ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
Ο Άλμπι Σακς είναι Νοτιοαφρικανός ακτιβιστής, δικηγόρος, συγγραφέας
και πρώην δικαστής που διορίστηκε απ' τον Μαντέλα
στο πρώτο Συνταγματικό Δικαστήριο της Νότιας Αφρικής.
Αγωνιζόμενος κατά του απαρτχάιντ,
ο Άλμπι επέζησε από βόμβα στο αμάξι του που είχε βάλει η ασφάλεια της Ν. Αφρικής.
Έχασε ένα χέρι και την όραση από το ένα μάτι.
Χρόνια αργότερα, όταν ερωτάται τι χρειάζεται ο κόσμος,
η απάντησή του παραμένει ακλόνητη.
Η λέξη καλοσύνη μού έρχεται στο μυαλό.
Και ίσως επειδή υπάρχουν τόσο έντονοι… λεονταρισμοί,
έχει γίνει δημοφιλής. Έχει απήχηση.
Αλλά τους λεονταρισμούς τους αντικρούεις μέσω της συναναστροφής σου με άλλους,
μέσω της επαφής με άλλους,
μέσω των ενεργειών που οδηγούν προς την ίδια κατεύθυνση,
και μέσω της αποδοχής και του εναγκαλισμού της διαφορετικότητας.
Πηγή έμπνευσης ήταν ο Νέλσον Μαντέλα, που κάποτε είπε
"Αυτό που μετρά στη ζωή δεν είναι απλά να έχουμε ζήσει…
Είναι η διαφορά που έχουμε κάνει στις ζωές των άλλων
αυτό που θα καθορίσει τη σημασία του βίου που διάγουμε".
Η ζωή του άφησε ένα ανεξίτηλο σημάδι στον κόσμο.
Μια κληρονομιά που ενέπνευσε πολλούς να αντισταθούν.
Να παλέψουν για αλλαγή και να γίνουν ηγέτες.
Είναι ένα αφιέρωμα στη μνήμη του Μαντίμπα.
Για να μας θυμίζει τη διαφορά που μπορεί να κάνει ένα μόνο άτομο.
Αφορά ανθρώπους που έκαναν γενναίες επιλογές.
Ηγέτες που στάθηκαν δίπλα του και ακολούθησαν τα βήματά του.
Που ενδιαφέρθηκαν και πάσχισαν για έναν καλύτερο, δικαιότερο κόσμο.
Κι αποτελούν πηγή έμπνευσης για όλους εμάς
για να ζούμε ως πρωτοστάτες.
ΑΛΜΠΙ ΣΑΚΣ
Ο πρώτος μου έλεγχος στο σχολείο όταν ήμουν έξι χρονών
ξεκινούσε με τις λέξεις "Ο Άλμπερτ είναι ονειροπόλος".
Και τώρα, πάνω από 70 χρόνια αργότερα,
ο Άλμπι παραμένει ονειροπόλος.
ΜΑΠΟΥΤΟ, ΜΟΖΑΜΒΙΚΗ 7 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1988
Ο τελευταίος στόχος στις επιθέσεις κατά του ANC
έμπαινε στο αμάξι όταν εξερράγη η βόμβα.
Ο Άλμπι Σακς τραυματίστηκε σοβαρά.
Στο νοσοκομείο που πήγε
οι γιατροί του έδωσαν λίγες πιθανότητες.
Ως εκ θαύματος, επέζησε.
Έχασε την όρασή του απ' το ένα μάτι και το ένα χέρι ακρωτηριάστηκε.
Ωστόσο, δύο μήνες αργότερα,
ο αρχηγός του ANC ήταν αισιόδοξος για το μέλλον της πατρίδας του.
Η εκδίκηση δεν θα μου δώσει το χέρι μου.
Αντιθέτως, η εκδίκηση θα με μειώσει,
γιατί θα 'ναι σαν να έχουν γίνει όλα μάταια.
Θεωρώ πως είναι πολύ σημαντικό να διατηρήσουμε μια θετική στάση.
Η ελευθερία θα έρθει στη Νότια Αφρική.
Θα αποκτήσουμε ελευθερία και μια αξιοπρεπή κοινωνία εδώ.
Αυτός πρέπει να είναι ο στόχος μας.
Ο καλεσμένος μας σήμερα είναι ο δικαστής Άλμπερτ Λ. Σακς,
μέλος του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Νότιας Αφρικής.
Ο δικαστής Σακς πρωτοστάτησε στον αγώνα για ανθρώπινα δικαιώματα στη Νότια Αφρική,
και αγωνίστηκε για την ελευθερία με το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο.
Η ανάμειξή του σ' αυτόν τον τομέα τον έφερε σε σύγκρουση με την αστυνομία.
Δύο φορές, τέθηκε υπό κράτηση χωρίς δίκη.
Καθώς τιμωρήθηκε με φυλάκιση, απομόνωση, εγκλεισμό,
εξορίστηκε και για μια περίοδο…
Τελικά, έγινε στόχος δολοφονικής απόπειρας από το ίδιο το κράτος.
Και μετά αποφυλακίστηκε ο Νέλσον Μαντέλα.
Μετά από 24 χρόνια εξορίας,
ο Άλμπι Σακς συναντά τη μητέρα του στο αεροδρόμιο του Κέιπ Τάουν.
Συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις
που έκαναν τη Νότια Αφρική συνταγματική δημοκρατία,
και διορίστηκε από τον Νέλσον Μαντέλα να υπηρετήσει στο Συνταγματικό Δικαστήριο.
Κατά τη θητεία του,
απέκτησε τη φήμη της "συνείδησης" του δικαστηρίου.
Ο τρόπος που ο Άλμπι ζει τη ζωή του, η έλλειψη πικρίας…
Ο Άλμπι σε κάνει να πιστεύεις στην ανθρώπινη ύπαρξη…
στους Νοτιοαφρικανούς.
Ένας λευκός Νοτιοαφρικανός, τον βλέπεις και σκέφτεσαι…
Τι είναι εφικτό.
Η ΜΑΧΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΧΑΪΝΤ
Υπάρχει μια ιστορία, στα έξι μου καθώς τα μάζευα για να πάω στην εξορία,
βρήκα μια κάρτα γενεθλίων από τον μπαμπά μου, τον Σόλι Σακς.
"Άλμπι, είθε να γίνεις στρατιώτης στον αγώνα για την απελευθέρωση".
Μου φαίνεται πολύ βαρύ για ένα εξάχρονο,
αλλά αυτός ήταν ο κόσμος μέσα στον οποίο μεγάλωσα.
Οι νόμοι έκαναν τους λευκούς ανώτερους, και οι περισσότεροι μαύροι
αντιμετώπιζαν διακρίσεις σε κάθε τομέα της ζωής τους.
Η Νότια Αφρική είχε κυριευτεί από το σύστημα του απαρτχάιντ.
Στα 17 μου, είμαι σε μια αίθουσα κυρίως με μαύρους,
μπορεί και 200, και ίσως πέντε, δέκα λευκούς,
κι ο κόσμος τραγουδούσε τραγούδια για την ελευθερία,
και ζητούσαν εθελοντές για την εκστρατεία κατά των άδικων νόμων,
και λέω στον φίλο μου "Άβι, θέλω να συμμετάσχω".
Λέει "Δεν μπορείς". "Γιατί;"
"Είσαι λευκός".
"Μα πολεμάμε τον ρατσισμό".
"Είναι ο αγώνας των μαύρων".
Αλλά εννιά μήνες αργότερα,
μετά τις εξετάσεις στο τέλος της χρονιάς,
στις διακοπές, ήμουν επικεφαλής μιας ομάδας
τεσσάρων λευκών νεαρών και καθόμασταν σε παγκάκια "μόνο για έγχρωμους".
Και η ανάληψη δράσης, η γνωριμία και η διαπίστωση,
ήταν σημαντικό ότι οι άνθρωποι που γνώρισα στον αγώνα κατά του απαρτχάιντ…
ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΗΓΕΤΕΣ ΜΑΣ
είχαν ενέργεια, ζωντάνια, φαντασία.
Είχαν περισσότερο ενδιαφέρον
από τον κόσμο που είχε σχεδιαστεί για μας,
να κάνουμε καριέρα για να βγάλουμε λεφτά, να γίνουμε σημαντικοί.
Το να γίνεις δικηγόρος ήταν αναπόσπαστο μέρος του ακτιβισμού.
Πολλές διαφορετικές υποθέσεις,
αλλά το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς που έκανα,
συμπεριλάμβανε άτομα που τιμωρούνταν ή απειλούνταν με τιμωρία,
εξαιτίας της στάσης τους κατά του απαρτχάιντ
ή επειδή δεν είχαν τα έγγραφα.
Δεν τηρούσαν τους νόμους που καταπίεζαν τους μαύρους.
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΚΕΪΠ ΠΕΡΙΟΧΗ ΛΕΥΚΩΝ
ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΟΥΣ ΙΘΑΓΕΝΕΙΣ
Ήταν φρικτό.
Το 1960, η χρονιά της σφαγής στο Σάρπβιλ…
Στο Σάρπβιλ, η αστυνομία άνοιξε πυρ σε πλήθος άοπλων διαδηλωτών.
Εξήντα εννέα άτομα εκτελέστηκαν με σφαίρες στην πλάτη.
Το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο κρίθηκε παράνομο,
όλα πέρασαν στην παρανομία, ήταν μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης,
και μετά τα πράγματα έγιναν πιο τρομακτικά.
Μπορούσαν να σε απομακρύνουν απ' το σπίτι
απ' τη δουλειά σου, ενώ περπατούσες, επειδή έτσι ήθελε ένας αστυνομικός.
Είδα τους πελάτες μου να τους μαζεύουν έναν έναν.
Σε φυλάκιζαν με τον νόμο των 90 ημερών.
Σε κρατούσαν χωρίς πρόσβαση σε δικηγόρους,
χωρίς πρόσβαση σε δικαστήριο, οικογένεια, οποιονδήποτε, για 90 μέρες,
μόνο με την υποψία ότι έχεις πληροφορίες που μπορούσαν να βοηθήσουν τρομοκράτες.
Κι επειδή πολεμούσες αυτήν την αδικία,
όχι μόνο ως δικηγόρος μαύρων ατόμων,
αλλά ως ακτιβιστής, κυνήγησαν κι εσένα.
ΕΠΙΒΙΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ
Παίρνεις μέρος σε έναν αγώνα. Είσαι εθελοντής.
Γίνεσαι κομμάτι της αντίστασης.
Ήταν αυτοί που πολέμησαν τους Ναζί,
οι αντάρτες που ταυτίστηκαν μαζί τους στην Ευρώπη στη διάρκεια του πολέμου.
Αυτοί που φυλακίστηκαν
είχαν γράψει για την εμπειρία της φυλακής,
και τα διάβαζες και προετοιμαζόσουν για εκείνη τη στιγμή
"Ώστε έτσι είναι στη φυλακή".
Και δεν ήσουν έτοιμος.
Δεν είσαι έτοιμος για την απομόνωση.
Ανταπεξέρχεσαι γιατί δεν υπάρχει εναλλακτική.
Τι θα κάνεις; Θα κλάψεις.
Υπάρχει εναλλακτική. Να συνεργαστείς, να υποχωρήσεις.
Οπότε, ο αγώνας πλέον είναι να καταφέρεις να μη λυγίσεις
και να μη σου ξεφύγουν πληροφορίες.
Μετά από λίγο, δεν ξέρεις γιατί είσαι μέσα.
Δεν ξέρεις καν γιατί… Ξέρεις κατά κάποιον τρόπο
ότι τα μεγάλα λόγια που ήταν τόσο δυνατά,
που έβγαζαν τόσο νόημα, είναι ξαφνικά κενά.
Ελευθερία; Τι είναι… Ανοησίες.
Είσαι σε έναν εξαιρετικά ναρκισσιστικό ερμητικά κλειστό κόσμο
μόνος με τον εαυτό σου και τον πόνο που νιώθεις.
Στις καλές μου, έπεφτα σε κατάθλιψη.
Στις καλές μου, απλώς κατάθλιψη.
Στις κακές μου…
όχι ακριβώς αυτοκτονικός, αλλά πολύ κοντά,
σε κατάσταση πλήρους απόγνωσης.
Μια μέρα, ακούω ένα σφύριγμα.
Δεν το πιστεύω, γιατί δεν είναι απλώς ο θόρυβος.
Στη φυλακή έχει φασαρία.
Ο κόσμος ουρλιάζει, φωνάζει, χτυπάει πόρτες, όλοι φωνάζουν,
κι ακούω ένα σφύριγμα και σφυρίζω κι εγώ…
Κι ακούω από κάπου μακριά στη φυλακή…
Δεν ξέρω καν ποιος είναι.
Κι αυτό ήταν ένας υπέροχος τρόπος επαφής.
Κι έκανα ασκήσεις ως μέρος του προγράμματός μου
και ενώ προσπαθούσα να κάνω 100 κάμψεις,
ακούω το σφύριγμα και λέω "Έχω κάνει μόνο 75!
Σε παρακαλώ, μπορείς να περιμένεις;"
Και κάπως ορίσαμε μια συγκεκριμένη ώρα μέσα στη μέρα
που ήμασταν έτοιμοι για το σφύριγμα και δεν έμαθα ποτέ ποιος ήταν.
Και αφέθηκα ελεύθερος μετά από 90 μέρες.
Είμαι στον δρόμο και περπατάω και…
με ξαναπιάνουν.
Μου παίρνουν τη γραβάτα. Μου παίρνουν το ρολόι.
Έμεινα άλλες 78 μέρες.
Μετά μ' άφησαν ελεύθερο, χωρίς να ξέρω γιατί, και είχα…
μια αίσθηση ευφορίας,
που έτρεξα από το κέντρο του Κέιπ Τάουν μέχρι το Κλίφτον, περίπου…
δεκατρία χιλιόμετρα, δεν έχω ξανατρέξει τόσο στη ζωή μου.
Βούτηξα στη θάλασσα.
Οι συνάδελφοί μου ήρθαν με κοστούμια και καλογυαλισμένα παπούτσια στην παραλία.
Και νόμιζαν ότι τρελάθηκα. Ήμουν λίγο τρελαμένος.
Είχα νικήσει, μα μέσα μου κάτι είχε σπάσει.
Δεν ξεπερνάς ποτέ την απομόνωση.
Ποτέ.
Και χρόνια αργότερα, ήμουν πλέον εξόριστος και…
με ανατινάζουν.
ΜΟΖΑΜΒΙΚΗ 1988
Η φίλη μου, η Ρουθ Φερστ, σκοτώθηκε από πακέτο-βόμβα.
Υπήρχε ένα τμήμα του νεκροταφείου στο Μαπούτο,
όπου ήταν θαμμένοι πολλοί Νοτιοαφρικανοί, πάνω από 20 είχαν σκοτωθεί.
Και κάθε φορά που πηγαίναμε, αναρωτιόμασταν
"Αυτό το σημείο εκεί πέρα, να 'ναι άραγε για μένα;"
Το γεγονός και μόνο ότι ήταν τόσο σημαντικός αντίπαλος του απαρτχάιντ
σήμαινε ότι ήταν διαρκώς σε τεράστιο κίνδυνο.
Ένιωθα ότι δεν θα μου επιτεθούν, ήμουν εύκολος στόχος,
και θα προκαλούσε αντιδράσεις και έκανα λάθος.
Η έκρηξη αντήχησε στην πρωτεύουσα της Μοζαμβίκης, Μαπούτο.
Υποψιάζεται πως παγιδεύτηκε από Νοτιοαφρικανούς πράκτορες.
Το αμάξι του θα γινόταν ο τάφος του.
Νιώθω χέρια να με τραβάνε κι εγώ λέω
"Αφήστε με, προτιμώ να πεθάνω εδώ".
Και νομίζω ότι με απάγουν και ότι περνάμε τα σύνορα της Νότιας Αφρικής.
ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΑΠΟΥΤΟ
Απόλυτο σκοτάδι. Συνέβη κάτι τρομερό.
Δεν ξέρω τι είναι. Ακούω μια φωνή στο σκοτάδι να λέει
"Άλμπι, είμαι ο Ίβο Γκαρίντο.
Είσαι στο νοσοκομείο του Μαπούτο.
Το χέρι σου είναι σε άθλια κατάσταση. Πρέπει να φανείς γενναίος".
Και λέω μέσα στο σκοτάδι "Τι έγινε;"
Και μια γυναίκα λέει "Βόμβα στο αμάξι".
Λιποθύμησα και πάλι, αλλά με ένα αίσθημα χαράς.
Νόμιζα ότι με απήγαγαν, για να με βάλουν φυλακή στη Νότια Αφρική.
Και ήξερα πως ήμουν ασφαλής στα χέρια του Frelimo,
της κυβέρνησης της Μοζαμβίκης.
Και… πέρασε λίγος καιρός.
Ζαλίζομαι κάπως. Είμαι ξαπλωμένος.
Δεν βλέπω. Τα μάτια μου είναι καλυμμένα. Λέω στον εαυτό μου ένα αστείο.
Για τον Χάιμι Κοέν, τον Εβραίο.
Πέφτει από το λεωφορείο, σηκώνεται…
Και κινεί το χέρι του σταυρωτά… πάνω από το σώμα του έτσι.
Κάποιος λέει "Χάιμι, δεν ήξερα ότι είσαι καθολικός!"
"Τι εννοείς καθολικός;
Γυαλιά, όρχεις, πορτοφόλι, ρολόι".
Είναι παλιό αστείο, που δεν το λένε υπό τέτοιες συνθήκες
και ξεκίνησα από τους όρχεις, φαίνονται εντάξει.
Πορτοφόλι, εντάξει, γυαλιά…
αν υπάρχει τρύπα εκεί, την πάτησα.
Εντάξει, και έχασα ένα χέρι. Έχασα μόνο ένα χέρι.
Κάθε μαχητής ελευθερίας το περιμένει.
"Θα έρθουν για μένα σήμερα; Θα είμαι γενναίος;"
Ήρθαν για μένα, προσπάθησαν να με σκοτώσουν και επέζησα.
Ένιωσα θριαμβευτής.
Κι αυτό έγινε στις 8 Απριλίου του 1988.
Και νιώθω έτσι ακόμα.
Εξαφάνισε τη δυστυχία της απομόνωσης.
Μου έδωσε μια διαφορετική οπτική για τη ζωή.
Σαν να επέστρεψα στον κόσμο.
Δεν μπορώ να το εξηγήσω πλήρως,
και φοβάμαι ότι μπορεί να καταρρεύσω μετά.
Προφανώς, έχω φτάσει στο σημείο που πρέπει να…
επαναφέρω τον εαυτό μου σωματικά και συναισθηματικά.
Ήταν σαν να μαθαίνω να γράφω ξανά. "Κοίτα, μαμά. Μπορώ να γράψω!"
Να μαθαίνω να στέκομαι. "Κοίτα, μαμά. Μπορώ να περπατήσω".
Υπήρχε κάτι που μου έδινε χαρά στην αποκατάστασή μου μετά τη βόμβα.
Και λαμβάνω μια επιστολή.
Είμαι σε νοσοκομείο στο Λονδίνο
και λέει "Μην ανησυχείς, σύντροφε Άλμπι. Θα εκδικηθούμε. Υπογραφή, Μπόμπι Νάιντου".
Θα πάρετε εκδίκηση;
Θα κόψουμε χέρια; Θα τυφλώσουμε κόσμο;
Για τέτοια χώρα παλεύουμε;
Αν έχουμε ελευθερία, δημοκρατία, ένα κράτος δικαίου,
αυτή θα είναι η δική μου ήπια εκδίκηση.
Θα έχω ρόδα και κρίνα στο χέρι.
ΔΥΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΡΓΟΤΕΡΑ
Σήμερα, είμαι σε θέση να ανακοινώσω μεγαλεπήβολες αποφάσεις.
Η απαγόρευση του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου,
του Παναφρικανικού Κογκρέσου,
του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ν. Αφρικής ανακαλείται.
Ησυχία!
Όσοι εκτίουν ποινή φυλάκισης επειδή ήταν μέλη
αυτών των οργανώσεων θα εντοπιστούν και θα απελευθερωθούν.
Σχετικά με αυτό, η κυβέρνηση έλαβε οριστική απόφαση
για την άνευ όρων απελευθέρωση του κου Μαντέλα.
ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ
ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΕΣ
Γύρισα στη Ν. Αφρική.
Οι ψηφοφόροι ήταν ίσοι για πρώτη φορά.
Στη νεογέννητη δημοκρατία της Νότιας Αφρικής,
ο αρχιτέκτονάς της φρόντισε η στιγμή να καταγραφεί για τις επόμενες γενιές,
κηρύσσοντας την ως κορύφωση του αγώνα.
Έχω αγωνιστεί πολύ σκληρά ενάντια στην κυριαρχία των λευκών.
Έχω αγωνιστεί πολύ σκληρά ενάντια στην κυριαρχία των μαύρων.
Για μένα είναι πολύτιμη η ιδέα μιας νέας Νότιας Αφρικής.
Καταφέραμε αυτό για το οποίο αγωνιζόμασταν.
Αυτή είναι η επικύρωση των πάντων.
Και μετά διορίζομαι στο Συνταγματικό Δικαστήριο
για να διασφαλίσω όσα κερδίσαμε.
Την τελευταία φορά που εμφανίστηκα στο δικαστήριο…
ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
ήταν για να ακούσω εάν πρόκειται
να καταδικαστώ σε θάνατο.
Σήμερα, δεν μιλάω ως κατηγορούμενος…
αλλά για να εγκαινιάσω ένα δικαστήριο που δεν είχε ποτέ η Νότια Αφρική.
Ένα δικαστήριο από το οποίο εξαρτάται
το μέλλον της δημοκρατίας μας.
Και για να τελειώσω με τη διαδικασία της ήπιας εκδίκησης
συνάντησα τον άνθρωπο που οργάνωσε τη βόμβα στο αμάξι μου.
Ο Βαν ντερ Βεστχούιζεν εμφανίστηκε στην Επιτροπή Αλήθειας.
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΛΗΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΑΝΤΕΛΑ
ΕΡΕΥΝΑ ΤΙΣ ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ
ΓΙΑ ΝΑ ΕΠΟΥΛΩΘΕΙ Η Ν. ΑΦΡΙΚΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΑΠΑΡΤΧΑΪΝΤ
Και θέλει να με δει πριν πάει εκεί
και έρχεται στο γραφείο μου στο δικαστήριο.
Κάνουμε μια ασυνήθιστη συζήτηση.
Μου λέει για τα νιάτα του και πόσο καλός ήταν στο σχολείο
και πόσο γρήγορα εξελίχθηκε στον στρατό.
Είναι πολύ περήφανος. Εξελίχθηκε.
Έγινε κορυφαίο μέλος της ομάδας κρούσης.
Και εδώ είναι που πλέον μέσα μου έχω μείνει άφωνος.
Υπάρχει μια αφέλεια στην έκφρασή του.
Θα πάει στην Επιτροπή Αλήθειας.
Θα πει την ιστορία.
Απαιτούσε θάρρος για έναν στρατιώτη να έρθει στη νέα Νότια Αφρική.
Τον ξέχασα και έξι μήνες αργότερα, είμαι σε ένα πάρτι
και ακούω μια φωνή που λέει "Άλμπι!"
Είναι ο Χένρι. Δεν το πιστεύω.
Ακτινοβολεί. Είπε "Πήγα στην Επιτροπή Αλήθειας
και γνώρισα τον Μπόμπι". Αυτόν με το γράμμα.
"Και τη Σου και τον Φαρούκ και τους είπα τα πάντα,
και είπες ότι αν με έβλεπες, ίσως μου έδινες το χέρι σου".
Και του έσφιξα το χέρι.
Έφυγε πανευτυχής. Πήγα να λιποθυμήσω.
Αλλά μετά άκουσα πως είχε φύγει απ' το πάρτι
και πήγε σπίτι κι έκλαιγε δυο βδομάδες.
Δεν ξέρω αν είναι αλήθεια. Θέλω να πιστέψω ότι είναι.
Προτιμώ να μην το μάθω αν δεν ισχύει.
Αυτό ήταν πιο σημαντικό από το να τον στείλουμε φυλακή.
Επανορθωτική δικαιοσύνη, διαφορετική απόδοση ευθυνών,
τώρα αρχίζουμε να ζούμε στην ίδια χώρα.
Για μένα, αυτό είναι θαυματουργό.
Πού βρήκες αυτήν τη δύναμη για αγάπη και συγχώρεση
και για… αισιοδοξία, μεγαλοψυχία;
Από πού προέκυψε αυτό;
Μου κάνουν συνέχεια αυτήν την ερώτηση,
και δεν θέλω να μου φύγει διερευνώντας το πολύ.
Είναι κάτι που 'χεις μέσα σου. Το νιώθεις.
Το 1990, ο Μαντέλα αφέθηκε ελεύθερος.
Πρόκειται να επιστρέψω στη Νότια Αφρική
κι ένας Αμερικανός δημοσιογράφος, ο Τόνι Λούις, είπε
"Άλμπι πρέπει να είσαι πολύ θυμωμένος τώρα που θα γυρίσεις."
Και κοιτά το χέρι μου.
Και είπα "Τόνι, φοβόμουν ότι είμαι αποτυχημένος επαναστάτης".
Δεν ένιωθα οργή.
Έπρεπε να θέλω να πάρω ένα μαχαίρι και να καρφώσω τους φρουρούς.
Πίστευα πως έκαναν τη δουλειά τους.
Δεν ήταν οι χειρότεροι απ' τους ανακριτές.
Και νόμιζα πως ήμουν αποτυχημένος.
Είπε "Μπορείς να ηρεμήσεις. Έκανα την ίδια ερώτηση στον Μαντέλα .
Είπε κάτι παρόμοιο.
Και ο Σισούλου και ο Αχμέντ Καθράντα και η Αλμπερτίνα Σισούλου".
Άρα, είναι μέρος του πολιτισμού
όλων αυτών που συμμετείχαν στο όνειρο της ελεύθερης Νότιας Αφρικής.
Να γνωρίζουμε και να επικοινωνούμε με άλλους
και να βρίσκουμε υπέροχες πλευρές του εαυτού μας μέσω άλλων
και είναι αισιόδοξο ότι μπορούμε να ζούμε μαζί σε μία χώρα.
Υπάρχει μια πολύ ισχυρή αφρικανική ιδέα που λέγεται Ουμπούντου.
Εγώ είμαι άνθρωπος, επειδή εσύ είσαι άνθρωπος.
Δεν μπορώ να έχω ανθρώπινη υπόσταση αν δεν σεβαστώ τη δική σου,
την αλληλεξάρτηση των ανθρώπων.
Κι αυτό προέκυψε απ' τη γαλούχησή μου μέσα σ' έναν αγώνα
στον οποίο πρωτοστάτησε ο αφρικανικός λαός…
Δεν είναι μόνο το τραγούδι και η διάθεση. Είναι οι αλληλεπιδράσεις και η χάρη.
Δεν λέω ότι δεν έγιναν φρικτά πράγματα ή ότι δεν γίνονται.
Αλλά υπήρχε κάτι στον πυρήνα.
ΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ;
Η συνείδηση είναι νούμερο ένα.
Πιο σημαντική απ' το ψωμί κι απ' την ελευθερία του λόγου.
Η συνείδηση είναι ο πυρήνας σου.
Και αυτό το γυροσκόπιο μέσα σου
που σου δίνει ισορροπία και σου επιτρέπει…
να ζεις με γνώμονα μια σημαντική ηθική.
Όχι επειδή υπακούς εντολές και κάνεις ιεροτελεστίες,
αλλά επειδή κάτι μέσα σου σου λέει πως είναι σωστό.
Είναι σωστό.
Ταιριάζει με όλα αυτά που σε κάνουν να νιώθεις άνθρωπος
και άτομο με αξιοπρέπεια και θάρρος και στιλ και τόλμη και φαντασία,
και όλα αυτά που είναι υπέροχα και όμορφα σε ένα άτομο.
Όλα στρέφονται γύρω από αυτό,
και γι' αυτό δυσκολεύτηκα να πω ψέματα ακόμα και στην ασφάλεια.
Ακόμα και τότε ήταν δύσκολο να πω ψέματα, γιατί…
Δεν ήταν "Είναι κακό να λες ψέματα".
Παραβίαζε κάτι μέσα μου.
Αντιμετώπισε την αλήθεια, όποιες κι αν είναι οι συνέπειες.
Ζήσε τη ζωή σου για εσένα τον ίδιο.
Μην έχεις καν ως πρότυπο τον Άλμπι
να σου πει πώς να τη ζήσεις.
Έχε ως πρότυπο τον εαυτό σου.
Με αυτήν την έννοια, μην ακολουθείς τα όνειρά σου.
Ακολούθησε τη ζωή σου και θ' ακολουθήσουν.
Ό,τι κι αν σημαίνει αυτό,
και εξερεύνησέ την και δώσε της χώρο να απλωθεί
και ν' αρπάξει ευκαιρίες και να ρισκάρει.
Μην παίρνεις πάντα την πεπατημένη, τον άνετο δρόμο.
Κάποια στιγμή, έλεγα στον εαυτό μου
"Αν έχεις να κάνεις μια επιλογή για κάποια σημαντική απόφαση
και το ένα ταξίδι θα είναι δύσκολο
ενώ το άλλο θα είναι πιο εύκολο,
διάλεξε το δύσκολο".
Γιατί δεν θα έχεις πάει απλώς από το σημείο Α στο Β.
Θα έχεις ξεπεράσει δυσκολίες.
Θα έχεις εξερευνήσει, ρισκάρει, και θα έχεις κερδίσει κάτι.
Τελευταία ερώτηση.
Τι συμβουλή, αν είχες την ευκαιρία, θα έδινες στον 20χρονο εαυτό σου,
ανατρέχοντας στη ζωή σου, αν έλεγες ένα πράγμα στον νεαρό…
Θα έλεγα…
"Κάνε όνειρα.
Κάνε όνειρα".
ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΑΝΤΙΜΠΑ
"ΕΝΑ ΚΑΛΟ ΜΥΑΛΟ ΚΑΙ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΚΑΡΔΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΑ ΑΞΕΠΕΡΑΣΤΟΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ"
Υποτιτλισμός: Μυρσίνη Κορομάντζου