22 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1963
Παρασκευή 22 Νοεμβρίου.
Στην αρχή όλα ήταν όμορφα.
ΚΑΛΩΣ ΟΡΙΣΑΤΕ ΣΤΟ ΦΟΡΤ ΓΟΥΕΡΘ
Μετά την πρωινή ψιχάλα,
βγήκε ο ήλιος κι έκανε ωραία λιακάδα.
Πηγαίναμε στο Ντάλας.
Ο ήλιος λάμπει στον ουρανό
και ο πρόεδρος θα κυκλοφορήσει με κάμπριο.
Προσγειώθηκε.
Ο πρόεδρος και η κυρία Κένεντι έφτασαν στο Ντάλας Λαβ Φιλντ.
Τον πρόεδρο συνοδεύουν σ' αυτές τις πτήσεις
ο αντιπρόεδρος και η κυρία Τζόνσον...
Στο πρώτο αυτοκίνητο επέβαιναν ο πρόεδρος και η κυρία Κένεντι.
Ακολουθούσε όχημα της μυστικής υπηρεσίας κι από πίσω εμείς.
Ο κόσμος πλημμύρισε τους δρόμους.
Είχε πάρα πολλά παιδιά, όλοι χαμογελούσαν.
Πλησιάζαμε μια στροφή κατηφορίζοντας έναν λόφο.
Ξαφνικά ακούστηκε ένας κοφτός,
δυνατός ήχος.
Ένας πυροβολισμός και ύστερα άλλοι δύο.
Άκουσα να λένε στον ασύρματο "Πάμε να φύγουμε".
Κι ένας άντρας που ήταν μαζί μας πήδηξε στο μπροστινό κάθισμα
πάνω στον Λίντον, τον έριξε κάτω
και είπε "Σκύψτε".
Τα αυτοκίνητα επιτάχυναν όλο και περισσότερο.
Έριξα μια τελευταία ματιά πίσω μου
και είδα ένα ροζ κουβάρι,
σαν πεσμένα άνθη,
σωριασμένο στο πίσω κάθισμα.
Ήταν η κυρία Κένεντι ριγμένη πάνω στο σώμα του προέδρου.
ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΡΚΛΑΝΤ ΜΕΜΟΡΙΑΛ
Μας οδήγησαν σε ένα ήσυχο δωμάτιο.
Απ' τον Κένι Ο'Ντόνελ
άκουσα πρώτη φορά τη φράση
"Ο πρόεδρος πέθανε".
ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΕΝΕΝΤΙ ΤΖΟΝ Φ.
Ο κύριος Κίλντοφ είπε στον Λίντον "Κύριε πρόεδρε".
Κοίταξα ένα κτήριο
και η σημαία ήταν ήδη μεσίστια.
Τότε συνειδητοποίησα τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Αίθουσα κρίσεων, εδώ Γουέισαϊντ. Λαμβάνεις; Όβερ.
Περιμένουμε να γίνει η ορκωμοσία στο αεροπλάνο.
Έχουμε νέα απ' την Ουάσινγκτον.
Έπαιζε μια τηλεόραση, ο παρουσιαστής έλεγε
"Ο Λίντον Τζόνσον είναι ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών".
Δεν υπάρχει πια αμφιβολία. Ο πρόεδρος πέθανε.
Στο μεταξύ, έφτασε η κυρία Κένεντι και το φέρετρο.
Το φόρεμα της κυρίας Κένεντι ήταν γεμάτο αίματα.
Το αίμα του άντρα της.
Τη ρώτησα μήπως να έστελνα κάποιον να τη βοηθήσει να αλλάξει
και είπε "Όχι, θέλω να δουν όλοι τι έκαναν στον Τζακ".
Κι εκεί στο στενό αεροπλάνο,
με την Τζάκι στ' αριστερά,
πολύ ψύχραιμος, ο Λίντον ορκίστηκε πρόεδρος.
Προσπάθησα να εκφράσω πώς αισθανόμασταν.
Είπα "Κυρία Κένεντι, ξέρετε,
ποτέ δεν θέλαμε καν τη θέση του αντιπροέδρου
και τώρα, Θεέ μου, φτάσαμε ως εδώ".
Ήθελα απεγνωσμένα να τη βοηθήσω.
Είναι μια στιγμή τεράστιας θλίψης για όλους.
Ξέρω πως ο κόσμος μοιράζεται την οδύνη
που νιώθει η κυρία Κένεντι και η οικογένειά της.
Θα βάλω τα δυνατά μου.
Μόνο αυτό μπορώ να κάνω.
Ζητάω τη βοήθεια και τις σκέψεις σας.
Ένιωσα σαν ν' ανέβαινα στη σκηνή για έναν ρόλο που δεν έκανα πρόβα.
Αν και έμοιαζε απίστευτο,
θα αποκτούσα μια μοναδική θέση,
αυτήν της συζύγου του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών.
Και μόνο εγώ θα έβλεπα τις εξελίξεις που θ' ακολουθούσαν
από εκείνη την οπτική.
Η Λιζ Κάρπεντερ είπε "Πρέπει να τα καταγράψεις όλα αυτά".
Μου έφερε το κασετοφωνάκι του γιου της
κι έτσι, την πρώτη κάπως ήσυχη στιγμή,
δυο-τρεις μέρες μετά τις 22 του μηνός,
άρχισα το ημερολόγιό μου.
Ήταν κάτι εξαιρετικά σημαντικό
και όφειλα να το μοιραστώ.
Και ήταν απίστευτο.
ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΌΓΙΟ ΤΗΣ ΛΈΙΝΤΙ ΜΠΕΡΝΤ
Στο σπίτι του προέδρου Τζόνσον στο Σπρινγκ Βάλεϊ της Ουάσινγκτον,
η πρώτη οικογένεια της χώρας στήθηκε για την οικογενειακή φωτογραφία.
Φωτογραφήθηκαν στο σπίτι στο οποίο θα παραμείνουν
μέχρι η κυρία Κένεντι να φύγει απ' τον Λευκό Οίκο.
Η πρώτη κυρία,
και δίπλα στον πρόεδρο στέκεται η Λίντα Μπερντ, 19 ετών,
και η Λούσι Μπέινς, 16.
Παρεμπιπτόντως, όλων τα ονόματα ξεκινούν από Ελ, Μπι, Τζέι.
Η ΚΛΟΝΤΙΑ "ΛΕΪΝΤΙ ΜΠΕΡΝΤ" ΤΖΟΝΣΟΝ ΚΑΤΕΓΡΑΨΕ ΤΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΣΤΟΝ ΛΕΥΚΟ ΟΙΚΟ
123 ΩΡΕΣ ΗΧΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΟΥΝ ΤΟΝ ΡΟΛΟ ΤΗΣ
ΣΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΖΟΝΣΟΝ
ΟΙ ΚΑΣΕΤΕΣ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΣΠΑΝΙΟ ΥΛΙΚΟ
Τρίτη 26 Νοεμβρίου.
Επισκέφτηκα την κυρία Κένεντι για να συζητήσουμε πρακτικά θέματα,
τα οποία κάθε γυναίκα που φεύγει από ένα σπίτι
θα συζητούσε με τη γυναίκα που ετοιμάζεται να μετακομίσει σ' αυτό.
Μου είπε πως ήθελε να μου ζητήσει μια χάρη.
Ήθελε το σχολείο της Καρολάιν
να συνεχίσει να λειτουργεί στον τρίτο όροφο.
Και ήταν απίστευτα εύκολο να δεχτώ.
Έπειτα είπε και πολλά άλλα, όπως "Μη φοβάσαι σ' αυτό το σπίτι.
Θα είστε ευτυχισμένοι εδώ".
Το επανέλαβε πολλές φορές σαν να προσπαθούσε να με καθησυχάσει.
Όταν μετακόμισα στον Λευκό Οίκο,
τις πρώτες τρεις με τέσσερις βδομάδες διαρκώς κρύωνα.
Μου κόπηκε η όρεξη κι έχασα περίπου 2,5 κιλά.
Περπατούσα στις μύτες και μιλούσα ψιθυριστά.
Όμως, όχι πια. Δεν γινόταν να συνεχιστεί άλλο.
Ένιωθα καθόλου χαρά
για τη θέση που αποκτήσαμε;
Καθόλου.
Μόνο τη συνειδητοποίηση ότι θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο
και την αποφασιστικότητα να αξιοποιήσω αυτούς τους 12 μήνες στο έπακρο.
ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΑΦΑΓΙΕΤ ΣΚΟΥΕΡ
Ο πρόεδρος Τζόνσον παρευρέθη στον επισκοπικό ναό του Αγίου Ιωάννη,
προσευχήθηκε για τον Τζον Φ. Κένεντι
και ζήτησε απ' τον ιερέα του ναού να προσευχηθεί για εκείνον,
τον Λίντον Μπέινς Τζόνσον,
τον οποίον μια σφαίρα δολοφόνου εκτόξευσε ξαφνικά στην πιο σημαντική
κι απαιτητική δουλειά του πλανήτη.
Κυριακή 12 Ιανουαρίου.
Κάτι που δεν έχω αναφέρει, αλλά έχω σίγουρα προσέξει,
είναι το γεγονός πως ο Λίντον πηγαίνει στην εκκλησία κάθε Κυριακή
μετά τις 22 Νοεμβρίου
και μερικές φορές και μέσα στη βδομάδα.
Θα ήταν ένδειξη τεράστιας αφέλειας να πει κανείς
πως ένας άνθρωπος με τέτοια κρίση
δεν γνωρίζει πόση βοήθεια και παρηγοριά χρειάζεται.
Το γνωρίζει.
Υπήρχαν φήμες πως ίσως δεν κατέβαινε στις εκλογές με τον Κένεντι το καλοκαίρι.
Τώρα είναι σχεδόν βέβαιο πως θα ηγηθεί του ψηφοδελτίου.
Η προεδρία του, όσο κι αν διαρκέσει, δεν θα είναι ήσυχη.
Οι φιλοδοξίες και η αποφασιστικότητά του ξεπερνούν τις ανασφάλειές του.
Κι έτσι θα έπρεπε να είναι το άτομο που κατέχει την υπέρτατη εξουσία.
- Εμπρός. - Ναι;
- Τζάκι. - Κύριε πρόεδρε.
Σ' αγαπώ.
Είστε πολύ γλυκός.
Μου λείπεις και σε σκέφτομαι.
Ευχαριστώ.
Σου δίνω μια κοπέλα που θέλει να σε χαιρετήσει.
- Τζάκι! - Λέιντι Μπερντ;
- Ναι. - Τι κάνεις;
Έχω ν' αποφασίσω για ένα σωρό πράγματα,
να ξεπακετάρω και τα λοιπά.
Αλλά ελπίζω τα παιδιά να είναι χαρούμενα κι ευτυχισμένα
και να καταφέρεις να ξεκουραστείς.
Είσαι πολύ ευγενική, Λέιντι Μπερντ. Σ' ευχαριστώ που με σκέφτεσαι.
Αλίμονο, τώρα πρέπει να ριχτώ στη δουλειά και να μάθω πολλά.
Θέλει να σου πει κάτι ο Λίντον. Σου στέλνω την αγάπη μου.
Κι εγώ τη δική μου, γεια.
Σάββατο 7 Μαρτίου.
Θα κάνω μια σύντομη δήλωση για την οικονομία.
Χαίρομαι πολύ με την αντίδραση για τις φοροελαφρύνσεις.
Το αποκορύφωμα της μέρας ήταν η τηλεοπτική συνέντευξη Τύπου του Λίντον.
Όταν τελείωσε, του τηλεφώνησα
για να του πω πόσο καλά τα πήγε κατά τη γνώμη μου.
Θες ν' ακούσεις στα γρήγορα την κριτική μου;
- Ή προτιμάς να περιμένεις ως το βράδυ; - Μάλιστα, κυρία μου, πες μου.
Όταν διάβαζες τη δήλωση, ακουγόσουν λιγάκι ξέπνοος
και κοιτούσες πολλή ώρα κάτω.
Όταν έχεις έτοιμο κείμενο,
πρέπει να έχεις την ευκαιρία να το μελετάς περισσότερο
και να το διαβάζεις με περισσότερη πυγμή και ενδιαφέρον.
Το πρόβλημα είναι πως σε επικρίνουν αν διαβάζεις αργά.
Θέλουν ο χρόνος να χρησιμοποιηθεί για ερωτήσεις.
Μετά οι ερωτήσεις τους δεν παράγουν ειδήσεις
κι αν δεν τους δώσεις ειδήσεις, θα μαρτυρήσεις.
Σε γενικές γραμμές θα έλεγα πως παίρνεις Β συν.
Εσένα πώς σου φάνηκε;
Πολύ καλύτερα απ' την περασμένη βδομάδα.
Πάντως, ένιωσα πως πατούσες γερά στα πόδια σου.
Σαν να είχες ξεπεράσει κάποιο εμπόδιο, ψυχολογικά και όχι μόνο.
Θα μ' ενδιέφερε να μάθω και τις αντιδράσεις των άλλων.
Στο πανεπιστήμιο
σπουδάσατε πολλές διαφορετικές ειδικότητες.
Σπουδάσατε δασκάλα, δημοσιογράφος και γραμματέας.
Γιατί σπουδάσατε τόσα πράγματα;
Από ανασφάλεια ή είχατε πολλά ενδιαφέροντα;
Πίστευα πως αν γίνεις δημοσιογράφος, κρίνοντας από αυτούς που ήξερα,
θα βρεθείς στο προσκήνιο των εξελίξεων
σε μέρη άκρως ενδιαφέροντα.
Ήμουν μια φοιτήτρια από μια μικρή πόλη του ανατολικού Τέξας
κι άνοιξαν ξαφνικά μπροστά μου όλες οι πόρτες του κόσμου.
ΚΛΟΝΤΙΑ ΤΕΪΛΟΡ ΑΦΙΕΡΩΜΑ
Έγραφα όλων των ειδών τα κείμενα, αλλά προτιμούσα τα αφιερώματα,
επειδή μου δινόταν η ευκαιρία να συναντήσω ενδιαφέροντα πρόσωπα.
Ήξερα πως θα δούλευα σκληρά για να βιοποριστώ,
αν και πάντα φανταζόμουν πως θα παντρευόμουν, το θεωρούσα σίγουρο.
Ήταν πολύ εκδηλωτικός,
ευθύς και δυναμικός.
Και νομίζω πως πριν καν τελειώσει η μέρα,
μου ζήτησε να τον παντρευτώ και τον πέρασα για τρελό.
Φαντάζομαι πως χρειάζεται περισσότερος καιρός ν' αποφασίσεις
για κάτι που θα κρατήσει μια ζωή.
ΛΕΪΝΤΙ ΜΠΕΡΝΤ ΤΕΪΛΟΡ
Ο ενθουσιασμός μου μεγάλωνε.
Δεν ήξερα τι επρόκειτο να συμβεί,
αλλά ήξερα πως θα ήταν κάτι σημαντικό.
Συζητάει ο πρόεδρος
μαζί σας τα διάφορα προβλήματα;
Συζητάει όσα τον απασχολούν;
Νομίζω πως με αντιμετωπίζει με μεγάλο...
σεβασμό, επειδή εμπιστεύεται την κρίση μου
και τον ενδιαφέρει η γνώμη μου.
Και είναι ωραίο να έχεις κάποιον
με τον οποίο μπορείς να έχεις απόλυτη...
Βασικά, πλήρη ελευθερία όταν συζητάτε.
Κυριακή 22 Μαρτίου.
Ο Λίντον τηλεφώνησε
και κάλεσε κάτι υπέροχους καλεσμένους σε δείπνο.
Το θέμα συζήτησης ήταν το Βιετνάμ.
Πριν δύο εβδομάδες ο υπουργός Αμύνης ΜακΝαμάρα έκανε περιοδεία στη χώρα.
Η θέση της κυβέρνησής μου είναι ξεκάθαρη.
Στηρίζουμε πλήρως τον λαό του Νότιου Βιετνάμ.
Ήταν τρομακτικό ν' ακούς τον ΜακΝαμάρα
να περιγράφει πόσο αφοσιωμένοι είναι οι στρατιώτες του αντιπάλου.
Απ' ό,τι φαίνεται, έχουν εντατική εκπαίδευση και ιδεολογία,
κάτι που λείπει απ' την πλευρά μας.
Είδα τον εκνευρισμό και τα τεταμένα νεύρα
που θυμόμουν ως τη μεγαλύτερη δυσκολία απ' όταν ήταν ηγέτης της πλειοψηφίας.
Αυτό το πρόβλημα είναι δικό μου.
Εγώ πρέπει να το λύσω.
Να μπορώ να είμαι αρκετά διακριτική,
και καμιά φορά και αρκετά κακή,
για να κάνω τον Λίντον να επιστρέψει σπίτι μια λογική ώρα
μαζί με το υλικό της δουλειάς
και να δουλέψει εδώ σε μια κάπως πιο χαλαρή ατμόσφαιρα.
Δούλεψα λίγο
και μετά χουχούλιασα στο κρεβάτι με τη μεγαλύτερη πολυτέλεια,
ένα ποτήρι κρασί και το Gunsmoke,
τη μεγαλύτερή μου απόλαυση.
Κι όλα αυτά μάλλον αποδεικνύουν
πως μπορείς να ζεις ακόμα και στο χείλος της καταστροφής.
Τετάρτη 8 Απριλίου.
Η Ουάσινγκτον αποχαιρετά έναν μεγάλο Αμερικανό ήρωα,
τον στρατηγό Ντάγκλας ΜακΆρθουρ.
Στεκόμασταν πένθιμα στη σειρά ένας-ένας.
Στα δεξιά μου ήταν ο Λίντον
και στ' αριστερά ο γενικός εισαγγελέας.
Φαινόταν πιο μαυρισμένος, υγιής και χαλαρός
απ' την τελευταία φορά που τον είδα.
Και όταν πέρασε το φέρετρο τυλιγμένο με τη σημαία,
ένιωσα τον απόηχο των ημερών του Νοεμβρίου
απ' την κηδεία του προέδρου Κένεντι.
Είπε "Κάνεις εξαιρετική δουλειά".
"Όλοι το λένε."
Και μετά από αισθητή παύση,
σχεδόν σαν να κατέβαλλε προσπάθεια, είπε
"Το ίδιο και ο άντρας σου".
Σέβομαι τον Μπόμπι από πολλές απόψεις και τον θαυμάζω.
Αλλά νιώθω λιγάκι άβολα κοντά του,
ενώ δεν ένιωθα έτσι με τον αδερφό του.
Δεν έχω την παραμικρή ιδέα τι σκέφτεται.
Στην ετήσια ομιλία του για το έθνος
ο πρόεδρος εξαπέλυσε επίθεση ενάντια στη φτώχεια.
Θα αποτελέσει βασικό πυρήνα της πολιτικής σας;
Πιστεύω, Νάνσι, πως η ερώτηση
που κυριαρχεί στο μυαλό όλων
είναι η διατήρηση της ειρήνης.
Και η γενική... Η συνολική εικόνα της φτώχειας,
το μελανό αυτό σημείο στη χώρα μας, είναι επίσης κάτι σημαντικό για μένα.
Σκοπεύετε να πάρετε μέρος στην προεκλογική εκστρατεία μαζί του;
Ναι, Νάνσι, θέλω να συμμετάσχω ενεργά σε ό,τι κάνει.
Παρασκευή 24 Απριλίου.
Πετάξαμε με ελικόπτερο στο ανατολικό Κεντάκι.
Προσγειωθήκαμε σ' ένα λιβάδι κοντά στην κοινότητα των Αϊνέζ.
Κάποτε βασίλευαν εδώ τα μεταλλεία.
Είναι ένας τομέας που σήμερα πάσχει.
Δεν έχει αντικατασταθεί από κάτι άλλο.
Φτάσαμε στο σπίτι του Τομ Φλέτσερ
και ζήτησα απ' τον Λίντον
να κρατήσει τους φωτογράφους όσο πιο μακριά γίνεται.
Δεν πρέπει να μετατραπεί σε θέαμα.
Ο Λίντον κάθισε στη βεράντα
και συζητούσε με τον κύριο Φλέτσερ.
Είπαν πως στέλνουν τα παιδιά στο σχολείο
και πως κατάφερε να ζει με 400 δολάρια τον χρόνο με οκτώ παιδιά.
Φαντάστηκα πως η φτωχική διατροφή
κι αυτός ο τρόπος ζωής τόσα χρόνια ήταν ο λόγος
που η κυρία Φλέτσερ έμοιαζε τόσο ισχνή και αποκαρδιωμένη
κι λόγος που δεν υπήρχαν σκαλοπάτια στην μπροστινή βεράντα.
Καθώς ανέβηκα μόνη μου, αναρωτήθηκα γιατί κανείς δεν κατέβηκε
να πάρει ένα κομμάτι ξύλο και να το βάλει εκεί ως σκαλοπάτι.
Και μετά συνειδητοποίησα "Πώς είναι δυνατόν να ξέρω
πώς είναι να μεγαλώνεις οκτώ παιδιά με 400 δολάρια τον χρόνο;"
2 ΡΕΠΟΥΜΠΛΙΚΑΝΟΙ ΚΡΙΤΙΚΑΡΟΥΝ ΤΗ ΓΗ ΤΗΣ ΛΕΪΝΤΙ ΜΠΕΡΝΤ ΚΑΙ ΤΗ "ΦΤΩΧΕΙΑ" ΤΗΣ
ΥΠΑΡΧΕΙ ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗ ΓΗ ΤΩΝ ΤΖΟΝΣΟΝ, ΛΕΝΕ ΡΕΠΟΥΜΠΛΙΚΑΝΟΙ ΤΟΥ ΚΟΓΚΡΕΣΟΥ
Πιστεύω πως η οικογένεια Τζόνσον
θα έπρεπε να ακολουθήσει τη χριστιανική διδαχή
"Βάλε πρώτα σε τάξη τον οίκο ή τους οίκους σου
πριν πας να κάνεις κήρυγμα
μ' ένα πρόγραμμα που κοστίζει ένα δις δολάρια τον χρόνο".
Πόσον καιρό ανήκει στην οικογένεια Τζόνσον αυτή η φάρμα;
Πολλά χρόνια, νομίζω.
Την κληρονόμησε η Λέιντι Μπερντ από συγγενείς της.
Δύο Ρεπουμπλικάνοι του Κογκρέσου ταξίδεψαν μέχρι την Αλαμπάμα,
πήραν συνεντεύξεις από ενοικιαστές μου,
είχαν κρυμμένα κασετοφωνάκια στους χαρτοφύλακές τους,
φωτογράφισαν τα σπίτια
κι έτσι μίζεροι που αναμφίβολα είναι,
θέλουν να εμποδίσουν τον νόμο του Λίντον για την καταπολέμηση της φτώχειας
με κραυγαλέες, κουτσομπολίστικες, άσχημες πληροφορίες, λέγοντας
πως η κυρία Τζόνσον έχει ενοικιαστές που ζουν σε συνθήκες αθλιότητας.
Πληρώνετε 25 τοις εκατό της σοδειάς σας στην κυρία Τζόνσον ως ενοίκιο.
Ναι, πράγματι.
Έχετε ακουστά το πρόγραμμα του προέδρου για την καταπολέμηση της φτώχειας;
Όχι, εγώ...
Εννοείτε το... Τι εννοείτε;
Ένα πρόγραμμα που ο πρόεδρος θέλει να περάσει το Κογκρέσο για να αυξηθεί
όπως λέει "το βιοτικό επίπεδο των φτωχών κατοίκων της χώρας".
Τι πιστεύετε πως θα κάνει το πρόγραμμα για να αυξηθεί το βιοτικό επίπεδο
των ανθρώπων που μένουν σ' αυτό το σπίτι;
Κατά την άποψή μου, θα μας βοηθήσει.
Είπα στη Λιζ
ότι ενώ πριν είχαμε περίπου 20 ενοικιαστές στον χώρο,
τώρα είχαμε γύρω στους τέσσερις.
Ένας εκ των οποίων, ο Τσάρλι Κάτλερ,
ζει εκεί απ' την εποχή του παππού μου.
Αμόρφωτος, χωρίς κάποιο ταλέντο και άνω των 80 ετών νομίζω,
δεν έχει κάπου αλλού να πάει.
Αλλά θα πρέπει να προετοιμαστούμε, γιατί μας περιμένει δύσκολος αγώνας.
ΒΙΕΤΝΑΜ
Ο πόλεμος στο Νότιο Βιετνάμ.
Ένας άσχημος πόλεμος σ' ένα μέρος μακρινό.
Στον πόλεμο δεν μας αρέσει να χάνουμε.
Η επίσημη θέση των ΗΠΑ είναι
πως αυτόν τον πόλεμο δεν χρειάζεται να τον χάσουμε.
Κατά μία έννοια, δεν ήταν καν δικός μας για να τον κερδίσουμε.
Είναι ο πόλεμος κάποιων άλλων.
Όμως, τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών
και το γόητρο της χώρας και του σπουδαίου αυτού έθνους
θα δέχονταν τεράστιο πλήγμα, αν τυχόν χάναμε.
Πέμπτη 14 Μαΐου, η μέρα ξεκίνησε με μετωπιαία επίθεση στο γραφείο μου.
Τα κατάλοιπα της πουριτανικής μου συνείδησης με ωθούν να διαβάσω γράμματα
ακόμα και, ή συχνά ιδίως, τα αρνητικά γράμματα.
Και όταν το γραφείο άδειασε σε σημείο που είχε καιρό ν' αδειάσει τόσο,
ξεκίνησα για το Χάντλαντ.
Τηλεφώνησα στον Λευκό Οίκο και ρώτησα τον δρα Χερστ
αν μπορούσε να έρθει με τον Τζιμ για να μιλήσουμε για τον Λίντον.
Δεν είμαι σίγουρη, όμως,
πως αντιλαμβάνονται το μέγεθος του πόνου του
σε περίπτωση που έρθει αντιμέτωπος με την πιθανότητα
να στείλει χιλιάδες
νέους Αμερικανούς στο Βιετνάμ.
Μου τηλεφώνησε ο Λίντον.
Ένιωθε μόνος, το κατάλαβα απ' τη φωνή του.
Ήταν στενόχωρη συζήτηση. Κυρίως για τους ενοικιαστές στην Αλαμπάμα
και για την έντονη επιθυμία του να ξαλαφρώσει απ' τα βάρη που κουβαλάει.
Έγραψα μια ανάλυση περίπου εννέα σελίδων
με την προσωπική μου εκτίμηση της κατάστασης.
Πρώτον, σε περίπτωση που αποφάσιζε να το χρησιμοποιήσει,
ήταν το προσχέδιο της ανακοίνωσης πως δεν θα κατέβαινε στις εκλογές.
Αν δεν βάλει υποψηφιότητα, λογικά θα επιστρέψουμε στο ράντσο
και θα απολαύσει τη χώρα που αγαπά,
εμένα, τη Λίντα και τη Λούσι περισσότερο από ποτέ.
Όμως, θα ακολουθούσε κύμα απογοήτευσης
και διάφορα "Μας απογοήτευσες Λίντον"
από εκείνα τα άτομα που τον θεωρούσαν
ως τον καλύτερο υποψήφιο του Δημοκρατικού Κόμματος.
Θα υπήρχαν περίοδοι κατάθλιψης,
καθώς θα έβλεπε τον κύριο δείνα να κυβερνά τη χώρα
και θα σκεφτόταν τι θα έκανε εκείνος στη θέση του.
Μπορεί να έψαχνε αποδιοπομπαίο τράγο
και δεν ήθελα να είμαι εγώ αυτός.
Μετά έγραψα το εναλλακτικό σενάριο.
Αν βάλει υποψηφιότητα, λογικά θα εκλεγεί πρόεδρος.
Τα επόμενα τέσσερα χρόνια, αυτός, εγώ και τα παιδιά
θα δεχτούμε κριτική και θα συκοφαντηθούμε για πράγματα που κάναμε
και για πράγματα που δεν κάναμε.
Θα έρχονταν στιγμές που θα απογοητευόταν που δεν θα κατάφερνε
να υλοποιήσει τις μεγάλες του φιλοδοξίες για το έθνος.
Θα είναι πολύ οδυνηρό.
Το τελικό μου συμπέρασμα ήταν πως πρέπει να βάλει υποψηφιότητα
και μετά από τρία χρόνια κι εννέα μήνες,
τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο του 1968,
να ανακοινώσει πως δεν θα βάλει υποψηφιότητα για να επανεκλεγεί.
Και μέχρι τότε,
πιστεύω πως θα έχει ακόμα πολλή ενέργεια μέσα του,
ώστε να τελειώσει την τετραετία του, να επιστρέψει στο ράντσο
και να ζήσουμε ήρεμα τις μέρες που μας απομένουν.
Ταινία, 30. Ήχος, 19.
Πες μου τη γνώμη σου για το νομοσχέδιο περί πολιτικών δικαιωμάτων
που έφτασε στο Κογκρέσο και συζητιέται στη Γερουσία.
Πιστεύω πως είναι καλό.
Αλλά πρέπει επιτέλους να το περάσουν.
ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΓΚΡΙΝΓΟΥΝΤ
Δεν καταλαβαίνω πώς στην Αμερική
οι άνθρωποι λένε
πως η Αμερική είναι η χώρα των ελεύθερων
και η πατρίδα των γενναίων,
τη στιγμή που εδώ οι νέγροι πεθαίνουν
χωρίς κανέναν λόγο.
Δεν προσπαθούμε να πάρουμε κάτι.
Θέλουμε απλώς την ευκαιρία
να ζήσουμε αξιοπρεπώς ως άνθρωποι
και ως πολίτες που θα μπορούν να πουν
όπως λέει το τραγούδι "Αλήθεια, βλέπετε
Με το πρώτο φως της αυγής
Αυτό που περήφανα ανεμίζαμε..."
Και τώρα κλαίω, Αμερική.
Είναι όντως αυτή η χώρα των ελεύθερων και η πατρίδα των γενναίων;
Πέμπτη 2 Ιουλίου.
Στις 6:30 έλαβε χώρα η είδηση της ημέρας
και ίσως και ολόκληρης της χρονιάς.
Αγαπητοί μου συμπατριώτες,
ετοιμάζομαι να υπογράψω και να θέσω σε ισχύ
τον νόμο περί Πολιτικών Δικαιωμάτων του 1964.
Καθώς καθόμουν ήσυχα,
πρόσεξα τον γενικό εισαγγελέα που καθόταν στην πρώτη σειρά
κι αναρωτήθηκα τι να σκεφτόταν.
Ο νόμος που ο αδερφός του στήριξε με τόσο πάθος
και είχε επενδύσει πάνω του τόσες ελπίδες
τέθηκε επιτέλους σε ισχύ
με τη γνήσια κι επίμονη βοήθεια του Λίντον, πιστεύω.
Είδα το απαθές πρόσωπο του γενικού εισαγγελέα,
το πολύ συγκρατημένο του χειροκρότημα,
το οποίο δεν θα ενοχλούσε καν μυγάκι που κοιμόταν στην παλάμη του.
Η τελετή έγινε στην Ανατολική Αίθουσα.
Η υπογραφή του νόμου περί Πολιτικών Δικαιωμάτων μεταδόθηκε τηλεοπτικά,
με τους ηγέτες του Κογκρέσου να στέκονται πίσω απ' τον Λίντον
καθώς υπέγραφε τον νόμο με πάμπολλες, διαφορετικές πένες.
Μετά δυσκολίας θα έγραψε η καθεμία ένα γράμμα.
Έφυγα απ' την Ανατολική Αίθουσα κι ένιωθα πως είδα μια νέα αρχή
στην ιστορία αυτής της χώρας,
που έχει τόσα καλά και τόσα προβλήματα.
Δεν θα δεχτούμε τον νόμο περί Πολιτικών Δικαιωμάτων.
Θα συνεχίσουμε την εκστρατεία μας
μέχρι να ανακληθεί.
Δεν πιστεύω πως αυτό θα σταματήσει τις διαμαρτυρίες των νέγρων.
Δεν θα λύσει τα φυλετικά προβλήματα, απλώς θα αυξήσει τις εντάσεις.
Ανησυχείτε πως οι Δημοκρατικοί το εκμεταλλεύονται;
Ο Λίντον Τζόνσον, ο μεγαλύτερος υποκριτής στη χώρα,
ήταν ενάντιος στον νόμο για τα πολιτικά δικαιώματα όλη του τη ζωή.
Είναι ο μεγαλύτερος ψεύτης που πέρασε ποτέ από εδώ.
Μάλλον δεν τον πίστευαν, επειδή ήταν απ' τον νότο.
ΖΕΦΙΡ ΡΑΪΤ ΜΑΓΕΙΡΙΣΣΑ ΤΩΝ ΤΖΟΝΣΟΝ
Όταν υπερασπιζόμουν τον Τζόνσον,
μου έλεγαν πως είμαι προκατειλημμένη επειδή δουλεύω γι' αυτόν.
Κι έλεγα "Όχι, έχω μιλήσει μαζί του
και το πιστεύει για όλους τους νέγρους".
Ήξερα τι άνθρωπος ήταν.
Να η Ζέφιρ με τη Λίντα Μπερντ.
Κάτι που θέλω να πω για την κυρία Τζόνσον
είναι ότι είχε την καλοσύνη να βρίσκει ωραία μέρη για να μείνουμε.
Αν δεν μπορούσαμε να μείνουμε εμείς, δεν θα έμενε ούτε εκείνη.
Μια φορά σταματήσαμε σε ένα μέρος και η γυναίκα είπε
"Ναι, έχουμε δωμάτιο για σας".
Κι εκείνη είπε "Έχω άλλα δύο άτομα μαζί μου".
Και η γυναίκα είπε "Όχι, τους αφήνουμε να δουλέψουν εδώ, αλλά όχι να κοιμηθούν".
Και η κυρία Τζόνσον είπε "Αυτή είναι απαίσια συμπεριφορά"
κι έβαλε μπρος και φύγαμε.
Στη θάλασσα, στην ξηρά και στον αέρα,
ο φοβερός στρατιωτικός μηχανισμός των ΗΠΑ αγγίζει δυνάμεις
ικανές ν' αντιμετωπίσουν κάθε απειλή.
Ενισχύσεις στέλνονται σε τοποθεσίες κλειδιά
ως μέρος μιας νέας στρατηγικής σ' αυτόν τον κουραστικό πόλεμο.
-Ναι. - Τον θέλει ο κύριος Μπάντι στη γραμμή 9-0.
-Μια στιγμή. - Ευχαριστώ.
Μπάντι.
Ξέρεις, δεν έκλεισα μάτι χθες επειδή το σκεφτόμουν.
Ανησυχώ πάρα πολύ.
Δεν ξέρω τι ελπίζουμε να κερδίσουμε αν εμπλακούμε
κι επικρατεί χάος.
Όντως επικρατεί χάος.
Σκέφτομαι πως αν στείλω όλα αυτά τα παιδιά εκεί,
γιατί ακριβώς τα στέλνω;
Τετάρτη 4 Αυγούστου, μια ιστορική μέρα.
Παίρνονται εξαιρετικά σημαντικές αποφάσεις.
Κάποιες είναι τελείως πέρα από τον έλεγχό μας,
για άλλες αποφασίζει ο πιο κοντινός μου άνθρωπος.
Καθώς πέρασε από δίπλα μου στον διάδρομο ο ΜακΤζόρτζ Μπάντι, φαινόταν πολύ σοβαρός.
Τον ρώτησα κάτι κι έλαβα δυσοίωνη απάντηση.
Άρχισα να σκέφτομαι πως ίσως μας περιμένει πόλεμος.
Να το Μάντοξ, ένα απ' τα δύο αντιτορπιλικά που δέχτηκαν επίθεση
καθώς περιπολούσαν τα διεθνή ύδατα στον κόλπο του Τόνκιν στο Βόρειο Βιετνάμ.
Αγαπητοί μου συμπατριώτες, έχω χρέος απέναντι στον αμερικανικό λαό
να αναφέρω πως νέες εχθρικές ενέργειες
κατά αμερικανικών πλοίων στα διεθνή ύδατα
στον κόλπο του Τόνκιν
σήμερα με ανάγκασαν
να διατάξω τις στρατιωτικές μας δυνάμεις
να αναλάβουν δράση και να απαντήσουν.
Αν και η κατάσταση είναι τρομακτική, νιώθω κι ένα αίσθημα υπερηφάνειας.
Ίσως ο Τρούμαν, ο Αϊζενχάουερ κι ο Κένεντι
να πέρασαν πολλές τέτοιες μέρες.
Προφανώς μέχρι τώρα έχουμε επιβιώσει,
αλλά είναι ένα επικίνδυνο μονοπάτι.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ, 22 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1968
Κύριε πρόεδρε, η γενική αίσθηση
των δημοσιογράφων στην πόλη είναι πως αντιτίθεστε σθεναρά
στην κριτική των εφημερίδων και της τηλεόρασης.
Θα μας πείτε τι στ' αλήθεια αισθάνεστε για το θέμα;
Υποθέτω πως όλοι σχεδόν οι άνθρωποι
θα προτιμούσαν την επιδοκομασία απ' την αποδοκιμασία.
Κάποιοι πιστεύουν
ότι εργάζεστε υπερβολικές ώρες
και βάζετε ενδεχομένως σε κίνδυνο την υγεία σας.
Πώς προστατεύετε την υγεία σας;
Εργάζομαι πολλές ώρες,
γιατί έχω προβλήματα που απαιτούν προσοχή
και χρόνο.
Και ποτέ δεν έχεις τον χρόνο που θα ήθελες να έχεις
πριν πάρεις τέτοιες αποφάσεις, αλλά πρέπει να τις πάρεις.
Δουλεύω με πυρετώδεις ρυθμούς.
Τις πρώτες 100 μέρες...
έφτασα σχεδόν σε σημείο κατάρρευσης.
Ο κόσμος, νομίζω, πιστεύει λανθασμένα
πως διψάω για εξουσία.
Αγάπη θέλω μόνο.
Δεν πιστεύω, Γουόλτερ, πως έχω τις σωματικές και ψυχικές αντοχές
να κουβαλάω την ευθύνη για τη βόμβα,
για τον πλανήτη, για τους νέγρους, για τον νότο
και τα λοιπά.
Μου είπε πως θα πετούσε το επόμενο πρωί
και θ' ανακοίνωνε πως δεν θα έβαζε υποψηφιότητα
στο Ατλάντικ Σίτι.
Κι εγώ του είπα πως δεν μπορούσε να το κάνει σε καμία περίπτωση.
Πήγα αμέσως στην κυρία Τζόνσον.
Έχει την ικανότητα
να τον πείσει όσο κανένας άλλος.
Η Μπερντ είπε πως έπρεπε να πάω,
επειδή δεν ήταν σωστό να τους έχω όλους στο σκοτάδι.
ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ
Καλησπέρα. Η παραθαλάσσια πόλη του συνεδρίου
σφύζει σήμερα από πολιτικές δραστηριότητες.
Μια ομάδα νέγρων κυρίως
αντιπαρατίθεται στην αποκλειστικά λευκή αντιπροσωπεία απ' το Μισισίπι.
Θέλουμε να είμαστε εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι για να γίνουμε πολίτες πρώτης κατηγορίας.
Κι αν δεν γίνει εδώ δεκτό το Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα,
θ' αμφιβάλλω για την Αμερική.
ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ 1964
Για 22 ολόκληρα λεπτά, και με τη γυναίκα του να βλέπει,
οι αντιπρόσωποι εξέφρασαν τη στοργή τους για τον Μπόμπι
και για τον πρόεδρό τους.
Η κυρία Τζόνσον, η Λούσι και η Λίντα μόλις έφτασαν.
Και να τος, έφτασε.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών
κι ο επόμενος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών,
Λίντον Μπι Τζόνσον.
Θα ξεκινήσω την πορεία
για μια σαρωτική νίκη για το κόμμα και για το έθνος μας.
Εκλογικό έτος 1964.
Το έπαθλο είναι ο Λευκός Οίκος
κι έχει κυριευτεί απ' τις γυναίκες.
Τέσσερα εκατ. περισσότερες γυναίκες ψηφοφόροι από άντρες.
Και τα δύο κόμματα διεκδικούν τη γυναικεία ψήφο.
Είναι η χρονιά των γυναικών στην Ουάσινγκτον.
Οι γυναίκες διεκδικούν τον τίτλο, αναλαμβάνοντας την ευθύνη.
Την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου
άρχισα να οργανώνω την περιοδεία μου στις μικρές πόλεις του νότου.
Κουράστηκα που όλοι αντιμετωπίζουν τον νότο ως αποπαίδι.
Ανήκω στον νότο κι ο νότος μού ανήκει
και θα το πω ακόμα κι αν με κατακρίνουν.
ΛΕΪΝΤΙ ΜΠΕΡΝΤ ΣΠΕΣΙΑΛ
Βρίσκομαι στην αποβάθρα πίσω απ' το Λέιντι Μπερντ Σπέσιαλ
και μιλάω με την Ελίζαμπεθ Κάρπεντερ, την εκπρόσωπο Τύπου της κυρίας Τζόνσον.
Κυρία Κάρπεντερ, ποιος είναι ο κύριος σκοπός του ταξιδιού
για την κυρία Τζόνσον;
Μαρλίν, προφανώς έχουμε εκλογές
και θα βοηθήσει να διαβιβάσει την ιστορία αυτής της κυβέρνησης,
καθώς και του άντρα της σε οκτώ πολιτείες.
Κανείς δεν την ξέρει καλύτερα απ' την κυρία Τζόνσον
κι έτσι πιστεύω πως θα νικήσουμε το φθινόπωρο.
Η Αλεξάνδρεια θα είναι ο πρώτος σταθμός
μιας απ' τις καλύτερες υποστηρίκτριες εκστρατείας της χώρας
και είμαι πολύ περήφανος...
Είμαι πολύ περήφανος που είμαι ο σύζυγός της.
ΚΑΘΩΣ ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΚΙΝΕΙΤΑΙ ΝΟΤΙΑ, ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ Η ΑΠΕΙΛΗ ΒΙΑΣ
Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΠΕΙΛΗ ΓΙΑ ΒΟΜΒΑ
ΠΑΡΑ ΤΗΝ ΑΠΕΙΛΗ, Η ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΪΝΤΙ ΜΠΕΡΝΤ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
ΕΙΜΑΣΤΕ ΜΕ ΤΟΝ ΓΚΟΛΝΤΓΟΥΟΤΕΡ
Λέτε να νικήσει ο Γκολντγουότερ εδώ;
Πιστεύω πως όλη η πολιτεία
- θα τον ψηφίσει. - Πρώτη φορά
θα βγάλει Ρεπουμπλικάνο η Τζόρτζια.
Αυτήν τη φορά θα τα καταφέρουμε.
Πάντα οι Δημοκρατικοί είχαν τον έλεγχο της Τζόρτζια.
Έτσι, θέλαμε να της δείξουμε πως υπάρχουν και Ρεπουμπλικάνοι εδώ.
Θα μου πείτε, κυρία Τζόνσον, ποιες ήταν οι αρχικές σας προσδοκίες
γι' αυτό το ταξίδι και πώς εξελίχτηκαν τα πράγματα;
Συγκεντρώθηκαν κυρίως μεγάλα πλήθη και φιλικά,
αλλά υπήρξαν και κάποιοι ταραξίες περιστασιακά ανάμεσά τους.
Πιστεύετε πως θα καταφέρετε να κρατήσετε τον νότο
στο δημοκρατικό στρατόπεδο παρ' όλα αυτά;
Ζητάς πολλά από μια γυναίκα.
Αλλά πρέπει να το δούμε μέσα απ' το ευρύτερο πλαίσιο.
Υπήρξαν κάποιοι σίγουρα και δικαιούνται να έχουν τη γνώμη τους,
αλλά ήσουν εκεί και είδες χιλιάδες κόσμο
που ζητωκραύγαζε κι έτεινε το χέρι για χειραψία.
Θέλουμε τον Μπάρι!
Φίλοι μου, ζούμε σε μια χώρα με πολυφωνία απόψεων
και σέβομαι το δικαίωμά σας να εκφράσετε τη γνώμη σας.
Τώρα θέλω να εκφράσω κι εγώ τη δική μου.
Ευχαριστώ.
21 ΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟ ΔΕΞΙ ΧΕΡΙ ΤΟΥ ΤΖΟΝΣΟΝ
Ο ΓΟΥΟΛΤΕΡ ΤΖΕΝΚΙΝΣ ΣΥΝΕΛΗΦΘΗ ΣΤΗ ΧΑΝ
ΤΟΥ ΑΠΗΓΓΕΙΛΑΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΠΡΕΠΕΙΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ
Το επεισόδιο με τον Γουόλτερ Τζένκινς
εγείρει ερωτήσεις για την εθνική ασφάλεια
που μόνο ο πρόεδρος μπορεί και οφείλει να απαντήσει.
Όσοι διαπράττουν ανήθικα παραπτώματα είναι επιρρεπείς σε εκβιασμούς.
Γι' αυτό ο πρόεδρος πρέπει να μας πει
αν ο κύριος Τζένκινς ήταν παρών σε συναντήσεις
του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας
κι αν είχε πρόσβαση σε απόρρητα στρατιωτικά μυστικά.
ΛΕΥΚΟΣ ΟΙΚΟΣ
Πιστεύεις ότι πρόκειται για βόμβα;
Ναι.
Δεν νομίζω πως έχω άλλη επιλογή απ' το να ζητήσω την παραίτησή του.
- Εσύ τι λες; - Καμία απολύτως.
Το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να σχηματίσεις ενιαίο μέτωπο.
Θα απαντήσεις όχι ευθέως, αλλά με τη στάση σου,
με την εικόνα που βγάζεις προς τα έξω.
Μένουν δύο εβδομάδες.
Έχεις πολύ μεγάλο προβάδισμα και τώρα πρέπει
να μην κάνεις κανένα απολύτως λάθος.
Ο Γουόλτερ έμοιαζε απόμακρος και αποστασιοποιημένος.
Δεν μπορώ να φανταστώ πόσο υπέφερε.
Είναι ένα απ' τα πιο επώδυνα γεγονότα της ζωής μου.
Πιο επώδυνο κι απ' τον θάνατο κοντινών μου προσώπων.
Ο ΤΖΕΝΚΙΝΣ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ
-Αγάπη μου. - Ναι.
Όταν ερωτηθώ, γιατί θα ερωτηθώ,
θα πω πως μου φαίνεται απίστευτο
για έναν άνθρωπο που ξέρω τόσα χρόνια,
έναν αφοσιωμένο καθολικό και πατέρα έξι παιδιών.
Θα πρόκειται καθαρά για νευρικό κλονισμό.
Δεν πρέπει ν' ανακατευτείς στο θέμα αυτό τώρα.
Προσπαθούμε να δούμε τι θα κάνουμε και το ψάχνουν
κάποια κορυφαία μυαλά.
Δεν συνειδητοποιείς, νομίζω, πως δεν είναι δουλειά της πρώτης κυρίας.
Δεν το βρίσκω σωστό.
Εγώ ακόμα περισσότερο από σένα,
αλλά δεν θέλω να τον πληγώσεις ακόμα περισσότερο.
Αν δεν εκφράσουμε έστω μια κάποια συμπαράσταση,
θα χάσουμε την αγάπη και την αφοσίωση
όλων των ανθρώπων μας.
Μίλα στον Έιμπ και στον Κλαρκ και...
Ο Έιμπ εγκρίνει να κάνουμε μια κάποια δήλωση.
Δεν μπορείς να το κάνεις αυτό στην προεδρία, αγάπη μου.
Αγάπη μου, θα προσευχηθώ και για σένα και για τον Γουόλτερ.
Αν διαβάσεις τις κουβέντες συμπαράστασης που είπα για τον Γουόλτερ,
θα είναι πάνω κάτω στο πνεύμα αυτών που σου είπα πριν.
Γεια σου, αγάπη μου.
ΞΕΡΩ ΠΩΣ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΑΣ, ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ,
ΚΙ ΕΛΠΙΖΩ ΚΙ ΟΛΟΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ, ΝΑ ΠΡΟΣΕΥΧΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΡΡΩΣΗ ΤΟΥ
ΣΑΡΩΤΙΚΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΤΖΟΝΣΟΝ
Η φωνή του λαού εισακούστηκε.
Εξήντα οκτώ εκατομμύρια Αμερικανοί πολίτες
πήγαν στις κάλπες για να ασκήσουν το δικαίωμα ψήφου τους
και μια συντριπτική εντολή δόθηκε στον Λίντον Μπέινς Τζόνσον,
που έγινε ο 36ος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο άνθρωπος που ανέλαβε την εξουσία λόγω μιας τραγωδίας
κέρδισε ένα συντριπτικό ποσοστό της λαϊκής ψήφου.
Πάνω από 61 τοις εκατό,
ξεπερνώντας τον Μπάρι Μόρις Γκολντγουότερ κατά σχεδόν 16 εκατομμύρια ψήφους.
Πρόκειται για μια ιστορική, σαρωτική νίκη.
Η Πρωτοχρονιά
μπήκε με σκέτο καφέ, χυμό πορτοκάλι και καλές αποφάσεις.
Πέρασα όλη τη μέρα στην ατέλειωτη χώρα των ενδυμάτων.
Το παλτό που θα βάλω στην ορκωμοσία είναι κομψό.
Το φόρεμα; Θα δούμε.
Δεν μου αρέσουν τα σκίτσα και τα δείγματα.
Πηγαίνω στην κρεμάστρα, τα δοκιμάζω και τα φοράω.
Είναι κι αυτό μία απ' τις πρωτοχρονιάτικες αποφάσεις μου.
Να κάνω καλύτερες δημόσιες εμφανίσεις.
Και να θυμάμαι τα καθήκοντα της θέσης μου.
Το βρίσκω ακόμα δύσκολο
και αρκετά κακόγουστο να λέω "πρώτη κυρία".
Τετάρτη 20 Ιανουαρίου. Η μέρα ξημέρωσε όμορφη και λαμπερή.
Έφτασε η μέρα.
Διασχίζαμε τη λεωφόρο. Εγώ και ο Λίντον σε ένα αυτοκίνητο,
εκείνο με την αλεξίσφαιρη οροφή και τζάμια.
Το πλήθος ήδη μεγάλωνε στην Πενσυλβάνια Άβενιου.
Μετά έφτασε η στιγμή προς την οποία οδηγούσαν
όλες οι μέρες της περσινής χρονιάς.
Η στιγμή που ο Λίντον θα ορκιζόταν
ως ο 36ος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Μου είχαν πει να κρατήσω τη Βίβλο
για την ορκωμοσία του.
Στεκόμουν απέναντι απ' το πλήθος, ανάμεσα στον αρχιδικαστή και στον Λίντον
καθώς ορκιζόταν.
Εγώ, ο Λίντον Μπέινς Τζόνσον, ορκίζομαι...
Ότι θα εκτελείς πιστά...
...ότι θα εκτελώ πιστά...
...τα καθήκοντα του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών.
Μάρτυς σου ο Θεός.
Μάρτυς μου ο Θεός.
Δευτέρα 1 Φεβρουαρίου. Αρχίζουν πάλι οι γεμάτες μέρες.
Ξύπνησα γύρω στις 7:00.
Είδα ότι ο Λίντον είχε ξυπνήσει και χώθηκα στο κρεβάτι μαζί του με καφέ.
Και άκουσα τη Λούσι εξαγριωμένη να σχολιάζει ένα άρθρο
στο περιοδικό Γυναικείο Ντύσιμο,
που έδωσε χαμηλή βαθμολογία στο ντύσιμο των τριών γυναικών Τζόνσον.
Η Λούσι κατηγόρησε τις κάλτσες και τα μοκασίνια της Λίντα Μπερντ
και ήταν εμφανώς ενοχλημένη.
Αυτή η δουλειά είναι διαγωνισμός αντοχών.
Κυριακή 7 Φεβρουαρίου, λίγο μετά τα μεσάνυχτα.
Ο Λίντον έμαθε πως οι Βιετκόνγκ επιτέθηκαν
σε αμερικανικό στρατώνα στο Νότιο Βιετνάμ.
Ξαφνιάστηκα όταν τον άκουσα να λέει κάτι που εγώ άκουγα συχνά,
αλλά δεν περίμενα να το πει δυνατά μπροστά σε άλλους.
"Δεν έχω την κατάλληλη ιδιοσυγκρασία για να είμαι ο αρχηγός ενόπλων δυνάμεων."
Συζητούσαν για την αναγκαιότητα διαταγών
που μπορεί να έφερναν ένας Θεός ξέρει πόσο σοβαρές συνέπειες.
Είπε "Παραείμαι συναισθηματικός".
Είναι παράξενο πόσο σε αναισθητοποιεί
ο πόνος ή τα προβλήματά σου,
που δεν αντιλαμβάνεσαι πλήρως το μαρτύριο ενός δικού σου ανθρώπου.
Εμπρός;
Είχα λίγο χρόνο και σκέφτηκα πως καλά θα κάνουμε...
Καλά θα κάνω να σε πάρω τηλέφωνο.
Εκτιμώ πολύ που μου ανταποδώσατε το τηλεφώνημα.
Είναι πολύ ενδιαφέρον, κύριε πρόεδρε,
πως οι μόνες πολιτείες στις οποίες δεν κερδίσατε
στον νότο είναι οι πέντε πολιτείες
στις οποίες λιγότερο του 40%
του νέγρικου πληθυσμού είναι εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι.
Η συμμαχία της ψήφου των νέγρων
και της μετριοπαθούς λευκής ψήφου
θα διαμορφώσει τον νέο νότο.
Ακριβώς.
Πιστεύω πως είναι σημαντικό να υποστηρίξουμε
πως κάθε άτομο που γεννήθηκε στη χώρα, όταν φτάνει σε κατάλληλη ηλικία,
έχει το δικαίωμα να ψηφίσει, όπως έχει το δικαίωμα να πολεμήσει.
Κυριακή 7 Μαρτίου.
Για πολύ καιρό προσπαθώ να καταπολεμήσω,
ένα αίσθημα κατάθλιψης και νωθρότητας.
Κι ο Λίντον περιβάλλεται από προβλήματα κι έχει μόνο λίγες χαραματιές φωτός.
Τώρα προέκυψε η Σέλμα.
Εξακόσιοι περίπου νέγροι που συμμετείχαν στην πορεία έκαναν ελάχιστη απόσταση
προς την πρωτεύουσα, γύρω στα 25 χλμ. προς τ' ανατολικά.
Μετά βίας έφυγαν απ' τη Σέλμα.
Περπατούσαν χωρισμένοι σε ομάδες στη Σέλμα και δεν τους σταμάτησαν,
αλλά μόλις διέσχισαν τη γέφυρα Έντμουντ Πέτους,
όλα άλλαξαν.
Έχετε δύο λεπτά να γυρίσετε πίσω
και να επιστρέψετε στην εκκλησία σας.
Ένας μεγάλος αριθμός διαδηλωτών νοσηλεύτηκε για εγκαύματα από δακρυγόνα,
ανοιχτές πληγές και σπασμένα κόκαλα.
Τη νύχτα ο σερίφης της επαρχίας Ντάλας βγήκε στο ραδιόφωνο
να παροτρύνει τον κόσμο να μείνει μέσα.
Ήταν μια μέρα έντασης και πίεσης.
Έξω απ' τον Λευκό Οίκο διαδηλώνει κόσμος,
ένα όχι ασυνήθιστο θέαμα.
Αλλά αυτήν τη φορά με περισσότερη δριμύτητα απ' ό,τι παλιά.
Επειδή ο Λίντον είναι απ' τον νότο,
επειδή κέρδισε χάρη στη συντριπτική ψήφο των νέγρων το φθινόπωρο,
επειδή το δικαίωμα ψήφου είναι κεντρικό
στο κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα,
για το οποίο αγωνίστηκε απ' το 1957.
Απ' ό,τι φαίνεται, η χθεσινή διαπλοκή στη Σέλμα
ήταν μάλλον το τέλος της αρχής.
Ο Κινγκ απαντά στον κυβερνήτη Γουάλας με μία ακόμη πορεία.
Απ' την ίδια πόλη, τη Σέλμα.
Ο ίδιος προορισμός, το Μοντγκόμερι.
Η ημερομηνία, αύριο, Τρίτη.
Και ο Κινγκ είπε πως θα ηγηθεί αυτός της πορείας.
Έμαθα αργότερα πως όταν γύρισε,
δεν ήξερε αν οι άλλοι θα τον ακολουθούσαν.
Αλλά αυτό ήταν νίκη, ήταν η επικράτηση της λογικής.
Ένα προσωρινό σφράγισμα στο ηφαίστειο,
για να δοθεί χρόνος για το νομοσχέδιο για το δικαίωμα ψήφου στο Κογκρέσο,
ώστε να σωθούμε απ' την καταστροφή.
ΚΑΝΟΥΜΕ ΠΟΡΕΙΑ ΜΕ ΤΗ ΣΕΛΜΑ!
Αυτός είναι ο ρυθμός της πόλης.
Οποιασδήποτε μεγάλης πόλης,
οπουδήποτε.
Σήμερα οι αμερικανικές πόλεις περνούν κρίση.
Βιώνουν τον πυρετό μιας απρογραμμάτιστης ανάπτυξης.
Υποφέρουν από υπερπληθυσμό και υπερφόρτωση.
Είναι η πρώτη φορά
που οι Αμερικανοί αρχίζουν να εξετάζουν σοβαρά
πώς έγιναν έτσι οι πόλεις τους.
Στις πόλεις μας χρειαζόμαστε δημιουργικά προγράμματα
για να διαμορφώσουμε δρόμους και να μετατρέψουμε ανοιχτούς χώρους
σε μέρη ομορφιάς και ψυχαγωγίας.
Ο Λίντον έβγαλε έναν λόγο για το περιβάλλον,
για την προστασία
κι αποφάσισα πως αυτό είναι για μένα.
Απ' τη στιγμή που μετακομίσαμε στον Λευκό Οίκο,
γυναίκες δημοσιογράφοι ρωτούσαν "Ποιος είναι ο ρόλος σας;"
Και η κυρία Τζόνσον απαντούσε
"Ο ρόλος μου ως πρώτης κυρίας
θα φανεί στην πράξη και όχι στα λόγια".
Στόχος μας ήταν να πείσουμε την κυρία Τζόνσον
να πιάσει τον ταύρο απ' τα κέρατα
και να σχηματίσει επιτροπή που θα είχε το βήμα του Λευκού Οίκου
για να εκφράζει απόψεις και προσπάθειες
για τον εξωραϊσμό της πόλης της Ουάσινγκτον.
Νομίζω πως ήρθε η στιγμή στην εθνική μας συνείδηση
να δούμε το περιβάλλον και να αναρωτηθούμε
πώς το βλάπτει ο άνθρωπος.
Μεγάλωσα στην επαρχία
και ήμουν αρκετά ανεξάρτητη.
Δεν είχα πολλούς σταθερούς φίλους.
Η φύση ήταν φίλη μου,
τροφός και δασκάλα μου.
Μου έδινε χαρά και ποτέ δεν με απογοήτευσε.
Την Τρίτη 9 Μαρτίου θα γινόταν η συνάντηση της επιτροπής εξωραϊσμού.
Το θέμα του εξωραϊσμού μοιάζει σαν να ξεδιπλώνεις
ένα κουβάρι όπου μπλέκονται πολλές κλωστές.
Ψυχαγωγία, αστική αναδόμηση,
γρήγορα μεταφορικά μέσα, εξωραϊσμός αυτοκινητόδρομων,
ψυχική υγεία και εγκληματικότητα.
Είναι πολύ δύσκολο να στρέψεις τη συζήτηση
προς μία κατεύθυνση,
γιατί όλα οδηγούν κάπου αλλού.
Γύρω στις 11:30, οι 30 μας
ξεκινήσαμε για τη διερευνητική εκδρομή.
Σταματήσαμε στο Γκριν Λιφ Γκάρντενς,
ένα συγκρότημα φτωχικών κατοικιών από πλίνθινα σπίτια στη σειρά.
Ήταν ο τομέας του Γουόλτερ Ουάσινγκτον και το μεγάλο του πάθος.
Οι δυο μας επισκεπτόμασταν συχνά
σχολεία, εργατικές κατοικίες
και τις γειτονιές της Ουάσινγκτον.
Είναι ένας αφοσιωμένος και ικανός κρατικός λειτουργός.
Γυρίσαμε την πόλη.
Ήμασταν και οι δύο αποφασισμένοι πως ένα τμήμα του έργου της
θα είχε να κάνει με την αισθητική, αλλά πέρα από τα μνημεία
ήταν πολύ απαιτητική δουλειά.
Και πως χρειαζόμαστε ίση πρόσβαση
στο μεγαλείο και στα δυνατά σημεία του έθνους και των γειτονιών.
Πρέπει να είναι διαθέσιμα σε όλους.
Δεν έχω εξουσία. Είμαι απλώς μια ενθουσιώδης πολίτης.
Αναγνωρίζω πως έχω ένα εργαλείο που μου δίνει ο τίτλος μου
και θέλω να το χρησιμοποιήσω.
Τίποτα δεν είναι πιο σημαντικό απ' τη συμμετοχή μου στον εξωραϊσμό,
αλλά θέλω να βρεθεί νέα λέξη.
Τρίτη 13 Ιουλίου.
Η ιστορία είναι η ενασχόλησή μου, η θέση μας σ' αυτήν, για το επόμενο έτος.
Η σημαντικότερη στιγμή της μέρας φυσικά
είναι ο διορισμός νέου αντιεισαγγελέα.
Και είναι ο Θέργκουντ Μάρσαλ, ο πρώτος νέγρος σ' αυτήν τη θέση.
Ένας άνθρωπος με σπουδαίο ιστορικό.
Θαύμαζε τον δικαστή Μάρσαλ και συζητούσε την πιθανότητα,
αν άνοιγε θέση, να τον διορίσει ως δικαστή
στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Στις 30 Ιουλίου πέρασε το νομοσχέδιο για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
Ο πρόεδρος και η κυρία Τζόνσον, καθώς κι ο αντιπρόεδρος Χάμφρεϊ φτάνουν
και το νομοσχέδιο για την περίθαλψη θα ανήκει πια στην κοινωνική ασφάλιση.
Το αδύνατο νομοσχέδιο.
Έχει κάθε λόγο να νιώθει ικανοποιημένος και περήφανος.
Παρασκευή 6 Αυγούστου.
Μίλησα στον Λίντον το πρωί.
Μου θύμισε την υπογραφή του νομοσχεδίου για το δικαίωμα ψήφου.
Η ανίκανη ξέχασα να το παρακολουθήσω,
αλλά είδα αργότερα με περηφάνια πως η Λούσι δεν το ξέχασε.
Στεκόταν εκεί στο πλευρό του πατέρα της, περπάτησαν μαζί, κρατημένοι απ' το χέρι.
Ήταν ένα σκηνικό μεγάλης έντασης, μια σημαντική στιγμή.
Αναγνωρίζω πως έξω από αυτήν την αίθουσα
μαίνεται η συνείδηση ενός έθνους, αλλά ακόμα κι αν περαστεί το νομοσχέδιο,
η μάχη δεν θα τελειώσει.
Αυτό που συνέβη στη Σέλμα είναι μέρος ενός μεγαλύτερου κινήματος
που εξαπλώνεται σε όλους τους τομείς και τις πολιτείες της Αμερικής.
Είναι η προσπάθεια των νέγρων της Αμερικής
να εξασφαλίσουν για τους ίδιους όλα τα δώρα της αμερικανικής ζωής.
Ο αγώνας τους πρέπει να γίνει και δικός μας.
Το γεγονός πως σημειώθηκαν πολλές νομοθετικές επιτυχίες
εκείνη τη βδομάδα δεν σήμαινε πως δεν ήταν πρώτη είδηση το Βιετνάμ.
Σήμερα έστειλα στο Βιετνάμ μονάδα της αεροπορίας,
καθώς και άλλες δυνάμεις που θα αυξήσουν την ισχύ μας
από 75.000 σε 125.000 άντρες σχεδόν αμέσως.
Είπε πως το Βιετνάμ χειροτέρευε μέρα με τη μέρα.
"Έχω την επιλογή να εισβάλω με τεράστιες απώλειες ή να αποσυρθώ
με τεράστια ντροπή."
"Νιώθω σαν να είμαι σε αεροπλάνο
και να πρέπει να διαλέξω αν θα το ρίξω ή αν θα πηδήξω
χωρίς αλεξίπτωτο."
Όταν τρυπούσε εκείνος, μάτωνα εγώ.
Αν θέλετε να βγάλετε φωτογραφία, μπορείτε.
Γύρω στο 11;
Έντεκα είναι μια χαρά.
Μήπως είναι μεγάλη η έκθεση;
Να το βάλω στο 16;
Εγώ θα κατέβαινα στο οκτώ, κα Τζόνσον.
Εντάξει.
Η κυρία Τζόνσον ισορροπεί με επιτυχία μεταξύ της ιδιωτικής της ζωής ως συζύγου
και μητέρας και της δημόσιας θέσης της για τον εξωραϊσμό,
την οποία κατακρίνουν ως σκληρή κάποιες ομάδες ειδικών συμφερόντων.
Τρίτη 17 Αυγούστου.
Ξύπνησα νωρίς και συζήτησα με τη Λιζ
πώς τα πήγαιναν στη Βουλή και στη Γερουσία τα νομοσχέδια για τον εξωραϊσμό.
ΝΟΜΟΣ ΕΞΩΡΑΪΣΜΟΥ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΩΝ
Είναι τέσσερα κι όλα αφορούν τους αυτοκινητόδρομους.
ΑΝΑΨΕ Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Το θέμα συζητιόταν πολύ στη χώρα
και στον Τύπο, αλλά το Κογκρέσο δεν είχε να επιδείξει έργα.
ΑΒΕΒΑΙΟ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ
Πάει το ένα νομοσχέδιο.
Τα άλλα για τις επιγραφές και τις μάντρες
που λένε ότι το τρία τοις εκατό των κονδυλίων θα δοθεί
για φυτά στους διαπολιτειακούς αυτοκινητόδρομους ίσως έχουν ελπίδα.
Η κυβέρνηση αυτή δεν επιθυμεί να τιμωρήσει
καμία ιδιωτική βιομηχανία ή εταιρεία της χώρας.
Αλλά δεν θα τους επιτρέψουμε να επιβάλλουν τα δικά τους
ιδιωτικά συμφέροντα εις βάρος του λαού.
Και γι' αυτό σήμερα, η χαρά είναι μεγάλη
που θα υπογραφεί ο νόμος Εξωραϊσμού των Αυτοκινητόδρομων του 1965.
Πόσες φορές οδήγησα μέχρι το Βηθεσδά;
Κρίσιμες φορές.
Σκεφτόμουν έντονα, και είμαι σίγουρη πως κι ο Λίντον το ίδιο,
το σοβαρό του έμφραγμα.
Τα πρώτα χρόνια περνούσαμε τέτοια ορόσημα
με προσεκτικά βήματα και δέος.
Τώρα κάνουμε σχεδόν σαν να μη συνέβη.
Μολονότι εγώ κι ο Λίντον δεν θα το ξεχάσουμε.
Ο ΤΖΟΝΣΟΝ ΘΑ ΕΓΧΕΙΡΙΣΤΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΓΙΑ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΧΟΛΗΣ
Το όλο σκηνικό έμοιαζε με θέατρο.
Έφεραν ένα μεγάλο καρότσι. Οι γιατροί βοήθησαν τον Λίντον ν' ανέβει
κι εκείνος είπε "Πάμε".
Ένιωσα σαν να έπαιζε θέατρο
για να μην ανησυχούμε.
Η χοληδόχος κύστη είχε φλεγμονή, όπως το υποψιάζονταν, και είχε πέτρα μέσα.
Αυτό σήμαινε διπλό χειρουργείο, μεγαλύτερο κίνδυνο και περίοδο ανάρρωσης.
Ο ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ
ΠΟΥ ΔΙΟΡΙΣΤΗΚΕ ΣΤΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
ΣΥΝΑΝΤΙΕΤΑΙ ΑΝΕΠΙΣΗΜΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΖΟΝΣΟΝ
ΜΙΛΑΝΕ ΓΙΑ 20 ΛΕΠΤΑ ΠΡΙΝ ΦΤΑΣΕΙ Η ΛΕΪΝΤΙ ΜΠΕΡΝΤ
ΝΑΥΤΙΚΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ
Μπήκα στο δωμάτιο και βρήκα τον Έιμπ να κάθεται ήσυχα δίπλα στο κρεβάτι του.
Ο Λίντον ήθελε τη συμβουλή του για το πώς ν' απαλλαγεί απ' το βάρος
της προεδρίας για το επόμενο ακαθόριστο διάστημα.
Έτσι ξαναμπήκε στις ζωές μας το μαύρο θηρίο της κατάθλιψης.
Έμοιαζε με έναν άντρα που τον πλάκωσε χιονοστιβάδα.
Είπε πως δεν ήθελε να πάρει καμία απόφαση αυτήν τη στιγμή.
"Θέλω να πάω στο ράντσο.
Δεν θέλω καν να μπορεί να μου τηλεφωνήσει ο Χιούμπερτ.
Μπορεί ν' απαιτήσουν την παραίτηση ή και την παραπομπή μου ακόμα".
Καθίσαμε μουδιασμένοι στη σιωπή,
ενώ ο Έιμπ εξηγούσε ήσυχα τις διαφορετικές νομικές εναλλακτικές.
Ο Έιμπ ξεκίνησε να γράφει αυτό που του ζήτησε ο Λίντον.
Όταν το διάβασε ο Λίντον, είπε
"Ορίστε, κράτα και τα δύο αντίγραφα".
"Δεν θέλω να τα δει κανείς."
Είναι άκρως απαραίτητο να ξεκουραστούμε για λίγες μέρες ή κι εβδομάδες.
Αλλά πώς βρίσκεις χρόνο για ξεκούραση όταν είσαι ο πρόεδρος των ΗΠΑ;
Το ερώτημα τώρα είναι τι μορφή θα πάρει το στιλ του Τζόνσον το 1966.
Θα είναι μια χρονιά στην οποία το στιλ δεν θα αποτελεί από μόνο του λύση.
Έμαθε ήδη ότι δεν μπορεί να σφίξει τα λουριά στους Βιετκόνγκ
και στους βόρειους Βιετναμέζους, όπως κάνει με τους ατίθασους βουλευτές.
Και αυτή η συνειδητοποίηση φαίνεται
πως προκαλεί μια κάποια δυσθυμία στον πρόεδρο.
Πικρία για τις ερωτήσεις που δεν μπορεί να απαντήσει,
οξυθυμία απέναντι στον Τύπο, δολιότητα στις δηλώσεις του καμιά φορά
σχετικά με τι συνέβη και τι πρόκειται να συμβεί.
Μια αναπόφευκτη αίσθηση τραγωδίας. Τι μας περιμένει τη νέα χρονιά;
Θα μας πείτε τι γράφετε στο τηλεγράφημα προς την κυρία Τζόνσον;
- Θέλετε να το διαβάσω; - Ναι, σας παρακαλώ.
Ξέρουμε πως πενθείτε κι εσείς μαζί μας τις απώλειες στο Βιετνάμ.
Σας παρακαλώ, ζητήστε κι εσείς διαπραγματεύσεις αντί για βομβαρδισμούς.
Κάποια διπλωματική λύση θα υπάρχει για την κατάσταση στο Βιετνάμ.
Κυριακή 13 Φεβρουαρίου.
Το μεσημέρι το πάρκο Λαφαγιέτ γέμισε διαδηλωτές.
ΣΤΗΡΙΖΟΥΜΕ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ
Είναι συχνό φαινόμενο πια.
Ο Λίντον είπε πως όλο αυτό αποκτά επικίνδυνες διαστάσεις.
ΛΥΚΕΙΟΠΑΙΔΑ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ
Ο Λίντον μίλησε για το πώς αισθάνονται οι μανάδες
που έχασαν τους γιους τους στο Βιετνάμ σε σύγκριση με το πώς αισθάνεται ο ίδιος.
Είπε "Καμία μητέρα στον κόσμο δεν νοιάζεται περισσότερο από μένα".
"Εγώ έχω 200.000 παιδιά εκεί και με βλέπουν ως τον επικεφαλής τους."
"Κι αν δεν κάνω τη δουλειά μου, ο Θεός να μας φυλάει."
"Ποιος θα την κάνει;"
Ο ΓΑΜΟΣ ΤΗΣ ΛΟΥΣΙ ΑΝΑΚΟΥΦΙΖΕΙ ΤΟΝ ΜΠΑΜΠΑ ΑΠΟ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟ, ΑΠΕΡΓΙΕΣ, ΠΟΛΕΜΟ
Η μέρα του γάμου της Λούσι ήταν ηλιόλουστη και όμορφη.
Θυμάμαι εκείνο το πρωινό σαν μοντάζ.
Όταν μπαίνεις στην εκκλησία, νιώθεις σαν να παίζεις σε έργο.
Δεν κάνεις βαθυστόχαστες σκέψεις πως αυτή είναι η τελευταία στιγμή
που ανήκει σ' εμάς.
Ήταν άψογη, αξιοπρεπής κι ευγενική.
Προς τιμή του, δεν τον θυμάμαι να κοιτάζει ούτε μία φορά το ρολόι του
κατά τη λειτουργία, που κράτησε πάνω από μία ώρα.
Εγώ δεν είδα τους διαδηλωτές.
Μόνο όταν γίνεται μεγάλη φασαρία το προσέχουμε.
Νιώθω προστατευτική απέναντι στη Λούσι και στον Πατ. Το όλο πράγμα με αηδιάζει
ως πολίτη και δεν ξέρω πώς να το διαχειριστώ.
Θα βάλετε τέλος στις εικασίες και θα μας πείτε πρώτον,
αν θα είστε υποψήφιος στις εκλογές του 1968 και δεύτερον,
αν θα κατεβείτε μαζί με τον Χιούμπερτ Χάμφρεϊ;
Δεν ήξερα, κυρία Μινς, ότι κυκλοφορούσαν τόσες εικασίες.
Δεν είμαι έτοιμος ν' αποφασίσω από τώρα τι θα κάνω μετά τον Ιανουάριο του 1969.
Σε μερικούς μήνες από τώρα, και όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή,
θα ανακοινώσω τα μελλοντικά μου σχέδια.
Σάββατο 13 Μαΐου.
ΣΤΟΟΥΝΓΟΥΟΛ, ΤΕΞΑΣ
Πριν κάποιους μήνες, έβαλα μόνη μου τον Μάρτιο στο μυαλό μου ως την προθεσμία
μέχρι την οποία ο Λίντον θα ανακοίνωνε ότι δεν θα ήταν υποψήφιος για επανεκλογή.
Πρώτη φορά ένιωσα πως ο Λίντον θα ήταν ευτυχισμένος, αν αποσυρόταν.
Συνειδητοποιώ πως απολαμβάνω όλο και πιο πολύ τις επισκέψεις στο ράντσο
και δεν ξέρω αν θα αντέξουμε άλλη μια τετραετία προεδρίας.
Αν υπάρχουν μοτίβα στη ζωή,
καθώς πλησιάζουμε το καλοκαίρι, η δουλειά κορυφώνεται.
Στην τελετή στο Ρόουζ Γκάρντεν, ο 58χρονος δισέγγονος ενός σκλάβου
είναι ο υποψήφιος του προέδρου Τζόνσον για δικαστής στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Είναι ο αντιεισαγγελέας Θέργκουντ Μάρσαλ.
Σήμερα το πρωί υποδέχτηκα τα μέλη της Επιτροπής για τις Πολιτικές Αναταραχές
με πρόεδρο τον κυβερνήτη Κέρνερ απ' το Ιλινόι.
Ο αμερικανικός λαός είναι σε σύγχυση και απόγνωση λόγω των βανδαλισμών
και της βίας που λαμβάνουν χώρα και στις μικρές πόλεις,
αλλά και στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Πες μας, Ελ Μπι Τζι. Πόσα παιδιά σκότωσες σήμερα;
Όχι, δεν θα σταματήσουμε!
Ο πρωταθλητής βαρέων βαρών Κάσιους Κλέι κρίθηκε ένοχος για παραβίαση
των νόμων στρατολόγησης των ΗΠΑ όταν αρνήθηκε να παρουσιαστεί.
Το έχω πει και θα το ξαναπώ.
Ο εχθρός της κοινότητάς μου βρίσκεται εδώ, όχι στο Βιετνάμ.
Κυριακή 13 Αυγούστου.
Σηκώθηκε δροσερό αεράκι και νιώθεις το φθινόπωρο να πλησιάζει.
Παράξενο πώς σε παρηγορεί και σε χαροποιεί η συντροφιά της κόρης σου
και του εγγονού σου, ενώ παράλληλα νιώθεις το βάρος
των προβλημάτων που πρέπει να επιλύσεις. Τις αυξανόμενες ταραχές στους δρόμους,
τη λίστα των νεκρών που μεγαλώνει, τις φωνές των φίλων σου ή πρώην φίλων σου
απ' το Κογκρέσο, με την γκρίνια να προέρχεται κυρίως από Δημοκρατικούς.
Είδαμε τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ στην τηλεόραση.
Χάνουμε και στους δύο.
Χάνουμε τον πόλεμο κατά της φτώχειας στη χώρα μας,
χάνουμε και τον πόλεμο στο Βιετνάμ, ηθικά και πολιτικά...
Προσωπικά μου φάνηκε πως χάνει το χάρισμά του.
Δεν ήταν τόσο συναρπαστικός όσο τον θυμόμουν.
Στη σημερινή δημοσκόπηση ο Λίντον έχει 39 ποσοστό έγκρισης, χαμηλότερο από ποτέ.
Το ένστικτό μου μου λέει πως πρέπει ν' αντιδράσει με σκληρή δουλειά,
αφοσίωση και χαμόγελο.
Αλλά είναι δύσκολο.
Έχουμε πια τη δύναμη να πούμε
πως ο πόλεμος του Βιετνάμ είναι για τις Μπερντ.
Λίντα Μπερντ, Λέιντι Μπερντ, Λούνα Μπερντ...
Ας τον διευθετήσουν οι Μπερντ κι εμείς θα κάτσουμε να βλέπουμε.
Η νέα αριστερά έχει 300.000 μέλη στην καλύτερη περίπτωση.
Χλευάζει τον κουμμουνισμό και θεωρεί εχθρό τον φιλελευθερισμό.
Η δυσαρέσκεια της νέα αριστεράς έγινε αντιληπτή
απ' τον πολιτικό με τη μεγαλύτερη απήχηση στη νεολαία.
Μας βλέπουν πρόθυμους να πολεμήσουμε για την ελευθερία στο Βιετνάμ,
αλλά απρόθυμους να πολεμήσουμε με τα ίδια χρήματα, πυγμή
και προσπάθεια για την ελευθερία στο Μισισίπι, στην Αλαμπάμα
και στα γκέτο του βορά.
Διάβασα ένα εμβριθές άρθρο.
Πρόκειται για μια απεγνωσμένη προσπάθεια της σημερινής νεολαίας να επαναστατήσει.
Η επανάστασή της μοιάζει σχεδόν αποκλειστικά αρνητική.
Είναι ένα στείρο κίνημα ενάντια στη φυλακή της ευμάρειας,
της συμμόρφωσης και της απομόνωσης.
ΘΑ ΠΑΩ ΟΤΑΝ ΠΑΕΙ Η ΛΙΝΤΑ ΜΠΕΡΝΤ
Αν φέρεσαι περίεργα σε στρατηγικά σημεία, μπορεί να λάβεις μεγάλη έκθεση
αυτήν την εποχή που η τηλεόραση υπερκαλύπτει κάθε σημαντικό γεγονός.
Νομίζουν πως κάνουν κάποιο κατόρθωμα όταν τους προσέχουν οι κάμερες.
Πολλοί νέοι το παρερμηνεύουν ως δράση.
Δευτέρα 9 Οκτωβρίου.
Η εκδρομή μου στο πανεπιστήμιο.
Γύρω στις τρεις φτάσαμε στο Νιου Χέιβεν.
Υπήρχαν αρκετοί διαδηλωτές που κρατούσαν πανό με συνθήματα
"Μην εξωραΐζετε το Βόρειο Βιετνάμ"
κι έδειχναν φωτογραφίες ανθρώπων καμένων υποτίθεται απ' το ναπάλμ.
Βγήκα απ' το αυτοκίνητο.
Με μετρημένα, αργά βήματα πήγα να συναντήσω τον δρα Μπρούστερ.
Σύντομα ένιωσα πως η παρουσία μου εκεί
του ήταν βάρος.
Είχε άψογη συμπεριφορά,
αλλά αν λειτουργεί το ένστικτό μου, ένιωσα πως δεν ήθελε καμία συμμετοχή.
Μπορεί μια δυνατή δημοκρατική κοινωνία να έχει την ενέργεια να κατασκευάσει
προγράμματα τάξης και ομορφιάς;
Η ερώτηση θα απαντηθεί, πιστεύω, μέσα στα επόμενα 20 χρόνια.
Ευχαριστώ πολύ.
Ποτέ στη ζωή μου δεν έχω χαρεί τόσο που τελείωσα ομιλία.
Καθώς έφευγα, έκανα χειραψία με όλους όσους μπόρεσα.
Ούτε οι μυστικές υπηρεσίες δεν χάρηκαν τόσο που τελείωσε η βραδιά.
Αυτό μου έγινε μάθημα να μη ζω απομονωμένη στον Λευκό Οίκο.
Θέλω να ξέρω τι συμβαίνει, ακόμα κι αν η γνώση είναι επίπονη.
Ο ΕΛ ΜΠΙ ΤΖΕΪ ΕΙΝΑΙ ΚΑΚΟΣ
Μια εντυπωσιακή τετράδα εμφανίστηκε
σήμερα απ' τον Λευκό Οίκο κι έκανε βόλτα στο Σάουθ Λον.
Ο υποπλοίαρχος Τσαρλς Ρομπ, η μνηστή του και τα πεθερικά του.
Θα γίνει γάμος στον Λευκό Οίκο
κι έπειτα ο γαμπρός του προέδρου θα πάει να πολεμήσει στο Βιετνάμ.
Η Λίντα παντρεύτηκε το Σάββατο 9 Δεκεμβρίου.
Η τελετή ξεκίνησε στην ώρα της.
Πώς να περιγράψω τη νύφη;
Σαν βασίλισσα, απαστράπτουσα, εκθαμβωτική, αναθάρρησαν οι καρδιές όλων.
Αλλά αν και ήταν πανέμορφη, εγώ έβλεπα αυτόν, μ' ένα βλέμμα ήσυχο
με μια αίσθηση αποχαιρετισμού, τα μαλλιά του πιο λευκά από ποτέ,
κι ένιωσα να με πλημμυρίζει μεγάλη τρυφερότητα.
Δεν έχω ξαναδεί τόσο ωραία τελετή.
Το νυφικό της Λίντα ξεπέρασε κάθε προσδοκία
κι ελπίζω να ζω να δω να το φοράει μια εγγονή μου,
γιατί είμαι σίγουρη πως και τότε θα είναι το ίδιο όμορφο.
Σάββατο 13 Ιανουαρίου.
Επιστρέψαμε πίσω σ' αυτό που έμοιαζε να είναι
η αρχή του πιο δύσκολου χρόνου με το πιο σοβαρό πρόβλημα να είναι άλυτο.
Πήγαμε στο σπίτι της Λούσι και είδαμε τον Λιν, μες στα χαμόγελα,
μάλλον ξεπέρασε την ωτίτιδα,
και χαιρόταν απίστευτα που είδε τον παππού του.
Ο Λίντον περνάει μαζί του πιο πολύ χρόνο απ' ό,τι πέρασε με τα παιδιά του.
Είπε "Μια δουλειά θέλω, να είμαι αποκλειστικά παππούς".
Ήταν αστείο και λυπηρό μαζί.
Τετάρτη 17 Ιανουαρίου.
Η μέρα της ομιλίας για την Κατάσταση του Έθνους.
Ο Λίντον είχε ζητήσει απ' τον Τζορτζ να γράψει ένα κείμενο
που θα ανακοίνωνε ότι δεν θα ξαναέβαζε υποψηφιότητα.
Αυτό που έγραψα εγώ και το είχε ζητήσει ο Λίντον ήταν αδύναμο
και αν ποτέ έπρεπε για κάποιο θέμα να μιλήσουμε
με πύρινο λόγο, ήταν αυτό.
Είχα φυλάξει το κείμενο που είχα γράψει το 1964
όταν ο Λίντον έπρεπε να πάει στο Ατλάντικ Σίτι
ενώ δεν ήθελε, στο δεξί συρτάρι του κομοδίνου μου στην κρεβατοκάμαρα.
Το έβγαλα και ξαναδιάβασα τι είχα γράψει τότε.
Σήμερα ακούγεται ακόμα καλύτερο.
Ο Λίντον έβαλε το κείμενο του Τζορτζ στην εσωτερική του τσέπη.
Δεν θα συμπεριλαμβανόταν στην ομιλία για την Κατάσταση του Έθνους.
Αν το διάβαζε, θα το έκανε στο τέλος και θα ξεκινούσε λέγοντας κάτι τέτοιο.
"Και τώρα θα ήθελα να σας μιλήσω για κάτι προσωπικό."
Κοιτάζει όλα τα κοντινά του άτομα
αναζητώντας μια απάντηση, λίγη σοφία ή ενόραση που δεν διαθέτουν.
Και είπε "Λοιπόν,
τι πρέπει να κάνω;"
Τον κοίταξα με το γνωστό αίσθημα απόγνωσης και είπα
"Η Λούσι ελπίζει πως δεν θα βάλεις υποψηφιότητα".
"Σε θέλει για εκείνη, τον Λιν και θέλει να είμαστε όλοι μαζί."
"Η Λίντα ελπίζει πως θα βάλεις υποψηφιότητα."
"Ο άντρας της θα πάει στον πόλεμο και πιστεύει πως είναι πιο πιθανό
να επιστρέψει ζωντανός και να λυθούν όλα, αν είσαι εσύ ο πρόεδρος."
"Εγώ δεν ξέρω, σου το είπα ήδη."
"Δεν θα σου πω εγώ τι να κάνεις."
Κύριε πρόεδρε της Βουλής, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Μακάρι να μπορούσαν τα έξοδα που είναι απαραίτητα
για την ισχύ και την προστασία μας να πήγαιναν σε προγράμματα ειρήνης.
Μέχρι όμως οι παγκόσμιες συνθήκες να το επιτρέψουν και να υπάρξει ειρήνη,
οι γενναίοι γιοι της πατρίδας που φορούν τη στολή του έθνους θα συνεχίσουν.
Κάπου εκεί σταμάτησε ο τηλεϋποβολέας.
Τον έβλεπα να γυρίζει τρεις με τέσσερις σελίδες
που είχε μπροστά του βάζοντάς τες στη σειρά.
Καθώς πλησιάζαμε στο τέλος, ένιωσα να σφίγγομαι στην καρέκλα.
Θα έβαζε το χέρι στην τσέπη;
Ήθελα να το βάλει;
Θα ανακουφιζόμουν αν το έβαζε ή όχι;
Μπορούμε να πετύχουμε τους στόχους μας;
Φυσικά.
Ευχαριστώ και καληνύχτα.
Δεν έβαλε το χέρι στην τσέπη να πάρει το κείμενο που ξέρω πως ήταν εκεί.
Πέμπτη 18 Ιανουαρίου.
Είδα τη λίστα για το επίσημο γεύμα Δραστήριων Γυναικών. Το θέμα,
"Η εγκληματικότητα στους δρόμους".
Είχαν αργήσει κάποιες καλεσμένες. Το προσωπικό τις έφερε
να μου μιλήσουν, ανάμεσά τους και η Έρθα Κιτ.
Δουλεύω με παιδιά απ' τα γκέτο, γι' αυτό με κάλεσαν στην εκδήλωση.
Δεν ήθελα να έρθω,
αλλά με έπαιρναν απ' τον Λευκό Οίκο κι επέμεναν να δεχτώ.
"Η κυρία Τζόνσον θέλει να έρθετε οπωσδήποτε."
Η εγκληματικότητα είναι δυσάρεστο θέμα για μια τέτοια συνάντηση,
αλλά ελπίζω όλοι να είναι όλο και πιο αποφασισμένοι
να την αντιμετωπίσουν.
Τότε μπήκε μέσα ο πρόεδρος Τζόνσον.
Στηρίχτηκε στο βήμα που υπήρχε εκεί.
Και η κυρία Έρθα Κιτ, που καθόταν σ' ένα τραπέζι κοντά στην εξέδρα,
μπήκε μπροστά του και του είπε.
Κύριε πρόεδρε, ρωτήσατε για την εγκληματικότητα στη χώρα,
ένα θέμα που μας ενδιαφέρει όλους και γι' αυτό μαζευτήκαμε σήμερα εδώ.
Αλλά τι κάνουμε για τους παραβάτες γονείς;
Τους γονείς που πρέπει να πάνε στη δουλειά, για παράδειγμα,
και δεν μπορούν να περάσουν τον χρόνο που θα έπρεπε με τα παιδιά τους.
Αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα, πιστεύω.
Ο Λίντον έκανε μια μικρή παύση, αλλά ευτυχώς είχε την απάντηση.
Αυτή είναι μια πολύ καλή ερώτηση να κάνετε στον εαυτό σας και στις άλλες
γυναίκες εδώ και να μου πείτε τη γνώμη σας.
Κάθισε, έβγαλε τα τσιγάρα της τινάζοντας τα μακριά μαλλιά της
κι από εκεί κι έπειτα έμοιαζε να περιμένει κάτι, αλλά δεν ήξερα τι.
Μέσα της έβραζε και κάπνιζε.
Ζήτησα απ' τις καλεσμένες τυχόν παρατηρήσεις και γνώμες.
Είδα την κυρία Κιτ να σηκώνει χέρι και ήξερα πως πρέπει να της απευθυνθώ.
Δεν ήξερα τι να περιμένω, μόνο πως δεν θα ήταν κάτι καλό.
Σηκώθηκε και άρχισε να μιλάει γρήγορα, παθιασμένα και είπε θυμωμένη
πως οι επιταγές κοινωνικής πρόνοιας ήταν πολύ χαμηλές.
Και μετά κορυφώνοντας έφτασε στο αληθινό της θέμα,
την καταγγελία του πολέμου στο Βιετνάμ.
Έκανε ένα βήμα προς το μέρος μου, με κοίταξε με ένταση στα μάτια,
είναι καλή ηθοποιός, και είπε
"Κυρία Τζόνσον, είστε κι εσείς μητέρα,
αν και έχετε κόρες και όχι γιους".
"Είμαι μητέρα και ξέρω πώς είναι να βγαίνει ένα μωρό απ' τα σπλάχνα σου."
"Έχω παιδί κι εσείς το στέλνετε στον πόλεμο."
"Γι' αυτό επαναστατούν οι νέοι και κάνουν μαριχουάνα."
Η κυρία Κιτ σταμάτησε να πάρει ανάσα σε μια σοκαρισμένη, σιωπηλή αίθουσα.
Μια γυναίκα που καθόταν στα δεξιά μου είπε "Σ' ευχαριστούμε, Έρθα,
για όσα είπες".
"Όλες έτσι νιώθουμε, όμως δυστυχώς οι σύζυγοι του 70 τοις εκατό
των γυναικών σ' αυτό το δωμάτιο δουλεύουν για τον πρόεδρο Τζόνσον."
Σηκώθηκα αρκετά ψύχραιμα, νομίζω, και αποχαιρέτησα όλες τις καλεσμένες.
Διαμαρτυρίες και πάλι έξω απ' τον Λευκό Οίκο σήμερα,
μετά από ένα ηχηρό πλήγμα μέσα.
Οι γυναίκες αυτές διαδηλώνουν ως ένδειξη συμπαράστασης στην Έρθα Κιτ,
που ξέσπασε χθες σ' ένα επίσημο γεύμα στον Λευκό Οίκο
ενάντια στον πόλεμο, τη φορολογία και την αποξένωση της νεολαίας
σε αντίθεση με τις συνήθεις αντιδράσεις στην ομιλία για την Κατάσταση του Έθνους.
Η κυρία Κιτ κατάφερε αυτό που δεν πέτυχαν οι διαδηλωτές και οι πολιτικοί αντίπαλοι.
Προκάλεσε εναντίωση στην πρώτη οικογένεια.
Οι κομμουνιστές εξαπέλυσαν τεράστια επίθεση στο τέλος του Γενάρη.
Ο πρόεδρος του Νότιου Βιετνάμ εξήγγειλε στρατιωτικό νόμο.
Ποιος κέρδισε και ποιος έχασε στην επίθεση του Τετ κατά των πόλεων;
Δεν είμαι σίγουρος.
Οι Βιετκόνγκ δεν κέρδισαν, αλλά ούτε κι εμείς.
Οι διαιτητές της ιστορίας ίσως αποφασίσουν πως πρόκειται για ισοπαλία.
Τώρα μοιάζει πιο σίγουρο από ποτέ πως η αιματοχυσία στο Βιετνάμ
θα οδηγήσει σε αδιέξοδο.
Με κάθε κλιμάκωση ο πλανήτης φτάνει όλο και πιο κοντά στην καταστροφή.
Γι' αυτόν τον δημοσιογράφο είναι πια σαφές πως ο μόνος τρόπος να τελειώσει όλο αυτό
είναι να διαπραγματευτούμε όχι ως θύματα, αλλά με αξιοπρέπεια ως άνθρωποι
που κράτησαν τον λόγο τους
να υπερασπιστούν τη δημοκρατία κι έκαναν ό,τι μπορούσαν.
Είμαι ο Γουόλτερ Κρονκάιτ, καληνύχτα.
ΓΕΡΟΥΣΙΑΣΤΗΣ ΡΟΜΠΕΡΤ Φ. ΚΕΝΕΝΤΙ
Σήμερα ανακοινώνω την υποψηφιότητά μου για πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Δεν βάζω υποψηφιότητα για να εναντιωθώ σε κάποιον,
αλλά για να προτείνω νέες πολιτικές.
Επειδή είμαι πεπεισμένος πως η χώρα βαδίζει σε επικίνδυνα μονοπάτια
κι επειδή ξέρω καλά τι πρέπει να κάνουμε
και νιώθω χρέος μου να κάνω ό,τι μπορώ.
Τέλος, η απόφασή μου δεν είναι ένδειξη προσωπικής εχθρότητας
ή έλλειψης σεβασμού προς τον πρόεδρο Τζόνσον.
Δίνω την άδεια να μπει το όνομά μου στις προκριματικές εκλογές της Καλιφόρνια.
Κύριε πρόεδρε, πώς νιώθετε ως αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων
τώρα που ο γαμπρός σας θα πάει στον πόλεμο;
Χαίρομαι που ο γαμπρός μου
εκπαιδεύτηκε πολλά χρόνια, μπήκε στο εκλεκτό σώμα των Πεζοναυτών
και είναι προετοιμασμένος και ικανός να αγωνιστεί για τα συμφέροντα της χώρας.
Νιώθω έτσι για όλους όσους υπηρετούν στο Σώμα Πεζοναυτών,
αλλά και στα υπόλοιπα σώματα.
Κυριακή 31 Μαρτίου.
Η Λίντα πήρε τη βραδινή πτήση απ' την Καλιφόρνια,
αφού αποχαιρέτησε τον Τσακ το προηγούμενο βράδυ.
Έμοιαζε σαν φάντασμα.
Είπε "Μητέρα, ήταν απαίσιοι".
"Μας έσπρωχναν διαρκώς για να μας πλησιάσουν."
Εννοούσε τον Τύπο.
Υποπλοίαρχε, πόσο σύντομα πιστεύετε πως θα πάρετε μέρος στη μάχη;
Και υπήρχαν πολλές γυναίκες εκεί που αποχαιρετούσαν τους συζύγους τους.
Την πήγα στο δωμάτιό της κι έπεσε για ύπνο.
Όταν πήγα στο δωμάτιο του Λίντον, έκλαιγε.
Είναι η πρώτη φορά που τον είδα να κλαίει μετά τον θάνατο της μητέρας του.
Αλλά δεν είχε χρόνο για δάκρυα.
Στις 9:00 το βράδυ θα έβγαζε ομιλία για τον πόλεμο.
Και δεν βλέπω πού έχει τελεία και πού όχι.
Το πλάνο είναι... Πρέπει να συνεχίσω,
δεν αλλάζει τώρα, αλλά είναι...
Είχα αφιερώσει πολλές ώρες το Σάββατο στην ομιλία.
Ένιωθα πολύ καλά με τις αλλαγές που έκανα.
Ήρθε ο Λίντον.
Πήγα και του είπα σιγανά "Ρυθμός και ζωντάνια".
Και δεν ήξερα ποιο θα ήταν το τέλος.
Καλησπέρα, συμπατριώτες μου.
Απόψε θέλω να σας μιλήσω για την ειρήνη στο Βιετνάμ και τη νοτιοανατολική Ασία.
Η εκφώνηση ήταν άψογη. Η καλύτερή του, πιστεύω.
Όσο οι γιοι της Αμερικής βρίσκονται μακριά στο πεδίο μάχης,
όσο οι ελπίδες οι δικές μας και του κόσμου για ειρήνη κρέμονται από μια κλωστή,
δεν βρίσκω σωστό...
να αφιερώνω μια ώρα ή μια μέρα απ' τον χρόνο μου
σε προσωπικά κομματικά ζητήματα ή σε άλλα καθήκοντα
πέρα απ' τα σπουδαία καθήκοντα της θέσης
του προέδρου της χώρας.
Γι' αυτό, δεν θα επιδιώξω
και δεν θα δεχτώ
να είμαι υποψήφιος του κόμματος για μια ακόμα τετραετία ως πρόεδρός σας.
Ευχαριστώ που μ' ακούσατε. Καληνύχτα και ο Θεός να σας έχει καλά.
Επιτέλους, η απόφαση πάρθηκε και ανακοινώθηκε.
Και στο βαθμό που ήταν δυνατόν, ήξερα το μέλλον μας.
Σηκώθηκα, πήγα κοντά του, τον αγκάλιασα και τον φίλησα.
Έγινε αξιοπρεπώς.
Και ίσως μάλιστα το ίδιο δραματικά με την ανάληψη της θέσης.
Αν και η αποχώρηση δεν θα γινόταν για άλλους εννέα μήνες.
Πέμπτη 4 Απριλίου.
Ρώτησα τον Λίντον για τη συνάντησή του με τον Κένεντι.
Είπε πως τον συνόδεψε ο Σόρενσεν και πως ήθελαν τη στήριξη
του Λίντον.
Ο Μπόμπι είπε πως ήθελε να φέρει ομόνοια στη χώρα,
αλλά εξέφραζε απολύτως ελεύθερα τα συναισθήματά του κατά το δοκούν.
Ο Λίντον είπε πως δεν είχε ξαναδεί τόση αλαζονεία.
Μετά πήγα κάτω με τη Λιζ κι ασχοληθήκαμε με το ταξίδι στο Τέξας.
Σπάνια ένιωθα τέτοια ανυπομονησία για ταξίδι.
Είναι πάθος μου να ξεναγώ τους ξένους στη χώρα μας και στο σπίτι μας.
Συνέβη όταν ο κύριος Περ με χτένιζε.
Η Λίντα Μπερντ έβλεπε τηλεόραση και ήρθε τρέχοντας στο δωμάτιό μου.
"Μαμά, πυροβόλησαν τον δρα Κινγκ."
Από εκείνη τη στιγμή κι έπειτα, το βράδυ άρχισε να μοιάζει με εφιάλτη.
Έχω πολύ θλιβερά νέα.
Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ πυροβολήθηκε και δολοφονήθηκε απόψε.
Και να κάναμε ησυχία, η τηλεόραση διαρκώς βούιζε.
Το έθνος είχε να βιώσει τέτοιο σοκ
κι έκπληξη απ' τη δολοφονία του προέδρου Κένεντι.
Ο καθένας άρχισε να σκέφτεται τι μπορεί να σημαίνει αυτό
για τη φυλετική βία στη χώρα μας
και το έργο τόσων ανθρώπων που προσπάθησαν να μας ενώσουν.
Ζητάω απ' όλους τους πολίτες να απορρίψουν την ωμή βία
που σκότωσε τον δρα Κινγκ, που ζούσε με αρχή τη μη βία.
Προσεύχομαι η οικογένειά του να βρει παρηγοριά ενθυμούμενη το έργο του
για τη χώρα που τόσο πολύ αγαπούσε.
Παρασκευή 5 Απριλίου, ξύπνησα νωρίς.
Η νύχτα δεν θα ήταν ήσυχη για κανέναν στην πόλη.
Πήγα στο γραφείο του Λίντον για καφέ.
Επέμενε ακόμα πως έπρεπε να πάω.
Πήρα τη Λιζ και της είπα πως θα γίνει.
Ξέραμε και οι δύο πως θα έπρεπε να κάνουμε αλλαγές στις ομιλίες.
Ο κόσμος άλλαξε εν μία νυκτί.
Έτεινα το χέρι μου και γνώρισα όλους τους ξένους ανταποκριτές,
38 από 13 ευρωπαϊκές χώρες.
Ένιωθα μια αβεβαιότητα, μια ένταση στον αέρα.
Μόλις απογειωθήκαμε, πήγα στο μικρόφωνο
και με ήσυχη, σοβαρή φωνή είπα
"Σήμερα ταξιδεύουμε με βαριά καρδιά
λόγω του τραγικού θανάτου του δρα Κινγκ".
Και μετά άλλαξα θέμα και τόνο φωνής
και τους καλωσόρισα σ' ένα ταξίδι στο πιο οικείο μου μέρος της χώρας.
Όταν η λευκή Αμερική σκότωσε τον δρα Κινγκ χθες βράδυ,
άνοιξε τα μάτια όλων των μαύρων της χώρας.
Όταν η λευκή Αμερική σκότωσε τον δρα Κινγκ, μας κήρυξε πόλεμο.
Μίλησα με τη Λίντα στην Ουάσινγκτον.
Είπε πως ο Λευκός Οίκος έμοιαζε με φρούριο.
Κανείς δεν μπορούσε να βγει ή να μπει.
Ουάσινγκτον, Σικάγο, Ντιτρόιτ, Βοστώνη, Νέα Υόρκη.
Είναι μερικές μόνο απ' τις πόλεις στις οποίες η απόγνωση των νέγρων
για τον φόνο του δρα Κινγκ από έναν λευκό, κατά πάσα πιθανότητα,
εκφράστηκε βίαια με καταστροφές.
-Κύριε πρόεδρε. - Ναι, Ντικ.
Έχουμε πρόβλημα, χρειαζόμαστε βοήθεια.
Γίνονται επεισόδια σε πολλά μέρη.
Όλα αυτά είναι μέρος μιας ατυχούς αντιπαράθεσης.
Ο απίστευτα τραγικός θάνατος αυτού του μεγάλου ανθρωπιστή
εξώθησε τις ταραχές στα άκρα.
Ο πρόεδρος Τζόνσον έκανε άλματα προόδου
για την ισότητα και νιώθει πολύ πληγωμένος
από κριτική που θεωρεί άδικη.
Σε λιγότερο από τρία χρόνια
έθεσε σε εφαρμογή τρία νομοσχέδια ορόσημα για τα πολιτικά δικαιώματα.
Διόρισε νέγρους στο Ανώτατο Δικαστήριο
και στο Υπουργικό Συμβούλιο πρώτη φορά στα χρονικά της χώρας.
Κι επέλεξε έναν νέγρο ως τον πρώτο δήμαρχο της Ουάσινγκτον.
Όμως, παρά τις προσπάθειές του κάτι έλειπε
από όλο αυτό και δεν κατάφερε να αποτρέψει την απομάκρυνση των φυλών.
- Θέλουμε τον Κένεντι! - Σας ευχαριστώ πολύ.
Είναι σίγουρο πως μπορούμε να δουλέψουμε όλοι μαζί.
Παρά τα όσα συμβαίνουν στην Αμερική τα τελευταία τρία χρόνια,
είτε είναι ο διαχωρισμός μεταξύ μαύρων και λευκών, μεταξύ φτωχών
και πιο εύπορων ή ο πόλεμος στο Βιετνάμ,
μπορούμε να δουλέψουμε όλοι μαζί. Είμαστε μια σπουδαία χώρα,
μια χώρα με εγωισμό κι αλληλεγγύη
κι αυτό θα γίνει η βάση της υποψηφιότητάς μου για το διάστημα
των επόμενων μηνών.
Σας ευχαριστώ. Τώρα εξαρτάται απ' το Σικάγο, ας νικήσουμε.
Τετάρτη 5 Ιουνίου.
Η νύχτα δεν κράτησε πολύ.
Το τηλέφωνο με έβγαλε από βαθύ ύπνο.
Ήταν ο Λίντον και είπε κοφτά "Έρχεσαι λίγο;"
Καθόταν στηριγμένος στα μαξιλάρια στο δωμάτιό του
κι έμοιαζε σαν να μην είχε κοιμηθεί καθόλου.
Όλες οι τηλεοράσεις ήταν ανοιχτές.
Συνειδητοποίησα πως κάτι συνέβη.
Δεν θυμάμαι αν το άκουσα πρώτα απ' την τηλεόραση ή απ' τον Λίντον.
Πυροβολήθηκε ο γερουσιαστής Κένεντι.
Υπήρχε μια αίσθηση πως όλο αυτό δεν ήταν πραγματικό.
Αποκλείεται.
Το ονειρεύτηκες.
Είχε ξανασυμβεί.
Γιόρταζε τη νίκη του στις προκριματικές εκλογές της Καλιφόρνια.
Όλα συνέβησαν μπροστά στις κάμερες.
Χρειαζόμαστε γιατρό.
Τι συνέβη; Ξέρετε;
Κάποιος είπε πως πυροβολήθηκε.
Τα πρόσωπα στην τηλεόραση επαναλάμβαναν τη φριχτή ιστορία.
Ο γερουσιαστής θα έμπαινε για χειρουργείο στον εγκέφαλο.
Διαγνώστηκε πως η σφαίρα σφηνώθηκε κάπου πίσω απ' το αυτί.
Όλη μέρα η ίδια κακοφωνία.
Οι αντιδράσεις του κόσμου μες στον σκεπτικισμό.
"Πώς κατάντησε έτσι η χώρα μας;"
"Τι μας συμβαίνει;"
"Αρρωστήσαμε ως κοινωνία;"
Έχω να διαβάσω μια σύντομη ανακοίνωση.
ΦΡΑΝΚ ΜΑΝΚΙΕΒΙΤΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΥΠΟΥ ΡΟΜΠΕΡΤ ΚΕΝΕΝΤΙ
Ο γερουσιαστής Ρόμπερτ Φράνσις Κένεντι
πέθανε στη 1:44 το βράδυ απόψε,
6 Ιουνίου 1968.
Το Σάββατο 8 Ιουνίου ήταν μια μέρα που δεν έμοιαζε καθόλου φυσιολογική.
Μια στιγμή μέσα στον χρόνο που έμοιαζε εξωπραγματική.
Η ταφή του γερουσιαστή Μπόμπι Κένεντι.
Θα τον θυμόμαστε ως έναν καλό και ακέραιο άνθρωπο,
που ήθελε να διορθώσει την αδικία που έβλεπε,
να απαλύνει τον πόνο και να σταματήσει τον πόλεμο.
Ένας καθολικός ιερέας ήρθε
και είπε στον Λίντον να φύγει πρώτος.
Κατευθυνθήκαμε δεξιά μπροστά απ' την πρώτη σειρά,
εκεί όπου βρισκόταν η οικογένεια Κένεντι και σταματήσαμε να μιλήσουμε
στην Έθελ, που το πρόσωπό της ήταν όμορφο, θλιμμένο και ψύχραιμο.
Και είπε απλά στον Λίντον "Είστε πολύ ευγενικός".
Και μετά βρέθηκα μπροστά απ' την κα Τζάκλιν Κένεντι.
Φώναξα το όνομά της και της έτεινα το χέρι.
Με κοίταξε σαν να είχαμε μεγάλη απόσταση, σαν να ήμουν φάντασμα.
Ένιωσα τεράστια εχθρικότητα.
Μήπως επειδή ήμουν ζωντανή;
Τελικά, χωρίς ίχνος έκφρασης, έτεινε ελάχιστα το χέρι.
Της έκανα χειραψία, μουρμούρισα συλλυπητήρια κι έφυγα γρήγορα.
Ήταν σοκαριστικό.
Ποτέ μου δεν είχα βιώσει κάτι παρόμοιο στις προηγούμενες επαφές μας.
Επιστρέψαμε στον Λευκό Οίκο στις 11:00.
Αύριο θα ήταν ημέρα πένθους, δήλωσε ο Λίντον.
Και τη Δευτέρα θα κάναμε όλοι μια νέα αρχή.
Τρίτη 27 Αυγούστου, τα 60ά γενέθλια του Λίντον.
Είχε συζητηθεί το ενδεχόμενο να πάει στο συνέδριο
για να βγάλει κάποιον τιμητικό λόγο.
Μετά τις εκρηκτικές εξελίξεις στο συνέδριο τη Δευτέρα,
οι πιθανότητες να κάνουμε το ταξίδι έγιναν σχεδόν μηδαμινές.
Το κόμμα της Διεθνούς Νεολαίας συγκεντρώθηκε στο Σικάγο
για να διαμαρτηρυθεί ενάντια στον πόλεμο, τον ρατσισμό και άλλα κοινωνικά δεινά.
Αυτό ίσως είναι το τελευταίο πολιτικό συνέδριο παλαιάς κοπής.
Ίσως σημάνει και το τέλος του κόμματος όπως το ξέραμε απ' την εποχή του Ρούσβελτ.
Ο κόσμος γύρω μας περνάει κρίση.
Το κόμμα, η χώρα, όλος ο πλανήτης.
Κι έτσι συνεχίζεται αυτή η παράξενη χρονιά.
Για μένα είναι ευτυχισμένη και για την οικογένειά μας.
Επειδή είμαστε όλοι περήφανοι ο ένας για τον άλλον και όλοι μαζί.
Πόσο παράξενο θ' ακουστεί αυτό σε κάποιον εξωτερικό παρατηρητή!
Η Λίντα μάς αφήνει να διαβάσουμε γράμματα του Τσακ.
Δεν ανοίγεται για την προσωπική της ζωή.
Μορφάζει όταν ο μπαμπάς της παραθέτει φράσεις του.
Ο Λίντον συνεχίζει ακάθεκτος,
εργάζεται καθημερινά πολύ σκληρά για όσα μπορεί να ελέγξει.
Καμιά φορά η πιο θαρραλέα πράξη είναι να σηκωθείς το πρωί
και να πας στη δουλειά.
Μου αρέσει αυτό το χαρακτηριστικό του, που δεν πτοείται.
Το τρίτο και τελευταίο επίσημο γεύμα για τον εξωραϊσμό
είναι η πιο σημαντική εκδήλωση για μένα.
Ήταν μία απ' τις σημαντικότερες μέρες της ζωής μου.
Περάσαμε τη νοτιοδυτική πύλη κι ένα απ' τα πράγματα που καμαρώνω,
τις αμέτρητες αζαλέες που φυτεύτηκαν το φθινόπωρο του 1965
κατά μήκος της Πενσυλβάνια Άβενιου.
Κεντρικό σημείο εισόδου στην πόλη, μια τονωτική ένεση
στην παρακμάζουσα επιχειρηματική περιοχή.
Απ' τη στιγμή που ιδρύθηκε η επιτροπή για ένα ωραιότερο Καπιτώλιο
πριν από τρία περίπου χρόνια, αφιερώσαμε ιδιαίτερη προσοχή
στη βελτίωση του περιβάλλοντος των δημόσιων σχολείων στην πόλη.
Τα παιδιά ανταποκρίνονται θετικά
σε βελτιώσεις που μπορούν να δουν, να αγγίξουν, να συμμετάσχουν.
Η παρακαταθήκη της ως πρώτης κυρίας δεν τελειώνει απλώς στον εξωραϊσμό.
Συμπεριλαμβάνει και την επικοινωνία. Την επιθυμία να συμπεριληφθεί ο άνθρωπος
στο περιβάλλον του.
Όπως γνωρίζετε, το ενδιαφέρον μου εκδηλώθηκε
σε ένα εγχείρημα που λέγεται "εξωραϊσμός".
Θα ξέρετε, επίσης, τι υπάρχει πίσω απ' αυτήν την ανεπαρκή λέξη.
Ο εξωραϊσμός για μένα είναι πολύ παραπάνω από θέμα αισθητικής.
Για μένα περιγράφει την προσπάθεια να φέρουμε τη φύση
σε αρμονία με τον τεχνητό κόσμο.
Και τα δέντρα, τα λουλούδια και η διαμόρφωση κήπων είναι απλώς η αρχή.
Αυτή είναι μία απ' τις ωραιότερες ανοίξεις
που θυμάμαι ποτέ στην Ουάσινγκτον.
Είναι επίσης μία απ' τις πιο οδυνηρές και σοβαρές.
Αυτό κάνει ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη να βελτιώσουμε το περιβάλλον για όλους.
Δευτέρα 20 Ιανουαρίου.
20 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1969
Σηκώθηκα πρωί, όπως όταν ήμουν μικρή
και θα πηγαίναμε στο πανηγύρι και δεν ήθελα να το χάσω.
Έφτασε η μεγάλη, μαύρη λιμουζίνα και κατέβηκε ο εκλεγμένος πρόεδρος
και η Πατ φορώντας ένα εντυπωσιακό, κόκκινο ρούχο.
Και μετά, το αστείο σκηνικό του ποιος θα περάσει πρώτος μέσα.
Μέχρι που πήρα την Πατ απ' το χέρι και είπα "Να περάσουμε;"
Αν και προσπάθησα να ρουφήξω τα πάντα, δεν τα θυμάμαι όλα.
Νομίζω πως όταν βγήκε ο Λίντον έπαιξαν το Hail to the Chief.
Ήταν πολύ ψηλός, ωραίος κι εντυπωσιακός
και αρκετά χαλαρός, μου φάνηκε.
Και τέλος, ο νέος πρόεδρος της χώρας.
Οι δείχτες του ρολογιού μάς κινητοποίησαν.
Προσγειωθήκαμε στο Άντριους κι εκεί μας περίμενε αρκετός κόσμος,
που στήθηκε στο διαχωριστικό γύρω απ' το Air Force One.
Ανεβήκαμε τα σκαλιά, ο Λίντον με τον αγαπημένο του Λιν στην αγκαλιά.
Σταματήσαμε στην κορυφή, γυρίσαμε κι αποχαιρετήσαμε σαν να ποζάραμε.
Η πτήση ήταν ήσυχη και κατά τις 5:30 φτάσαμε στο Μπέργκστρομ.
Ένα μεγάλο πανό πάνω απ' το κέντρο λειτουργίας που έλεγε
"Καλώς ορίσατε, κύριε πρόεδρε και οικογένεια".
Και λίγο μετά τις εννέα πήγα για ύπνο με έναν στίχο καρφωμένο στο μυαλό.
Νομίζω πως ήταν απ' τις Ινδικές Ερωτικές Ελεγείες.
"Γιορτάζω την απελευθέρωσή μου, τη σιωπή και τη γαλήνη."
Αν και δεν μου ταίριαζε τελείως ο στίχος,
επειδή αγάπησα σχεδόν κάθε μέρα αυτής της πενταετίας.
Καλύτερα ταίριαζε κάτι που διάβασα στο αγαπημένο πανό της ημέρας
"Ελ Μπι Τζέι, ήσουν καλός για την Αμερική".
4 ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΙ 2 ΜΕΡΕΣ ΜΕΤΑ
Ο ΛΙΝΤΟΝ ΤΖΟΝΣΟΝ ΠΕΘΑΝΕ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΠΡΟΣΒΟΛΗ
ΗΤΑΝ 64 ΕΤΩΝ
Η ΛΕΪΝΤΙ ΜΠΕΡΝΤ ΕΖΗΣΕ ΑΛΛΑ 34 ΧΡΟΝΙΑ
Δεν σε προλαβαίνω, είναι η αλήθεια. Ίσως αυτή θα την προλαβαίνω.
ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΑΣΑΝ 300 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΑ
Βλέπεις εκείνα τα δέντρα; Εκείνο, αυτό εκεί και το άλλο.
Είναι κυπαρίσσια.
Η ΛΕΪΝΤΙ ΜΠΕΡΝΤ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΥΠΕΡΜΑΧΟΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΖΗΤΗΜΑΤΩΝ
Η ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΕΒΑΛΕ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ
ΓΙΑ ΝΑ ΙΔΡΥΣΕΙ Ο ΝΙΞΟΝ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟ 1970
Καλώς ορίσατε, Λέιντι Μπερντ. Χαιρόμαστε που είστε εδώ.
Ευχαριστώ.
ΤΟ 1975 ΕΓΙΝΕ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΓΥΝΑΙΚΑ
ΠΟΥ ΕΛΑΒΕ ΤΟ ΧΡΥΣΟ ΜΕΤΑΛΛΙΟ ΤΟΥ ΚΟΓΚΡΕΣΟΥ
ΤΟ 1993 Η ΛΕΪΝΤΙ ΜΠΕΡΝΤ ΕΔΩΣΕ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ 850 ΩΡΕΣ ΜΥΣΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ
ΤΟΥ ΛΙΝΤΟΝ ΤΖΟΝΣΟΝ ΑΠΟ ΚΑΣΕΤΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΦΩΝΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΦΩΤΙΣΑΝ ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ
ΓΙΑ ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΤΟ ΒΙΕΤΝΑΜ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΤΖΟΝΣΟΝ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ
ΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΔΕΙΑ ΝΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΟΥΝ ΟΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΤΗΣ ΚΑΣΕΤΕΣ
ΑΛΛΑ ΜΟΝΟ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΗΣ
Στη Μισέλ άρεσε ιδιαίτερα μια εγγραφή
στην οποία η Λέιντι Μπερντ ασκεί κριτική στον πρόεδρο Τζόνσον.
Κάποια πράγματα δεν αλλάζουν.
Ακόμα και 50 χρόνια μετά.
ΕΓΙΝΕ ΓΙΑΓΙΑ ΕΠΤΑ ΕΓΓΟΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΛΩΝ ΔΙΣΕΓΓΟΝΩΝ
Η ΛΕΪΝΤΙ ΜΠΕΡΝΤ ΠΕΘΑΝΕ ΣΤΙΣ 11 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007
ΗΤΑΝ 94 ΕΤΩΝ
Η ΠΡΩΤΗ ΚΥΡΙΑ
Υποτιτλισμός: Λιάνα Μεσάικου