22 LISTOPADA 1963
Piątek, 22 listopada.
Zaczęło się pięknie.
FORT WORTH WITA
Po porannej mżawce
zaświeciło słońce.
Lecieliśmy do Dallas.
Mamy słoneczny dzień.
Prezydent pojedzie kabrioletem.
Koła dotknęły ziemi.
Prezydent z żoną przylecieli do Dallas.
Towarzyszy mu
wiceprezydent z żoną.
Prezydent przodem,
potem Secret Service i nasz samochód.
Było dużo ludzi,
mnóstwo uśmiechniętych dzieci.
Zjeżdżaliśmy w dół łukiem.
Nagle usłyszeliśmy
zgłoszenie.
Jeden strzał, potem jeszcze dwa.
Usłyszałem przez radio: „Wynośmy się stąd”.
Ochroniarz skoczył na tylne siedzenie,
rzucił Lyndona na podłogę i powiedział:
„Na ziemię”.
Samochody przyspieszyły.
Spojrzałam za siebie
i zobaczyłam różową plamę.
Leżała na tylnym siedzeniu
niczym różowe kwiaty.
Pani Kennedy zasłaniała ciało prezydenta.
SZPITAL PARKLAND
Zaprowadzili nas do pokoju.
Kenny O'Donnell
powiedział:
„Prezydent nie żyje”.
REJESTR PACJENTÓW KENNEDY JOHN F
Kilduff powiedział: Panie prezydencie.
Spojrzałam na budynek,
flaga była opuszczona do połowy masztu.
Wtedy to do mnie dotarło.
Centrum operacyjne, słyszycie mnie?
Czekamy na zaprzysiężenie w samolocie.
Mamy wiadomość z Waszyngtonu.
W telewizji komentator mówił:
„Lyndon Johnson, obecnie prezydent Stanów Zjednoczonych”.
Nie ma już wątpliwości, że prezydent nie żyje.
Do tego czasu przyjechała pani Kennedy z trumną.
Sukienkę miała poplamioną krwią.
Krwią jej męża.
EASTERN AIR LINES
Spytałam, czy pomóc jej się przebrać,
a ona odparła: „Niech zobaczą, co zrobili Jackowi”.
W ciasnym samolocie,
ze stojącą po lewej Jackie,
Lyndon złożył przysięgę.
Próbowałam wyrazić, co czujemy.
Powiedziałam: „Pani Kennedy,
mąż nie chciał być wiceprezydentem,
a teraz doszło do tego”.
Dałabym wszystko, żeby jej pomóc.
To smutny czas dla wszystkich.
Cały świat łączy się w żalu
z panią Kennedy i jej rodziną.
Będę się starał jak najlepiej.
Zrobię, co w mojej mocy.
Proszę o pomoc i wasze myśli.
Czułam się, jakbym miała zagrać rolę, której nigdy nie ćwiczyłam.
Choć wydawało się to niewiarygodne,
stanęłam przed wyjątkową sytuacją,
miałam zostać Pierwszą Damą.
Mogłam obserwować rozwój wydarzeń
z tej szczególnej perspektywy.
Liz Carpenter powiedziała: „Powinnaś to zapisywać”.
Przyniosła mi dyktafon swojego syna.
Po kilku dniach
w chwili spokoju
zaczęłam nagrywać mój pamiętnik.
Musiałam się tym podzielić,
bo było ważne
i niesamowite.
LADY BIRD JOHNSON: DZIENNIKI PIERWSZEJ DAMY
W domu prezydenta Johnsona w Spring Valley
pierwsza rodzina pozowała do portretu.
Zostaną tutaj,
dopóki pani Kennedy nie opuści Białego Domu.
Pierwsza Dama,
obok prezydenta Lynda Bird, lat 19,
i Luci Baines, lat 16.
Wszyscy w rodzinie mają inicjały LBJ.
„LADY BIRD” JOHNSON REJESTROWAŁA SWÓJ POBYT W BIAŁYM DOMU.
123 GODZINY NAGRAŃ POKAZUJĄ JEJ ROLĘ
W PREZYDENTURZE JOHNSONA.
TAŚMY BYŁY RZADKO ODTWARZANE.
Wtorek, 26 listopada.
Poszłam do pani Kennedy omówić szczegóły
dotyczące jej wyprowadzki
i naszego wprowadzenia się do domu.
Poprosiła mnie o przysługę.
Chciała, by Caroline
mogła nadal się uczyć na drugim piętrze.
Oczywiście, zgodziłam się.
Mówiła, żebyśmy nie bali się tego domu,
że będziemy tu szczęśliwi.
Jakby chciała mnie uspokoić.
Po wprowadzeniu się do Białego Domu
przez pierwsze tygodnie ciągle marzłam.
Nie miałam apetytu i schudłam dwa kilo.
Chodziłam na palcach i szeptałam.
Ale to się już skończyło. Nie da się tak żyć.
Czy była euforia
z osiągnięcia tego stanowiska?
Ani trochę.
Tylko poczucie, że będzie ciężko
i determinacja, żeby te 12 miesięcy było jak najlepsze.
KOŚCIÓŁ ŚW. JANA
Prezydent Johnson udał się do kościoła św. Jana,
gdzie modlił się za Johna F. Kennedy'ego
i poprosił pastora, by pomodlił się
za niego, Lyndona Johnsona,
którego zabójcza kula awansowała do najważniejszego
i najbardziej wymagającego zadania.
Niedziela, 12 stycznia.
Zauważyłam jedną rzecz.
Lyndon chodził do kościoła
w każdą niedzielę
od 22 listopada, a czasem częściej.
Byłoby niedopowiedzeniem stwierdzić,
że człowiek rozsądny nie wie,
jak bardzo potrzebuje pomocy i pocieszenia.
Wie.
Mówiono, że nie wystartuje z listy Kennedy'ego następnego lata.
Na pewno się na niej znajdzie.
Jego prezydentura nie będzie spokojna,
bo mimo skromności jest ambitny i zdeterminowany.
Taki powinien być człowiek, który ma najwyższą władzę.
- Halo? - Halo?
- Jackie. - Panie prezydencie.
Kocham cię.
Jesteś uroczy.
Tęsknię za tobą i myślę o tobie.
Dzięki.
Ktoś chce się z tobą przywitać.
- Jackie. - Lady Bird?
- Tak. - Jak się masz?
Mam dużo na głowie.
Rozpakowywanie i plany.
Ale mam nadzieję, że dzieci są zadowolone,
a ty odpoczywasz.
To miłe, że o mnie myślisz.
Czeka mnie dużo pracy i nauki.
Lyndon chce jeszcze coś powiedzieć.
Pozdrawiam.
Sobota, 7 marca.
Wygłoszę krótkie oświadczenie.
Cieszy mnie reakcja na obniżenie podatków.
Najważniejszą wiadomością dnia była konferencja prasowa Lyndona.
Po jej zakończeniu zadzwoniłam do niego,
powiedzieć, że dobrze wypadł.
Wysłuchasz mnie przez minutę?
- Czy zaczekamy do wieczora? - Może być teraz.
Podczas oświadczenia brakowało ci tchu
i za często patrzyłeś w dół.
Jeśli masz przygotowany tekst,
musisz go trochę lepiej znać
i czytać z większym przekonaniem.
Irytują się, że mówię za długo.
Chcą wykorzystać czas na zadawanie pytań,
żeby zdobyć informacje.
Inaczej będzie awantura.
Zasłużyłeś na czwórkę z plusem.
Co ty na to?
Lepiej niż w zeszłym tygodniu.
Przynajmniej bezpiecznie.
Wyszedłeś z tego obronną ręką.
Ciekawe, jak zareagują inni.
Zdobyła pani
wykształcenie w kilku kierunkach.
Uczyła się pani na nauczycielkę, dziennikarkę, sekretarkę.
Dlaczego?
Przez niepewność, czy ma pani szeroki zakres zainteresowań?
Uważałam, że dziennikarstwo
daje możliwość bycia w środku akcji
w ekscytujących miejscach.
Dla studentki z miasteczka w Teksasie
otworzyły się wszystkie drzwi świata.
Dużo pisałam,
ale najbardziej lubiłam pisać artykuły,
bo poznawałam interesujących ludzi.
Wiedziałam, że zarobię na siebie,
choć liczyłam, że kiedyś wyjdę za mąż.
Był przystojny,
bezpośredni i dynamiczny.
Zanim się obejrzałam,
poprosił mnie o rękę. Pomyślałam, że mu odbiło.
Podjęcie decyzji na całe życie
powinno zająć więcej czasu.
Byłam coraz bardziej podekscytowana.
Nie wiedziałam,
co będzie, tylko że będzie to ważne.
Czy prezydent rozmawia
z panią o problemach świata?
Omawia sprawy, które go dręczą?
Myślę, że szanuje
moje zdanie i chce wiedzieć,
co mam do powiedzenia.
Dobrze jest mieć kogoś,
z kim można całkiem swobodnie
rozmawiać na każdy temat.
Niedziela, 22 marca.
Lyndon chwycił za telefon
i zaprosił gości na kolację.
Rozmawiano o Wietnamie.
Dwa tygodnie temu sekretarz obrony McNamara objeżdżał kraj.
Stanowisko mojego rządu jest jasne.
W pełni popieramy obywateli Wietnamu Południowego.
Z przerażeniem słuchaliśmy,
gdy McNamara mówił, jak oddani są żołnierze wroga.
Przeszli ostre szkolenie i mają pomysły,
których brakuje po naszej stronie.
Widziałam irytację i napięte nerwy,
które znam z wcześniejszych okresów.
To mój problem.
I muszę go rozwiązać.
Potrafię być taktowna,
a czasem nawet lekko złośliwa,
żeby ściągnąć Lyndona do domu o rozsądnej godzinie,
razem z materiałami do pracy,
którymi mógł się zająć w bardziej zrelaksowanej atmosferze.
Trochę popracowałam,
a potem zwinęłam się w łóżku
z lampką wina i filmem.
Moja największa rozpusta.
To dowód,
że można żyć nawet z troskami.
Środa, 8 kwietnia.
Waszyngton żegna wielkiego bohatera Ameryki,
gen. Douglasa MacArthura.
Ustawiliśmy się w rzędzie.
Lyndon po mojej prawej,
a po lewej prokurator generalny.
Bardziej opalony, krzepki i zrelaksowany
niż go widywałam.
Gdy mijała nas przykryta flagą trumna,
poczułam echo listopadowych dni
i pogrzebu prezydenta Kennedy'ego.
Powiedział: „Świetnie ci idzie.
Wszyscy tak mówią”.
I po wyraźnej pauzie,
jakby z wysiłkiem, dodał:
„Twojemu mężowi również”.
Szanuję Bobby'ego i podziwiam go,
ale czuję przy nim dziwny niepokój.
Przy jego bracie go nie czułam.
Nie mam pojęcia, co mu chodzi po głowie.
W orędziu o stanie państwa
prezydent nawoływał do walki z biedą.
Poświęca pani temu swoją uwagę?
Myślę, że wszyscy
skupiają się teraz
na zachowaniu pokoju.
A ogólny obraz ubóstwa w kraju
jest ważny również dla mnie.
Weźmie pani udział w kampanii męża?
Tak, chcę mu pomagać.
Piątek, 24 kwietnia.
Polecieliśmy do Kentucky.
Wylądowaliśmy w pobliżu wioski Inez.
W tym rejonie królowało kiedyś górnictwo.
To chory przemysł.
Nie ma czym go zastąpić.
Przybyliśmy do domu Toma Fletchera.
Poprosiłam Lyndona,
by trzymał fotografów z daleka.
Nie można robić z ludzi widowiska.
Lyndon przysiadł na werandzie
i rozmawiał z panem Fletcherem.
Rozmawiali o szkole dzieci.
O tym, jak utrzymuje ośmioro dzieci za 400 dolarów rocznie.
Przypuszczam, że uboga dieta
i ciężkie życie przez lata
sprawiły, że pani Fletcher wygląda na zmęczoną i zniechęconą.
I dlatego przed domem nie było schodów.
Pomyślałam, dlaczego ktoś nie może
ściąć pnia i położyć go jako stopień.
Ale skąd mam wiedzieć, jak to jest
wychowywać ośmioro dzieci za 400 dolarów rocznie?
REPUBLIKANIE WSKAZUJĄ NA ZIEMIĘ LADY BIRD I JEJ „UBÓSTWO”
UBÓSTWO NA ZIEMI JOHNSONA
Rodzina Johnsonów powinna podążać
za chrześcijańską przestrogą,
by uporządkować swoje domy,
zanim zaczną głosić ewangelię
na melodię programu za miliard dolarów rocznie.
Od jak dawna farma należy do rodziny Johnsonów?
Od wielu lat.
Lady Bird odziedziczyła ją po swojej rodzinie.
Dwóch republikańskich kongresmenów wybrało się do Alabamy,
żeby przesłuchać moich lokatorów.
W teczkach ukryli magnetofony
i zrobili zdjęcia domu.
W żałosny sposób
chcieli zapobiec wprowadzeniu ustawy o ubóstwie,
rozpuszczając plotkę,
że pani Johnson ma lokatorów, którzy żyją w nędzy.
25 procent plonów oddajecie pani Johnson jako czynsz?
Zgadza się.
Słyszała pani o programie dla ubogich prezydenta Johnsona?
Nie.
Co ma pan na myśli?
Prezydent chce, by Kongres go przyjął
w celu podniesienia standardu życia biedaków.
Jak według pani ten program może podnieść poziom życia
ludzi mieszkających w tym domu?
O ile wiem, to raczej nam pomoże.
Powiedziałam Liz,
że kiedyś mieliśmy 20 lokatorów,
a teraz jest czterech.
Jeden z nich,
Charlie Cutler, mieszka tu od czasów dziadka.
Bez wykształcenia, bez kwalifikacji i po osiemdziesiątce,
nie ma się gdzie podziać.
Musimy przygotować się na burzę.
WIETNAM
Wojna w Wietnamie Południowym.
Straszna wojna w odległym kraju.
Nie lubimy przegrywać wojen.
Według oficjalnego stanowiska Stanów Zjednoczonych
ta nie musi być przegrana.
Tak naprawdę to nie nasza wojna.
To wojna kogoś innego.
Jednak kluczowe interesy Stanów Zjednoczonych
i prestiż kraju zostałyby
poważnie nadszarpnięte, gdybyśmy przegrali.
Czwartek, 14 maja, rozpoczął się od frontalnego ataku na moje biurko.
Resztki purytańskiego sumienia sprawiają, że czytam wiele listów.
Nawet tych złych.
Kiedy biurko opustoszało,
wyruszyłam do Huntlands.
Zadzwoniłam do Białego Domu i spytałam doktora Hursta,
czy chcieliby z Jimem przyjechać i omówić problemy Lyndona.
Nie wiem,
czy któryś z nich naprawdę rozumie jego ból,
kiedy musi zmierzyć się
z koniecznością wysłania
tysięcy amerykańskich chłopców do Wietnamu.
Zadzwonił Lyndon.
Czułam, że jest samotny.
Rozmowa była smutna. Dotyczyła lokatorów z Alabamy
i ciążących mu problemów.
Napisałam dziewięciostronicową
analizę jego sytuacji.
Na wypadek, gdyby chciał jej użyć,
zasugerowałam komunikat, że nie będzie więcej kandydował.
Wtedy wrócimy na ranczo,
gdzie będzie się cieszył życiem na wsi
ze mną, Lyndą i Luci.
Ale przyszłaby fala głosów rozczarowania
ze strony ludzi,
którzy naprawdę widzieli w nim
najlepszego kandydata Partii Demokratycznej.
Mogły być okresy depresji,
gdy obserwował rządy pana X
i myślał, co zrobiłby inaczej.
Rozglądałby się za kozłem ofiarnym,
a nie chciałabym nim być.
Przedstawiłam mu alternatywę.
Jeśli wystartuje, pewnie zostanie prezydentem.
Przez kolejne cztery lata on, ja i dzieci
będziemy krytykowani i szkalowani za rzeczy, które zrobiliśmy,
i których nie zrobiliśmy.
Czasem będzie sfrustrowany niemożnością osiągnięcia celu,
jaki przed sobą postawił.
To będzie bolesne.
Uznałam, że powinien kandydować
a za trzy lata i dziewięć miesięcy,
w lutym lub marcu 1968 roku,
ogłosi, że nie wystartuje do reelekcji.
Do tego czasu,
na tyle wszystko się uspokoi,
że dokończy kadencję i wróci na ranczo,
gdzie spokojnie dożyje swoich dni.
Taśma 30, dźwięk 19.
Co pani sądzi o ustawie o prawach obywatelskich,
którą rozpatruje Kongres i Senat?
Uważam, że jest w porządku.
Powinni ją przyjąć.
POLICJA GREENWOOD
Nie wiem, jak w Ameryce
można powiedzieć,
że to kraj wolnych ludzi
i ojczyzna dzielnych,
kiedy to właśnie tu
czarni ginęli bez powodu.
Nie chcemy niczego zabrać.
Chcemy szansy, żeby być
porządnymi ludźmi i obywatelami,
o których mówi piosenka:
„Powiedz, czy widzisz
w pierwszym blasku świtu
to, co tak dumnie chwalimy”.
Ameryka to naprawdę
kraj wolnych i ojczyzna dzielnych?
Czwartek, 2 lipca.
O 18.30 pojawiła się wiadomość dnia,
a być może i całego roku.
Drodzy rodacy,
zaraz podpiszę
ustawę o prawach obywatelskich.
Usiadłam po cichu.
W pierwszym rzędzie dostrzegłam prokuratora generalnego.
Zastanawiałam się, o czym myśli.
Ustawa, którą popierał jego brat,
niosła wielkie nadzieje.
W końcu przyjęto ją
z dużą pomocą Lyndona.
Patrzyłam na obojętną twarz prokuratora generalnego
i oszczędne oklaski,
które nie obudziłyby komara, śpiącego na jego dłoni.
Ceremonia odbyła się w Sali Wschodniej.
Podpisywaniu ustawy o prawach obywatelskich
towarzyszyła telewizja oraz zebrani wokół Lyndona kongresmeni.
Podpisał ją kilkoma długopisami.
Każdym napisał tylko jedną literę.
Wyszłam czując, że coś się zaczyna
w historii tego kraju,
w którym jest dużo dobra i wiele kłopotów.
Nie akceptujemy tej ustawy.
Będziemy prowadzić kampanię,
aż zostanie anulowana.
To nie powstrzyma czarnych demonstracji.
Nie rozwiąże problemów rasowych, tylko zwiększy napięcia.
Obawia się pan, że Demokraci to wykorzystują?
Po tym, jak Lyndon Johnson, największy oszust w USA,
przez lata sprzeciwiał się ustawie o prawach obywatelskich,
stał się największym pozerem w historii.
Był z południa, więc mu nie wierzyli.
ZEPHYR WRIGHT, KUCHARKA
Kiedy wstawiam się za Johnsonem,
mówią, że jestem stronnicza, bo dla niego pracuję.
Powiedziałam, że nie.
Robi to dla dobra czarnych.
Wiedziałam, jakim jest człowiekiem.
To Zefir i Lynda Bird.
O pani Johnson powiem jedno.
Znajdowała ładne noclegi.
Bez nas nie zgadzała się tam zatrzymać.
Raz w jednym miejscu kobieta powiedziała:
„Mamy pokój dla pani”.
Odpowiedziała, że są jeszcze dwie osoby.
„Z nimi pracujemy, a nie śpimy”.
Pani Johnson na to: „Cóż za okropne podejście”
i odjechała.
Na morzu, na lądzie i w powietrzu
amerykańska machina wojskowa jest potęgą,
która sprosta każdemu zagrożeniu.
Posiłki są przenoszone w strategiczne miejsca
w ramach nowej strategii wojennej.
Pan Bundy na linii.
- Moment. - Dziękuję.
Bundy.
Wczoraj w nocy nie spałem i rozmyślałem o tym.
Bardzo mnie to martwi.
Nie wiem, na co możemy liczyć, jeśli się na to zdecydujemy.
To jeden wielki bałagan.
Straszny bałagan.
Skoro wysłałem tam te dzieciaki,
to po co wysyłam tam jego?
Wtorek, 4 sierpnia, był doniosłym dniem.
Czekają nas wielkie decyzje,
niektóre poza naszą kontrolą,
niektóre podejmie człowiek mi najbliższy.
Gdy mijał mnie McGeorge Bundy, wyglądał wyjątkowo poważnie.
Zapytałam go o coś, a on odparł ponuro.
Pomyślałam, że czeka nas mała wojna.
Oto „Maddox”, jeden z dwóch niszczycieli, które zaatakowano
w Zatoce Tonkińskiej w pobliżu Północnego Wietnamu.
Rodacy, mam obowiązek wobec narodu amerykańskiego
poinformować, że wrogie akty
wobec Stanów Zjednoczonych
w Zatoce Tonkińskiej
zmusiły mnie
do wydania rozkazu wojskom USA
do podjęcia odpowiednich działań.
Sytuacja jest przerażająca, ale odczuwam dumę.
Truman, Eisenhower, Kennedy
przeżyli wiele takich dni.
Dotąd przetrwaliśmy wszystkie ataki,
ale to niebezpieczna droga.
PREZYDENT, 22 LISTOPADA 1968
Panie prezydencie,
dziennikarze twierdzą, że sprzeciwia się pan
krytyce w gazetach i w telewizji.
Co tak naprawdę sądzi pan na ten temat?
Każdy człowiek
woli aprobatę niż dezaprobatę.
Niektórzy uważają,
że pracuje pan zbyt długo i ciężko,
narażając tym swoje zdrowie.
Jak pan na co dzień dba o siebie?
Pracujemy dużo,
bo jest wiele problemów,
które wymagają uwagi i czasu.
Nigdy nie ma go dość
na podjęcie decyzji, ale trzeba ją podjąć.
A ja pracuję intensywnie.
Pierwsze sto dni wypełnione były
niemal do granic możliwości.
Ludzie są w błędzie.
Myślą, że pragnę władzy.
A ja chcę odrobiny miłości.
Nie wierzę, że fizycznie i psychicznie
zniosę odpowiedzialność za bombę,
za czarnych, południe
i tym podobne rzeczy.
Powiedział, że przyleci rano i ogłosi,
że nie będzie kandydował w wyborach
w Atlantic City.
Powiedziałem, że nie może tego zrobić.
Poszedłem do pani Johnson.
Ona najlepiej
potrafi go przekonać.
Bird uważa, że powinienem tam pójść,
żeby nie musieli zgadywać.
KRAJOWA KONWENCJA DEMOKRATÓW
Dobry wieczór, nadmorskie miasto
opanowała dziś polityka.
Grupa czarnych
wystąpiła przeciw białej delegacji z Missisipi.
Chcemy się zarejestrować i zostać obywatelami pierwszej klasy.
Jeśli Demokratyczna Partia Wolności nie powstanie,
zwątpię w Amerykę.
KRAJOWA KONWENCJA DEMOKRATYCZNA 1964
Przez 22 długie minuty
delegaci okazują sympatię Bobby'emu
oraz ich prezydentowi.
Pani Johnson, Luci i Lynda właśnie przyjechały.
Oto i on.
Prezydent Stanów Zjednoczonych
i następny prezydent Stanów Zjednoczonych,
Lyndon B. Johnson.
Rozpoczynam marsz
ku zwycięstwu naszej partii i narodu.
Rok wyborów 1964.
Nagrodą jest Biały Dom,
który oblegają panie.
Cztery miliony więcej kobiet niż mężczyzn,
więc obie partie walczą o damskie głosy.
W Waszyngtonie to rok kobiety.
Panie stają na wysokości zadania.
W piątek, 11 września,
zaczęłam planować wyprawę na południe.
Mam dość traktowania Południa jak coś gorszego.
Należymy do siebie
i zamierzam to powiedzieć, nawet jeśli dostanę za to ochrzan.
Jestem na peronie Lady Bird Special.
Rozmawiam z Elizabeth Carpenter, rzeczniczką prasową pani Johnson.
Jaki jest cel tej podróży,
jeśli chodzi o panią Johnson?
Zbliżają się wybory,
a ona pomaga przybliżyć historię tej administracji
i działań jej męża.
Nikt nie zna jej lepiej niż pani Johnson.
Dlatego myślę, że wygramy na jesieni.
Alexandrię wybrała na pierwszy przystanek
jedna z najlepszych działaczek
i z dumą ogłaszam...
Z dumą ogłaszam, że jestem jej mężem.
GDY POCIĄG RUSZA NA POŁUDNIE, WZRASTA ZAGROŻENIE PRZEMOCĄ.
SŁUŻBY OTRZYMUJĄ ANONIMOWE POGRÓŻKI O PODŁOŻENIU BOMBY.
MIMO ZAGROŻENIA LADY BIRD JEDZIE DALEJ
WITAMY W GOLDWATER
Stan poprze Goldwatera?
Myślę, że cały stan
go poprze.
Republikanie wygrają.
Tym razem nam się uda.
Georgię zawsze kontrolowali demokraci.
Pokażemy, że jest tu kilku republikanów.
Jakie oczekiwania wiązała pani
z tą podróżą i czy się spełniły?
Publiczność była głównie przyjazna,
ale było też paru krzykaczy.
Czy mimo to uda się pani utrzymać
na Południu obóz demokratyczny?
Duże zadanie jak dla kobiety.
Ale trzeba na to spojrzeć z dystansu.
Każdy ma prawo do swojego zdania,
ale widziała pani tysiące ludzi,
chcących uścisnąć mi rękę.
Chcemy Barry'ego!
Przyjaciele, to kraj wielu poglądów.
Szanuję wasze prawo do wyrażania własnego zdania.
Teraz ja wyrażę swoje.
Dziękuję.
21 DNI PRZED WYBORAMI
ARESZTOWANO DORADCĘ JOHNSONA
ZA NIEPRZYZWOITE ZACHOWANIE.
Incydent z Walterem Jenkinsem
stawia poważne pytania dotyczące bezpieczeństwa narodowego,
na które tylko prezydent może i musi odpowiedzieć.
Znając słabość przestępców do szantażu,
prezydent powinien nam powiedzieć,
czy Jenkins uczestniczył w spotkaniach
Rady Bezpieczeństwa Narodowego
i uzyskał dostęp do tajemnic wojskowych.
BIAŁY DOM
Myślisz, że to sensacja?
Tak.
Wobec faktów, nie mam wyboru, muszę kazać mu zrezygnować.
Zdecydowanie.
Musisz teraz zewrzeć szeregi.
Nie odpowiesz bezpośrednio, ale przez swoją postawę,
wizerunek, który stworzyłeś.
Zostały ci dwa tygodnie.
Masz przewagę.
Pilnuj, żeby nie popełnić błędu.
Walter wydawał się nieobecny.
Nie wyobrażam sobie jego cierpienia.
To jedna z najboleśniejszych rzeczy w moim życiu.
Boleśniejsza niż śmierć moich bliskich.
JENKINS W SZPITALU
- Kochanie. - Tak?
Kiedy mnie zapytają,
powiem, że to niewiarygodne,
bo znam go od lat.
To gorliwy katolik, ojciec szóstki dzieci.
To może być tylko załamanie nerwowe.
Na razie nie możesz się w to angażować.
Najlepsi ludzie starają się
to rozwiązać.
Pierwsza Dama nie może się tym zajmować.
Nie zgadzam się.
Odczuwam to silniej od ciebie,
i nie chcę, żebyś skrzywdziła go jeszcze bardziej.
Jeśli nie okażemy mu wsparcia,
stracimy miłość i oddanie wszystkich,
którzy są z nami.
Porozmawiaj o tym z Abem i Clarkiem.
Abe akceptuje oświadczenie.
Nie możesz tego zrobić prezydenturze.
Kochany, będę się modlić za ciebie i Waltera.
Czytałeś, jak poparłam Waltera,
a teraz mówię to samo.
Do widzenia, skarbie.
NASZA RODZINA I JEGO PRZYJACIELE
BĘDĄ SIĘ MODLIĆ O JEGO ZDROWIE.
ZWYCIĘSTWO JOHNSONA
Cały kraj usłyszał głos narodu.
68 milionów obywateli poszło do urn,
by skorzystać ze swojego prawa wyborczego.
Lyndon Baines Johnson otrzymuje przytłaczające poparcie
i zostaje 36. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
Człowiek, który został prezydentem z powodu tragedii,
zdobywa przytłaczającą liczbę głosów.
Ponad 61 procent.
O 16 milionów głosów więcej od Barry'ego Morrisa Goldwatera.
To historyczne zwycięstwo.
ROK 1965
Nowy Rok
zaczęłam od czarnej kawy, soku pomarańczowego i postanowień.
Spędziłam cały dzień w krainie ubrań.
Płaszcz na ceremonię inauguracyjną jest bardzo elegancki.
A suknia? Poczekamy, zobaczymy.
Nie nadaję się do szycia na miarę.
Idę, patrzę na wieszaki, przymierzam i kupuję.
To też noworoczne postanowienie:
wyglądać lepiej publicznie
i pamiętać o obowiązkach.
Wciąż trudno mi
mówić o sobie Pierwsza Dama.
Środa, 20 stycznia, rozpoczęła się pięknie i wcześnie.
Nadszedł ten dzień.
Jechałam z Lyndonem jednym autem
z kuloodpornym dachem i bokami.
Na Pennsylvania Avenue czekał tłum.
Nadeszła chwila, do której prowadziły
wszystkie dni minionego roku.
Zaprzysiężenie Lyndona
na 36. prezydenta Stanów Zjednoczonych.
Kazano mi trzymać Biblię
do jego zaprzysiężenia.
Stałam między prezesem Sądu Najwyższego a Lyndonem,
kiedy składał przysięgę.
Ja, Lyndon Baines Johnson, uroczyście przysięgam,
że będziesz wiernie sprawował...
że będę wiernie sprawował...
urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych.
Tak ci dopomóż Bóg.
Tak mi dopomóż Bóg.
Poniedziałek, 1 lutego, zaczął się pracowicie.
Obudziłam się około 7.00.
Lyndon już nie spał. Wypiliśmy w łóżku kawę.
Luci, wściekła jak szerszeń,
opowiadała o artykule w czasopiśmie Women's Wear,
który dał kobietom Johnson kiepskie noty za kreacje.
Luci winiła skarpetki i mokasyny Lyndy
i była tym bardzo zdenerwowana.
Ta praca to konkurs wytrzymałości.
Niedziela, 7 lutego, zaczęła się po północy.
Lyndon usłyszał o ataku Wietkongu
na amerykańskie koszary w Wietnamie Południowym.
Zaskoczył mnie słowami, które często słyszałam,
ale nie spodziewałam się, że przy innych też tak powie.
„Nie mam natury dowódcy”, powiedział.
Mówili o konieczności wydania rozkazów,
które mogą mieć katastrofalne skutki.
Powiedział, że jest zbyt sentymentalny.
Dziwne, jak własny ból i problem
może znieczulić,
że się nie czuje piekła bliskiej osoby.
Halo?
Mam chwilę i pomyślałem,
że do pana zadzwonię.
Dziękuję.
To ciekawe, panie prezydencie,
że jedyne stany, których pan nie reprezentował,
pięć stanów południowych,
mają mniej
niż 40 procent zarejestrowanych czarnych.
To koalicja czarnoskórych
i umiarkowanych białych
stworzy Nowe Południe.
Zgadza się.
To ważne,
żeby każdy urodzony w tym kraju człowiek, gdy osiągnie pewien wiek,
miał prawo głosu, jak ma prawo do walki.
Niedziela, 7 marca.
Przez jakiś czas płynęłam pod prąd,
zmagając się z depresją i bezwładem.
Lyndon też ma dużo na głowie i niewiele spokoju.
Teraz kwestia Selmy.
Sześciuset czarnych ruszyło
w kierunku stolicy stanu.
Ledwie opuścili Selmę.
Szli małymi grupami przez miasto, nie zatrzymywani przez nikogo.
Po przejściu przez most Edmunda Pettusa
sytuacja się zmieniła.
Macie dwie minuty,
by wrócić do swojego kościoła.
MATERACE I MARKIZY HAISTENA
Wielu maszerujących potraktowano gazem łzawiącym.
Mieli otwarte rany i złamane kości.
O zmierzchu szeryf hrabstwa Dallas
wezwał wszystkich do opuszczenia ulic.
To był ciężki dzień.
Przed Białym Domem maszerują pikiety.
Typowy widok,
ale w tym kontekście bardziej bolesny niż wcześniej.
Lyndon jest prezydentem południa,
bo wygrał ogromną ilością głosów czarnoskórych.
Prawa wyborcze były kluczem
w kwestii praw obywatelskich,
o które walczył od 1957 roku.
Wczorajsza bitwa w Selmie
najwyraźniej była końcem początku.
King odpowiedział Wallace'owi kolejnym marszem.
Ponownie w Selmie.
Również w kierunku Montgomery.
We wtorek, czyli jutro.
King sam go poprowadzi.
Podobno nie wiedział,
czy ktoś za nim podąży.
Ale to było zwycięstwo. To był zdrowy rozsądek.
Chwilowe uspokojenie,
by dać czas na głosowanie ustawy
i ocalić nas od katastrofy.
RUSZAMY Z SELMĄ!
To rytm miasta.
Każdego dużego miasta.
Gdziekolwiek.
Dziś amerykańskie miasta stoją w obliczu kryzysu.
Ogarnęła je gorączka rozwoju.
Są przeludnione i przytłoczone.
Po raz pierwszy
Amerykanie poważnie analizują,
jak to się stało.
Potrzebne są kreatywne programy,
by ożywić ulice i przekształcić otwarte przestrzenie
w piękne miejsca rekreacyjne.
Lyndon wygłosił przemówienie na temat środowiska
i ochrony przyrody.
Uznałam, że to coś dla mnie.
Od wejścia do Białego Domu
dziennikarki pytały: „Co pani robi?
Jaka jest pani rola?”.
A pani Johnson odpowiadała:
„Moja rola jako Pierwszej Damy
objawi się w czynach, nie słowach”.
Chciałyśmy przekonać panią Johnson,
by wzięła byka za rogi
i utworzyła komitet w Białym Domu,
który postara się,
aby Waszyngton był piękniejszy.
Czas na obudzenie świadomości,
spojrzenie na środowisko
i zastanowienie się, jak człowiek mu szkodzi.
Dorastałam na wsi.
Byłam zdana na siebie.
Nie miałam wielu towarzyszy.
Natura była moją przyjaciółką,
wsparciem i nauczycielką.
Była moją radością i nigdy mnie nie zawiodła.
We wtorek, 9 marca, odbyło się zebranie komitetu upiększającego.
Temat upiększania jest jak splątany kłębek wełny.
Nici są poplątane.
Rewitalizacja miasta,
korki, upiększenie autostrad,
poprawa zdrowia psychicznego i przestępczości.
Trudno to wszystko połączyć
w jedno,
bo to różne sprawy.
O około 11.30 wyruszyliśmy
na wycieczkę w teren.
Zatrzymaliśmy się w Green Leaf Gardens,
kompleksie małych kamiennych domów.
To teren pełnego entuzjazmu Waltera Washingtona.
Razem często odwiedzamy szkoły,
osiedla mieszkaniowe
i dzielnice Waszyngtonu.
To mądry i zdolny urzędnik.
Jechaliśmy przez miasto,
oboje pewni, że niektóre rzeczy
będą zmianą kosmetyczną,
ale wymagają dużo pracy.
Każdy musi mieć dostęp
do wielkości i siły naszego narodu.
Muszą być one dostępne dla wszystkich.
Nie mam władzy, tylko ciekawość i entuzjazm.
Moim narzędziem jest tytuł
i chcę go wykorzystać.
Nie ma nic ważniejszego od upiększania,
ale chciałabym to nazwać inaczej.
Wtorek, 13 lipca.
Przez najbliższy rok zajmę się historią.
Najważniejszą częścią dnia jest
mianowanie prokuratora generalnego,
Thurgooda Marshalla, pierwszego czarnego na tym stanowisku.
Człowieka o wspaniałej historii.
Podziwiał sędziego Thurgooda i mówił, że gdy zwolni się miejsce,
może zostać
sędzią Sądu Najwyższego.
30 lipca przyjęto ustawę Medicare.
Para prezydencka i wiceprezydent Humphrey przybyli na ceremonię
włączenia Medicare do ubezpieczenia społecznego.
Trudna ustawa.
Mamy powody do dumy.
Piątek, 6 sierpnia.
Rozmawiałam z Lyndonem.
Przypomniał mi o podpisaniu ustawy o prawach wyborczych.
Zapomniałam obejrzeć,
ale z dumą zobaczyłam, że Luci nie zapomniała.
Wchodziła u boku taty, trzymając go za rękę.
Niezwykła chwila i okazja.
Widzę, że poza tą salą
jest gniew narodu i nawet jeśli przyjmiemy tę ustawę,
walka się nie skończy.
Wydarzenia w Selmie są częścią większego ruchu,
który dotarł do każdego zakątka Ameryki.
Od wysiłku czarnoskórych zależy
zapewnienie im pełnego dostępu do amerykańskiego życia.
Ich sprawa musi być też naszą.
Osiągnięcia ustawodawcze nie przysłoniły
wiadomości z Wietnamu.
Wysłałem dziś lotnictwo i inne oddziały,
które zwiększą naszą siłę bojową z 75 000
do 125 000 żołnierzy.
W Wietnamie jest coraz gorzej.
Miał wybór: albo będzie wiele ofiar,
albo wrócimy okryci hańbą.
To jak lot samolotem.
Trzeba wybrać między katastrofą,
a skokiem bez spadochronu.
Kiedy on cierpi, ja także.
Może pani zrobić zdjęcie.
Może być 11?
Doskonale.
Nie za dużo?
Może 16?
Zszedłbym do ośmiu.
Dobrze.
Pani Johnson oddziela rolę żony i matki
od publicznych wystąpień w kwestii upiększania,
co przedstawiciele pewnych grup uznali za niewłaściwe.
Wtorek, 17 sierpnia.
Od rana rozmawiałam z Liz o tym,
jak projekt upiększania radzi sobie w Senacie i Izbie Reprezentantów.
USTAWA O UPIĘKSZANIU AUTOSTRAD
Cztery odnoszą się do autostrad.
GORĄCA DEBATA
Dużo pisano w gazetach,
ale na Kapitolu niewiele się działo.
NIEPEWNY LOS PRAWA
Jedna z nich już przepadła.
Pozostałe dotyczą billboardów i złomowisk.
Trzy procent pieniędzy
przeznaczone na roślinność przy autostradach ma większe szanse.
Rząd nie zamierza karać
żadnej prywatnej firmy.
Ale nie pozwolimy, by ich interesy
podważały zaufanie publiczne.
Dlatego z ogromną radością podpisuję
Ustawę o Upiększaniu Autostrad.
Ile razy przyjeżdżałam do Bethesdy?
W poważnych sprawach?
Obecnie skupiam się na Lyndonie,
który miał poważny atak serca.
Przez pierwsze lata sobie radziliśmy,
łagodnie, choć z dużym niepokojem.
Teraz zachowujemy się, jakby nic się nie działo,
choć oboje tego nie zapomnimy.
W PIĄTEK USUNIĘCIE WORECZKA ŻÓŁCIOWEGO JOHNSONA.
Panowało duże zamieszanie.
Przyprowadzono łóżko, a lekarze pomogli Lyndonowi na nie wejść.
Powiedział: „Jedziemy”.
Odgrywał przedstawienie,
żebyśmy się nie martwili.
Miał też zapalenie woreczka żółciowego, w którym był kamień.
Oznaczało to podwójną operację, większe ryzyko i dłuższy powrót do zdrowia.
LYNDONA ODWIEDZIŁ
ABE FORTAS, PRAWNIK
I CZŁONEK SĄDU NAJWYŻSZEGO.
ROZMAWIALI PRZEZ 20 MINUT, ZANIM PRZYBYŁA LADY BIRD.
Weszłam do sali
i przy łóżku Lyndona zastałam Abe'a.
Pytał go o radę, jak uniknąć obowiązków
na nieokreślony czas.
Do naszego życia powróciła depresja.
Był jak człowiek, na którego nagle spadła lawina.
Powiedział, że nie ma ochoty podejmować żadnych decyzji.
„Chcę jechać na ranczo.
Nie chcę, żeby Hubert do mnie dzwonił.
Mogą żądać mojej rezygnacji, mogą mnie nawet odwołać”.
Siedzieliśmy w ciszy,
a Abe dyskretnie doradzał rozwiązania.
Zapisał, o co prosił Lyndon.
Lyndon przeczytał i rzekł:
„Zatrzymaj obie kopie.
Nikt nie może się o nich dowiedzieć”.
Potrzebował długiego odpoczynku.
Ale skąd prezydent Stanów Zjednoczonych ma wziąć czas na odpoczynek?
Pozostaje pytanie, co ze stylem Johnsona w 1966 roku?
Sam styl nie rozwiąże problemów.
Wie, że nie rozprawi się z Wietkongiem
i Wietnamem Północnym tak jak z krnąbrnym kongresmenem.
Świadomość tego
wywołuje u prezydenta ponury nastrój.
Niechęć do prasy sprawia,
że czasem odpowiada na pytania
w sposób dość pokrętny.
ROK 1966
Nieodparte poczucie dramatu. Co przyniesie nam nowy rok?
Co napisze pani w telegramie do pani Johnson?
- Mam przeczytać? - Poproszę.
Wiemy, że współczuje nam pani straty ludzi w Wietnamie.
Proszę panią o poparcie negocjacji, zamiast nalotów bombowych.
Musi istnieć honorowe dyplomatyczne rozwiązanie sytuacji w Wietnamie.
Niedziela, 13 lutego.
Podczas lunchu Park Lafayette był pełen pikietujących.
NIE DLA WOJNY!
Teraz to powszechne.
Lyndon mówił, że przybiera to niebezpieczne rozmiary.
LICEALIŚCI PRZECIW WOJNIE
Mówił o uczuciach każdej matki,
która miała syna w Wietnamie i o własnych odczuciach.
Powiedział: „Nie ma na świecie matki, której zależy tak bardzo jak mnie,
bo mam tam 200 000 dzieci, które myślą, że to ja dowodzę.
Jeśli nie ja, Boże dopomóż,
to kto?”.
ŚLUB LUCI UWALNIA TATĘ OD INFLACJI, STRAJKÓW, TROSK WOJENNYCH
Dzień ślubu Luci zaczął się pięknie.
Z rana pamiętam montaż.
Idzie się do ołtarza jak na scenie.
Staram się nie myśleć, że to ostatnia chwila,
kiedy jest tylko nasza.
Była piękna i delikatna.
Muszę przyznać, że przez całą mszę, która trwała ponad godzinę,
ani razu nie spojrzał na zegarek.
Nie widziałam pikiet.
Zauważamy je tylko, gdy hałasują.
Zniesmaczona nimi, chcę chronić Luci i Pata,
ale nie potrafię sobie z tym poradzić.
ROK 1967
Czy zakończy pan spekulacje i powie,
czy będzie pan kandydował w 1968 roku
i czy Hubert Humphrey będzie wice?
Nie wiedziałem, że jest tyle spekulacji.
Nie chcę jeszcze decydować o mojej przyszłości po styczniu 1969.
Ogłoszę moje plany na przyszłość
za kilka miesięcy.
Sobota, 13 maja.
STONEWALL, TEKSAS
Wiele miesięcy temu pomyślałam,
że w marcu 1968 Lyndon ogłosi wycofanie się z dalszego kandydowania.
Po raz pierwszy w życiu czułam, że byłby szczęśliwym emerytem.
Coraz bardziej cieszę się na powrót na ranczo.
Nie wiem, czy wytrzymamy kolejne cztery lata prezydentury.
Życie toczy się według schematu
i z początkiem lata ilość pracy rośnie.
Podczas ceremonii w Ogrodzie Różanym 58-letni prawnuk niewolnika
dostaje nominację na sędziego Sądu Najwyższego.
To zastępca prokuratora generalnego Thurgood Marshall.
Rano przyjąłem członków komisji ds. niepokojów społecznych
pod przewodnictwem gubernatora Kernera.
Amerykanie są zdumieni i przerażeni masową grabieżą i przemocą,
do której doszło w małych miasteczkach,
a także w metropoliach.
LBJ, ile dzieciaków dzisiaj zabiłeś?
Nigdzie nie jedziemy!
Cassius Clay, mistrz wagi ciężkiej, został uznany za winnego
złamania prawa, gdy odmówił wstąpienia do wojska.
Powiedziałem to raz i znowu powtórzę.
Prawdziwi wrogowie mojego narodu są tutaj, nie w Wietnamie.
Niedziela, 13 sierpnia.
Chłodny front przywiał zapach jesieni.
To dziwne uczucie cieszyć się towarzystwem córki i wnuka,
gdy przygniatają cię problemy,
które trzeba rozwiązać. Zamieszki, rosnąca lista ofiar,
głosy przyjaciół i byłych przyjaciół.
A większość złośliwości płynie głównie od demokratów.
Oglądaliśmy w telewizji Martina Luthera Kinga.
Przegrywamy.
Wojnę z biedą
i wojnę w Wietnamie, moralnie i politycznie.
Dawna charyzma słabła.
Nie był tak ekscytujący jak wcześniej.
Dzisiejsze sondaże wskazują spadek poparcia do 39.
Instynkt podpowiada mi, że należy pracować ciężej,
być wierną i wciąż się uśmiechać.
Ale to trudne.
Można powiedzieć,
że wojna w Wietnamie jest dla ptaków.
Lynda Bird, Lady Bird, Luna Bird.
Same niech się nią zajmą, a my będziemy siedzieć i patrzeć.
Nowa lewica ma najwyżej 300 tysięcy członków.
Młodzi radykałowie gardzą komunizmem i uważają liberałów za wrogów.
Niepokój nowej lewicy zauważyli ci,
którzy najbardziej utożsamiają się z młodymi.
Sądzą, że jesteśmy gotowi walczyć o wolność w Wietnamie,
ale niechętni walczyć,
by zapewnić wolność w Missisipi, Alabamie
i na północy.
Przeczytałam bardzo przemyślany artykuł.
Dzisiejsza młodzież gorączkowo szuka namacalnego sposobu buntu.
Ich bunt jest niemal całkowicie negatywny.
To jałowe działanie przeciwko wygodnemu więzieniu dostatku,
konformizmowi i izolacji.
PÓJDĘ, KIEDY PÓJDZIE LYNDA BIRD
Bycie dziwakiem w strategicznych miejscach daje ludziom dużo uwagi,
gdy telewizja pokazuje główne wydarzenia.
W obliczu kamer myślą, że coś robią.
Młodzi mylą to z działaniem.
Poniedziałek, 9 października.
Pojechałam na uczelnię.
Do New Haven przybyliśmy około 15.00.
Spory tłum pikietujących z transparentami:
„Przestań upiększać Wietnam Północny”
i zdjęciami ludzi, podobno spalonych przez napalm.
Wysiadłam z samochodu.
Powoli podeszłam do dr. Brewstera.
Szybko dotarło do mnie, że moja obecność
naprawdę mu ciąży.
Jego zachowanie było poprawne,
ale czułam, że wolałby w tym nie uczestniczyć.
Czy demokratyczne społeczeństwo może zebrać energię
do stworzenia piękna?
Odpowiedź poznamy w ciągu najbliższych 20 lat.
Dziękuję bardzo.
Nigdy się tak nie cieszyłam z zakończenia przemowy.
W drodze powrotnej uścisnęłam wiele dłoni.
Nawet Secret Service cieszyło się, że wieczór dobiegł końca.
To również lekcja dla mnie. Nie mogę się izolować w Białym Domu.
Chcę wiedzieć, co się dzieje, nawet jeśli mam przez to cierpieć.
LBJ TO ZŁO
Z Białego Domu
wyszła wyjątkowa czwórka.
Kapitan piechoty morskiej Charles Robb, jego przyszła żona i przyszli teściowie.
W Białym Domu będzie ślub,
po którym zięć prezydenta pojedzie walczyć w Wietnamie.
Ślub Lyndy, sobota, 9 grudnia.
Ceremonia zaczęła się o czasie.
Jak opisać pannę młodą?
Promienna i oszałamiająco piękna. Wszyscy są pod wrażeniem.
Ale to jego obserwowałam. W oczach tliło się pożegnanie.
Mocno posiwiał
i wzbudzał we mnie czułość.
Ceremonia była piękna,
a suknia Lyndy wspaniała.
Mam nadzieję, że ujrzę w niej kiedyś
swoją wnuczkę.
ROK 1968
Sobota, 13 stycznia.
Wróciliśmy do rzeczywistości.
Do najtrudniejszego roku, z nierozwiązanym problemem.
Pojechaliśmy do Luci. Był tam Lyn, cały uśmiechnięty,
widać infekcja ucha przeszła
i był zachwycony na widok dziadka.
Lyndon spędza z nim więcej czasu niż z którymkolwiek z naszych dzieci.
Powiedział, że chciałby być dziadkiem na pełen etat.
To było zabawne i żałosne.
Środa, 17 stycznia.
Dzień orędzia.
Lyndon poprosił George'a o napisanie
oświadczenia w sprawie rezygnacji.
Moje było bardzo słabe.
Jeśli chcemy coś powiedzieć
z pasją i ogniem, to właśnie tak.
Zachowałam oświadczenie z 1964 roku,
kiedy Lyndon miał jechać
do Atlantic City, ale nie miał ochoty.
Wyciągnęłam je i przeczytaliśmy, co wtedy napisałam.
Teraz brzmi lepiej.
Lyndon włożył do kieszeni oświadczenie George'a.
Miał nie włączać go do treści orędzia.
Gdyby to zrobił, powiedziałby na końcu:
„Teraz powiem coś osobistego”.
Patrzył na swoich współpracowników,
szukając odpowiedzi, mądrości czy olśnienia.
Zapytał:
„Co mam zrobić?”.
Spojrzałam na niego z poczuciem beznadziei i powiedziałam:
„Luci ma nadzieję, że nie wystartujesz.
Chce cię mieć dla siebie i Lyna, żebyśmy wszyscy byli razem.
Lynda ma nadzieję, że wystartujesz,
bo jej mąż idzie na wojnę i uważa, że ma większą szansę wrócić żywy,
jeśli to ty zostaniesz prezydentem.
Ja już ci powiedziałam.
Nie mogę ci nic kazać”.
Panie przewodniczący, prezydent Stanów Zjednoczonych.
Całym sercem pragnę, by wydatki niezbędne do budowy
i ochrony naszej potęgi zostały przeznaczone na programy pokojowe.
Ale dopóki warunki na świecie nie pozwolą na pokój,
nasi odważni synowie muszą walczyć.
Nagle padł prompter.
Widziałam, jak przegląda tekst
w poszukiwaniu wskazówek.
Pod koniec się spięłam.
Sięgnie do kieszeni?
Chciałam tego?
Ulżyłoby mi, gdyby to zrobił czy gdyby nie zrobił?
Czy możemy osiągnąć cele?
Oczywiście, że tak.
Dziękuję i dobranoc.
Nie sięgnął do kieszeni po kartkę.
Czwartek, 18 stycznia.
Przejrzałam listę gości na pierwsze spotkanie kobiet pracujących nad tematem:
„Zbrodnie uliczne”.
Obsługa wprowadziła spóźnialskich.
Wśród nich była Eartha Kitt.
Zaproszono mnie, bo pracuję z dziećmi z biednej dzielnicy.
Nie chciałam iść,
ale wydzwaniali z Białego Domu,
że pani Johnson chce, żebym przyszła.
Przestępczość to ponury temat jak na takie miłe spotkanie,
ale uważam, że wszyscy są coraz bardziej zdeterminowani,
by stawić jej czoła.
Wtedy wszedł prezydent Johnson
i oparł łokieć na mównicy.
Eartha Kitt, siedząca blisko podium,
wstała i powiedziała...
Pytał pan o przestępczość w kraju,
która nas wszystkich interesuje.
Ale co zrobić z rodzicami,
którzy muszą iść do pracy
i nie mają czasu dla dzieci?
To nasz główny problem.
Lyndon milczał chwilę, ale na szczęście znalazł odpowiedź.
Dobre pytanie, żeby zadać je sobie i innym kobietom.
Potem powiecie mi, co myślicie.
Usiadła zgaszona, zarzucając długimi włosami.
Obserwowałam ją, oczekując nie wiadomo czego.
Gotowała się.
Zapytałam gości o ich uwagi.
Panna Kitt podniosła rękę i musiałam zareagować.
Nie wiedziałem, czego się spodziewać, poza tym, że nie będzie miło.
Wstała i zaczęła mówić szybko i żarliwie,
zaczynając od złości, że zapomoga jest tak mała.
W końcu doszła do prawdziwego celu
i potępiła wojnę w Wietnamie.
Podchodząc do mnie i patrząc mi w oczy,
powiedziała:
„Pani Johnson, pani też jest matką,
choć ma pani córki, a nie synów.
Jestem matką i wiem, jak to jest mieć dziecko.
Wysłaliście moje dziecko na wojnę.
Nic dziwnego, że dzieci się buntują”.
Pani Kitt skończyła i zapadła cisza.
Po mojej prawej siedziała kobieta, która powiedziała:
„Dziękuję, Eartho.
Wszyscy czujemy to samo,
ale mężowie 75 procent kobiet na sali pracują dla prezydenta Johnsona”.
Zachowałam spokój, po czym pożegnałam się ze wszystkimi.
Po tym wystąpieniu
przed Biały Dom powróciły protesty.
Te kobiety wspierają Earthę Kitt,
która na bankiecie w Białym Domu
protestowała przeciwko wojnie, podatkom i wyobcowaniu młodzieży.
Była to jej reakcja na orędzie.
Pani Kitt odniosła sukces tam, gdzie nie udało się opozycji,
wywołując sprzeciw wobec rodziny prezydenckiej.
Pod koniec stycznia komuniści przeprowadzili ogromną ofensywę.
Południowowietnamski prezydent wprowadził prawo Marshalla.
Kto wygrał, a kto przegrał ofensywę Tet?
Nie wiem.
Nie wygrał ani Wietkong, ani my.
Historia może uznać to za remis.
Jest coraz bardziej pewne, że krwawe doświadczenia z Wietnamu
zakończą się impasem.
Z każdą eskalacją świat zbliża się do krawędzi kosmicznej katastrofy.
Jedynym racjonalnym wyjściem
będą negocjacje, nie ofiar, ale honorowych ludzi,
dotrzymujących obietnicy
obrony demokracji, którzy zrobili, co w ich mocy.
Mówił Walter Cronkite. Dobranoc.
SENATOR ROBERT F. KENNEDY
Ogłaszam dziś moją kandydaturę na prezydenta Stanów Zjednoczonych.
Nie ubiegam się o fotel prezydenta, by stanąć przeciwko komuś,
ale by zaproponować nowe pomysły.
Kraj jest na niebezpiecznym kursie,
a ja wiem, jak temu zaradzić
i mam obowiązek zrobić, co w mojej mocy.
Nie mam osobistej urazy
ani niechęci wobec prezydenta Johnsona.
Proszę o wpisanie mojego nazwiska na listę do kalifornijskich prawyborów.
Panie prezydencie, co pan czuje,
gdy pana zięć idzie na wojnę?
Cieszę się, że mam zięcia,
który szkolił się w elitarnej jednostce marines
i jest przygotowany do obrony interesów kraju.
Czuję to samo wobec piechoty morskiej
i chłopców z innych oddziałów.
Niedziela, 31 marca.
W Kalifornii Lynda ucałowała Chucka
i wsiadła do samolotu.
Wyglądała jak duch.
Powiedziała: „Było okropnie.
Przepychali się, żeby do nas dotrzeć”.
Mówiła o prasie.
Kiedy ruszy pan do walki?
Było tam wiele innych żon, które żegnały się ze swoimi mężami.
Poszła na górę i położyła się.
Kiedy weszłam do gabinetu, Lyndon płakał
po raz pierwszy od śmierci pani Johnson.
Ale nie miał na to czasu.
O 21.00 miał przemawiać na temat wojny.
Nie widzę, gdzie jest kropka.
Muszę sobie poradzić.
Nie możemy tego zmieniać.
Pisałam ten tekst przez większość soboty.
Byłam zadowolona ze swoich zmian.
Kiedy wszedł,
powiedziałam mu cicho: „Tempo i dramatyzm”.
Nie wiedziałam, jak to się skończy.
Dobry wieczór, rodacy.
Dziś chcę mówić o pokoju w Wietnamie i południowo-wschodniej Azji.
To było jego najlepsze wystąpienie.
Kiedy Amerykanie są daleko na wojnie
i cały świat liczy na pokój,
nie mogę poświęcić
nawet godziny mojego czasu
na sprawy prywatne lub inne
niż te, których wymaga
urząd prezydenta waszego kraju.
Dlatego nie będę ubiegał się
ani nie przyjmę nominacji
mojej partii na kolejną kadencję.
Dziękuję za uwagę. Dobranoc. Bóg z wami.
W końcu decyzja została ogłoszona.
Znałam naszą przyszłość.
Wstałam, podeszłam do niego, przytuliłam go i pocałowałam.
Ładnie to zrobił.
Niemal tak dramatycznie, jak zaczął.
Choć do końca zostało dziewięć miesięcy.
Czwartek, 4 kwietnia.
Spytałam Lyndona o spotkanie z Kennedym.
Powiedział, że towarzyszył mu Sorensen
i chcą jego wsparcia.
Bobby chciał utrzymać politykę jednoczenia kraju,
ale swobodnie wyrażał swoje odczucia.
Lyndon nigdy nie widział takiej arogancji.
Potem zeszłam z Liz i planowałyśmy wycieczkę do Teksasu.
Mało wycieczek tak mnie cieszyło.
Uwielbiam pokazywać cudzoziemcom nasz kraj i dom.
Kiedy pan Per układał mi włosy,
Lynda Bird słuchała telewizji i nagle wpadła do mojego pokoju.
„Zastrzelili doktora Kinga”.
Od tej chwili wieczór stał się koszmarem.
Mam bardzo smutną wiadomość.
Dziś został zastrzelony Martin Luther King.
Milczeliśmy, grał tylko telewizor.
Naród nie doznał takiego szoku
i nie był tak wstrząśnięty od zamachu na prezydenta Kennedy'ego.
Wszyscy zaczęli myśleć, co to może oznaczać
dla przemocy na tle rasowym,
dla pracy tych, którzy chcieli nas zjednoczyć.
Proszę, byście odrzucili ślepą przemoc,
jaka dotknęła doktora Kinga, a który żył bez niej.
Modlę się, by jego rodzina znalazła ukojenie w pamięci o tym,
co zrobił dla kraju, który tak kochał.
Piątek, 5 kwietnia. Wstałam wcześnie.
Dziś raczej nikt nie spał spokojnie.
Poszłam do Lyndona napić się kawy.
Upierał się, że powinnam jechać.
Powiedziałam Liz, że jedziemy.
Musieliśmy wprowadzić zmiany w przemowach.
Świat zmienił się z dnia na dzień.
Spotkałam się z 38 dziennikarzami
z 13 krajów Europy.
Czuć było niepewność i napięcie.
Po starcie wzięłam słuchawkę interkomu
i powiedziałam poważnie:
„Podróżujemy dziś z ciężkim sercem
z powodu śmierci dr. Kinga”.
Potem zmieniłam ton
i powitałam ich w podróży do części kraju, którą znam najlepiej.
Kiedy biała Ameryka zabiła doktora Kinga,
otworzyła oczy wszystkim czarnym.
Kiedy biała Ameryka zabiła doktora Kinga, wypowiedziała nam wojnę.
Rozmawiałam z Waszyngtonem i Lyndą.
Biały Dom był jak forteca.
Nikt nie mógł wyjść ani wejść.
Waszyngton, Chicago, Detroit, Boston, Nowy Jork
to tylko kilka miast, gdzie ból po zabójstwie Kinga,
prawdopodobnie przez białego,
przybrał brutalną formę.
- Panie prezydencie? - Tak.
Potrzebujemy pomocy.
Jest coraz gorzej.
Ta część konfrontacji jest niefortunna.
Tragiczna śmierć tego niezwykłego człowieka
pomieszała im w głowach.
Prezydent Johnson poczynił ważne kroki
w kierunku równości,
więc uraziła go nieuzasadniona krytyka.
W niecałe cztery lata
podpisał trzy przełomowe ustawy o prawach obywatelskich.
Mianował czarnoskórych
do Sądu Najwyższego i rządu.
Wybrał Murzyna na pierwszego burmistrza Waszyngtonu.
Mimo wysiłków,
zabrakło czegoś, co zapobiegłoby podziałom rasowym.
- Chcemy Kennedy'ego! - Dziękuję.
- Chcemy Kennedy'ego! - Bardzo dziękuję.
Nadal możemy razem pracować nad ostatnią analizą tego,
co działo się w kraju przez ostatnie trzy lata.
Nad podziałami między czarnymi i białymi, biednymi i bogatymi,
wojną w Wietnamie.
Możemy współpracować. Jesteśmy wspaniałym,
dumnym krajem, pełnym współczucia.
W ciągu najbliższych miesięcy
skupię się na tych sprawach.
Dziękuję, wygrajmy.
Środa, 5 czerwca.
To była krótka noc.
Z głębokiego snu obudził mnie telefon.
„Przyjedziesz na chwilę?”, zapytał Lyndon.
Opierał się o poduszki
i wyglądał, jakby nie spał.
Wszystkie telewizory były włączone.
Zrozumiałam, że coś się dzieje.
Nie wiem, czy usłyszałam to z telewizji czy od Lyndona.
Senator Kennedy zastrzelony.
Trudno było uwierzyć.
Niemożliwe.
To sen.
Zdarzał się wcześniej.
Świętował zwycięstwo w prawyborach w Kalifornii.
Stało się to przed kamerami.
Potrzebny lekarz.
Co się stało?
Zastrzelili go.
Ludzie w telewizji ciągle to powtarzali.
Zawieźli go na operację mózgu.
Ustalono, że kula utkwiła za uchem.
Słyszałam to cały dzień.
Ludzie mieli wątpliwości.
Dokąd zmierza nasz kraj?
Co się z nami dzieje?
Jesteśmy chorym społeczeństwem?
Mam krótkie oświadczenie.
FRANK MANKIEWICZ - SEKRETARZ PRASOWY ROBERTA KENNEDY'EGO
Senator Robert Francis Kennedy
zmarł dziś o 1.44 w nocy,
6 czerwca 1968 roku.
Sobota, 8 czerwca, nie był normalnym dniem.
Jak kapsuła czasu zawieszona w nierealnym świecie.
Dzień pogrzebu senatora Bobby'ego Kennedy'ego.
Zostanie zapamiętany jako dobry człowiek,
który chciał naprawiać zło,
koić cierpienie i powstrzymać wojnę.
Jeden z księży
powiedział Lyndonowi, że powinien wyjść pierwszy.
Przeszliśmy na prawo, obok pierwszego rzędu,
gdzie siedziała rodzina Kennedych.
Ethel była piękna, smutna i opanowana.
Podziękowała nam.
Nagle stanęłam przed Jacqueline Kennedy.
Wyciągnęłam do niej rękę.
Patrzyła na mnie, jakbym była duchem.
Poczułam wrogość.
Dlatego, że żyłam?
W końcu, bez emocji, podała mi rękę.
Uścisnęłam ją, mrucząc kondolencje i szybko odeszłam.
Byłam zaskoczona.
We wcześniejszych kontaktach tego nie doświadczyłam.
Wróciliśmy do Białego Domu o 11.00.
Na jutro ogłoszono żałobę.
A poniedziałek zacznie się jak zwykle.
Wtorek 27 sierpnia, 60. urodziny Lyndona.
Mówiliśmy o wystąpieniu na konwencji
i wygłoszeniu mowy pożegnalnej.
Kiedy się w poniedziałek zaczęła,
szanse na dotarcie na nią zmalały do zera.
Międzynarodowa Partia Młodych protestowała w Chicago
przeciwko wojnie, biedzie, rasizmowi i innym problemom społecznym.
To może być ostatnia z tradycyjnych konwencji politycznych
i Partii Demokratycznej, jaką znamy od czasów Roosevelta.
Świat jest pogrążony w niepokoju.
Nasza partia, kraj, cały świat.
Robimy swoje w tym dziwnym roku.
Dla mnie jest on szczęśliwy, w otoczeniu rodziny.
Jesteśmy dumni z tego, co robimy.
Dla kogoś z zewnątrz zabrzmi to dziwnie.
Lynda czyta nam listy od Chucka.
Chroni swoje życie osobiste.
Krzywi się, gdy tata go cytuje.
Lyndon ciężko pracuje nad sprawami,
na które ma wpływ.
Czasem najwięcej odwagi potrzeba, żeby wstać rano
i zająć się codzienną pracą.
To jedna z rzeczy, które w nim lubię.
Ostatni z obiadów upiększających
jest dla mnie najważniejszy.
Jeden z najlepszych dni w moim życiu.
Wyjechaliśmy południowo-zachodnią bramą wprost na moją dumę i radość,
ogromne klomby azalii zasadzonych na Pennsylvania Avenue
jesienią 1965.
Główny wjazd do miasta jest ważny
przy podupadającym kompleksie biurowym.
Komitet dla Piękniejszego Kapitolu
powstał trzy lata temu. Poświęcamy szczególną uwagę
poprawie wyglądu szkół publicznych.
Dzieci zaakceptują ulepszenia,
które mogą zobaczyć, dotknąć i wypróbować.
Dziedzictwo Pierwszej Damy nie polega na upiększaniu,
ale na komunikacji i dążeniu
do zjednoczenia człowieka z otoczeniem.
Moja troska została wyrażona
w tym, co nazwałam upiększaniem.
Zapewne wiecie, co się kryje za tym mało trafnym słowem.
Dla mnie oznacza to znacznie więcej niż kwestie kosmetyczne.
To wysiłek włożony w zaprowadzenie harmonii
między naturą i światem stworzonym przez ludzi.
Oczywiście zaczyna się od drzew, kwiatów i ogrodów.
To jedna z najładniejszych wiosen
w historii Waszyngtonu.
Ale też poruszająca i smutna.
To pokazuje potrzebę poprawy środowiska dla wszystkich ludzi.
Poniedziałek, 20 stycznia.
Wstałam wcześnie,
jak wtedy, gdy byłam dzieckiem
i nie chciałam przegapić festynu.
Podjechał wielki, czarny samochód, z którego wysiadł prezydent elekt
oraz Pat w pięknej, różowej sukience.
Było zamieszanie, kto wchodzi pierwszy,
więc wzięłam Pat pod rękę i wprowadziłam do środka.
Próbowałam napawać się chwilą, ale niewiele pamiętam.
Kiedy wszedł Lyndon, zagrali „Hail for the Chief”.
Był wysoki, przystojny
i wyglądał na zrelaksowanego.
Na końcu wszedł nowy prezydent.
Po wszystkim
przelecieliśmy nad Waszyngtonem i wylądowaliśmy w Andrews.
Wokół ogrodzenia zebrał się ogromny tłum.
Weszliśmy na schody. Lyndon niósł swojego wnuka, Lyna.
Zatrzymaliśmy się na szczycie i pomachaliśmy na pożegnanie.
Lot był spokojny. Do Bergstrom dotarliśmy o 17.30.
Nad bazą umieszczono duży znak:
„Witajcie w domu, panie prezydencie i rodzino”.
WITAJCIE W DOMU
RODZINO PREZYDENCKA
Poszłam spać o 21.00. W głowie rozbrzmiewał mi wers
chyba z „India's Love Lyrics”.
„Świętuję słodkie uwolnienie, namioty ciszy i obóz pokoju”.
Nie jest to idealne pożegnanie,
bo kochałam każdy dzień tych pięciu lat.
Widziałam dziś lepszy napis:
„LBJ, byłeś dobry dla USA”.
CZTERY LATA I DWA DNI
PO ODEJŚCIU LYNDON JOHNSON ZMARŁ NA ROZLEGŁY ZAWAŁ SERCA.
MIAŁ 64 LATA.
LADY BIRD ŻYŁA JESZCZE 34 LATA.
Nie nadążam za tobą. Może teraz uda mi się to uda.
LADY BIRD POMOGŁA
PRZY 300 USTAWACH.
Widzisz te drzewka?
To cyprysy.
POZOSTAŁA ZAGORZAŁĄ ZWOLENNICZKĄ OCHRONY ŚRODOWISKA.
JEJ SUKCES W PODNOSZENIU ŚWIADOMOŚCI SPOŁECZNEJ DAŁ PODWALINY
DO STWORZENIA AGENCJI OCHRONY ŚRODOWISKA.
Witam w domu, Lady Bird.
Dziękuję.
TO DRUGA KOBIETA
I PIERWSZA PIERWSZA DAMA, KTÓRA OTRZYMAŁA ZŁOTY MEDAL KONGRESU.
W 1993 UDOSTĘPNIŁA 850 GODZIN TAJNYCH NAGRAŃ LYNDONA JOHNSONA,
W TYM TELEFONÓW DOTYCZĄCYCH WALKI O PRAWA OBYWATELSKIE,
WOJNY W WIETNAMIE I PRYWATNEJ WALKI JOHNSONA Z DEPRESJĄ.
AUTORYZOWAŁA TEŻ UJAWNIENIE WŁASNYCH TAŚM
I UPUBLICZNIENIE ICH PO SWOJEJ ŚMIERCI.
Michelle szczególnie interesowała taśma,
na której Lady Bird krytykuje wystąpienie prezydenta Johnsona.
Nic się nie zmieniło.
Nawet 15 lat później.
WNUKI I PRAWNUKI MÓWIŁY DO NIEJ NINI.
CLAUDIA „LADY BIRD” JOHNSON
ZMARŁA 11 LIPCA 2007 ROKU. MIAŁA 94 LATA.
PIERWSZA DAMA
Napisy: Anna Uszyńska