeth was de perfecte persoon om dat te spelen...
...want ze heeft zo veel diepte en complexiteit als actrice...
...en kwetsbaarheid.
Maar hoe het personage zich heeft ontwikkeld, had ik nooit verwacht.
zij: een magische griet in een kleinsteedse kiet
hij: haar manlief en deels apparaat
ben je benieuwd hoe het hen daar vergaat?
WandaVision was een prachtige kans zo veel andere kanten van haar te zien.
Is dat...? - Ze lijkt er wel op.
Jij bent zo snel...
In WandaVision is ze...
...grappig en maf en lief en charmant en sprankelend.
Het voelt echt heel raar. Een beetje fladderend.
Waarom moesten jullie leren lopen?
Ik mocht eindelijk grappig zijn.
Jullie mogen je eigen conclusies trekken, maar zo zit ik erin.
Wanda probeert letterlijk haar verdriet te ontlopen via televisie.
Een droomwereld waarin ze haar verdriet niet onder ogen hoeft te komen.
Niks. Nul. Noppes.
Ze houdt een hele stad gevangen in een sitcom.
Waar kijken we naar? - Het is een sitcom.
Haar troost zijn de tv-series die ze als kind geweldig vond.
En doordat ze zulke sterke, bovennatuurlijke krachten heeft...
...kan ze die troost letterlijk laten ontstaan.
We leven op een roze wolk.
Het is het ambitieuste concept dat maar mogelijk is.
Het beslaat decennia. Het zijn sitcoms. Het is ongelofelijk.
Wat zijn het?
Waar de steen me voor waarschuwde.
In superheldenfilms staat elke keer alles op het spel.
De wereld gaat eraan of computers nemen de macht over.
Er is altijd iets enorms.
Maar de echt menselijke ervaring van verliefd worden...
...en een partnerschap en comfort vinden...
We hadden beter in bed kunnen blijven.
...is zo'n basisverlangen en -behoefte.
Dat element haalden we uit de films...
...en vergrootten we uit voor WandaVision...
...en dat maakten we de relatie waar het om draaide.
We wilden dus geen planeet redden...
...maar probeerden die relatie te redden.
We wilden wat meer van haar persoonlijke reis laten zien...
...en hoe die zich kan ontwikkelen met Vision.
Bedankt dat je me tegemoet komt en deze belachelijke uitrusting draagt.
Ik weet toch dat je op Mexicaanse worstelaars valt.
In de comics was Wanda Maximoff een mutant.
Ze werd geboren met de kracht waarschijnlijkheid te manipuleren. Bizar.
Dus ze stond er een beetje buiten, met mensen die haar niet vertrouwden...
...en die niet begrepen hoe ze heldhaftig kon zijn...
...terwijl ze niet het hardst sloeg of uit haar handen schoot.
Later, bij de Avengers, begrepen mensen niet...
...hoe ze een relatie met Vision kon hebben, want hij was een synthezoïde.
In de comics is Wanda en Visions relatie...
...een groot deel van het verhaal dat we wilden vertellen.
Dus het was opwindend dat ik dat deed met WandaVision...
...en dat we recht konden doen aan de comics.
TOEN WANDA VISION ONTMOETTE
Ik vond het geweldig Wanda Maximoff te zien...
...in zo'n bloeiende, liefdevolle relatie met Vision.
Ik vond het geweldig haar te zien als moeder.
We mogen even met haar in een bubbel leven...
...die ze nooit heeft kunnen beleven.
Wanda Maximoff krijgt haar eigen ruimte in het Marvel Cinematic Universe.
En wij zien hoe een ideaal leven voor Wanda en Vision eruitziet.
Via Vision heeft ze troost gevonden...
Ik ben opgewonden, blij.
...na het verlies van haar ouders en haar broer.
Het idee dat familie haar ultieme behoefte is...
...is de reden voor WandaVision.
Ik weet nog, als ik die films keek...
Ik heb nooit eerder iets gegeten, dus...
Mag ik? - Ga je gang.
...en die kleine momenten tussen hen zag...
...dat ik zo met hen meeleefde te midden van al die chaos.
Wat is er?
De ironie ontgaat me niet dat de menselijkste Avenger de androïde is.
Het spijt me.
Zijn puurheid en kwetsbaarheid zijn zo teder.
Dus ik vond het geweldig deel uit te maken van iets...
...wat die kleine momenten uitvergrootte.
De verhaallijn van Wanda en Vision in de films en in de serie...
...is het liefdesverhaal van mensen die elkaar vinden in het anders zijn.
Als Vision haar wordt ontnomen aan het eind van Infinity War...
...begrijp je ook de psychologie die haar in WandaVision duwt.
Het was het ultieme verlies voor haar.
Na het verlies van haar ouders en van haar broer...
...werd Vision, die haar had geholpen houvast te vinden, van haar weggerukt.
Op dat moment had ze echt niets meer.
We wisten dat WandaVision het verhaal van Wanda's verdriet zou zijn...
Maar wat is rouw anders dan volhardende liefde?
En we wilden haar de Scarlet Witch zien worden.
Om dat te doen...
...hebben we de afleveringen opgezet volgens de fases van rouw.
ONTKENNING
Een bijzondere dag.
Of avond. - Heel belangrijk.
Voor ons. - Uiteraard.
Je bent echt heel elegant.
Dank je, liefste.
Het is gestopt.
De eerste drie afleveringen zitten in de ontkenningsfase.
Fijne dag.
Vooral de eerste aflevering in de jaren 1950.
Het was optimistisch na de oorlog en het ging puur om het uiterlijk...
...en Wanda hoefde totaal niet de diepte in te gaan.
Als je kijkt naar series als The Dick van Dyke Show...
...en Bewitched...
...zie je stellen met een luchtige, sexy onschuld.
En we zien Wanda en Vision ontspannen en verliefd en ongehinderd.
Je was fantastisch, Glamour. - Jij ook, Illusion.
Er zit een mate van ontkenning in.
Ik heb alles onder controle.
Wanda creëert een veilige plek...
...waar ze het leven kon leiden dat ze volgens haar verdiende.
Welkom thuis.
Zullen we vanavond thuis blijven?
Als ik mijn eigen wereld kon creëren en even gelukkig kon zijn...
Zou iedereen dat niet doen?
We wilden Wanda respecteren door haar mentale gezondheid serieus te nemen.
Dus we lieten een rouwtherapeut met de schrijvers van de serie praten...
...wat enorm hielp om het verhaal van Wanda's pijn...
...gelaagd te maken.
Het helpt enorm als mensen achter de schermen zich herkennen in je personage.
Teyonahs personage, Monica Rambeau, verliest haar moeder natuurlijk.
Als we Monica voor het eerst zien, probeert ze te verwerken...
...hoe het is haar moeder te verliezen.
Dr. Highland. - Ik kan het niet geloven.
Waar is m'n moeder?
Je moeder is gestorven.
De kanker is teruggekomen.
Hou even op zeg. M'n moeder is Maria Rambeau.
Ik heb een heel hechte band met mijn moeder...
...en ze is zo'n beetje mijn beste vriendin.
Ik kan me mijn leven niet voorstellen en dingen die ik heb meegemaakt...
...zonder haar steun en liefde.
Maar hoe Monica zich voelt na het verlies van haar moeder...
Zij wil alleen maar terug aan het werk.
Monica Rambeau, S.W.O.R.D.
Ze wil niet te diep wegzakken in het verlies.
Ze plaatst alles in hokjes.
Ze zegt: Dat handel ik wel af, maar nu heb ik andere dingen te doen.
Maximoff gelokaliseerd.
Goed gedaan.
Ze verwerkt haar verdriet ook door Wanda te helpen...
Hier kapitein Monica Rambeau. Kun je me horen?
...door de stem van de rede voor haar te zijn.
Ik wil met je praten. Meer niet.
Ze zijn allebei in ontkenning...
...en proberen te negeren wat ze echt nodig hebben.
Dat is een belangrijk thema. Uitzoeken wat je nodig hebt.
WOEDE
Wie ben jij?
Wanda is heel goed in woede.
Aan het eind van aflevering drie ziet Wanda Monica als bedreiging.
Wanda voelt zich bedreigd zodra ze moeder wordt.
Wanda...
Ze wordt echt een moederbeer.
En iedereen die een bedreiging zou kunnen vormen voor haar en haar gezin...
Vergeet het maar.
Je bent zeker niet m'n vriendin.
En in aflevering vier schopt ze Monica uit de betovering die ze heeft gecreëerd.
Maar wat Wanda niet besefte...
...was dat Monica Rambeau, degene die ze het meest vreesde...
...de vrouw was die haar ware bondgenoot was.
Maar haar beoordelingsvermogen werd vertroebeld door woede.
Maar Monica blijft proberen een bondgenoot voor haar te zijn.
Wat onuitgesproken blijft, is de pijn van verlies van hen allebei.
En die schept echt een band tussen Monica en Wanda.
ONDERHANDELEN
Aan het eind van aflevering vijf...
...wil Wanda dat de dingen blijven zoals ze zijn.
Het grote onderhandelingsmoment is als ze de betovering uit stormt...
Is deze van jullie?
...en Hayward confronteert.
Blijf weg van mijn thuis.
Laat mij met rust, dan laat ik jullie met rust.
Was het maar zo simpel.
Ze wil alles hebben.
Je houdt een stadje in gijzeling.
Ik ben niet degene met wapens, directeur.
Maar het is niet dat ze geen grip heeft.
Ze heeft alles juist heel goed onder controle.
Wat heb jij me dan te bieden?
Door te onderhandelen...
Wat wil je?
...probeert Monica bij haar te komen met zo min mogelijk impact en verwoesting.
Het gaat om echt begrijpen wat er met mensen aan de hand is...
...en de dingen proberen te ontwarren.
Ik wil je helpen.
Monica komt naar haar toe en zegt: Laat me je helpen.
En dat is niet wat Wanda wil.
Wanda. - Niet schieten.
Ze rouwt.
En ze wil niet accepteren dat deze vrouw haar mogelijk kan helpen.
Dus ze gaat terug naar de veilige ruimte die ze heeft gecreëerd.
DEPRESSIE
We hebben het allemaal meegemaakt, toch?
Dat onze angst en woede de overhand kregen...
...zodat we de grenzen van de namaakwereld die we maakten, oprekten.
We hadden veel plezier met aflevering zeven...
...waarbij we de stijlfiguren van depressie gebruikten.
Ze is in pyjama en haar haren zitten slordig.
Ze eet en ze kijkt tv.
Al die kenmerken van iemand die is gedumpt en op instorten staat.
Ik kan opstaan, maar daar heb ik gewoon geen zin in.
Maar de onderliggende boodschap is veel dieper.
Wie heeft die momenten van depressie of angst of pijn niet meegemaakt?
Het is vast zo'n typische maandag. Ja, toch?
En vanbinnen zijn ze anders dan hoe ze zich aan de buitenwereld tonen.
Het is zo menselijk.
Je ziet hoe kwetsbaar ze is, hoe fragiel ze is.
Ik mankeer niks. Helemaal niks.
Ik mankeer niks.
Iedereen maakt verlies mee...
Ik mankeer niks.
...en dat zo intiem onderzoeken...
...vond ik heel bevrijdend.
M'n vader stierf bijna zeven jaar geleden aan kanker...
...dus ik wist hoe moeilijk het was dat mee te maken.
Je verliest een stukje van jezelf en je implodeert een beetje.
We kennen allemaal dat gevoel van eenzaamheid of verlatenheid...
...in verschillende aspecten van ons leven.
En het gevoel dat de vaste aarde onder je wegvalt.
ACCEPTATIE
Haar acceptatie komt als Agatha haar...
...de kans biedt te leven zonder pijn.
De naam is Agatha Harkness. Fijn je eindelijk te ontmoeten, lieverd.
Wat ik zo briljant vond, was dat we zagen...
...dat Agatha eerst een personage genaamd Agnes speelde...
...de typische, nieuwsgierige buurvrouw die we in sitcoms zien.
In alle sitcoms.
Hallo.
Hallo, mensen.
Hoi, Agnes, kom binnen.
Het was heel leuk en uitdagend Agatha te schrijven.
Dat je moet struikelen als je binnenkomt zodat hij je kan opvangen.
Want ze is een mentor en een schurk en een vriend.
En we tonen haar als Agnes, de vriend die er is en altijd komt helpen.
Tante Agnes is er en ik ken wel een paar trucjes.
Zullen we mama even wat tijd voor zichzelf geven?
Maar dan zie je dat ze net een succubus is...
...constant op zoek naar meer kracht.
Agatha Harkness is een eeuwenoude heks...
...die te horen kreeg dat ze slecht was.
Je hebt je kring verraden.
Alsjeblieft, ik kan wel goed zijn.
Nee, dat kun je niet.
En wat gebeurt er met een wezen...
...dat te horen krijgt dat het onwaardig is?
Natuurlijk wordt het deze persoon.
Iedereen kan zich daar vast in herkennen...
...die, zoals ik, zichzelf raar vind.
Als kind in Cleveland twijfelde ik heel erg aan mezelf.
Maar ik wist dat ik acteur zou worden.
Ik voelde me het grootst, mooist en krachtigst...
...en het meest mezelf als ik optrad.
En bereik hebben en een stem en kracht...
...was heel opwindend aan deze rol.
Ik denk dat Agatha zichzelf zag als de krachtigste heks ooit...
...totdat die jonge uitslover opdook...
...die een wereld had gecreëerd en honderden mensen gevangenhield.
Ze is jaloers en probeert te ontdekken hoe ze dat deed om het te stelen.
Dacht je nou echt dat jij het enige magische meisje in de stad was?
Uiteindelijk toont Agnes zichzelf als Agatha aan Wanda.
Ik wil dat je me vertelt hoe je het deed.
Ik heb helemaal niks gedaan.
Van Agatha krijgt Wanda kennis en hulpmiddelen...
Je stort nog liever in dan de waarheid onder ogen te zien.
...die haar helpen haar verdriet te verwerken.
Ouders dood, broer dood, Vision dood.
Wat gebeurde er toen hij er niet was om je uit de duisternis te trekken, Wanda?
Ik kan dit niet meer. - Kom op, Wanda.
Je bent er bijna.
En een van haar hulpmiddelen is de Darkhold.
Wist je dat er een hoofdstuk aan jou is gewijd in de Darkhold?
Dat is het Boek der Verdoemden.
En daar leert Wanda van.
Jouw krachten zijn sterker dan die van de Grote Tovenaar.
Ik ben geen heks. Ik betover niks.
O, nee?
Ze kende haar krachten niet. Ze waren uit de hand gelopen.
En ze moet in zichzelf kijken om dat op te lossen...
...als de Darkhold haar leert...
...dat ze een bubbel heeft gecreëerd om haar verdriet uit de weg te gaan.
We voelen jouw pijn. - Jouw verdriet vergiftigt ons.
Laat ons gaan.
Als Wanda beseft dat zij de realiteit heeft gemaakt...
...kan ze dat niet vergeten.
En we volgen haar bij de zelfontdekking.
Ze moet kiezen tussen de nepwereld die ze heeft gecreëerd...
...en de veiligheid en het geluk van onschuldige mensen.
En Wanda Maximoff is in de kern een held.
Ik zal jullie laten gaan. Echt waar.
Ze omarmt haar kracht...
...en omarmt dat deel van haar waarvoor ze wegvluchtte.
Dat is haar acceptatie.
De les is dat je misschien meer kracht hebt dan je denkt.
Dat is Wanda's verhaallijn.
En pas als ze beseft dat de kracht in haar zit...
...kan ze de kracht beheersen.
En dan wordt ze de Scarlet Witch.
We moeten allemaal ons verdriet onder ogen komen...
...maar dit maakt je sterker.
Ik heb ook verliezen gekend.
En er zijn twee manieren om ermee om te gaan. Je gaat omlaag of omhoog.
En zij werd sterk door dit te erkennen...
...zodat ze de Scarlet Witch kon worden.
Na deze nieuwe ontdekking over haar mythologie...
...dat ze een heks is...
...zien we haar in Doctor Strange.
De Darkhold.
Ken je de Darkhold?
Het is het Boek der Verdoemden.
De Darkhold liet me de waarheid zien.
In Doctor Strange in the Multiverse of Madness...
...is die kracht nog meer gegroeid sinds ze de Darkhold las.
Als jij wist dat er een universum was waar je gelukkig bent...
Chocolade.
...zou jij er dan niet naartoe gaan?
Ze wil die gezinskern terug die ze had gecreëerd in WandaVision.
Ik ga deze realiteit verlaten...
...voor een waar ik met m'n kinderen kan zijn.
Hier gebruikt ze de meeste kracht...
...tot dan toe.
Uit liefde voor haar kinderen.
Op een negatieve manier...
...kan Wanda Maximoff worden teruggebracht tot vrouwelijke hysterie.
Maar ik zie haar verhaallijn liever...
...als één van mentale gezondheid.
We leven in een geweldige tijd waarin we mentale gezondheid omarmen...
...en het wordt minder taboe de bewoordingen te gebruiken...
...voor depressie en paniek en angst.
Naarmate we er meer verhalen over kunnen vertellen...
...kunnen de mensen die die dingen ervaren...
...misschien stoppen schaamte te voelen of isolatie.
En dat vind ik een heel belangrijk onderwerp...
...want het is overal en we zien het niet, omdat het privé is...
...maar je moet er met iemand over praten.
Het moet geen geïsoleerde ervaring zijn.
HELDEN DIE KRACHT GEVEN
Ik ben dr. Janina Scarlet. Klinisch psycholoog, auteur en fulltime geek.
En mijn favoriete personage in het MCU is Wanda Maximoff, de Scarlet Witch.
Toen ik klein was, woonden mijn familie en ik in Oekraïne...
...en ik werd blootgesteld aan straling van Tsjernobyl.
Ik heb mijn kindertijd veel in het ziekenhuis doorgebracht...
...en wist niet of ik volwassen zou worden.
Toen ik twaalf was, konden mijn familie en ik naar de VS emigreren...
...als geheime vluchtelingen om te ontkomen aan geweld.
Ik had gezondheidsproblemen gehad, pestgedrag ervaren, antisemitisme.
Ik was dat vreemde, rare kind dat er niet echt bij paste.
Ik dacht dat ik de enige was met PTSS en depressie en angst...
...maar ik kende die termen niet...
...want niemand praatte over mentale gezondheid.
Dus ik raakte enorm gefascineerd door Wanda...
...toen ik Age of Ultron zag.
Hoe zij met trauma en verdriet omgaat, was heel herkenbaar voor me.
Net als Wanda...
...moest ik leren dat we alleen kunnen genezen als we onze emoties verwerken.
En net als voor Wanda was dat een heel pijnlijke les voor me...
...maar een levensveranderende.
Wat ik vaak doe, is mijn cliënten vragen wie hun favoriete superheld is.
En of dat personage verlies, verdriet of trauma heeft meegemaakt...
...waar zij zich in herkennen.
Want beseffen dat er minstens één andere persoon is...
...of een fictieve persoon, die iets soortgelijks heeft meegemaakt...
...kan diegene zich minder alleen laten voelen.
En het kan mensen helpen begrijpen dat hun traumatische ervaring...
...slechts een oorsprongsverhaal is. Alle andere levenskeuzes zijn aan ons.
Zien hoe Wanda de Scarlet Witch werd, was een belangrijke herinnering...
...dat mijn identiteit ook was veranderd van het stille meisje dat ik was...
...in de vrouw die ik nu ben.
En dat ik mijn eigen superkracht kon ontdekken...
...zodat ik anderen kan helpen hun superkrachten te ontdekken.
Ik denk dat de meeste mensen zich wel in een specifieke superheld herkennen.
Ik denk dat dat de kracht van superhelden is.
Als WandaVision kijken...
Dat is beter.
...en die vrouwen in die rollen zien...
...mensen door een zware tijd heeft geholpen...
...of heeft geholpen hun eigen kracht te vinden...
...of niet bang te zijn vreemd te zijn of zich open te stellen...
...of te zijn wie ze zijn, hun prachtige, hele ik...
...zal ik het nooit vergeten. Dat blijft voor altijd in mijn hart.
Superhelden hebben niet altijd succes en maken niet altijd de juiste keuzes.
Maar zien hoe iemand haar kracht voor het goede gebruikt...
...is zo belangrijk om tot je te nemen en na te streven.
Door dit personage te spelen...
...heb ik letterlijk gezien hoe een jonge vrouw een vrouw werd...
...met emotionele groei...
...acceptatie en zelfliefde.
En ik denk dat we op verschillende manieren...
Ik hou van je.
...iets in Wanda's reis herkennen.
Vertaling: Mijke Smits-de Wit