ใต้เกลียวคลื่น
มีสิ่งมีชีวิตลึกลับอาศัยอยู่
ซึ่งเก่าแก่กว่าไดโนเสาร์
หมึกยักษ์
ผิดแผกจนน่าเหลือเชื่อ
เปลี่ยนสีได้ในพริบตา
แปลงร่างเป็นอะไรก็ได้แทบทุกอย่าง
มันคือเจ้าแห่งการปลอมตัวที่แท้จริงของโลกใบนี้
ตอนนี้เราค้นพบว่า
มันคือหนึ่งในสิ่งมีชีวิตที่ฉลาดที่สุดในโลก
สองปีที่ขลุกอยู่ในโลกของมัน เผยให้เห็นว่ามันใช้เครื่องมือ
ฉันตกใจมาก
กับระดับความซับซ้อนที่ฉันได้เห็น
คิดอย่างสร้างสรรค์
สื่อสารกับสายพันธุ์อื่น
และอาจจะฝันด้วยซ้ำ
บางครั้งฉันก็สงสัยว่าหมึกยักษ์ฝันถึงฉันหรือเปล่า
สงสัยว่าฉันคืออะไร ฉันเป็นใคร
เราเพิ่งจะเริ่มเข้าใจสิ่งที่มันจะบอกเรา
ฉันเพิ่งคุยกับหมึกยักษ์มา
"บรรยายโดยพอล รัดด์"
ลึกลงไปใต้ผิวน้ำของมหาสมุทร
หมึกยักษ์แปซิฟิกตัวเมีย
ปกป้องไข่ของมันอยู่ในถ้ำลับ
มันไม่ยอมทิ้งไข่ไปไหน
ไม่แม้แต่จะไปกิน
ไข่ต้องการการปกป้องจากมัน
มันดูแลไข่มานานกว่าเจ็ดเดือน
และค่อยๆ อดตาย
การดูแลลูกๆ ให้ปลอดภัย
จะเป็นสิ่งสุดท้ายที่มันจะทำ
หมึกยักษ์จิ๋วขนาดเท่าเมล็ดข้าวตัวนี้
จะออกไปสู่โลกเพียงลำพัง
โดยไม่ได้รู้จักแม่หรือพี่น้องของมัน
หมึกยักษ์เป็นสัตว์รักสันโดษที่สุดในธรรมชาติ
นักวิทยาศาสตร์เคยคิดเช่นนั้น
"นักสร้างเครือข่าย"
"เกาะลิซาร์ด ออสเตรเลีย"
ดร.อเล็กซ์ ชเนลล์ นักสำรวจเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก
ใช้เวลาหลายปีศึกษาจิตวิทยาสัตว์
เธอเชื่อว่าหมึกยักษ์ เป็นสัตว์สังคมมากกว่าที่เราคิด
เมื่อเราใช้เวลากับหมึกยักษ์
เราจะรู้สึกว่ามันอยากรู้เรื่องเรา
พอๆ กับที่เราอยากรู้เรื่องมัน
ตลอดการดำน้ำหลายชั่วโมง ทางตอนเหนือของออสเตรเลีย
เธอได้รับความไว้วางใจ
จากหมึกสายลายดาวตัวเมียขี้อายตัวหนึ่ง
มีช่วงเวลาระหว่างเรา
ที่มันคงตัดสินใจว่าฉันไม่เป็นภัยต่อมัน
และยอมให้ฉันตามมันไปทุกที่
อเล็กซ์ถึงกับตั้งชื่อให้มันด้วย
มันมีแผลเป็นเล็กๆ ใต้ตา ฉันเลยตั้งชื่อมันว่าสการ์เลตต์
แม้มันจะยอมรับอเล็กซ์
แต่หมึกยักษ์อย่างสการ์เลตต์ มักจะระแวงพวกเดียวกันเอง
พวกมันเป็นสัตว์รักสันโดษ
อันที่จริง หมึกยักษ์ที่บังเอิญเจอกัน
มักจะผสมพันธุ์
ไม่ก็กินกันเอง
หรือทั้งสองอย่าง
ฉะนั้นเมื่อหมึกสายลายดาวอีกตัว เข้าใกล้สการ์เลตต์
อเล็กซ์จึงกังวล
ฉันกังวลมาก
เพราะเราไม่มีทางรู้ว่า เรื่องพวกนี้จะกลายเป็นยังไง
พวกมันประเมินกันและกัน เปลี่ยนสีผิวให้เข้มขึ้นทั้งคู่
ซึ่งมักเป็นสัญญาณของความก้าวร้าว
สการ์เลตต์ต้องหาคำตอบว่าผู้บุกรุกต้องการอะไร
และมีวิธีเดียวที่จะทำได้
สิ่งที่แปลกมากๆ เกี่ยวกับหมึกสายลายดาว
คือพวกมันต้องสัมผัสกัน เพื่อดูว่าอีกตัวต้องการอะไร
สการ์เลตต์ใช้ปุ่มดูด
ที่ไวต่อสัมผัสมากกว่าปลายนิ้วมนุษย์ถึง 25 เท่า
จับมือกับหมึกแปลกหน้า
มันเป็นตัวผู้ที่กำลังหาคู่
สการ์เลตต์ไม่สนใจ
แต่มันไม่ยอมแพ้
สการ์เลตต์แย่แล้ว
ถ้าตัวผู้รัดมันแน่น มันอาจหายใจไม่ออก
ฉันโล่งใจมากที่เห็นมันผละออก
ด้วยปฏิสัมพันธ์ทางสังคมที่อันตรายขนาดนี้
ก็เข้าใจได้ง่ายว่าทำไมหมึกยักษ์ อย่างสการ์เลตต์ถึงเลือกอยู่ตัวเดียว
แต่มันก็ดูพอใจดีที่ได้อยู่กับอเล็กซ์
ฉันสร้างสายสัมพันธ์ทางสังคมกับหมึกยักษ์ได้
ฉะนั้นความคิดที่ว่าพวกมัน อยู่อย่างสันโดษอาจไม่จริงก็ได้
มีหลักฐานเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ว่าหมึกยักษ์ใช้สติปัญญา
เพื่อชั่งน้ำหนักว่าควรเข้าใกล้ใคร
พวกมันไม่ได้ต่อต้านสังคม
แค่แยกแยะได้
โดยเฉพาะเมื่อเป็นเรื่องเพศตรงข้าม
เพื่อทำความเข้าใจว่าหมึกยักษ์ เลือกคนที่จะอยู่ด้วยอย่างไร
เราต้องดูนิสัยการเดตของพวกมัน
"อุทยานแห่งชาติบูนาเคน อินโดนีเซีย"
ที่อินโดนีเซีย
ชีวิตรักของหมึกยักษ์ตัวหนึ่ง
ช่วยเขียนกฎเกณฑ์ในความสัมพันธ์ของพวกมันใหม่
เมื่อติดอยู่ในรังเพราะกระแสน้ำลง
หมึกสายหัวหนามตัวผู้ตัวนี้ ก็รอเป็นอิสระแทบไม่ไหว
เพราะเมื่อน้ำขึ้นสูง
มันจะออกตามหาความรัก
เพราะมันออกจากรังเพียงวันละไม่กี่ชั่วโมง
มันจึงต้องรีบเร่ง
โชคดีที่รหัสไปรษณีย์ของมันหมายถึงมีคู่มากมาย
แต่หมึกท้องถิ่นทุกตัว ใช้ประโยชน์จากน้ำขึ้นให้คุ้มค่า
นี่คือหมึกยักษ์เดตด่วน
มันเป็นสถานการณ์ทางสังคมที่แสนจะแปลก
ดร.คริสติน ฮัฟฟาร์ด นักชีววิทยาทางทะเล ศึกษามันมาสองทศวรรษ
หมึกสายหัวหนามปฏิสัมพันธ์กัน บ่อยครั้ง หลายครั้งต่อวัน
แต่ยิ่งดูหมึกสายหัวหนามมากเท่าไร ฉันก็ยิ่งมีคำถาม
ว่าอะไรผลักดันปฏิสัมพันธ์ทางสังคมเหล่านี้
หรือสังเวียนที่อัดแน่นแห่งนี้
จะเป็นเหตุผลที่หมึกสายหัวหนามฉีกแนวออกไป
เมื่อเป็นเรื่องการเข้าสังคม
ตัวผู้หนุ่มน้อยเห็นตัวเมีย
แต่คู่แข่งลายทางที่ช่ำชองกว่าไปถึงที่นั่นก่อน
หนวดที่ยื่นออกมาของมัน เป็นคำเชื้อเชิญให้ผสมพันธุ์
ตัวผู้หนุ่มน้อยของเราพร้อมจะสู้เพื่อชิงตัวเมีย
ตัวผู้จะปล้ำกัน
หนวดทั้งแปดของพวกมันเคลื่อนไหวอย่างอิสระ
นี่คือการดวลชี้เป็นชี้ตาย
แต่มันเป็นมากกว่าการต่อสู้ทางกาย มันคือการรวบรวมข้อมูล
มันเรียนรู้ว่าตัวเองอยู่ระดับไหน ในหมู่เพื่อนบ้านรอบด้าน
และมันอาจชิงทรัพยากรอะไรได้บ้าง
พฤติกรรมแบบไหนที่มันจะรอดไปได้ มันต้องต่อสู้เพื่ออะไร
หมึกพวกนี้ไม่ได้แค่อยู่ด้วยกัน
แต่พวกมันฉลาดขึ้นเพราะอยู่ด้วยกันด้วย
นี่เป็นการเรียนรู้ทางสังคม
นักวิทยาศาสตร์ไม่รู้ว่า หมึกในธรรมชาติทำแบบนั้นได้
ตัวผู้หนุ่มน้อยยังคงตามหาความรักอยู่
แต่ตอนนี้มันมีกลยุทธ์ใหม่แล้ว
จะดีที่สุดถ้าเลือกตัวเมียที่ยังไม่มีเจ้าของ
มันเริ่มบทสนทนา
เซลล์ผิวเปลี่ยนสีได้นับหมื่นของมัน
ส่งข้อความไป
นักวิทยาศาสตร์เรียกสิ่งนี้ว่า การอวดเมฆที่ลอยผ่าน
คำตอบของตัวเมียดูมีหวัง
มันขยับเข้าไปใกล้
มันยกปุ่มเนื้อเหนือตาขึ้น
ซึ่งเป็นปุ่มเนื้อเหมือนนิ้วมือเล็กๆ ยื่นออกมา
มันดูตัวใหญ่เท่าที่จะตัวใหญ่ได้
มันมีพื้นหลังสีขาวกับแถบสีดำเส้นใหญ่
ที่พูดว่า "ฉันจะสู้ หรือไม่ก็ผสมพันธุ์กับเธอ"
การรุกของมันได้ผล
มันยืดหนวดพิเศษที่ไว้ใช้ผสมพันธุ์
ส่วนปลายที่ปรับแต่งจะส่งถุงอสุจิออกมา
ถ้ามันหาจุดที่ใช่เจอ
ไม่ ยังไม่ใช่
แต่ตัวเมียเริ่มใจร้อนและหิวแล้ว
ตัวผู้มาไกลขนาดนี้แล้ว
ถ้าตัวเมียอยากออกล่า มันก็จะไม่ปล่อย
ผสมพันธุ์ระหว่างเคลื่อนที่
มันเป็นการเรียนรู้ที่เร่งรีบสำหรับเจ้าตัวเล็กตัวนี้
แต่การตัดสินใจมีปฏิสัมพันธ์กับตัวอื่นๆ
ไม่ว่าจะต่อสู้
สื่อสาร
หรือผสมพันธุ์
ทำให้มันฉลาดขึ้น
และประสบความสำเร็จมากขึ้น
แต่หมึกสายหัวหนามเป็นชนิดเดียวหรือเปล่า
คริสตินไม่คิดแบบนั้น
เราอาจจะได้รู้ว่ามีหมึกสายสังคมชนิดอื่นอยู่
และมันอาจไม่แปลกอย่างที่เราคิด
หมึกสายหัวหนามถูกบังคับให้มีปฏิสัมพันธ์กัน
แต่มีสถานที่ที่หมึกยักษ์เลือกที่จะมารวมตัวกันอยู่
กว่า 160.9 กิโลเมตรจากชายฝั่งคอสตาริกา
และลึกลงไปใต้ผิวมหาสมุทร เกือบ 3.2 กิโลเมตร
ในสภาพแวดล้อมที่สุดโต่งที่สุดแห่งหนึ่งของโลก
ทีมนักวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบสิ่งที่น่าทึ่ง
สายพันธุ์ใหม่เอี่ยม
ชื่อเล่นว่าหมึกยักษ์โดราโด
แต่ยังใหม่ในโลกวิทยาศาสตร์มาก จนยังไม่ได้รับชื่อทางการ
พวกเขาไม่ได้เจอแค่ไม่กี่ตัว
แต่เจอมากกว่าร้อยตัว
เกือบทุกตัวเป็นตัวเมียที่กำลังดูแลไข่
ที่นี่คือหนึ่งในสี่แหล่งอนุบาลหมึกยักษ์น้ำลึก
เท่าที่รู้กันว่ามีอยู่บนโลกของเรา
อะไรดึงดูดเหล่าว่าที่คุณแม่ ให้มาที่นี่กันมากมาย
บ่อน้ำพุใต้ทะเลลึก
ที่มีน้ำอุ่นไหลออกมาจากรอยแตกใต้พื้นทะเล
เร่งการเจริญเติบโตของไข่
การได้อยู่ใกล้กันขนาดนี้เป็นราคาที่คุ้มค่าที่จะจ่าย
แม่ๆ เหล่านี้จะอยู่ที่นี่ด้วยกัน เกือบสองปี ขณะที่ลูกๆ เติบโต
ตัวอ่อนแต่ละตัวคือสัญลักษณ์ของความอดทนร่วมกัน
นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่ายังมี สถานที่แบบนี้อีกมากที่ยังไม่ค้นพบ
อาจมีหมึกยักษ์หลายพันตัว ที่มองข้ามความแตกต่างของตน
เพื่อคุ้มกันหมึกยักษ์รุ่นต่อไป
แต่จะเกิดอะไรขึ้น เมื่อหมึกยักษ์ต่างสายพันธุ์มาเจอกัน
"อ่าวพอร์ตฟิลลิป ออสเตรเลีย"
ดร.อเล็กซ์ ชเนลล์ได้ยินว่า ใต้ท่าเรือที่เงียบสงบแห่งนี้
มีเรื่องแสนประหลาดเกิดขึ้น
การเคลื่อนไหวเกิดขึ้นตอนกลางคืน
ฉันมีแค่แสงเล็กๆ จากไฟฉายนำทาง
เราจะมีความรู้สึกชวนขนลุก ขณะที่เคลื่อนผ่านน้ำไป
ฉันเห็นตาเล็กๆ สองดวงโผล่ออกมา
และมันเป็นหมึกสายสีจาง
มันออกมา แล้วก็…
เรามีช่วงเวลาแสนวิเศษ ที่ปุ่มดูดของมันสัมผัสถุงมือของฉัน
รู้สึกเหมือนมันชวนฉันไปว่ายน้ำด้วย
หมึกสายสีจางพาอเล็กซ์ไปยัง แนวปะการังเทียมจากของใช้แล้ว
ที่สร้างโดยนักดำน้ำ
มันอาจจะดูไม่มีอะไรมาก
แต่มันมีทุกอย่างที่จำเป็น ให้หมึกยักษ์รู้สึกเหมือนอยู่บ้าน
พวกมันอยู่ทุกที่
แอบมองอเล็กซ์จากทุกซอกทุกมุม
แต่นั่นไม่ใช่สิ่งเดียวที่ดึงดูดความสนใจของอเล็กซ์
ปกติฉันจะเห็นหมึกยักษ์ ประมาณหนึ่งหรือสองตัว
และมักจะเป็นสายพันธุ์เดียวกัน
แต่ที่นี่มีหมึกยักษ์ประมาณร้อยตัว
จากห้าสายพันธุ์
และพวกมันก็อาศัยอยู่ด้วยกัน
ตั้งแต่หมึกยักษ์ตัวเล็กเท่าลูกกอล์ฟ
ไปจนถึงหมึกยักษ์ตัวใหญ่เท่าลูกบอลชายหาด
ข้างล่างนั่นเป็นโอเอซิสหมึกยักษ์ที่แสนพิเศษ
ที่มีหลายสายพันธุ์อยู่ร่วมกัน
อสังหาริมทรัพย์ขนาดใหญ่ อาจดึงดูดหมึกยักษ์มาที่นี่มากมาย
แต่ไม่ได้อธิบายว่าสัตว์ที่ปกติจะต่อสู้กัน
หรือแม้แต่ฆ่ากันเอง
อยู่ร่วมกันอย่างกลมเกลียวได้อย่างไร
ฉันมีทฤษฎีที่อาจช่วยอธิบายสิ่งที่เราเห็นที่นี่ได้
เรามีหมึกห้าสายพันธุ์ที่มีนิสัยต่างกันมาก
เมารี หนึ่งในสายพันธุ์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก
ค่อนข้างขี้อาย
และหมึกตัวเล็กจิ๋วหมึกสายตาหนามถิ่นใต้
ใจกล้าอวดดี
เป็นการผสมผสานบุคลิกที่ลงตัว สำหรับการอยู่ร่วมกันของทุกตัว
บางทีพวกมันก็อาจจะเหมือนกับเรา
บางครั้งความแตกต่างนี่แหละ ที่ทำให้พวกมันเข้ากันได้
ในนครหมึกยักษ์ที่กำลังเติบโตแห่งนี้
พวกมันเรียนรู้ที่จะฝืนสัญชาตญาณ
และใช้ชีวิตอย่างสงบสุขกับเพื่อนบ้าน
"เกรตแบร์ริเออร์รีฟ ออสเตรเลีย"
หมึกยักษ์ฉลาดพอที่จะเลือกเพื่อน เมื่อถึงคราวจำเป็น
แต่พวกมันมีขีดจำกัดมั้ยว่าจะร่วมมือกับใคร
สการ์เลตต์ หมึกสันโดษตัวโปรดของอเล็กซ์ ออกล่าตามแนวปะการัง
และไม่ใช่มันแค่ตัวเดียว
ปลากุดสลาด
ตัวยาวได้ถึง 0.9 เมตร
และหนักกว่าสการ์เลตต์สามเท่า
ใหญ่พอที่จะเป็นภัยคุกคาม
สการ์เลตต์จับตาดูมันอยู่อย่างแน่นอน
แต่ไม่ใช่เพราะมันกลัว
เมื่อปลาเล็กหนีไป
พวกมันก็อยู่ไกลเกินเอื้อม
แต่ไม่เกินเอื้อมของสการ์เลตต์
ปลากุดสลาดต้องเรียก อัศวินหมึกยักษ์ขี่ม้าขาวมาช่วย
และเปลี่ยนสีร่างกายจากลวดลายเป็นสีซีด
นี่คือจุดเริ่มต้นของสัญญาณที่สการ์เลตต์รอคอย
เพราะตอนนี้ปลากุดสลาดตัวนี้ คือคู่หูล่าเหยื่อของมันแล้ว
สการ์เลตต์เฝ้าดูขณะที่อีกฝ่ายชี้จุดที่มันควรมอง
จากนั้นก็เริ่มออกค้นหา
เมื่อมันอยู่ถูกที่ ปลากุดสลาดก็กลับสู่ลวดลายปกติ
ดูเหมือนพวกมันจะใช้ร่างกายคุยกัน
องค์ประกอบพื้นฐานอย่างหนึ่งของภาษามนุษย์
คือสิ่งที่เรียกว่าการส่งสัญญาณสื่อความ
ลูกสาวฉันอายุหนึ่งขวบ
เธอเริ่มชี้ไปที่บางอย่างแล้ว
ฉันเลยอนุมานได้ว่าเธออาจจะอยากดื่มน้ำ
ถ้าเธอชี้ขวดน้ำของฉัน
แต่แน่นอนว่าปลาไม่มีมือให้ชี้
มันเลยเอาหัวดิ่งพื้นแทน
ตรงนี้มีการสื่อสารที่เป็นเอกลักษณ์ เกิดขึ้นระหว่างสายพันธุ์ต่างๆ
สการ์เลตต์ได้รับความช่วยเหลือในการหาอาหาร
ถ้ามันพลาดล่ะ
ปลากุดสลาดก็ได้เพิ่ม
นี่คือการทำงานเป็นทีม
มันทำให้อเล็กซ์เกิดไอเดียที่จะทดลองฉับพลัน
วิทยาศาสตร์มักเริ่มจากไอเดีย ถึงจะเป็นไอเดียบ้าๆ ก็ตาม
หลังจากได้เห็นหมึกยักษ์ออกล่ากับปลา
ฉันก็ตัดสินใจลองอะไรบางอย่าง
วันนี้สการ์เลตต์ออกล่าเพียงลำพัง
ฉันตามมันไปรอบๆ แล้วรอ
จนมันไล่สัตว์น้ำเปลือกแข็ง ออกมาจากเศษปะการัง
ฉันเห็นว่ามันพลาดปูไปสองสามตัว
ฉันเริ่มชี้ไปที่พวกปู
ฉันแปลกใจมากที่มันตอบกลับมา
มันเข้าใจสิ่งที่ฉันพยายามสื่อสารกับมัน
สการ์เลตต์จับเหยื่อ ที่อเล็กซ์ชี้ให้เห็นได้อย่างรวดเร็ว
มันอาจจะชอบให้ฉันเป็นคู่หูล่าเหยื่อมากกว่า
ฉันเล่นบทปลา แต่ไม่แย่งเหยื่อที่มันจับได้สักตัว
ฉันรู้สึกแปลกและวิเศษมาก
ที่ได้มีปฏิสัมพันธ์นี้กับสการ์เลตต์
วิวัฒนาการกว่า 550 ล้านปี กีดกันเราออกจากกันอย่างที่เป็นอยู่
แต่เรากำลังคุยกัน
มันรู้สึกเหมือนเวทมนตร์
ยิ่งเราอยู่ในน้ำกับหมึกยักษ์นานเท่าไร
พวกมันก็ยิ่งทำให้เราประหลาดใจ
ทุกการค้นพบใหม่ที่น่าทึ่ง
ทำลายความเชื่อของเราว่าพวกมันทำอะไรได้
หรือควรจะทำอะไร
ห่างไกลจากการเป็นสัตว์สันโดษตลอดชีวิต
พวกมันเป็นสัตว์สังคมได้
แต่เมื่อพวกมันเลือกใช้ทักษะเพื่อความก้าวหน้า
ตั้งแต่คุณแม่หมึกยักษ์
ที่ทำเต็มที่เพื่อลูกๆ
ไปจนถึงความร่วมมือข้ามสายพันธุ์
แม้แต่กับเรา
ตราบใดที่เหมาะกับพวกมัน
มีความลับอะไรที่ยังไม่ถูกเปิดเผยอีก
เวลาเท่านั้นที่จะบอกได้
"เบื้องหลังการถ่ายทำ ผู้อำนวยการสร้าง
เจมส์ คาเมรอนและดร.อเล็กซ์ ชเนลล์"
ตอนที่ดร.อเล็กซ์ ชเนลล์ นักสำรวจเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก
ออกตามหาหมึกสายลายดาวเป็นครั้งแรก
เธอไม่สามารถจินตนาการ ถึงการเดินทางที่เธอจะเริ่มต้น
หรือเพื่อนที่เธอจะได้รู้จัก
นี่มันน่าทึ่งมาก
คุณทำให้ผมทึ่งจริงๆ
ทึ่งกับฉันพอๆ กับที่ฉันทึ่งกับมัน
แต่คุณคิดว่ามันคืออะไรคิดว่าเป็นเพราะตา
ที่แยกแยะสิ่งมีชีวิตที่ใช้ความคิดเหรอ
ฉันรู้สึกว่ามันขับเคลื่อน ด้วยความอยากรู้อยากเห็นมาก
ใช่ ไม่ เราสัมผัสได้ว่ามันอยากรู้เรื่องเรา
ปกติหมึกสายลายดาวจะขี้อาย
แต่ตัวนี้ดูจะต้อนรับอเล็กซ์เข้าสู่โลกของมัน
ผมว่ามันมหัศจรรย์
ที่มันทิ้งความคิดที่ว่า คุณอาจเป็นภัยได้อย่างรวดเร็ว
- ความอยากรู้สำคัญกว่าสัญญาณอันตราย - ใช่ๆ
สิ่งมีชีวิตตัวใหญ่กว่า ไม่คุ้นเคยอาจเป็นอะไรก็ได้
ใช่ แน่นอน
- แล้วมันก็เริ่มสัมผัสเอง - ใช่
ซึ่งสำคัญมาก
อเล็กซ์ไม่เคยฝันว่าสัตว์ที่แสนผิดแผกและแตกต่าง
จะเข้าหาเธอ
มันมีหลักเกณฑ์เรื่องนั้นได้ยังไง
ไม่น่าจะมีความทรงจำที่ติดตัวมาแต่กำเนิด
- ฉันถามตัวเองแบบนั้นตลอด - งั้นเหรอ
- ในสมองนั่นคิดหลายอย่าง - ใช่
เวลาที่ใช้กับสการ์เลตต์ยิ่งเป็นข้อพิสูจน์
ว่าหมึกยักษ์ฉลาดแค่ไหน
พวกมันเรียนรู้เร็วเพราะจำเป็นต้องทำ
พวกมันไม่มีใครสอน
- พวกมันไม่ได้อยู่กับพี่น้อง - ใช่ ดังนั้นจึงไม่ใช่…
- ไม่ใช่การถ่ายทอดทางวัฒนธรรม - ใช่
- สอนโดยพ่อแม่หรือทำนองนั้น - ดังนั้น…
ไม่ และฉันคิดว่ามันเรียนรู้ทุกอย่าง จากสภาพแวดล้อม
ใช่
สมองพวกมันพัฒนาเร็วมากเมื่อเทียบกับของเรา
- แค่ทางสรีรวิทยา - ใช่
มันจึงเป็นชีวิตที่เร่งรีบ
เดิมพันสูง มันไม่มีใครคอยปกป้อง
- ใช่ - มันจึงต้องเรียนรู้อย่างรวดเร็ว
ใช่ และมันไม่มีการป้องกันตามธรรมชาติ
อย่างเปลือก ฟัน กรงเล็บ อะไรแบบนั้น
- ใช่ - ดังนั้นพวกมัน…
พวกมันซ่อนตัวได้ วางแผนได้ เฝ้าดูได้ วางกลยุทธ์ได้
ใช่เลย
- จิตใจคืออาวุธของพวกมัน - ใช่
พวกมันเป็นนักวิทยาศาสตร์
เหมือนที่เด็กๆ เป็นนักวิทยาศาสตร์
เด็กๆ แค่อยากรู้ว่าสิ่งต่างๆ ทำงานยังไง
เด็กๆ ที่อยากรู้อยากเห็นพวกนี้ก็เลยคิดหาทฤษฎี
ว่าโลกรอบตัวพวกเขาทำงานยังไง
ค่ะ มันเป็นอีกทางเลือกที่นำไปสู่สติปัญญา
- และนั่นคือสิ่งที่ดึงดูดฉัน - ครับ
ให้ศึกษาสัตว์พวกนี้
และเจ้าพวกนี้ก็แหกกฎทุกข้อเลย
ด้วยสติปัญญาและความอยากรู้อยากเห็นอันน่าทึ่ง
หมึกยักษ์เอาชนะอุปสรรคเกือบทุกอย่าง ที่เกิดจากแหล่งที่อยู่ของพวกมันได้
จอมวางแผนแก้ปัญหาที่ไม่เคยปิดสวิตช์
- มันหลับแล้ว มันหลับอยู่ - มันหลับอยู่ ใช่
หมึกยักษ์กรน
น่าสนใจมาก
เพราะตรงนี้มันอยู่ในวงจรการนอนหลับที่ดูนิ่งสงบ
แล้วก็จะมีช่วงเวลาที่มันเริ่มขยับตัวนิดหน่อย
นี่คือสิ่งที่เราเรียกว่าช่วงหลับไม่สนิท
- ใช่ เหมือนช่วงหลับฝัน ครับ - แน่นอน
และสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อมนุษย์อยู่ในช่วงหลับไม่สนิท
- คือเราฝัน - ใช่
และนั่นอาจหมายความว่ามันก็ฝันเหมือนกัน
ใช่ มันฝันอยู่
เชื่อผม มันฝันอยู่ ไม่เอาน่า ดูสิ
มันเหมือนอุ้งเท้าหมาน่ะ
- เวลาวิ่งไล่กระต่ายในฝัน - ใช่เลย
เราไม่รู้หรอกว่าหมาฝันอยู่
แต่เรารู้ว่าหมาฝัน เรารู้
ความฝันสำคัญกับผมมาก
ผมทำงานสร้างสรรค์ในความฝันเยอะเลยน่ะ
ผมพูดเสมอว่ามันเป็นช่องสตรีมมิ่งส่วนตัวของผม
แต่ฟรี
แต่อวตารสร้างจากภาพฝัน
คนเหล็กสร้างจากภาพฝัน
ฉากในเอเลี่ยนสร้างจากภาพฝัน
ผมว่าเห็นชัดนะว่ามันฝัน
แต่มันฝันถึงอะไรข้อนี้แหละที่เราตอบไม่ได้
ข้อนี้เราตอบไม่ได้
คุณจะสังเกตว่าในช่วงหลับไม่สนิท มันกระตุก
- และเปลี่ยนสี - มันทำอยู่
มันทำอยู่ตอนนี้ ใช่
นั่นอาจแปลว่ามันกำลังประมวลผลความทรงจำ
ใช่ นั่นอาจเป็นประสบการณ์อาจเป็นสถานที่
อาจสร้างแผนที่ภูมิศาสตร์สักอย่าง
- ใช่เลย - แผนที่ความทรงจำ
- สร้างแผนที่แหล่งอาศัยในใจ - ใช่
ซึ่งอาจช่วยชีวิตมันได้ในการเผชิญหน้าในอนาคต
แม้แต่การดูพฤติกรรม และวิธีที่ผิวของมันเปลี่ยนแปลง
แค่นี้ก็เป็นหน้าต่างสู่ความคิดของพวกมันแล้ว
ถึงเราจะคุยกับพวกมันไม่ได้
- แต่ผิวของมันบอกเล่าเรื่องราว - มันบอกเล่าเรื่องราวจริงๆ
ถ้าหมึกยักษ์ฝันจริง
มันก็เป็นหนึ่งในความลับมากมาย ที่นักวิทยาศาสตร์ยังไม่ได้ค้นพบ
ยิ่งเราใช้เวลาในโลกของพวกมันมากเท่าไร
เราก็ยิ่งเรียนรู้วิธีเอาตัวรอด อย่างชาญฉลาดของพวกมันมากขึ้น
เพิ่งเมื่อสิบปีก่อน
พบฝูงหมึกยักษ์โดราโดตัวเมีย ที่ความลึกสามกิโลเมตร
นี่เป็นอาณาเขตของคุณมากกว่า
ผมเคยเห็นพวกนี้มาหลายทีแล้ว
แต่ผมไม่เคยเห็นพฤติกรรมรวมตัวกันแบบนี้
ที่เห็นพวกมันจำนวนมากอยู่ในที่เดียวกัน
ปกติพวกมันจะฉายเดี่ยว
จากหมึกยักษ์ 300 สายพันธุ์
- ส่วนใหญ่เป็นพวกสันโดษ - ครับ
แต่ก็มีบางสายพันธุ์ที่คุณจะเห็นพวกมัน
- รวมตัวกันเป็นชุมชนเล็กๆ - ครับ
พวกมันมารวมตัวกันที่นี่
เพื่อใช้ประโยชน์จากน้ำร้อน ที่ซึมออกมาจากช่องอากาศ
ใช่ และคุณคิดว่าความอบอุ่นของมัน
การไหลของกระแสน้ำร้อน การที่น้ำอุ่นไหลขึ้นมา
ทำให้ไข่เติบโตได้เร็วขึ้น
- ใช่ - เหมือนนกที่รักษาไข่ให้อุ่น
ใช่เลย ไม่งั้นมันจะใช้เวลานานเกินไป
เราไม่มีชื่อให้กลุ่มหมึกยักษ์ด้วยซ้ำ
แล้วคุณจะเรียกมันว่าอะไร
- ฝูงของหมึกยักษ์ - ใช่
- ฝูงหมึกยักษ์ - ฝูงหมึกยักษ์
ที่น่าทึ่งก็คือ ทุกครั้งที่เราลงไปในทะเลลึก
เราจะเจออะไรใหม่ๆ เสมอ
แล้วคุณเคยลงไปลึกแค่ไหน
ผมเคยลงไปลึกกว่านี้เยอะ
ลงไปยังจุดที่ลึกที่สุดในโลกเลย
แต่พอเราลงไปลึกกว่า 152.4 หรือ 304.8 เมตร
มันจะมืดสนิทไปตลอดทาง
และผมคิดว่าเราอยู่ที่สามกิโลเมตรใช่มั้ย
- สามกิโลเมตร - สามกิโลเมตรตรงนี้
ใช่ มันมืดสนิททั้งวันทุกวัน แล้วก็หนาวด้วย
แต่ฉันได้ยินมาว่าคุณเคยเห็นหมึกยักษ์ดัมโบด้วย
- ดัมโบน่ะสวยมากเลย - ค่ะ
งดงามจริงๆ
พวกมันมีครีบเล็กๆ ที่หัว ครีบศีรษะเล็กๆ
มันดูเหมือนหูช้างดัมโบ แต่จริงๆ แล้วเป็นครีบ
ค่ะ
ผมไม่คิดว่าสายพันธุ์อื่นมีครีบแบบนั้นบนหัว
แต่มันสวยมาก มันโปร่งแสง
และมีลักษณะเป็นสีเหลือบรุ้ง
สวยมากจริงๆ
คุณได้แรงบันดาลใจสร้างสรรค์ จากการสำรวจเหล่านี้มั้ยคะ
แน่นอนครับ ผมมีตัวละครบางตัว ในหนังอวตารที่กำลังจะฉาย
ที่ได้แรงบันดาลใจจากสิ่งมีชีวิตน้ำลึก
- สัตว์จำพวกหมึกน้ำลึก - เยี่ยมเลยค่ะ
ขอบคุณครับ ตอนนี้ผมยังบอกอะไรไม่ได้มาก
ไม่ใช่แค่หมึกยักษ์ที่เหมือนมนุษย์ต่างดาวพวกนี้
แต่ผมว่าหมึกยักษ์ทุกชนิด ก็เหมือนมนุษย์ต่างดาวหมด
ฉันว่านั่นคือสิ่งที่ดึงดูดเราเข้าหาพวกมัน
เพราะมนุษย์อย่างเราหลงใหล ในสิ่งที่ไม่รู้จักและมนุษย์ต่างดาว
และที่นี่ เรามีสิ่งมีชีวิตที่เหมือนมนุษย์ต่างดาวมาก
แต่เราก็เข้าใจถึงมันได้ด้วย
พวกมันแสดงลักษณะที่คุ้นเคย ที่เราสามารถเชื่อมโยงได้
มหาสมุทรยังมีอะไรสอนเราอีกมาก
แม้แต่ในที่ที่เราคิดว่าเรารู้จัก
แน่นอนค่ะ ใช่ ยังมีอะไรให้เรียนรู้อีกมาก
ข้างล่างนั่นเป็นโลกต่างดาวที่ต่างออกไปเลย
ใช่แล้ว
คำบรรยายโดย ผกาวรรณ อินโอชานนท์