‎(ซีรีส์สารคดีจาก NETFLIX)
‎อัลบี้ แซคส์เป็นนักเคลื่อนไหวชาวแอฟริกาใต้
‎นักกฎหมาย นักเขียน
‎และอดีตผู้พิพากษา ‎ที่ได้รับแต่งตั้งโดยเนลสัน แมนเดลา
‎ให้ทำงานในศาลรัฐธรรมนูญ ‎แห่งแรกของแอฟริกาใต้
‎ระหว่างต่อสู้เพื่อยุตินโยบายแบ่งแยกสีผิว
‎อัลบี้ได้รอดชีวิตจากระเบิด
‎ที่กองกำลังรักษาความปลอดภัย ‎ของแอฟริกาใต้เอาไปใส่ไว้ในรถของเขา
‎เขาเสียแขนไปหนึ่งข้างและตาบอดหนึ่งข้าง
‎แต่หลายปีต่อมา เมื่อมีคนถามว่า ‎โลกต้องการสิ่งใดมากที่สุด
‎คำตอบของเขายังคงเดิมไม่สั่นคลอน
‎คำว่า "โอบอ้อมอารี" ‎มันผุดขึ้นมาในหัวตลอดเลย
‎และอาจเป็นเพราะตอนนี้ ‎ทุกคนยโสโอหังกันมากเหลือเกิน
‎มันกลายเป็นที่นิยม ได้รับการสนับสนุน
‎แต่เราหักล้างมันได้ด้วยการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น
‎ด้วยการพูดคุยกับผู้อื่น
‎ด้วยการดึงให้พลังมันหันไปในทิศทางเดียวกัน
‎และด้วยการยอมรับและโอบรับความหลากหลาย
‎ซีรีส์นี้ได้รับแรงบันดาลใจจากเนลสัน แมนเดลา
‎ที่เคยกล่าวไว้ว่า "สิ่งสำคัญในชีวิต ‎มิใช่เพียงการได้มีชีวิตอยู่เท่านั้น…
‎แต่คือความเปลี่ยนแปลง ‎ที่เราได้ก่อให้เกิดในชีวิตผู้อื่นต่างหาก
‎ที่จะเป็นตัวชี้วัดว่า ‎ชีวิตของเรานั้นมีความหมายเพียงใด"
‎ชีวิตของเขาได้สร้างรอยประทับไว้บนโลกใบนี้
‎มรดกที่ได้สร้างแรงบันดาลใจ ‎ให้อีกหลายต่อหลายคนลุกขึ้นยืนหยัด…
‎ต่อสู้เพื่อเปลี่ยนโลก
‎และเป็นผู้นำ
‎ดังนั้นนี่คือการรำลึกถึงมาดิบา
‎ถูกทำขึ้นมาเพื่อย้ำเตือนเรา ‎ว่าคนหนึ่งคนสร้างความแตกต่างได้เพียงไร
‎มันเกี่ยวกับเหล่าผู้คนที่ได้เลือกทำสิ่งที่กล้าหาญ
‎เหล่าผู้นำที่ได้เดินเคียงบ่าเคียงไหล่ ‎และเดินตามรอยของเขา
‎คอยดูแลผู้อื่น และมุ่งมั่น ‎สร้างโลกที่น่าอยู่และเท่าเทียมขึ้น
‎และสร้างแรงบันดาลใจให้พวกเราที่เหลือ
‎ดำเนินชีวิตเช่นผู้นำ
‎(อัลบี้ แซคส์)
‎รายงานผลการเรียนฉบับแรก ‎ที่ผมได้รับตอนอายุหกขวบ
‎ขึ้นต้นด้วยคำว่า "อัลเบิร์ตเป็นเด็กช่างฝัน"
‎และตอนนี้ 70 กว่าปีต่อมา
‎อัลบี้ก็ยังเป็นเด็กช่างฝันคนเดิม
‎(มาปูโต ประเทศโมซัมบิก ‎7 เมษายน ปี 1988)
‎เหยื่อรายล่าสุดของการโจมตี ‎พรรคสมัชชาแห่งชาติแอฟริกาทั่วโลก
‎กำลังเปิดประตูรถของเขาตอนที่เกิดการระเบิด
‎อัลบี้ แซคส์บาดเจ็บสาหัส
‎ตอนเขาถูกนำตัวส่งโรงพยาบาล ‎แพทย์บอกว่าเขามีโอกาสรอดน้อยมาก
‎แต่เขารอดมาได้อย่างน่าอัศจรรย์
‎สะบักสะบอม ดวงตาหนึ่งข้าง ‎สูญเสียการมองเห็น แขนถูกตัดทิ้งหนึ่งข้าง
‎ถึงกระนั้น สองเดือนต่อมา
‎ผู้นำพรรคเอเอ็นซีผู้นี้ ‎ยังคงมีความหวังให้กับอนาคตของบ้านเกิดเขา
‎แก้แค้นไปแขนผมก็ไม่งอกกลับมา
‎และตรงกันข้าม ‎การแก้แค้นจะลดทอนคุณค่าของตัวผม
‎ในทางที่ทำให้ทุกอย่างที่เคยทำมานั้นสูญเปล่า
‎ผมคิดว่าเราจำเป็นต้องมองโลกในแง่ดีเข้าไว้
‎แอฟริกาใต้จะมีเสรีภาพ
‎เราจะรู้จักเสรีภาพในช่วงชีวิตนี้ ‎และเราจะสร้างสังคมที่ดีงามขึ้นที่นี่
‎นั่นต้องเป็นเป้าหมายของเรา
‎แขกของเราในวันนี้คือ ‎ผู้พิพากษาอัลเบิร์ต แอล. แซคส์
‎สมาชิกของศาลรัฐธรรมนูญแอฟริกาใต้
‎ผู้พิพากษาแซคส์เป็นผู้นำ ‎ในการต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชนในแอฟริกาใต้
‎อีกทั้งยังเป็นนักต่อสู้เพื่อเสรีภาพ ‎ในพรรคสมัชชาแห่งชาติแอฟริกา
‎การที่เขามีส่วนร่วมในสายอาชีพนี้ ‎ทำให้เขาไปมีปัญหากับตำรวจ
‎เขาเคยถูกคุมตัวโดยไม่ได้ขึ้นศาลถึงสองครั้ง
‎ขณะที่เขาถูกจองจำ
‎ขังเดี่ยว กักตัว
‎เขาต้องหนีออกนอกประเทศอยู่ช่วงหนึ่ง…
‎และได้กลายเป็นเป้าหมาย ‎ของการพยายามลอบสังหารโดยรัฐ
‎แล้วเนลสัน แมนเดลาก็ถูกปล่อยตัว
‎หลังจากต้องลี้ภัยทางการเมืองนาน 24 ปี
‎อัลบี้ แซคส์ได้รับการต้อนรับ ‎จากแม่ที่สนามบินเคปทาวน์
‎เขาไปร่วมการเจรจา
‎ที่ทำให้แอฟริกาใต้ ‎เป็นประชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ
‎และเขาได้รับแต่งตั้งให้ทำงาน ‎ในศาลรัฐธรรมนูญโดยเนลสัน แมนเดลา
‎ตลอดเวลาที่เขาเป็นผู้พิพากษา
‎เขาได้รับสมญานามว่าเป็นจิตสำนึกของศาล
‎อัลบี้ใช้ชีวิตโดยปราศจากความเคียดแค้น
‎อัลบี้ทำให้เราเชื่อมั่นในการเป็นมนุษย์…
‎ในการเป็นชาวแอฟริกาใต้
‎ชายผิวขาวชาวแอฟริกาใต้ ‎เวลามองอัลบี้ก็จะคิดว่า…
‎(อีวอนน์ ม็อกโกโร่)
‎อัลบี้คือสิ่งที่เป็นไปได้
‎(การต่อสู้นโยบายแบ่งแยกสีผิว)
‎มันมีเรื่องเล่าเรื่องหนึ่ง ‎ตอนหกขวบ ขณะที่ผมเก็บกระเป๋าลี้ภัย
‎ผมไปเจอการ์ดอวยพรวันเกิด ‎จากพ่อ ซอลลี่ แซคส์
‎"อัลบี้ ขอให้ลูกเติบใหญ่ขึ้น ‎เป็นทหารที่ต่อสู้เพื่อปลดปล่อยประชาชนนะ"
‎ผมว่ามันหนักอึ้งมากสำหรับเด็กหกขวบ
‎แต่ผมโตมาในจักรวาลแบบนั้น
‎กฎหมายกำหนดให้คนขาวมีอำนาจเหนือกว่า
‎และคนส่วนใหญ่ที่มีผิวดำ
‎ต้องเผชิญกับการเลือกปฏิบัติในทุกแง่มุมของชีวิต
‎แอฟริกาใต้ถูกนโยบายแบ่งแยกสีผิวครอบงำ
‎ตอนอายุ 17 ผมอยู่ในห้องโถงกับคนผิวดำเพียบ
‎น่าจะสัก 200 คน มีคนขาวห้าถึงสิบคน
‎และผู้คนร้องเพลงกัน
‎พวกเขาร้องเพลงเกี่ยวกับเสรีภาพ
‎และร้องเรียกให้คนอาสาสมัคร ‎ไปร่วมโครงการต่อต้านกฎหมายที่ไม่ยุติธรรม
‎ผมหันไปบอกเพื่อน
‎"อาวี่ ฉันอยากอาสา"
‎เขาตอบ "ไม่ได้"
‎"ทำไมล่ะ"
‎"ก็นายเป็นคนขาว"
‎"เราต่อสู้การเหยียดผิว"
‎"มันเป็นศึกของคนดำที่มีคนดำเป็นผู้นำ"
‎แต่เก้าเดือนต่อมา
‎หลังผมสอบเสร็จแล้ว
‎ช่วงปิดเทอมผมได้ไปนำกลุ่ม
‎หนุ่มผิวขาวสี่คนไปนั่งบนม้านั่ง ‎ที่เขียนว่า "คนไม่ขาวเท่านั้น"
‎และผมได้มีส่วนร่วมในการประชุมและการค้นหา
‎ผมคิดว่ามันสำคัญสำหรับผม ‎ผู้คนที่ผมได้ไปรู้จักช่วงต่อสู้นโยบายแบ่งแยกสีผิว
‎(เราสนับสนุนผู้นำของเรา)
‎มีพลัง มีชีวิตชีวา มีจินตนาการ
‎มันน่าสนใจมากกว่า
‎เส้นทางชีวิตของเราที่ถูกวางไว้ให้แล้วเยอะ
‎ว่าจะต้องหาอาชีพที่ทำเงินได้ ‎แล้วต้องไปเป็นคนใหญ่คนโต
‎การไปเรียนเป็นทนาย ‎เป็นองค์ประกอบสำคัญของการเคลื่อนไหว
‎ผมเคยทำคดีมาหลากหลายรูปแบบ
‎แต่งานหลักๆ ที่ผมทำ
‎มันเกี่ยวกับคนถูกลงโทษหรือโดนขู่ว่าจะถูกลงโทษ
‎เพราะความคิดเห็น ‎เพราะพวกเขาต่อต้านนโยบายแบ่งแยกสีผิว
‎หรือเพราะพวกเขาไม่พกเอกสาร
‎ไม่ปฏิบัติตามกฎหมายมากมาย ‎ที่เขียนขึ้นมาเพื่อกดขี่คนดำ
‎(คณะการกรรมการแบ่งแยกของเคป ‎พื้นที่คนขาว)
‎(ระวังชาวพื้นเมือง)
‎(ไอ้มืดที่บุกรุกจะถูกยิง)
‎มันแย่มาก
‎ปี 1960 ปีที่มีการสังหารหมู่ที่ชาร์ปวิลล์…
‎ที่ชาร์ปวิลล์ ตำรวจยิงกลุ่มผู้ประท้วงไม่พกอาวุธ
‎มีผู้เสียชีวิต 69 ราย ส่วนใหญ่ถูกยิงหลัง
‎เอเอ็นซี พรรคสมัชชาแห่งชาติแอฟริกันถูกแบน
‎ทุกอย่างถูกบีบลงไปใต้ดิน ‎เขาประกาศสถานการณ์ฉุกเฉิน
‎และทุกอย่างก็มืดมนกว่าเดิมมาก
‎ไม่ว่าเราจะอยู่ที่บ้าน
‎ที่ทำงาน หรือเดินอยู่บนถนน ‎ก็สามารถถูกตำรวจจับได้ตามใจชอบ
‎ผมเห็นลูกความของผมถูกจับไปทีละคน
‎แล้วถูกนำตัวไปขังนาน 90 วันตามกฎหมาย
‎พวกเขาสามารถกักตัวเราไว้โดยไม่ให้พบทนาย
‎ไม่ให้เจอศาล ครอบครัว ‎หรือเจอใครเลยนาน 90 วัน
‎เพียงแค่พวกเขาสงสัยว่า ‎เรามีข้อมูลช่วยเหลือผู้ก่อการร้าย
‎และเนื่องจากคุณต่อสู้ความอยุติธรรมนี้
‎ไม่ใช่แค่ในฐานะทนายที่ว่าความให้คนดำเท่านั้น
‎แต่ในฐานะนักเคลื่อนไหว
‎พวกเขาเลยจับคุณไปด้วย
‎(การอยู่รอดในความมืด)
‎เราเข้าร่วมการต่อสู้ เราไปเป็นอาสาสมัคร
‎เรากลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมการต่อต้าน
‎ไม่ว่าจะเป็นคนที่ต่อสู้พวกนาซี
‎กลุ่มคนที่เข้าข้างพวกเขา ‎ในยุโรปช่วงสงครามโลก
‎คนที่เคยติดคุก
‎ที่ได้เขียนหนังสือเกี่ยวกับประสบการณ์ติดคุก
‎เราก็จะหามาอ่าน ‎และเตรียมตัวเตรียมใจเอาไว้ให้พร้อม
‎"อ๋อ ในคุกเป็นแบบนี้นี่เอง"
‎แต่เราไม่พร้อมเลยจริงๆ
‎เราไม่พร้อม เราไม่พร้อมที่จะอยู่คนเดียว
‎เราพร้อมไม่ได้ เพราะว่ามันไม่มีทางเลือกอื่น
‎จะทำไงได้ล่ะ ก็ร้องไห้ได้
‎แต่เรามีทางเลือก ‎เราสามารถให้ความร่วมมือหรือยอมแพ้ได้
‎ดังนั้นศึกที่แท้จริงคือการห้ามใจไม่ยอมเปิดปาก
‎ไม่ยอมเปิดเผยข้อมูล
‎พอผ่านไปสักพัก ‎เราจะลืมไปเลยว่าติดคุกเพราะอะไร
‎เราจะไม่รู้ด้วยซ้ำว่าทำไม… เรารู้แค่ว่า
‎ประโยคที่เคยรู้สึกยิ่งใหญ่ทรงพลัง
‎ที่เคยมีความหมายนักหนา ตอนนี้กลวงโบ๋
‎เสรีภาพอะไร ไร้สาระสิ้นดี
‎เราอยู่ในโลกที่ทำให้เราหมกมุ่นอยู่กับตัวเอง
‎มีแค่ตัวเราคนเดียวกับความเจ็บปวดที่รู้สึก
‎ในวันที่ดี ผมจะซึมเศร้า
‎นั่นวันที่ดีนะ แค่ซึมเศร้า
‎แต่ในวันที่แย่…
‎ไม่ถึงกับอยากฆ่าตัวตาย แต่ก็ใกล้เคียง
‎อยู่ในสภาพหมดอาลัยตายอยาก
‎วันหนึ่ง ผมได้ยินเสียงผิวปาก
‎ไม่อยากจะเชื่อเลย ‎เพราะมันไม่ใช่แค่เสียงทั่วไป
‎ในคุกจะมีเสียงดัง
‎มีคนกรีดร้อง ตะโกน ‎มีการกระแทกประตู ทุกคนแหกปากกัน
‎แล้วผมได้ยินเสียงผิวปาก ผมเลยผิวปากตอบ
‎แล้วผมก็ได้ยินเสียงจากอีกฟากของเรือนจำ…
‎ผมไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเขาเป็นใคร
‎แต่นี่เป็นรูปแบบการสื่อสารที่วิเศษมาก
‎หลังจากนั้นผมจะกายบริหารเป็นกิจวัตรประจำวัน
‎แล้วระหว่างที่ผมกำลังวิดพื้น 100 ที
‎ผมก็ได้ยินเสียงผิวปาก ‎แต่ผมตอบว่า "เพิ่งวิดพื้นได้ 75 ทีเอง"
‎"รอก่อนได้ไหม รอหน่อยนะ"
‎เราเลยต้องตกลงนัดเวลาเดิมทุกวัน
‎ที่เราจะพร้อมผิวปากด้วยกัน ‎จนถึงทุกวันนี้ผมก็ยังไม่รู้ว่าเขาเป็นใคร
‎หลังผ่านไป 90 วัน ผมได้รับการปล่อยตัว
‎ผมเดินออกไปที่ถนนแล้ว…
‎ก็โดนจับไปขังอีก
‎พวกเขายึดเนกไทผมไป ยึดนาฬิกาผมไป
‎ขังต่ออีก 78 วัน
‎จากนั้นผมก็ถูกปล่อยตัว ‎ไม่รู้ว่าทำไม และผมรู้สึก…
‎มีชัย อิ่มอกอิ่มใจ
‎จนวิ่งปร๊าดจากใจกลางเมืองเคปทาวน์ ‎ไปจนถึงคลิฟตัน น่าจะสัก…
‎สิบ สิบเอ็ด หรือสิบสองกิโลเมตร ‎ผมไม่เคยวิ่งไกลเท่านั้นมาก่อนในชีวิต
‎ผมกระโจนลงทะเล
‎เพื่อนร่วมงานของผม ‎ใส่ชุดสูทรองเท้ามันวาวเดินลงมาที่ชายหาด
‎แล้วคิดว่าผมเป็นบ้า ผมก็บ้านิดๆ แหละ
‎ผมดูเหมือนมีชัย แต่ข้างในมันพังไปแล้ว
‎เราไม่มีวันก้าวผ่านการถูกขังเดี่ยวไปได้
‎ไม่มีวัน
‎หลายปีหลังจากนั้น ตอนที่ผมต้องลี้ภัย
‎ผมถูกลอบระเบิด
‎(โมซัมบิก ปี 1988)
‎รูธ เฟิสต์เพื่อนผมถูกจดหมายระเบิดฆ่าตาย
‎ที่สุสานเมืองมาปูโตจะมีบริเวณหนึ่ง
‎ที่ใช้ฝังร่างชาวแอฟริกาใต้มากมาย ‎ซึ่งกว่า 20 ถูกฆ่าตาย
‎และทุกครั้งที่เราไปที่นั่น เราจะสงสัยว่า
‎"พื้นที่เล็กๆ ตรงนั้นจะเป็นของฉันไหมนะ"
‎เนื่องจากเขาเป็นศัตรูคนสำคัญ ‎ของนโยบายการแบ่งแยกสีผิว
‎เขาจึงตกอยู่ในอันตรายใหญ่หลวงตลอดเวลา
‎ผมนึกว่าเขาคงไม่ฆ่าผมหรอก ‎ผมไม่ใช่เป้าหมายสำคัญสักนิด
‎แล้วมันจะปลุกกระแสต่อต้านแน่ๆ แต่ผมคิดผิดถนัด
‎เสียงระเบิดดังสนั่นทั่วทั้งมาปูโต ‎เมืองหลวงของโมซัมบิก
‎คาดว่ากับดักนี้เป็นฝีมือ ‎ของเจ้าหน้าที่ของแอฟริกาใต้
‎พวกเขาตั้งใจให้รถคันนี้กลายเป็นโลงศพของเขา
‎ผมรู้สึกว่ามีคนมาลากผมออกไป ผมบอกว่า
‎"ทิ้งผมไว้นี่แหละ ผมอยากตายตรงนี้มากกว่า"
‎ผมนึกว่ากำลังถูกลักพาตัว ‎พาข้ามชายแดนกลับไปแอฟริกาใต้
‎(โรงพยาบาลเมืองมาปูโต)
‎มืดสนิท ได้เกิดเรื่องเลวร้ายขึ้น
‎ผมไม่รู้ว่าคืออะไร ‎ผมได้ยินเสียงในความมืดพูดว่า
‎"อัลบี้ นี่อีโว การ์ริโดนะครับ"
‎"คุณอยู่ที่โรงพยาบาลเมืองมาปูโต"
‎"สภาพแขนของคุณแย่มาก ‎คุณต้องเผชิญหน้ากับอนาคตด้วยความกล้า"
‎ผมเลยถามความมืดนั้นว่า "เกิดอะไรขึ้น"
‎เสียงผู้หญิงตอบว่า "มีการลอบวางระเบิดรถ"
‎ผมหมดสติอีกรอบ แต่ครั้งนี้ผมรู้สึกปีติใจ
‎ผมนึกว่าถูกลักพาตัว ‎กลับไปขังคุกที่แอฟริกาใต้ซะแล้ว
‎แต่ผมรู้ว่าผมปลอดภัยอยู่ในความดูแลของเฟรลิโม
‎รัฐบาลประเทศโมซัมบิก
‎เวลาผ่านไปสักพัก
‎ผมรู้สึกสบายใจ ตอนนั้นนอนหงายอยู่
‎มองไม่เห็นอะไรสักอย่าง ‎ตาปิดสนิท ผมเล่าเรื่องตลกให้ตัวเองฟัง
‎เกี่ยวกับไฮมี่ โคเฮน เขาเป็นยิวเหมือนผม
‎เขาหล่นลงจากรถเมล์ แต่เขาลุกขึ้น…
‎แล้วเขาทำมือ…
‎ทำมือแบบนี้
‎มีคนถามว่า "ไฮมี่ ‎เพิ่งรู้นะเนี่ยว่าเป็นคนคาทอลิก"
‎"ผมเป็นคนคาทอลิกยังไง"
‎"แค่จับดูว่าแว่น ไข่ กระเป๋า ‎และนาฬิกายังอยู่ดีไหม"
‎มันเป็นมุกเก่า ปกติจะไม่เล่าในสถานการณ์แบบนี้
‎แต่ผมเริ่มจากจับไข่ ทุกอย่างดูปกติดี
‎กระเป๋าสตางค์ยังอยู่ แว่นตา…
‎ถ้าตรงนี้มีรอยบุบ ผมซวยแน่
‎โอเค แล้วถึงรู้ว่าแขนขาด ‎ผมเสียแขนไปแค่ข้างเดียว
‎ช่วงเวลาที่นักต่อสู้เพื่อเสรีภาพต่างเฝ้ารอ
‎"วันนี้พวกเขาจะมาจัดการฉันไหม ‎ฉันจะกล้าหาญไหมนะ"
‎พวกเขามาจัดการผมแล้ว ‎พวกเขาพยายามฆ่าผม แต่ผมรอดมาได้
‎ผมมีความสุขและมีชัย
‎นั่นคือเมื่อวันที่ 7 เมษายน ‎หรือวันที่ 8 เมษายน ปี 1988
‎จนถึงวันนี้ก็ยังรู้สึกเช่นนั้น
‎มันปัดเป่าความเศร้าโศกจากที่ถูกขังเดี่ยวไปหมด
‎มันเปลี่ยนมุมมองชีวิตผมไปเลย
‎ผมกลับมาเป็นคนเดิมได้ยังไงไม่รู้
‎ผมอธิบายมันออกมาไม่ได้
‎แล้วผมก็หวั่นๆ อยู่ว่า ‎พอพูดเสร็จแล้วอาการจะทรุด
‎แต่เห็นได้ชัดว่าตอนนี้ผมมาถึงจุดที่ต้อง…
‎สร้างตัวเองขึ้นมาใหม่ ทั้งร่างกายและจิตใจ
‎ผมต้องหัดเขียนใหม่ ‎"ดูสิแม่จ๋า ผมเขียนหนังสือได้แล้ว!"
‎หัดตั้งไข่ใหม่ "ดูสิแม่จ๋า ผมเดินได้ ยืนได้"
‎การรักษาตัวหลังจากเหตุระเบิด ‎มันน่ายินดีมากเพราะอะไรก็ไม่รู้
‎ผมได้รับจดหมาย
‎ตอนนอนอยู่บนเตียงโรงพยาบาลที่ลอนดอน
‎จดหมายเขียนว่า "ไม่ต้องห่วงนะ สหายอัลบี้ ‎เราจะล้างแค้นให้คุณ ลงชื่อ บ็อบบี้ ไนดู"
‎ผมคิดในใจ "ล้างแค้นให้เนี่ยนะ"
‎"เราจะไปตัดแขนแล้วแทงตาใครงั้นเหรอ"
‎เราต่อสู้ให้ประเทศชาติเป็นแบบนั้นเหรอ
‎ถ้าเราได้มีเสรีภาพ ‎ได้มีระบอบประชาธิปไตย ได้มีหลักนิติธรรม
‎นั่นสิที่จะถือเป็นการล้างแค้นแบบนิ่มนวลให้ผม
‎กุหลาบกับดอกลิลลี่จะงอกออกมาจากแขนผม
‎(สองปีต่อมา ประธานาธิบดีแอฟริกาใต้ ‎เอฟ.ดับเบิลยู เดอ แกลร์กยอมอ่อนข้อ)
‎วันนี้ผมสามารถประกาศ ‎การตัดสินใจที่จะมีผลแผ่ไปไกล
‎การปราบปรามพรรคสมัชชาแห่งชาติแอฟริกัน
‎สภาชาวแอฟริกัน
‎และพรรคคอมมิวนิสต์แอฟริกาใต้ ‎จะถูกยกเลิก
‎อยู่ในความสงบ
‎คนที่ถูกจองจำอยู่ในคุก ‎แค่เพราะพวกเขาเป็นสมาชิก
‎ในองค์กรเหล่านี้จะได้รับการระบุตัวและปล่อยตัว
‎และในอีกกรณีที่เกี่ยวข้องกัน ‎รัฐบาลได้ตัดสินใจอย่างแน่วแน่
‎ว่าจะปล่อยตัวคุณแมนเดลาโดยไม่มีเงื่อนไข
‎(การกลับบ้าน)
‎(ยินดีต้อนรับกลับบ้าน)
‎ผมกลับมาที่แอฟริกาใต้
‎เรามีสิทธิ์มีเสียงเท่ากันเป็นครั้งแรก
‎ณ ตอนนี้ ในระบอบประชาธิปไตย ‎ที่เพิ่งเกิดใหม่ในแอฟริกาใต้
‎ผู้ออกแบบระบอบนี้ผู้โด่งดังที่สุด ‎ได้ทำให้เวลานี้ถูกบันทึกไว้อย่างสวยงาม
‎โดยประกาศว่า ‎ศึกที่เขาสู้มาทั้งชีวิตได้ประสบผลแล้ว
‎ผมต่อสู้อย่างหนักแน่น ‎ต่อต้านไม่ให้คนขาวครอบงำเรา
‎ผมต่อสู้อย่างหนักแน่น ‎ต่อต้านไม่ให้คนดำครอบงำเขา
‎ผมยึดมั่นในแนวคิดแอฟริกาใต้ใหม่
‎การต่อสู้ของเราสำเร็จแล้ว
‎นั่นคือเครื่องพิสูจน์ทุกอย่างที่ทำมา
‎จากนั้นผมก็ได้รับแต่งตั้ง ‎เป็นผู้พิพากษาศาลรัฐธรรมนูญ
‎เพื่อปกป้องสิ่งที่เราต่อสู้ดิ้นรนไขว่คว้ามา
‎ครั้งสุดท้ายที่ผมได้ไปขึ้นศาล…
‎(ศาลรัฐธรรมนูญ)
‎ก็เพื่อฟังว่า
‎ผมจะถูกตัดสินประหารชีวิตหรือไม่
‎ในวันนี้ ผมขึ้นมาพูด ไม่ใช่ในฐานะผู้ถูกกล่าวหา…
‎แต่เพื่อทำพิธีเปิด
‎ศาลที่แอฟริกาใต้ไม่เคยมีมาก่อน
‎ศาลที่เป็นรากฐาน
‎ของอนาคตระบอบประชาธิปไตยเรา
‎และเพื่อเป็นการตบท้าย ‎กระบวนการล้างแค้นแบบนิ่มนวล
‎ผมได้เจอกับคนที่วางแผนการวางระเบิดรถผม
‎เฮนรี่ แวน เดอร์ เวสไธเซน ‎ที่กำลังจะไปหาคณะกรรมการความจริง
‎(เนลสัน แมนเดลาได้ก่อตั้ง ‎คณะกรรมการค้นหาความจริงและการปรองดอง)
‎(เพื่อตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษย์ ‎ผ่านการประชาพิจารณ์)
‎(เพื่อเป็นหนทางเยียวยา ‎แอฟริกาใต้หลังสิ้นสุดการแบ่งแยก)
‎แล้วเขาอยากเจอผมก่อนจะไปที่นั่น
‎เขาขึ้นมาที่ห้องของผม ห้องทำงานของผู้พิพากษา
‎บทสนทนาของเราไม่ธรรมดาจริงๆ
‎เขาเล่าเรื่องวัยเด็กให้ฟัง ‎ว่าเขาเรียนเก่งแค่ไหน
‎และไต่เต้าในกองทัพเร็วแค่ไหน
‎เขาภูมิใจมากที่ก้าวหน้า
‎เขาได้กลายเป็นสมาชิกระดับสูงของหน่วยจู่โจม
‎จุดนี้แหละที่นิสัยอยากรู้อยากเห็นของผม ‎ทำให้รู้สึกตะลึงจริงๆ
‎การวางตัวของเขาดูใสซื่อ
‎แต่เขาจะไปหาคณะกรรมการความจริง
‎เขาจะเล่าเรื่องราวที่เกิดขึ้น
‎ต้องเป็นทหารที่กล้าหาญมากจริงๆ ‎จึงจะแปรทัพมาเข้าร่วมแอฟริกาใต้ใหม่ได้
‎ผมลืมเขาไปเลย ‎แล้วหกเดือนต่อมาผมไปงานเลี้ยง
‎ผมได้ยินเสียงเรียก "อัลบี้!"
‎พอหันไปก็เห็นเฮนรี่ ไม่อยากจะเชื่อสายตา
‎เขายิ้มร่าเลย เขาเล่าว่า ‎"ผมไปหาคณะกรรมการความจริง
‎แล้วได้เจอบ็อบบี้" คนที่เขียนจดหมายหาผม
‎"และซูกับฟารุค ผมเล่าให้ฟังหมดเปลือก
‎แล้วคุณบอกว่าสักวันถ้าเราเจอกัน ‎คุณอาจจับมือผม"
‎ผมเลยยื่นมือออกไปจับมือเขา
‎เขาเดินหน้าบานออกไปเลย ผมแทบเป็นลม
‎แต่ผมได้มารู้ทีหลังว่าเขาออกไปจากงานเลี้ยง
‎แล้วกลับบ้านไปร้องไห้อยู่สองอาทิตย์
‎ผมไม่รู้ว่าจริงไหม แต่ผมอยากเชื่อนะว่าจริง
‎ผมไม่อยากไปค้นเจอว่ามันไม่จริง
‎เพราะสำหรับผม ‎แบบนั้นดีกว่าส่งเขาเข้าคุกเสียอีก
‎ความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ ‎การชดใช้ในรูปแบบที่ต่างจากเดิม
‎ตอนนี้เราเริ่มอยู่ในประเทศเดียวกันแล้ว
‎สำหรับผม มันมหัศจรรย์มาก
‎ทำไมคุณถึงสามารถรักเพื่อนมนุษย์ พร้อมให้อภัย
‎มองโลกในแง่ดี และเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ขนาดนี้ครับ
‎ไปเอามาจากไหนหมด
‎ผมเจอคำถามนั้นบ่อยมาก
‎ผมไม่อยากจะไล่นิสัยพวกนั้นไป ‎ด้วยการไปสงสัยมันมากเกินไป
‎มันก็แค่อยู่ในตัวเรา คือตัวเรา
‎ปี 1990 แมนเดลาถูกปล่อยตัว
‎ผมกำลังจะกลับไปแอฟริกาใต้
‎แล้วนักข่าวชาวอเมริกันชื่อโทนี่ ลูวิสพูดว่า
‎"อัลบี้ ตอนนี้คุณคงโมโหมาก ‎เพราะจะได้กลับไปแล้ว"
‎เขามองแขนของผม
‎ผมตอบไปว่า "โทนี่ ผมเคยกลัวว่า ‎ผมจะเป็นนักปฏิวัติที่ล้มเหลวนะ"
‎ผมไม่มีแรงแค้นในใจ
‎ผมน่าจะอยากหยิบมีดขึ้นมา ‎ปักหลังพวกกองทหารพวกนั้น
‎แต่ผมเห็นพวกเขาเป็นแค่คนที่ทำตามหน้าที่
‎พวกเขาไม่ได้ชั่วที่สุด ‎ทั้งคนสอบปากคำและคนอื่นๆ
‎ผมเลยคิดว่าผมล้มเหลว
‎เขาบอกว่า "ใจเย็นๆ ครับ ‎ผมก็ถามแมนเดลาแบบนี้เหมือนกัน"
‎"เขาก็ให้คำตอบคล้ายๆ กัน
‎และซีซูลู กับอาห์เหม็ด แคทราดา
‎และอัลแบร์ตินา ซิซูลู"
‎ผมจึงรู้ว่ามันเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมนี้
‎และพวกเราทุกคนที่มีความฝันที่ยิ่งใหญ่ ‎อยากให้แอฟริกาใต้มีเสรีภาพ
‎ที่ได้พบเจอกันและกัน สร้างสัมพันธ์กัน
‎และค้นพบด้านที่น่าทึ่งของตัวเราเอง ‎ผ่านการร่วมมือกับผู้อื่น
‎นั่นคือความหวังว่า ‎เราอยู่ร่วมกันในประเทศเดียวกันได้
‎ชาวแอฟริกันมีแนวคิดหนึ่ง ‎ที่ทรงพลังมาก เรียกว่า "อูบุนตู"
‎ผมเป็นคนเพราะคุณเป็นคน
‎ผมแยกความเป็นคนของผม ‎ออกจากการเคารพความเป็นคนของคุณ
‎และการพึ่งพาอาศัยกันของมนุษย์ไม่ได้
‎และความคิดนี้ส่วนใหญ่ ‎มาจากการต้องเห็นการต่อสู้นี้แต่เด็ก
‎ซึ่งนำโดยชาวแอฟริกันที่…
‎มันไม่ใช่แค่การร้องเพลงกับบรรยากาศ ‎แต่เป็นการปฏิสัมพันธ์และความสง่างาม
‎ผมไม่ได้จะพูดว่าไม่เคยเกิด ‎เรื่องเลวร้ายนะ มันเกิดขึ้นจริงๆ
‎แต่แก่นหลักของมันมีอะไรแบบนั้นอยู่
‎(อะไรสำคัญ)
‎สำหรับผม ความรู้สึกผิดชอบชั่วดีสำคัญสุด
‎สำคัญกว่าอาหาร สำคัญกว่าสิทธิในการพูด
‎ความรู้ผิดชอบชั่วดีคือหัวใจของตัวตนเรา
‎มันจะเป็นเหมือนเครื่องปรับสมดุลในตัว
‎ที่ทำให้เราสมดุลและทำให้สามารถ…
‎ใช้ชีวิตด้วยศีลธรรมอันดีงามได้
‎ไม่ใช่เพราะเราทำตามศีลของพระเจ้า ‎หรือเข้าพิธีศักดิ์สิทธิ์อะไรนะ
‎แต่เพราะมีบางอย่างในใจเราที่มันถูกต้อง
‎มันดีงาม
‎มันเข้ากับทุกอย่างที่ทำให้เรารู้สึกเป็นมนุษย์
‎รู้สึกเป็นคนมีศักดิ์ศรี กล้าหาญ ‎มีสไตล์ มีความชำนาญ มีจินตนาการ
‎และนิสัยทุกอย่างที่น่ารักและดีงามในตัวคน
‎นิสัยเหล่านี้มันแผ่ออกมาจากสิ่งนั้น
‎และผมคิดว่ามันยากที่จะโกหก ‎ตำรวจความมั่นคงด้วยซ้ำ
‎แม้ในตอนนั้นผมก็ไม่อยากโกหก เพราะ…
‎มันไม่ใช่เพราะการโกหกมันไม่ดีนะ
‎แต่มันขัดกับความเชื่อส่วนตัวของผม
‎จงเผชิญหน้ากับความจริง ‎ไม่ว่าจะเกิดผลที่ตามมายังไงก็ตาม
‎ใช้ชีวิตเพื่อตัวเอง
‎อย่าแม้แต่เห็นอัลบี้เป็นแบบอย่าง
‎คนนี้ที่กำลังสอนว่าต้องใช้ชีวิตยังไง
‎แต่จงเป็นแบบอย่างให้ตัวเอง
‎ในแง่นั้น อย่าทำตามความฝันของตัวเอง
‎แต่ตามเส้นทางชีวิตไป เดี๋ยวฝันมันจะตามไปเอง
‎ไม่ว่าชีวิตคุณจะหมายถึงอะไรก็ตาม
‎และให้สำรวจและปล่อยให้มันแตกสาขาออกไป
‎และต้องกล้าเสี่ยง
‎อย่าเลือกแต่เส้นทางที่ง่ายดายและสะดวกสบาย
‎มีช่วงหนึ่งที่ผมบอกตัวเองว่า
‎"ถ้าต้องตัดสินใจเลือกสิ่งที่สำคัญ
‎แล้วตัวเลือกหนึ่งจะยากเย็น
‎ส่วนอีกตัวเลือกจะง่ายกว่ามาก
‎ให้เลือกอันที่ยาก"
‎เพราะเราจะได้ทำมากกว่าเดินไปสุดเส้นทางนั้น
‎แต่เราจะได้ฟันฝ่าอุปสรรค
‎ได้สำรวจ ได้ลองเสี่ยง ได้เรียนรู้
‎คำถามสุดท้ายครับ
‎ถ้ามีโอกาส คุณอยากแนะนำอะไร ‎ให้ตัวเองวัย 20 ปี
‎หากมองย้อนกลับไปในชีวิตคุณ ‎ถ้าบอกอะไรกับหนุ่มคนนั้นได้…
‎ผมจะบอกว่า…
‎"อย่าหยุดฝัน"
‎(แด่มาดิบา)
‎("หัวที่ดีเลิศและจิตใจที่ดีงาม ‎ถือเป็นสองคุณสมบัติที่น่าเกรงขามเสมอ")
‎คำบรรยายโดย นันทวัน ริดเดล