Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
'Yong pelikula…
Looking for Paradise.
Maiksi, limang minutong pelikula 'yon na ginawa ng isang estudyante.
Di pa gano'ng director noon si Director Bong gaya ngayon.
Kailan mo pinanood 'yong pelikulang 'yon?
Well, kung tungkol sa life span ng Yellow Door,
sa tingin ko noong nasa simula o gitna, hindi sa mga huling taon.
Isang araw, si Director Bong…
Tinatawag namin siya noong Joon Ho.
Nagkapera raw siya pagkatapos niyang maging tutor.
Tingin ko nagtrabaho siya ng isa o dalawang buwan.
Anyway, bumili siya ng camera gamit ang perang 'yon
at gumawa ng pelikula gamit ang sala niya bilang backdrop.
Tungkol 'yon sa caterpillar na naghahanap ng paraiso niya.
Ginawa niya 'tong maliit na caterpillar.
At dahil stop-motion animation 'yon, kinailangan niyang isa-isang ilipat 'yon.
Sa huli, nilalabanan ng caterpillar ang stuffed monkey sa sala.
At kalaunan, itinutuloy no'n ang paglalakbay sa paraiso.
Ang galing noon. Nabigla ako. Sobrang namangha ako noon.
Parang di siya ang Joon Ho na nakilala ko.
Nasa limang minuto ang haba ng pelikula.
Nasa 23 minuto 'yon.
At napagpalit mo ang bida at kontrabida.
O, napagpalit ko sila?
-Di ba bida ang caterpillar? -'Yong gorilya 'yon.
Akala ko 'yong caterpillar 'yon.
O, 'yong gorilya pala?
A, okay.
Nakita ko 'tong wooden box pagkatapos ng mahabang panahon.
Mga 20 taon siguro.
Marami akong inilalagay na gamit dito dati.
At heto 'yong nakita ko.
O, 8 mm films?
Ito 'yong 8 mm films mula sa Yellow Door workshop natin.
Heto 'yong mga…
-Uy! -Nandito silang lahat.
-Ganito karami. -Uy!
Nandito lahat ng gamit ko. Di ko na maalala ang ginawa namin.
Nag-shoot kami ng lahat ng klase ng kalokohan.
Sana makatulong 'to sa atin sa Rashomon situation.
Nandito silang lahat.
Nasa 'yo pa 'yong gorilya, tama?
Oo, 'yong gorilya.
Meron ako no'n, pero…
Sabihin na nating nawala 'yon.
Nakakahiya 'yon. Well…
YELLOW DOOR: '90S LO-FI FILM CLUB
Bong Joon Ho
"Naaalala ko ang nakatagong debut film ko, na di ko nabanggit kahit saan.
Bago ko ginawa ang self-proclaimed short film ko, White Man,
gumawa ako ng short animated film na pinamagatang Looking for Paradise."
JU SUNG-CHUL AUTHOR NG THE DEBUT
Ininterview ko si Bong Joon Ho habang isinusulat ang The Debut.
Nakikipag-usap siyang parang espiya na nagsasabi ng sekreto.
Tumingin siya sa kaliwa't kanan at sinabi, "Gumawa ako minsan nitong ibang pelikula."
Kaya naisip ko, "Dapat di ko 'to isama. Di ko yata magagamit 'to."
Pero interesting ang kuwento.
"Nag-imbita ako ng 20 tao sa Yellow Door Christmas party
at nagkaroon ako ng ng unang premiere ng pelikula na namumula ang mukha.
Ang tanging mga nakapanood ng pelikulang 'yon
ay 'yong mga taong nandoon noong araw na 'yon."
Jong-tae, naririnig mo ako?
Uy. Hi!
Nakikita mo ako?
Oo, nakikita kita.
-Busy ka siguro. -Oo, sa tingin ko.
Ilang araw na lang, ipapalabas na ang pelikula mo.
Oo, mas naging busy ako dahil maliit ang produksiyon.
May mga kinailangan akong gawin.
Parang nagpakulay ng buhok si Se-bum.
-Long time no see, Se-bum. -Uy, Ban.
Nagpakulay ka ng buhok mo? 'Yong buhok mo…
Well, kailangan ko.
Kulay-abo 'to kung di ko kukulayan.
Mukha siyang ministro ngayon.
Parang Ministry of Land, Infrastructure, and Transport.
-O, Byung-hoon. -Gumagana na.
Uy!
Si Byung-hoon ba 'yan? Pare.
Wow, Byung-hoon.
-Nakikita mo kami? -Di niya tayo nakikita?
-Parang hindi. -Nakikita niya.
-Uy. -Naririnig mo kami?
-Nakikita ko kayo. -Okay.
Anong oras na riyan? Lagpas hatinggabi na ba?
Halos 11:00 na.
Alas-onse ng gabi?
-Oo. -Naku.
Uy, naging medyo masagwa na 'yong Korean mo ngayon.
Ano ka ba.
Dapat bang gawin natin 'to sa Ingles? Byung-hoon, dapat ba?
Nakakapagsalita ka ng Ingles?
-Hi. Naku! -Min-hyang!
-Uy! -Uy!
Uy.
Uy!
-Naku. Sino sila? -Kailan 'yan?
Naku! Tingnan mo sila.
-Bakit sobrang… -Wala sa focus.
Di ko kaya 'yong ganyang bagay noon.
Ibig kong sabihin, film club 'yan.
Pero wala silang lahat sa focus!
Nakakatawa 'yan. Seryoso, sino'ng kumuha niyan?
Hanapin natin ang salarin.
Hindi ako 'yon. Nasa litrato ako.
Kasama rin ako riyan.
Teka, wala ako sa litrato!
Ako ba 'yan?
Bakit lagi tayong naglilitrato ng gum?
-Baka focus test 'yan. -Focus test 'yan.
Di natin alam ang basic mechanism ng mga camera.
'Yong basic na mga bagay gaya ng exposure, aperture…
Oo, tama.
Shutter speed, focus, at iba pang bagay.
Naging workshop para sa atin na maging pamilyar sa mga ganyang bagay.
Malayo sa art ang mga litratong 'yan.
Sunod-sunod na mga nakakabagot na litrato 'yan.
Di ba bahay 'yan ni Kim Hye-ja?
Oo, bahay 'yan ni Ms. Kim.
Pag sinisilip natin ang bintana ng opisina natin,
makikita natin ang hardin ni Ms. Kim.
Oo, pati harapang gate niya.
Lagi tayong naglilitrato sa harap ng batong pader na 'yan
kasi napakaganda niyan.
Wow, tingnan mo ang sexy pose ni Dae-yup.
Kung alam ko lang na may club doon, sana dinalasan ko ang pagtanaw sa labas.
Ang naisip ko lang noon ay, "Nakikita nila ang bahay ko mula itaas."
Kaya di mo alam ang mangyayari sa buhay, tama?
Ang pinakanakakaantig na alaala ko kay Joon Ho ay ito.
Matapos ilabas ang Memories of Murder,
tinawagan mo ako paglagpas ng 9:00 p.m. Baka 10 p.m. 'yon.
-Oo. -At sabi mo…
"Jong-tae, alam mo kung nasaan ako? Nasa harap ako ng Gyeongseo Building."
-'Yon ang sinabi mo sa telepono. -Tama.
Sa tingin ko masaya ka sa tagumpay ng pelikula mo,
kaya inaalala mo ang dating mga mahihirap na araw.
Gyeongseo Building. Oo.
Malamang pribadong bahay 'to, pero nagbago na 'to ngayon.
Tama.
Tatlumpung taon na ang lumipas.
Ito ang naging ruta natin sa opisina ng Yellow Door.
Oo.
Sa totoo lang,
parang di tayo nagtatrabaho sa Yellow Door.
Parang picnic 'yon na puwede tayong tumambay.
Pero bakit nasa Gyeongseo Building tayo?
May opisina na ba roon si Jong-tae?
Naging graduate student si Jong-tae sa Dongguk University noon.
Nagbakasyon siya at nagrenta ng opisina
para magsimula ng modeling agency kasama ng mga kaibigan niya.
Pagkatapos ng unang araw ko sa grad school, talagang nadismaya ako.
Grad school dapat 'yon…
…pero di nila kami gaanong tinuruan.
Naaalala ko pa 'to. May 16 mm camera sa school.
Maganda sana kung tinuruan nila kaming gamitin 'yon.
Pero ipinakita lang nila 'yon at sinabing, "Ito ay 16 mm na camera."
-At 'yon na 'yon? -'Yon na 'yon.
Noong panahong 'yon…
Dong-hoon.
Doon ko nakilala si Lee Dong-hoon.
Nagtatrabaho akong part-time
sa bookshop na tinatawag na Today's Books sa harap ng Yonsei University.
Walang cell phones at pagers noon.
Kaya pag tumingin ka sa bulletin board ng Today's Books…
…may notes na nagsasabi kung nasaan ang mga tao at nag-iimbita sa iba.
Hiniling kong ipakilala nila ako sa isang filmmaking student,
at ipinakilala ako kay Choi Jong-tae,
isang grad student na nagpapahinga sa film studies niya.
Sinabihan akong turuan siya tungkol sa pelikula,
kaya sinabi ko lang sa kanilang papuntahin siya.
Nakakatuwa ang kinalabasan noon.
Kung ngayon 'yon, magtatanong ko,
"Bakit ako magtuturo ng pelikula sa estranghero?"
Pero noon, inosente roon ang mga unibersidad at mga club.
Kaya napakanatural na bagay lang 'yon.
Kung walang humiling sa akin na turuan ko sila tungkol sa pelikula,
ibang-iba ang naging takbo ng buhay ko.
Puwedeng naging iba 'yon sa mabuting paraan, o…
Sa totoo lang, baka naging mas maganda 'yon.
Di ako naghahanap para gumawa ng partikular na bagay.
Pero nagpunta pa rin ako at naghanap.
Sinabi ni Dong-hoon na may kakilala siyang senior,
at nagtanong siya kung puwede siyang isama, kaya pumayag ako.
Naisip ko, di ko kayang magdusang mag-isa, kaya idinamay ko si Director Bong dito.
Mahilig na ako sa pelikula mula elementary at middle school days,
at gusto kong maging direktor.
Hindi ako sigurado kung bakit.
Baka kasi manood lang ng TV ang ginawa ko. Walang ginawa ang pamilya ko.
Di kami nagbiyahe. Di kami naglaro ng sports.
Nanood lang ng TV ang buong pamilya.
May mga bagay na nakakagulat pag pinanood mo 'yon na walang konteksto.
Sa elementarya, nanood ako ng The Wages of Fear.
At The Bicycle Thieves din.
Nawala ang bisikleta ko minsan noong bata ako…
…kaya sobrang nakatutok ako roon habang pinapanood ko 'yon.
Pinanood ko 'yon nang walang alam kay Vittorio De Sica o neorealism.
Kaya nagulat lang ako.
Tsansa ko 'yon, sa unang pagkakataon,
na pag-usapan at aralin nang maayos ang mga pelikula hangga't gusto ko
at panoorin sila nang paulit-ulit.
Di ako nag-major sa film studies. Di pa ako nagtrabaho sa set ng pelikula.
Pero sa unang pagkakataon, may nagawa ako tungkol sa mga pelikula.
Pinaupo ko sina Bong Joon Ho at Lee Dong-hoon
at nagsimula sa Understanding Movies.
Noon nagsimulang lumabas ang mga libro sa pelikula.
Tama.
Ngayon, may isang buong section sila sa bookstore.
Pero noon, di pa gaanong pamilyar 'yong idea ng mga libro sa pelikula.
May Understanding Movies ni Louis D. Giannetti.
At A History of Film ni Jack C. Ellis. 'Yong dalawa lang.
-'Yon lang 'yon. -At 'yong iba…
'Yan ay noong nagsimula tayong makakita ng convenience stores.
Kaya noon…
Puwedeng tanggalin mo 'yong sinabi niya tungkol sa convenience stores?
Napaka… Parang tunog…
Wala pa talagang convenience stores noon?
Wala pa.
Tama. Nagkakape tayo dati sa mga lugar gaya ng Doutor.
Tama. Doutor. Wala na 'yon ngayon.
Kinailangan ko silang turuan ng isang bagay, pero wala akong magawa.
Noon, nagtatrabaho si Joon Ho bilang part-time manager sa study room.
Marami siyang libreng oras. Kaya sinabi ko sa kanya,
"Imbes na umupo ka lang, simulan mong i-transcribe 'yong A History of Film."
Pero di ko tinranscribe 'yong A History of Film.
Gagawin 'yon ni Director Bong.
Sigurado akong tinranscribe niya ang A History of Film.
Di ko ginawa 'yon, pero tingin ko, siguradong ginawa niya 'yon.
Rashomon effect 'to.
Paano ko mata-transcribe 'yong malaking librong 'yon?
Ewan ko. Wala akong idea.
Nawala ang tiwala ko sa sangkatauhan.
Bong, di mo ba naaalala?
Binasa kong maigi 'yon kasi sinabi mo sa akin, pero di ko tinranscribe 'yon.
Naaalala kong ipinakita mo sa akin ang notebook mo.
-Talaga? -Oo, kaya alam kong ginawa mo 'yon.
-Teka. -Paano ko pa malalaman?
Ito 'yong libro.
-Tama. -A History of Film ni Jack C. Ellis.
Ginawa mo nga 'yon. Naaalala ko 'yong notebook mo.
-Oo. -Baka tumigil ka pagkatapos ng ilang page.
Gaya ng to-infinitive section ng Sungmoon Comprehensive English.
Oo, 'yong to-infinitive section.
Sa tingin ko marami kang ginawa.
Alam ng lahat ng Koreans ang to-infinitive.
'Yon 'yong simula.
Nandoon ako, si Bong Joon Ho, at Choi Jong-tae noong simula at saka…
Isang araw, nakahiga ako sa bahay.
At bigla kong nagustuhan na mag-aral ng pelikula.
Biglaan lang 'yon. Di na ako makatulog mula noon.
-Isa sa mga naunang miyembro si Hoon-a. -Tama.
May kaibigan ako, isang psychology major na mahilig sa musika tulad ko.
Sabi niya may Bong Joon Ho sa Sociology na mahilig sa mga pelikula,
kaya dapat tawagan ko siya.
"Bong Joon Ho? Kakaiba 'yong pangalan.
Dapat kabisaduhin ko 'yon bilang bonjour." Kaya 'yon ang ginawa ko!
Noong tinawagan ko siya, sabi niya pumunta ako sa isang lugar sa Hongdae.
Jong-tae, ikaw, ako, at si Hoon-a.
Naaalala mo 'yong unang seminar nating apat?
Sabi natin, magdadala tayo ng pelikulang gusto natin.
Dinala ni Jong-tae ang Landscape in the Mist ni Theo Angelopoulos.
Dinala ko 'yong kay François Truffaut…
-'Yon. -Gumanap na direktor si Truffaut.
-Day for Night. -Day for Night!
-Ano 'yong sa 'yo? -Di talaga ako nag-aral noon.
-Di ko maalala! -Nanood tayo ng apat na pelikula.
Tama.
Pinanood natin ang mga pelikulang dinala natin, at pinag-usapan natin sila.
Oo, ginawa natin.
Isang araw, naglalakad ako sa Baekyang-ro.
Nakasalubong ko ang kaibigan ko na lagi kong nakakasalubong.
Naglalakad siya sa kabilang side ng kalye.
Pinag-usapan namin ang mga pelikula. Mahilig ako sa pelikula noon.
Sinabi ko sa kanya na mahilig ako sa pelikula, at sabi niya,
"Talaga? Nasa ganito akong film group,
at manonood kami ng Turkish film na Yol.
Gusto mong sumama?"
Kaya sabi ko, "Okay, sige." Ganyan ako nakapasok sa Yellow Door.
Si Lim Hoon-a 'yong kaibigan.
Oo.
Ngayong nabanggit mo 'yon, naaalala ko na.
Pero ang totoo, kilala ko na si Min-hyang dati pa.
Nagkaroon ng play ang College of Liberal Arts,
at isang napaka-cool na estudyante ang gumanap bilang Hesus
sa play na Jesus of Gold Crown.
Sobrang bilib na bilib ako roon,
at 'yong estudyante na gumanap na Hesus ay si Min-hyang.
Noon, wala pang structure ang grupo namin.
Pero naaalala kong sumali kaming lahat
dahil lang mahilig kami sa pelikula at gusto naming pag-aralan 'yon.
Pag naiisip ko si Eun-sim, naalala ko ang araw na 'yon.
Sumulpot siya na may dalang male bust na ginagamit ng art students sa sketch.
Sabi niya, "Mag-sketch na tayo." Biglang gusto niyang mag-drawing kami!
Sobrang random no'n.
Naisip ko, "Bakit niya dinala ang plaster bust na 'yon dito?"
Pero nagsimulang mag-sketch ang ilan sa amin.
Kaya maraming kakaibang tao sa club.
Maliit na espasyo 'yon,
at may bilog na mesa roon na kayang pagkasyahin ang pitong tao.
At mag-uusap lang kami.
Manonood kami ng pelikula at pag-uusapan ang anumang alam namin,
magbabahagi ng mga narinig namin at mga saloobin din namin.
Gano'n 'yong antas namin noon.
Si Jong-tae ang lider namin, at wala siyang anumang plano.
At nagustuhan namin na wala kaming mga plano o structure.
Grupo ng mga kakaibang tao kumbaga.
Oo, ipapakilala ko sa 'yo si Choi Jong-tae at Five Kids.
Grupo ng fluid na mga taong nagsama-sama para magbahaginan ng mga pangarap.
Di ko alam, pero nahumaling sa pag-aaral ng pelikula ang mga tao noong early '90s.
'Yon ang naramdaman ko.
Aktibo ang social movements noon, pero pakiramdam namin, di kami umuusad.
Dumating ang perestroika at glasnost, at inalis ang Soviet Union.
-'Yon ay… -Sobra?
-Macroscopic analysis 'yon. -Pero noon…
Napakaraming clubs noon na nagsama-sama at nag-aral ng pelikula.
Di ako sigurado kung bakit.
Well, sa kaso ko,
sumali ako at nag-aral ng pelikula para hanapin ang sarili ko.
-Para hanapin ang sarili mo? -Oo.
Gusto kong hanapin ang bagay na gusto ko.
Noon, tungkol sa pagpapabagsak ng diktadura ang ginagawa ng lahat
at pagpapawalang-bisa sa Konstitusyon.
Sa tingin ko nalungkot lahat pagkatapos ng party.
Siyempre, di 'yon sa gumawa ako ng bagay na kapansin-pansin.
Kaya di namin alam ang pupuntahan.
Di namin alam ang gagawin sa energy namin.
Tapos na ang student movements.
Kaya nagsama-sama kami na parang grupo ng alikabok.
Kung pagagandahin 'yon, nagsama-sama kami na parang nahihinog na ubas.
'Yon sa tingin ko ang nangyari.
Lagi 'tong itinatanong sa akin sa foreign film festivals
noong early at mid-2000s.
Paanong ang Korean films…
Naging popular?
May films tayong lumalabas noong 2000s, na agaw-atensiyon sa film festivals.
"Saan galing ang mga direktor na 'to noon?
Ano ba ang nangyari?"
Tapos sasabihin ko 'yong Yellow Door.
Halimbawa, sasabihin ko,
"Kami ang unang cinephile generation.
Henerasyon ko ang unang nag-aral ng pelikula nang may kamalayan."
Kami ang nauna.
"Sa tingin ko kami ang unang henerasyon ng cinephiles na naging filmmakers."
Sa tingin ko mas madaling isulat 'yon sa mga artikulo.
Kaya sinabi ko sa kanila na meron tayong ganitong henerasyon at iba pa.
The Night Before Strike, isang small-budget 16 mm na pelikula…
…na ipinagbawal ng gobyernong ipalabas…
Mga superstar noon ang Jangsangot Hawks.
Maraming tagahanga na nag-aabang ng pelikula nila taon-taon.
Kabataan ang isa pang matatag na grupo noon.
Matapos baguhin ng Cinematheque 1895 ang pangalan nito sa SA/sé,
sumikat ito…
…bilang pribadong cinematheque na may pinakamahabang kasaysayan.
Parang biglang nagdagsaan sa mga kalye
'yong mga cinephile na nagtatago.
THE NIGHT BEFORE STRIKE JANGSANGOT HAWKS, 1990
HOMO VIDEOCUS - BYUN HYUK, E J-YONG, 1990
Sa tingin ko, 'yon ang nakakabaliw na sitwasyon noong '90s.
'Yon ang naiisip ko.
Baka nilagyan ng droga ng gobyerno ang suplay ng tubig noon.
Sa tingin ko, nationwide project 'yon para gawing cinephiles lahat ng mga tao.
JANGSANGOT HAWKS
CINEMATHEQUE
Kumpara sa mga grupong 'to, ang Yellow Door ay misteryoso, kakaiba…
-Premier League ang Jangsangot Hawks. -Oo.
Ang Youth ni Jung Ji-woo ang Bundesliga. Para kaming…
-Isang amateur club. -Isang amateur club kumpara sa kanila.
Kinailangan kong magbayad ng tuition ko para sa fourth semester,
at pakiramdam ko nasayang 'yon!
Napagtanto kong makakabili ako ng maraming materyales
gamit ang perang 'yon.
Nagdesisyon akong ipahamak ang sarili ko, kaya…
Nagtayo ako ng film institute.
HONGIK UNIVERSITY STATION
Siyempre, walang idea ang pamilya ko.
Nasa ikalawang palapag ng isang gusali sa Seogyo-dong ang Yellow Door noon.
At 'yon ay…
isang parihabang gusali, tulad nito.
May pasilyo 'yon sa gitna.
At nakatayo rito ang pinto ng Yellow Door Institute.
Kapag binuksan mo ang pinto,
makikita mo ang bilog na mesa sa kaliwa mo.
Kadalasan, doon nag-aaral si Joon Ho.
Sa harap, may maliit na telebisyon.
Sa tingin ko madalas kaming manood ng mga music video at iba pa.
Pininturahan namin ng dilaw ang mga muwebles.
Di ba kasama natin nagpintura si Dae-yup?
Sa pagkakaalala ko, kayo ni Jong-tae ang bumili ng pintura.
Hindi sila dilaw noong una,
pero sabi mo, "Magdidilaw tayong lahat." Tapos pininturahan mo lahat, tama?
Noon, gusto ko lang ang dilaw sa ilang kadahilanan.
Matingkad na dilaw, kung partikular.
Napakaganda lang ng kulay dilaw para sa akin.
Sa naaalala ko, may ilang dilaw kaming pintura.
Nag-construction work ako sa ibang lugar at may natirang pintura…
…na nagkataong dilaw.
Di ko naisip na kailangan pa naming bumili,
kaya ginamit na lang namin 'yon. Walang ibig sabihin 'yon, sa totoo lang.
Noong una, hindi Yellow Door ang tawag doon.
Hindi.
-Film Institute something 'yon, at… -Film Institute…
Tapos nag-aral tayo ng semiotics at napunta sa Yellow Door.
Tama 'yan.
Pag-uusapan natin ang mga bagay gaya ng signifiant at signifié.
O, wow! Nakakahiya 'to.
Itu-tuck natin ang mga salitang 'yon.
-Ginawa nating magtunog maganda gaya noon. -Oo.
Kaunti lang 'yung tinalakay natin, pero naglakas-loob na pag-usapan 'yon.
"Hindi tugma ang signified at signifier…
YELLOW DOOR
Tama!
Kaya siguro tinawag na "SS" ang critique department.
-Signifiant, signifié. -Oo, sa tingin ko.
-Gano'n din ang SA/sé. -Oo, tama.
Signifiant, signifié.
-Isang sikat na cinematheque sa Daehak-ro. -Oo.
-Ginamit din nila ang mga salitang 'yon. -Oo.
Inuugnay natin ang signifiant at signifié sa lahat, di ba?
Oo, tama ka.
Ibig kong sabihin, talagang di pamilyar sa atin ang signifiant at signifié.
Oo.
Sa tingin natin proud tayo sa sarili natin kasi natutunan natin 'yong konsepto.
Bakit tayo nahuhumaling sa semiotics noon?
Semiology, postmodernism…
Postmodernism.
-At post-structuralism. -Tama.
Noon, uso si Roland Barthes at mga gano'ng konsepto.
Di natin sila gaanong maunawaan, pero inuupuan natin 'yon
at may seminars tayo tungkol doon.
Di ko sigurado kung ginagawa pa nila 'to, pero sa harap ng schools natin, may…
-Photocopy area. -Sikat na photocopy area.
Kapag pumupunta ka roon,
may kopya sila ng mga kilalang original na libro na naka-display.
May mga antolohiya rin.
At sasabihin ni Jong-tae, "Kailangan nating basahin ito at ito."
Hindi. Hindi ako ang pumili roon.
Meron lang ako lahat. Di ko alam kung tungkol saan sila!
Binili ko lang sila nang maramihan.
Pumili tayo ng ilan sa kanila at gumawa ng mga bagay gaya ng…
Sama-sama nating inaral ang libro ni Dudley Andrew.
Dudley Andrew!
-Dudley Andrew. -Ang taong nagpahirap sa atin.
Napakahirap isalin ng libro niya.
Magaling sa Ingles si Min-hyang. Nag-major ka ng English Literature.
Pero di ko pa rin sila maintindihan.
Katamtaman lang 'yong Ingles ng ibang miyembro.
Se-bum, noong kasama ka namin, anong taon kang nasa Ph.D. program?
Kasama n'yo ako bago ko simulan ang programa ko.
-Bago pa 'yon? -Oo.
-Pero tinawag ka naming "Doctor." Dr. Ban. -Oo, Dr. Ban.
Alam n'yong magiging gano'n ako bago pa ako nagsimula.
Binigyan ka namin ng kakaibang palayaw.
-Exegetic. -Exegetic scholar.
-Exegetic! -Gagawin natin…
Naaalaka ko. Kapag may seminar tayo,
hahatiin natin ang mga pahina at isinasalin natin sila.
Kung may mga mali, ituturo mo lahat 'yon.
Ituturo ko bawat salita at kahulugan noon,
sinasabi kung paano sila isinasalin. Kaya gano'n ang palayaw ko.
Mukhang maganda ang theoretical seminars pag ginagawa mo 'yon,
pero wala kang maalala kapag tapos ka na.
Nagtatrabaho ka kay Director Kim Sung-su at sa grupo niya noon?
Oo naman. Nagtrabaho ako sa maraming short films.
Karamihan sa 16 mm short films noon.
Dae-yup, alam mo 'yong Beat, di ba? Beat ni Jung Woo-sung.
-Oo. -Oo, alam ko rin.
Assistant director si Seok-woo sa pelikulang 'yon.
A, okay.
Noon, sikat na sikat 'yong grupo ni Direktor Kim Sung-su.
Pinahirapan nila ang mga tao roon.
Ang mga taong naka-survive doon ay medyo…
Sa sa mga taong kilala natin, unang nagtrabaho sa set si Seok-woo.
Kaya para sa 'yo, siguro interesting 'yon…
Well, baka masama pag sinabing "nakakatawa."
Pagkatapos mong magtrabaho sa actual sets, pupunta ka sa Yellow Door
at makikita kaming excited mag-aral ng mga libro sa original na wika nila.
Sa madaling salita, academic tayo noon.
Pero sa totoo lang, di ba nakakatawa 'yon para sa 'yo?
Ano'ng naramdaman mo na may mga kakaibang seminar kami,
ginuguhitan at inaaral ang mga libro sa Ingles kasama si Se-bum?
Well, noong nakita ko 'yon noon,
parang medyo amateurish 'yon.
-Di ba? -Amateurish.
Sobrang mayabang ako noon.
Kaya inuulit ko, sorry, gano'n ako dati.
Hindi, hindi 'yon ang ibig kong sabihin.
Gustong-gusto kong gumawa ng short film,
pero wala akong alam at wala pa akong nagawa.
Kaya naisip ko, "Kung aasa ako kay Seok-woo at makikinabang sa kanya,
baka may masimulan ako."
Yoon-a, nasa grad school ka na ba noon?
Noong nasa Yellow Door ako, ikalawang semestre ko na sa grad school.
Di ka ba naghahanda noon na mag-aral sa ibang bansa?
Kasal na ako noon, sir.
O, talaga?
Sa totoo lang, kakakasal ko lang noon, kaya di ako gaanong nakakasama…
Masigasig akong miyembro, pero di ako gaanong nakakasama.
Masyadong hectic ang buhay ko.
Para kang si Dae-yup. Kasama ka sa grupo ng matatanda.
Kung hahatiin natin ang club sa dalawa, may matatanda at mga bata tayo.
Kaya pag nag-uusap tayo, kinailangan kong maging pormal sa kanya.
Hindi mahalaga kung malapit tayo o hindi. May asawa na siya,
kaya tinrato ko siya bilang matanda.
Ano'ng meron doon?
-Ano 'yon? -Ituloy mo.
May tanong ako. Ako lang ba ang nakakaalala nito?
Lagi tayong umoorder ng mga pagkain.
Oo, ginamit natin ang "Yellow Door" noong umorder tayo ng Chinese food.
Oorder tayo ng pagkain noong construction at sasabihin,
"Oo, pumunta ka sa unit na may yellow door sa ikalawang palapag."
-Ganyan natin nakuha ang pangalan. -O, kaya pala.
Oo, kung may gustong bumisita sa atin, sasabihin natin sa kanila,
"Makakakita ka ng yellow door. Pumasok ka lang doon."
Tapos isang araw, sabi ni Jong-tae, "Yellow Door ang itawag natin sa atin."
At binigyan natin 'yon ng kahulugan.
Ginagawang reference ng mga tao 'yong mga pelikula,
pero di pa natin napanood 'yong mga ginawang reference,
kaya wala tayong alam sa sinasabi nila.
Halimbawa, The Cabinet of Dr. Caligari, isang German expressionist film.
Sa film history book, magkakaroon ng isang still image.
Pero di namin napanood ang pelikula, kaya iniisip namin 'yon habang nag-aaral.
Para ipakita ang The Arrival of a Train sa mga estudyante,
kailangan naming gumawa ng kopya ng videotapes. Wala noong YouTube.
Pero ngayon, nasa atin na lahat.
Tapos ano? Kinailangan naming manood ng mga pelikula.
At ang pagkuha ng mga pelikulang 'yon
ang pinakamalaking misyon ng isang film institute.
Pag may narinig kaming may kopya ng isang pelikula,
hihiramin namin 'yon at gagawan namin 'yon ng kopya.
'Yon ang pangunahing tungkulin namin,
at si Director Bong ang namamahala roon.
Noon, wala gaanong lugar na puwedeng hiraman noong mga pelikula.
'Yong mga tinatawag na art films.
Pero magaling si Director Bong na hanapin sila.
Dahil hindi pa digital ang mga bagay noon, pag gumagawa kami ng kopya,
pinapanood namin ang pelikula hanggang matapos ang kopya.
Walang choice. Pag gumawa kami ng dalawang kopya, dalawang beses naming papanoorin.
Gagawa kami ng tatlo hanggang apat na kopya ng pelikula.
Dahil gumawa kami ng maraming kopya ng original video,
makikita namin 'yong interference sa lahat.
Pag kinopya namin ang video mula US,
magsisimula 'yon sa FBI warning.
Babanggitin ng Korean videos ang mga tigre at bulutong
para i-discourage kaming gumawa ng ilegal na kopya.
Puwedeng baguhin ng isang video ang kinabukasan ng isang tao.
Pero 'yong paggawa ng ilegal na kopya ang tanging paraan para mapanood sila.
ANG PELIKULANG ITO AY HANDOG SA MONOGRAM PICTURES
Isusulat namin ang pamagat sa tape.
Isusulat namin ang pamagat sa sticker at ididikit 'yon sa tape.
Pero di magandang tingnan 'yon na nakasulat-kamay.
BREATHLESS - JEAN-LUC GODARD, 1960
Kaya isusulat ko ang pamagat ng pelikula ni Godard sa French.
Puwede kong isulat ang pamagat na Korean.
Ayos lang pag ginawang Korean ang pamagat.
Pero isinulat ko 'yon sa French. Alam ko ang spelling.
A, B-O-U-T, D-E, S-O-U-F-F-L-E.
À bout de souffle ba ang bigkas? Hindi ko pa rin alam kung paano.
Alam ng mga nagsasalita ng French.
Ipi-print ko ang mga pamagat sa A4 sheet.
Tapos itatapat ko 'yon sa ilaw at ilalagay ang stickers sa itaas,
ipi-print ulit ang mga pamagat, at nasa tamang lugar na sila.
Tapos ididikit ko 'yon.
Pinakinabangan ko 'yong kaunting talento.
Makakakita ka ng sulat-kamay na mga pamagat sa ilang tapes,
pero pagkaraan ng ilang panahon, malinis nang naka-print 'yon sa stickers.
Gumagawa ng kopya sa mga pelikula
at bumubuo ng resources, tape by tape.
Tumutok kami roon kalaunan.
Pagkahumaling ang nanghihikayat sa enthusiasts na magpatuloy.
Sobrang kakaiba ang kilos ng enthusiast para sa non-enthusiast.
Pero para sa mga enthusiast, natural na lumalabas ang motibasyon nila.
Sa tingin ko, 'yong gutom namin ang dahilan ng pagkahumaling namin.
Ngayon, spreadsheet na lang ang kakailanganin natin.
Pero kinailangan naming gawin lahat nang mano-mano.
Sa tingin ko…
Oo, natuto akong gumamit ng mouse kay Joon-ho.
"Tinatawag ito na mouse dahil mukhang daga 'to."
Gano'n niya ako tinuruan.
-Mula 1992. -Oo, mula 1992.
"Video Library List.
Managed by Bong."
-Maganda ang pagkasulat. -Ano ang mga naka-star?
-Malamang… -Baka 'yong bawal mawala?
Siguro. Kung hindi…
Battleship Potemkin.
Before the Revolution ni Bertolucci.
Baka 'yong mga naka-star…
-Mga hindi natin makita? -Tama, parang gano'n.
The Conversation ni Coppola. Sabay nating pinanood 'yon.
Oo nga.
Bumili rin tayo ng mga tape.
-Pumunta tayo sa Hwanghak-dong. -Oo.
-May wholesale stores. -Wholesale stores.
Nagbebenta ng murang videos ang mga tindero sa kalye.
-Nasa 2,500 won bawat isang tape na 'yon. -O, talaga?
-Parang treasure hunt 'yon. -Oo.
Sa mga kakaibang pelikulang 'yon, makikita ang mga pelikula ni Kim Ki-young.
-Tama. Oo. -O Dušan Makavejev.
-O kung ano ni Abel Ferrara. -Andrzej Wajda.
King of New York. Andrzej Wajda.
Nakatago sila roon at dito,
pero kakaiba ang pagkakasalin sa mga pamagat.
-Mismo. -Kaya dapat alam natin paano sila hanapin.
Ang laging nagbibigay ng listahan ng mga bagong pelikula,
impormasyon, at tips ay si Direktor Kim Hong-joon.
-A, okay. -Isa sa mga unang henerasyon ng cinephile.
Director na siya ng Korean Film Archive ngayon.
Naglimbag din siya ng libro.
Mahaba ang pamagat noon. Ano 'yon?
Two or Three Things I Know About Film.
-Mabenta 'yon noong 90s. -Oo.
-Maraming tao gaya natin ang bumili noon. -Oo.
Kung '60s o '70s 'yon,
na imposibleng mapanood 'yon,
magiging walang silbi 'yong libro.
Kung madaling manood noon gaya ngayon,
lahat ng impormasyong nasa librong 'yon ay di magiging sobrang kapaki-pakinabang.
Kaunti lang ang napapanood sa mga sinehan noon,
pero napakarami ng videotapes natin. Kaya naging available ang mga pelikula.
Naging mahirap alamin ang mabuti sa masama sa pagdagsa ng mga 'yon.
"Baka hindi mo alam,
pero na-publish sa pamagat na 'to ang gawa ng sikat na direktor na 'to.
At medyo kabaliktaran 'yong pamagat."
Halimbawa, "Something of Love." Pero ang actual title…
Kaya kung pag-aaralan muna natin 'yong libro…
-Malalaman mo 'yong basics. -Mahahanap natin 'yon sa Hwanghak-dong.
Ang alam ko, gumamit ng pseudonym si Director Kim Hong-joon.
-Hindi "Kim Hong-joon." -Hindi.
-Tama. -'Yon ay Gu…
-Gu Hoe-yeong. -Gu Hoe-yeong!
"Cinephile na nagbaliktanaw sa '90s" ang ibig sabihin noon.
Unang beses akong nagsulat noon ng article tungkol sa pelikula para sa mass media.
Medyo natakot ako at ayokong gamitin ang tunay kong pangalan,
kaya gumawa ako ng pseudonym. Gu Hoe-yeong 'yon.
Kalaunan, sabi ng mga tao, ibig sabihin, "Cinephile na nagbaliktanaw sa '90s" 'yon.
at naisip kong astig pakinggan 'yon, pero di 'yon totoo.
Iniisip ko kung anong pangalan ang dapat kong gamitin
at nakakita ako ng diyaryo sa tabi ko. The Hankyoreh yata.
Sa obitwaryo, nakita ko ang pangalang Gu Yeong-hoe,
kaya pinalitan ko 'yon ng Gu Hoe-yeong nang walang dahilan.
Noon, napakahirap ang katayuan ng kultura ng mga pelikula sa lipunan.
Panahon 'yon na kapag nagtatrabaho ka sa industriya ng pelikula,
itinuturing kang kahihiyan ng pamilya.
Paanong meron pa tayo nito? Bilangin mo ang mga pelikula natin dati.
Tama.
Magaling kang magbilang.
Oo, tinitigan ko lang 'to…
Halos 300, 400 na pelikula?
-Mga 427 na pelikula? -Hindi kasingdami ng inakala ko.
-Ilang linya ang isang pahina? -Mga 30 linya kada pahina.
-May 26 na letra sa alpabeto. -Kailangan ko silang bilangin.
-Apat, lima. -Sabihin nating 20.
Walo.
Siyam, sampu.
Labing-isa't kalahati.
-Sa tingin ko… -Mga 17 page yata. 17 times 3.
-Nasa 510 'yon. -510.
-May halos 500 tapes tayo. -Oo.
'Yong mga naka-record lang. Pero huminto tayo sa pag-record.
Oo nga.
Noong una akong pumunta sa Yellow Door,
nagsusulat ka sa mesa sa isang malaking piraso ng papel.
-Mesa? -Oo.
Lagi kang nagsusulat sa malalaking papel.
Listahan ng late fees?
May tendency akong maging obsessive, kaya perpekto ako para sa trabaho.
Paano ko sasabihin 'yon? Para akong class monitor.
Nagtatrabaho para sa buong taon.
Oo, medyo.
Estudyanteng nagsusulat ng mga maiingay sa klase.
'Yong mga hindi nagbalik ng videotapes.
"Kung di mo maiingatan 'yong tapes,
baka wala pang isang buwan, mawawala na 'yong inabot ng isang taon ipunin."
May nagsabi sa akin niyan, kaya nagsimula akong maghabol ng mga tao.
Nakakatakot 'yong mukha ko,
"Bakit di mo isauli 'yong hiniram mong Godard film?"
'Yon ang ginawa ko!
"Ibalik mo ang video. Alam kong kinuha mo 'yon dalawang linggo na."
Kasuklam-suklam ka talaga.
Seryoso akong protektahan ang koleksiyon.
Ano'ng ibig mong sabihin sa kasuklam-suklam?
Ano 'yan?
DIRECTING DEPT. "SHOCK" UNANG TEXT ANALYSIS SEMINAR
Wow, naku.
Ito ay noong nanood kami ng mga pelikula at inanalyze sila.
"Scene analysis para sa iba't ibang sitwasyon.
I-apply ang analysis framework ayon sa genre, scriptwriter, at galaw."
Para namang magagawa namin 'to!
Wala kaming alam masyado, pero isinulat pa rin namin 'to.
Sinasabi nito, "Suriin ang pelikula ayon sa eksena."
Jog Shuttle VTR.
Safe! Labas!
-Safe! -Nakalabas na!
Tingnan natin sa Jog Shuttle.
Nakukunan ng Jog Shuttle bawat aksiyon.
-Inilabas ang jog dial. -Tama.
Sa panahon ngayon,
puwede na tayong gumamit ng iPhone apps o ibang mobile apps para mag-edit ng video
at magdagdag ng visual effects, kaya sobrang makaluma na 'yon.
Pero noong inilabas ang jog dial, natuwa tayo.
Tama, oo.
Puwede nating i-fast-forward at i-rewind ang mga pelikula at i-check kada frame.
Puwede nating tingnan kung paano 'yon inedit at paano ginawa ang double actions.
'Yong cinephiles bago ang henerasyon natin,
gaya nina Mr. Jung Sung-il, Director Kim Hong-joon,
pupunta pa sila sa Goethe-Institut or Institut Français para manood ng films.
-At di nila sila mare-rewind. -Tama.
Pero inanalyze natin ang mga pelikula gamit ang jog dial sa unang pagkakataon.
Naaalala ko 'to.
Nagdesisyon kaming gumawa ng unang text analysis seminar.
Teka, inanalyze ko ba ang Raging Bull? At Citizen Kane?
Napanood ko lahat ng mga pelikulang 'to. City Lights, The Sacrifice.
Malamang inanalyze ko sila. May mga materyal ka ba?
-Oo, meron kami noon. -Talaga?
Kaya namin na-publish 'to.
YELLOW DOOR, UNANG ISYU - SPRING 1993
Di ko ginawa 'to nang mag-isa.
Isinulat ng lahat ng departments ang pagsusuri at pinagsama-sama sila.
Kaunti lang 'to, pero nagawa namin.
Sa tingin ko 'yong unang isyu ang pinakamahalaga,
pero di namin 'to maipagpapatuloy.
Pare, ito…
Ang dami kong pinagdaanan para hanapin 'to.
-Saan mo nakuha 'to? -Kay Yoon-a.
-A, nakuha 'to ni Yoon-a. -Oo.
May analysis sa The Godfather ni Coppola rito.
Dinrawing ko 'to.
"Ang Godfather ay matatag na textbook film pagdating sa formating."
Isinulat ko lahat ng kalokohan na parang may alam ako.
Galing 'to sa seminar natin, di ba?
Oo.
Pinaghirapan ko ang isang 'to.
F. COPPOLA, 1972, USA, 175 MIN.
THE GODFATHER - FRANCIS FORD COPPOLA
Salamat.
'Yong suspense.
Ito 'yong nabanggit mo, Director Lee.
'Yong kontrol ng impormasyon.
Sa manonood lang available ang impormasyon sa pananaw na 'to.
-Gano'n nabubuo ang suspense. -Nagawa ang suspense.
PANANAW, SUSPENSE, KONTROL NG IMPORMASYON
Dapat ipinakita ko 'to kay Coppola noong nagkita kami,
pero sinabi ko lang 'to sa kanya.
May film festival na ginanap sa Lyon.
Taon-taon, sa main event ng festival,
nag-iimbita ng malalaking pangalan sa industry at nagbibigay-pugay sa kanila.
Sa taong 'yon, si Coppola ang main guest.
Bibigyan nila siya ng achievement award,
at sinabihan akong maging presenter.
Kaya umakyat ako sa stage at sinabi 'to.
"Noong estudyante ako sa unibersidad, pinag-aralan ko rin ang mga pelikula mo."
"Inanalyze ko ang eksenang 'to mula sa The Godfather."
Parang gano'n ang sinabi ko.
"Bakit nandoon ang camera? Bakit nagbago ang shot doon?"
Bakit kinailangang sundan 'to ng eksenang 'to?
Bakit doon tumitingin ang aktor ngayon?
Tinanong ko 'yan sa sarili ko
at iginuhit ang mga eksena sa The Godfather, isa-isa.
Kumakabog pa rin ang puso ko hanggang ngayon.
Iba ang naramdaman ko nang makita ko siya nang personal sa parehong entablado,
ikinukuwento ang mga 'yon sa kanya.
Nakakamangha at surreal 'yon.
Mula noon, hanggang ngayon, pinapanood ko ang mga pelikula sa unit ng cuts at shots.
Sa mga 'yon, hinahanap ko ang pinagmumulan ng liwanag,
ang mise-en-scéne, at lahat ng detalye habang pinapanood ko ang pelikula.
Nagustuhan ko 'yon noong una, pero kalaunan, di na 'yon gano'n kaganda.
Nagsimula akong mag-isip,
"Kailangan ko bang pag-aralan 'yong mga wika at suriin bawat eksena?
Hindi. Nakakabagot 'to." 'Yon ang nangyari sa akin.
Napagtanto kong ayokong i-analyze bawat pelikula.
'Yon ang kapangyarihan ng pelikula. Nabibihag ka no'n nang di mo namamalayan.
Natuwa akong manonood ng pelikula kasama sila dahil nakakatuwang malaman
na may mga kaibigan akong gusto ring manood ng mga pelikulang 'yon.
Yellow Door ang lugar kung saan kami nagtipon at nag-usap
at natutunan ang mga bagay na hindi namin alam dati.
Bigla ko lang naisip 'to.
Sa film, nagsisindi ng kandila ang aktor at tinatakpan 'yon habang naglalakad,
sinisiguradong di 'yon mamamatay.
NOSTALGHIA - ANDREI TARKOVSKY, 1983
Pelikula 'yon ni Tarkovsky
na di ko na papanoorin ngayon kasi nakakainip 'yon.
Hindi ko alam kung bakit ako nahumaling doon.
Habang pinanood ko 'yon, napagtanto kong art 'yon,
na kaya kong ialay ang buhay ko roon.
Tingin ko tumagal ang eksenang 'yon ng mahigit limang minuto.
"Ano ba? Ganito ba ang sinasabi nilang pelikula?"
Noon, 'yon ang naisip ko.
Gustong-gusto ni Joon Ho si Martin Scorsese.
Raging Bull ang original na pamagat no'n.
Pero kakaiba na inilabas 'yon ng video company bilang The Fist of Fury.
THE FIST OF FURY
Maraming problema sa Korean subtitles sa video na 'yon.
Pero kahit na gano'n, 'yong boxing sequence at lahat,
nakakamangha 'yon,
kaya naaalala ko na nababaliw kami habang pinanood 'yon.
Director Lee, marami ka ring sinabi tungkol sa editing at camerawork.
Kasisimula ko lang mag-aral ng pelikula noon.
Iniisip ko dati na 'yong komplikadong cuts at camerawork 'yong nagpaganda sa scenes.
Pero tulad ng alam mo, napakasimple lang ng eksenang 'yon.
-Nakikipag-sex ka sa asawa ko? -"Nakikipag-'beep' ka sa asawa ko?"
-Nakikipag-sex ka sa asawa ko? -Ano?
Nakikipag-sex ka sa asawa ko?
Simple, nakakakilabot at nakakatawa, at malulungkot ka pagkatapos ng eksena.
Bakit mo itatanong 'yan? Kapatid mo ako.
Tinatanong mo ako niyan?
Makikita mo 'yong mukha ni Joe Pesci at ilan pang shots.
At isang beses lang nagpa-pan ang camera.
Pag-akyat ni De Niro sa hagdan, nakakatakot 'yon.
Pagkatapos niyang maglakad, makikita natin 'yong matinding karahasan.
-Nakakatakot 'yon. -Naaalala ko 'yong sinabi mo.
-Nagsimula 'yong eksena sa sirang TV. -Oo.
Inaayos ni De Niro 'yong TV.
Sinabi mo na 'yong sirang TV ang nagse-set ng tono ng eksena,
at naaalala kong napagtanto ko 'yon.
-'Yan ang sinabi natin? -Hindi, well…
Oo nga!
Wala akong maalala, kahit 'yong nangyari kahapon.
THE MAN WHO PLANTED TREES FRÉDÉRIC BACK, 1987
May animated film na pinamagatang The Man Who Planted Trees.
Parang miserable ako.
Sabi ni Hoon-a sa akin,
"Jong-tae, kapag nahihirapan ka at malungkot ka,
dapat manood ka ng ganitong mga pelikula. Makakatulong 'to sa 'yo."
Ang ganda no'n.
Sa tingin ko, naging mapangahas ako sa mga salita ko.
Akala ko si Jong-tae ang nagsabing panoorin ko 'yon.
Naisip ko, "Ipinakilala niya sa akin 'yong magandang pelikulang 'yon."
Napakagandang pelikula talaga 'yon. Pinanood ko 'yon nang marami pang beses.
Best film 'yon para sa akin.
O, di ako umiiyak. Naluluha ang mga mata ko kasi matanda na sila!
Magkaiba kayong dalawa ng alaala.
Oo, parang Rashomon 'to.
-Nakikita ko ang yellow door. -'Yan ang pinto.
Oo, tama ka.
-May nagdidirek. -May ginagawa tayo.
Inuulit niya 'yong nakakainip niyang performance.
Mga 8 mm film 'to.
Nasa bahay ko ang mga 'to sa loob ng 30 taon sa wooden box.
Makikita mo lahat.
Hindi madaling makahanap ng cameras.
Oo.
Lalo na 'yong video cameras. Sobrang mahal ang films.
-Tama. -Manginginig 'yong mga kamay natin doon.
Nakakatakot gumamit ng 24 frames sa isang segundo.
Siguro mga 1992 'yon.
Kinailangan kong mag-ipon ng pera.
Nag-ipon siya ng pera mula sa pagtatrabaho sa study room.
Sa tingin ko binayaran siya ng 300,000 won kada buwan.
Tinanong niya ako kung makakakuha siya ng disenteng camera sa halagang 'yon.
At maraming electronics sa Sewoon Plaza at Cheonggyecheon.
Mahal na camera 'yon noon. Hitachi 8200 Super VHS.
Binili ko 'yon at dinala 'yon sa Yellow Door kinabukasan.
Hinawakan ko 'yon sa mga braso ko nang ganito sa seminar.
Malaki rin 'yon.
Bubuksan ko ang mga pahina habang hawak ang camera, tinatapik 'yon.
Kinakabahan, sasabihin ko ba?
'Yon ang unang gamit namin, kaya kinabahan kami roon.
Ginawa ko lahat ng part-time job sa 8200, gaya ng pagkuha ng wedding videos.
Makakakuha ako ng iba't ibang shooting gigs
at hoegap parties, doljanchi, kasalan, at iba pa.
-Nandito lahat. -Ito.
Nakakatuwa tayo rito. Ang ganda.
Magkatabi sina Byung-hoon at Seok-woo.
May tsismis na umalis si Byung-hoon dahil sa akin.
Naaawa si Seok-woo sa 'yo, Byung-hoon.
Bakit? Para saan?
Dahil talagang sinisigawan ka niya habang gumagawa ng short films.
Nagtatago riyan sa likod si Joon-hoo.
-Oo. -Ano'ng binabalak niya?
Hindi ko alam kung kailan ito kuha.
Hindi rin ako sigurado. Paano natin nakunan ang litratong 'to?
Baka biglaan lang?
Pero bihis na bihis tayong lahat.
Naku, Hoon-a!
-Oo, sa parehong araw 'yan. -Tama.
Yumuyuko ba ako kung kanino riyan?
-Sa tingin ko, seremonya 'yan. -Oo.
Nakikita ko ang head ng Hitachi 8200 riyan.
-Opening ceremony natin 'yan! -Oo nga!
-Nakalagay 'yon diyan. -Gano'n nga.
-Sa tingin ko nga. -Naaalala ko 'yang ulo ng baboy!
Oo.
Di natin mabili ang totoong ulo ng baboy, kaya dinrawing ko 'yan sa papel.
-Drawing ko 'yan. -Oo, dinrawing 'yan ni Joon Ho.
Isinulat ko ang pagkakasunod-sunod ng events diyan sa malaking papel.
-Talaga? -Sulat-kamay mo pala 'yan.
-'Yang sulat-kamay? -Oo.
Di ko sulat-kamay 'yan.
May nakikita akong Gorilla na nakasulat diyan.
-Two. Oo, Gorilla 2. -Oo.
Gorilla 2.
-Gorilla 2 'yan? -Oo.
-Looking for Paradise 'yan? -Oo, Looking for Paradise.
Gorilla 2, parang actual series 'yon. Nakakahiya.
Binuo ni Director Choi Jong-tae 'yong club kasama ang ilang passionate sa pelikula.
May end-of-year screening daw sila.
Choi Jong-tae, Woo Hyun, at Ahn Nae-sang.
Busy actors na ngayon sina Hyun at Nae-sang.
Trio silang tatlo.
Laging pumupunta sina So Hyun at Nae-sang sa Yellow Door.
Marami rin kaming mga inumin.
Oo.
Screening?
Akala ko magiging engrande at magarbo 'yon.
Pero ginanap 'yon sa maliit na kuwarto, maliit na opisina.
Naaalala kong panonoorin ko 'yon.
Medyo nakakainip 'yon. Mas nakakapagod. Naisip ko, "Oo, di ako gaanong umasa."
Kaya di ako gaanong interesado, at pagkatapos…
Nang magsimula ang pelikula ni Joon Ho, naisip ko,
"Ano 'to?" At talagang na-hook ako.
Gusto ko talagang mapanood ulit 'yon. Seryoso ako.
Ano'ng ginawa mo para sa animated film?
Gorilla ba 'yong sinasabi mo?
-Kinokontrol mo ba 'yong stuffed toys? -Salitan tayo.
O hinahawakan mo 'yong camera?
Hindi, kung sino 'yong napagod, siya ang in charge sa camera.
-Kung sino'ng mas masipag magpagalaw. -Ikaw 'yon, di ba?
At kinailangan nating umakyat sa hagdan at isabit din 'yon.
-Oo, ginawa mo 'yong mga delikado. -Ginawa ko 'yon.
-Isinabit 'yon sa mga tubo. -Oo.
Naisip ko na magiging masaya 'yon.
-Noong una? -Oo, noong una.
Sa loob ng dalawang araw,
nag-shoot tayo sa basement ng Daerim Apartment,
'yong lugar na may mga tubo sa Barking Dogs Never Bite.
Doon, inilipat natin ang gorilya paunti-unti para kunan ang pelikula.
Napakahirap no'n.
NAKIKITA KO ANG ASUL NA LANGIT… AT
LUNTIANG GUBAT AT LUMALANGHAP NG SARIWANG HANGIN…
Maraming komplikadong features ang Hitachi 8200.
Ginamit ko 'yon para mag-shoot at mag-edit ng pelikula.
At puwede rin akong maglagay ng subtitles,
hindi sa Korean, pero sa Ingles.
Wala akong choice kundi i-silent 'yon at magdagdag ng English subtitles sa baba.
Ang bida, si Gorilla, umaakyat siya sa bato at tumatae.
-Oo, may bato tayo noon. -Di ba?
Tumatae siya sa ibabaw ng bato.
Kay Direktor Bong 'yong boses na 'yon. 'Yong ungol habang tumatae.
Nagiging uod ang tae at sinusunggaban ang gorilya.
At pagkatapos…
Nakakahiyang marinig man lang 'to.
Sa isang banda, moster flick 'yon. May misteryosong nilalang na lumitaw roon.
Ginawa natin ang mga uod na 'yon gamit ang puting clay.
Naisip kong magiging nakakadiri 'yon pag gumamit tayo ng brown clay.
Sobrang nakakadiri.
Sinunggaban ng monster ang gorilya, at naglaban sila.
Tungkol sa gorilyang gustong pumunta sa lugar na walang monsters ang kuwento.
Isang gorilya na nakatira sa madilim, maruming basement
ang tumatakas para hanapin ang paraiso niya.
Kaya may childish na pamagat na Looking for Paradise.
May malagong puno sa gitna ng parang. Nagsimulang managinip ang gorilya
na pumipitas ng sariwang saging sa puno at kinakain niya 'yon.
Dapat umaakyat sa puno ang gorilya,
pero umaakyat sa mga gray na tubo sa kisame ng basement ang isang 'to,
nangangarap na makatakas.
Nang magsimulang kumilos ang gorilya at nagsikap makuha ang gusto niya,
Naisip ko, "Kakaiba 'to. Simpleng plot, simpleng kuwento 'to.
Pero kapag sinamahan 'to ng cinematic imagination,
makakagawa ng isang bagay na nakakabilib ang isang tao."
Siguro dahil hindi ako parte ng produksiyon.
Hindi ko alam kung gaano kahirap mag-shoot ng ganoong pelikula.
Di ko puwedeng sabihing, "Parang di 'yon gano'n kaganda."
Binigyan siya ng magandang review ng lahat ng miyembrong nag-aral ng pelikula,
kaya wala na akong masasabi.
Kaya sabi ko na lang, "O, magaling ang pagkakagawa."
'Yon lang ang critique na maibibigay ko sa pelikulang 'yon.
Dahil mayabang ako noon,
di ko masyadong inisip 'yong pelikula.
Stop-motion animation ang tawag doon, tama?
Tinatawag din 'yong "release shooting."
Sa tingin ko naisip ko lang, "Well, kung may function ang camera,
kayang i-shoot 'yon ng kahit sino."
Hiyang-hiya ako noong pinalabas ko 'yon sa year-end party.
Naaalala kong namumula ang mukha ko hanggang tainga.
Sa tingin ko, 'yon ang unang beses na gumawa ako ng bagay na may salaysay.
At may 15 hanggang 20 tao rin na naroon.
Kaya parang audience sila.
Year-end party lang 'yon, kaya parang sinasabi nila,
"Panoorin na natin 'yan. Tapusin mo 'yan at uminom ka na."
Pero sobrang kinabahan ako noon.
Naaalala kong namumula ako hanggang tainga.
Doon ako nagdesisyong itigil na ang animated films
at lumipat sa live-action.
Kinailangan kong pagalawin nang paunti-unti ang mga laruan,
kaya kalaunan, nagsimula akong magkaroon ng galit sa bida.
Iniisip ko, "Puwedeng gumalaw ka ng isang pulgada mag-isa?"
Kaya lumipat ako sa live-action kung saan kusang gumagalaw ang mga aktor.
-Oo. -Kaya gano'n.
Pero kung iisipin mo 'yon ngayon, di mo ba naiisip na parang baliw tayo?
'Yong katotohanang gising tayo buong gabi para i-shoot 'yon.
-Nag-set up tayo ng alas-otso. -Malamig o mainit noon ang panahon?
Di ko maalala 'yon. Sa sobrang tutok ko, nakalimutan ko na 'yon.
-Hindi, malamig yata noon. -Malamig noon.
Naka-coat yata tayo noon.
-Noon, 'yong mama mo … -Oo, bumaba ng hagdan 'yong mama ko.
Bumaba siya gabing-gabi at tumingin sa atin na naaawa.
-Tinanong niya tayo kung tapos na tayo. -Oo.
Noong panahong 'yon, nakalabas na ako sa army.
Oo, tama.
Nasa basement ang matandang anak niya
na may kasamang stuffed gorilla sa gitna ng gabi.
-Tama. -Baka sobrang ikinagalit niya 'yon.
Siguradong sobrang dismayado siya.
Naniniwala akong 'yong mahahalagang bahagi ng pelikula ni Direktor Bong
ay naipakita na sa Gorilla.
Karamihan sa mga pelikula niya ay may mga eksena sa basement.
O, puwede kang pumunta sa basement at doon dumumi.
Masyadong malayo rito ang banyo ng maintenance office.
Ito ang kuwento noong itinayo ang apartment na 'to.
Noong 1988, nang umuusbong ang pagtatayo ng apartment…
Mula nang nakalabas ka sa army at pumunta sa pabrika sa bayang 'to…
…nagkaroon ng sunod-sunod na mga insidente.
Hindi ito pamemeke o krimen para sa akin.
Papasok ako sa unibersidad na 'to sa isang taon.
O, naplano mo na lahat!
-"Maaabot niya 'yon." -Oo.
Alam ko 'yon, pero di ko inisip na gano'n kasikat sa kanya.
Sabi niya… Ibig kong sabihin, siya…
Magaling siya sa numbers. Di siya nagsasayang ng pera sa anuman.
Pinondohan niya ang unang short film ni Director Bong,
ang White Man.
Akala ko binigyan mo siya ng tatlong milyong won.
-Hindi. -Magkano ang ibinigay mo?
-Hindi, di ko maalala. -Gano'n ba?
Isang portion.
'Yon ang alam ko, pero nirecord niya 'yong mismong halaga.
-500,000 won. Oo. -Sigurado ba siya?
Sabi mo sa akin tatlong milyong won.
-Talaga? -Nagsinungaling ka.
Nandoon si Hyun sa year-end party, at nanood siya ng animated film ko.
Salamat doon, noong nagsu-shoot ako ng White Man,
nag-partial investment siya.
Binigyan niya ako ng pera noong kinunan ko ang short film.
PRODUCTION FUNDING: WOO HYUN-HUI
Woo Hyun-hui? Di pala alam ni Joon Ho ang pangalan ko.
Iniisip niya… Dapat alam na niya ang pangalan mo.
Medyo nakakailang 'to,
pero 'yon ang unang beses na tumulong ako sa isang tao
at pinagsisihan ko 'yon.
Di ko pinagsisihan 'yon noon.
Pero pagkatapos ng ilang taon…
…nag-shoot siya ng Memories of Murder.
Nang lumabas ako pagkatapos mapanood ang pelikula,
bumigat 'yong puso ko at natigilan ako.
Nabalot ako sa malalim na emosyon.
Sabi ko sa sarili ko,
"Dapat binayaran ko lahat.
'Yong buong produksiyon."
"Bakit naging kuripot ako at kaunti lang ang binayaran ko?"
'Yon talaga ang naisip ko.
Sa pinakadulo ng pelikula, may isang puno.
Pinamagatang Looking for Paradise 'yong pelikula.
Ngayong iniisip ko 'yon,
sa tingin ko, may gustong hanapin ang lahat.
Gano'n ang naiisip ko.
Sa dulo, naabot ng gorilya 'yong puno at tumayo siya sa harap no'n.
Nakatingin kami sa gorilya mula sa likod, pero habang nagzu-zoom out ang camera…
lumalabas na 'yong puno ng saging ay nasa loob ng telebisyon.
Naiyak yata ako sa dulo.
Napakagaling ng pagkakabuo roon na makaka-relate ka sa gorilya.
Noon, tumatambay pa rin ako sa school.
Wala akong trabaho, walang kinikita.
Hindi ko alam kung ano mismo ang gusto kong gawin,
o kung ano ang dapat kong gawin.
Pero sigurado ako sa ayokong puntahan.
Kaya sa isang banda,
parang ako 'yong gorilya.
Oo, gano'n ako.
Kung iisipin mo 'yong video culture,
magdadala ng magandang rebolusyon 'yong bagong sinehan na magbubukas bukas.
Bumisita muna talaga ako.
Sumiklab lahat noong bandang 1995 sa ika-100 taon ng cinema.
Bubuksan bukas ang pinakaunang art film theater sa Korea.
Matapos ang Russia, 'yong Nostalghia ni Tarkovsky yata ang pumatok sa Korea.
At nasa 60,000 tao ang nanonood ng The Sacrifice.
Pumupunta at nanonood lahat ng mga gano'ng pelikula at…
at sasakit ang ulo nila.
Hindi mabilang na magasin tulad ng Cine 21 at Kino ang naglimbag ng unang isyu nila.
Binasa nila sa mga magasin ang articles ni Mr. Jung Sung-il. Puro galit 'yon.
Ipinakita ng statistics na ang kinita ng Jurassic Park sa nakalipas na mga taon…
…ay higit sa kabuuang taunang exports ng lahat ng Korean automobiles…
Sa tingin ko,
habang papunta tayo sa mid hanggang late '90s, umusbong ang film industry.
Biglang sumikat ang ilang tao.
Biglang naging chief editor ng magasin 'yong ilan.
Sumali sa film industry ang conglomerates…
Naging motivated din kami habang pinapanood na nangyayari ang lahat.
Noong '70s at '80s,
nagsasama-sama 'yong mga kabataan ng henerasyon ko na mahilig sa films…
…at nagrereklamo sa industriya.
"Bakit walang film festival ang Korea? Bakit walang film school sa Korea?…
…Bakit di sinusuportahan ng Korea ang paggawa ng short film?"
"Sigurado akong may paraiso para sa pelikula sa labas ng bansang 'to.
Sana makapunta ako roon balang araw."
Ang unang international film festival sa Korea…
…Pusan International Film Festival
ay maayos na nagsimula para sa siyam na araw na run nito.
Isang araw,
naging abala ako sa pagsusulat ng thesis para sa grad school.
Nagsulat ako ng thesis tungkol sa pelikula.
At nakita ko si Joon Ho sa Gangnam Station.
"Ano'ng ginagawa mo sa Gangnam?"
Kakaiba na makita siya roon kasi lagi kaming nagkikita sa Hongdae.
Sinabi niya sa akin na sinusubukan niyang makapasok sa film academy, at…
Kailangan niyang mag-English test para makapasok,
kaya papunta siya sa English academy.
'Yon ang ginagawa niya noon, nag-aaral ng Ingles.
Kaya nagulat ako noon. Bata pa rin ako, kaya naisip ko,
"O, tingin talaga ni Joon Ho, pelikula ang realidad niya.
Para sa akin, simbolo lang ng romansa ang mga pelikula.
Pero para sa kanya, career path 'yon."
Napagtanto ko lang 'to noong inaalala ko 'yong nakaraan.
'Yong panonood at pagtatalakay sa pelikula sa Yellow Door Film Institute,
naisip ko na sapat na 'yon.
Hindi ko alam ang gusto ng mga miyembro.
Ang pinakamalaking bagay na na-miss ko, gusto nilang gumawa ng mga pelikula.
Gusto nilang mag-shoot ng mga pelikula.
Nagkaroon ng komprontasyon ng mga opinyon sa pagitan ng mga miyembro.
May mga pagkakaiba sa curriculum at sa direksiyon
na gustong gawin ng mga miyembro.
Dahil sa mga pagkakaibang 'yon, dumating ang sandali
na hindi na kami komportable sa isa't isa.
Anuman 'yon,
nakakalungkot panoorin ang isang bagay na pinaglipasan na ng panahon.
Kahit walang buhay ang Yellow Door,
namatay 'yon gaya ng lahat ng nabubuhay.
At pinanood ko ang prosesong 'yon.
Iba't iba ang gusto at panlasa ng lahat.
Puwedeng iisang grupo kami,
pero sa tingin ko, totoo rin na iba't iba ang pangarap namin.
Talagang may bagay na di makakapagbuklod sa amin.
JEAN-LUC GODARD, 1960, FRANCE
Kaya nagdesisyon kaming isara ang institute.
Pero pagkatapos noon,
medyo nalungkot ako.
Magkakasama kaming nangarap nang husto at marami rin kaming naabot.
Gano'n kami noon,
pero napakabilis lang para maghiwa-hiwalay kami.
At nang bumagsak 'yon,
bigla na lang 'yon nawala na parang alon.
At nagkaroon ng isang trip.
Nagdesisyon kaming bumiyahe.
Kaya pumunta kami sa kung saan sa Gangwon-do sa may East Sea.
Nagtipon 'yong mga gustong sumama sa Cheongnyangni Station.
Napakaganda ng trip na 'yon.
Naaalala ko pa rin 'yon na parang kahapon lang.
Nang nadaanan namin ang Jeongdongjin at malapit nang sumikat ang araw,
nagsimulang tumugtog 'yong tren ng Moonlight Sonata.
Ang ganda noon.
Sinasabi ng announcement na malapit na sa huling hintuan.
Habang tumutugtog ang Moonlight Sonata,
dumausdos ang tren sa tabing-dagat.
Tingin ko 'yong oras namin sa Yellow Door,
parang act 'yon sa isang play.
Sa anumang paraan, kailangang matapos ang act
para magpatuloy ang dula sa ikalawa, ikatlo, at ikaapat na acts.
Sa pagsuong namin sa buhay sa susunod na 30 taon,
nagpatuloy kami sa sumunod na acts
sa pag-aaral kung ano ang kulang sa unang act
at paggamit ng natutunan namin sa mga bagong paraan.
Sa tingin ko, gano'n kami nagpatuloy.
Gano'n din para sa buhay ko.
Alam mo 'yong gano'ng pakiramdam?
Nakakilala ka ng taong nagpasaya sa 'yo. Naging maayos lahat.
Magkahawak-kamay kayong naglakad, pero di 'yon magtatagal.
Kailangan mong bumitaw sa isang punto, pero pag bumitaw ka, nakakailang 'yon.
Sa tingin ko, gano'n 'yong naramdaman ko.
Ako, sa tingin ko,
mas mabuti na 'yong mga inosenteng taong 'yon,
nagsama-sama at naghiwalay sa isang punto.
Kung nanatili kami para sa pinansiyal na layunin o malinaw na layunin,
tingin ko, nakagawa kami ng bagong formats para lumikha ng bagong bagay.
Tumigil ako sa panonood ng pelikula pagkatapos noon.
Ibang-iba 'yong mga pelikulang pinanood ko
sa Yellow Door kumpara sa mga pelikulang pinanood ko sa labas.
Tinanong ko pa ang sarili ko kung nagustuhan ko 'yong mga pelikula.
Kakaiba na 'yong films na napanood ko sa Yellow Door,
parang higit pa 'yong kahulugan nila sa kung ano ang nakikita.
Noong bumalik ako sa realidad at bumili ng tiket para sa sinehan,
di na gano'n 'yong nararamdaman ko sa kanila.
Kaya noong panahong 'yon, nalungkot ako sa paghihiwalay.
At sa mahabang panahon pagkatapos no'n, di ko mapigilang ma-miss 'yong nakaraan,
pero ngayon, naging magandang alaala ko 'yon.
Nang maging 40 at 50 ako,
nawalan ako ng pag-asa.
Oo.
Dahil nawala nang gano'n na lang 'yong mga sandaling 'yon.
Naging landas ko 'yong pelikula sa mahabang panahon.
Sa mahabang panahon mula noon hanggang ngayon.
Makabuluhan pa rin sa tingin ko 'yong paghahanap ng landas.
Kahit humantong 'yon sa saging sa loob ng TV.
'Yong act ng pagsilip sa loob ay puwedeng proseso ng realization.
Pero 'yong mga di pa nagsimula ng paglalakbay nila ay nasa basement,
naniniwalang may mga saging sa itaas.
Kaya sa isang banda, may mga sandali
na parang nakikita ko ang puno na nasa screen.
Di ko alam kung ilang oras pa ang natitira sa akin,
pero pakiramdam ko, puwede akong pumunta sa punong 'yon ngayon at hawakan 'yon.
Tingin ko magagawa ko na 'yon ngayon.
Nakakahiya mang sabihin 'to, pero nang magsimula akong magpinta,
nakikita ko ang sarili kong nagpipinta ng bagay na malapit
sa huling eksena ng Looking for Paradise nang hindi ko namamalayan 'yon.
Imahe 'yon ng batang babae na may hinahanap na bagay.
Di ko iniisip ang Yellow Door nang ipininta ko 'yon.
Pero pag iniisip ko 'yon ngayon,
siguro naipinta ko 'yong kagustuhan kong maghanap ng bagong bagay.
'Yong katotohanang 30 taon ang nakalipas, nagkaroon kami ng minsanang karanasan,
at sa maikling sandaling 'yon…
…magkakasama lang kaming nagsaya na di inaalala ang hinaharap.
Parang piraso 'yon ng puzzle.
Lahat ng ibinahagi ko hanggang ngayon,
mga kuwento 'yon 30 taon ang nakaraan.
Pero kung iisiping 30 taon na ang lumipas,
hindi ako makapaniwala roon.
Nagliyab kami na parang apoy noong 1992 at 1993.
Oo, pero sigurado akong may iba't ibang alaala kami noong panahong 'yon.
May ilang mabilis lang doon. May ilang nagtagal doon.
At nandoon si Jong-tae na nasa mata ng bagyo.
Sigurado akong iba 'yong alaala para sa aming lahat.
Kapag inaalala ko 'yon,
sa tingin ko
di ko mapapantayan 'yong pagkahumaling ko noon sa pelikula.
'Yon ang mga panahong naging simula ko,
at mga panahong gusto kong maalala.
At kahit nakaalis na ako,
'yong lugar na 'yon ang nagpakita sa akin ng landas na tatahakin ko pagkatapos.
'Yon ang naging simula ko.
Yellow Door.
Sa tingin mo magiging maayos kung gagawin natin ulit 'yon ngayon?
HONGIK UNIVERSITY STATION
YELLOW DOOR, UNANG ISYU NG SPRING, 1993
"Tungkol sa Yellow Door Film Institute.
Ang Yellow Door Film Institute ay grupo ng mga nagtipon para mag-aral ng pelikula.
Sa tingin namin, di magagawa nang mag-isa ang pag-aaral ng pelikula…"
"Habang nagbabahagi kami ng impormasyon at materyales, nagsimula kaming lumago.
Ngayon, mahigit 30 na kami."
"Bagamat malayo pa ang lalakbayin namin, film institute ang itinawag namin sa amin.
Ayon sa cinematic path na pinili namin,
nahahati kami sa critique, director, at screenwriting departments."
"Ang mga department na 'to ay may kanya-kanyang aktibidad.
Maraming klase ng tao sa mga miyembro ng film institute,
mula sa mga bago sa film studies, hanggang graduate students,
pati na rin ang iba pang graduate at doctorate students ng humanities."
"Pero may pagkakapareho kami.
Gusto naming bumukas ang landas namin sa buhay sa pamamagitan ng pelikula."
"Nagbibigay ang institusyon ng programs para matugunan ang pangangailangan
ng iba't ibang mga miyembro ng iba't ibang antas.
Naniniwala kaming magandang lugar ito sa mga gustong magsimula ng pag-aaral
gamit ang teorya."
"Siyempre, bawat department ay nagbibigay rin
ng training program para sa creative projects."
"Ang Yellow Door Film Institute
ay naghihintay sa mga bata, mga masigasig at magaling na film students.
Kumatok sa dilaw na pinto ng institusyon at buksan ang mabigat na pinto
na magdadala sa 'yo sa buhay kasama ng pelikula at Korean film industry."
Wow.
Ang engrande no'n.
Ang engrande!
Maganda ang pagkakasulat nito.
Wow, ang galing nito.
NAGPAPATAKBO NG INTERIOR DESIGN BUSINESS SI KIM DAE-YUP
PALIHIM NA NAGSUSULAT, GUMUGUHIT, AT KUMUKUHA NG LITRATO SI KIM MIN-HYANG
MAHILIG SI KIM SEOK-WOO SA MGA BUNDOK AT CANOEING, AT MAY ENVIRONMENTAL BUSINESS
NAGTUTURO NG FILM AT STORYTELLING SA UNIBERSIDAD SI KIM YOON-A
NAGTATRABAHO BILANG FILMMAKER SI KIM HYUNG-OAK
NAGTUTURO NG PSYCHOLOGY SA UNIBERSIDAD SI BAN SE-BUM
AT KUMUKUHA NG MGA LITRATO SA KANYANG BAKANTENG ORAS
KATATAPOS LANG MAG-SHOOT NI BONG JOON HO NG IKAWALO NIYANG FEATURE FILM
NAGPAPATAKBO NG CHESS-TEACHING BUSINESS SI LEE DONG-HOON
NAGPAPATAKBO NG MEDICAL APPLIANCES BUSINESS SI LEE BYUNG-HOON SA AMERIKA
NAGTATRABAHONG SPEECH THERAPIST SI LIM HOON-A PARA SA BATA'T ADOLESCENTS
NAGTUTURO NG MATH SA MGA ESTUDYANTE SI CHANG EUN-SIM
NAGLABAS NG FEATURE FILMS SI CHOI JONG-TAE AT NAGSUSULAT NG IKAAPAT NIYANG NOBELA
KIM HYE-JA, KIM HONG-JOON AHN NAE-SANG, WOO HYUN, JU SUNG-CHUL
Tagapagsalin ng Subtitle: Lea Torre