Anong gagawin natin?
-Natin? -Oo.
Kung makukunan mo 'to.
Close-up o hanggang dito.
-Ano? -Nakarekord na?
Hindi, naka-wide ako ngayon.
Hindi, magta-tight ako at magka-cutaway.
Oo, tight dapat 'to. Kunan mo na rin 'yong insert.
-Sabihin mo 'pag nakarekord na. -Simula ulit tayo.
Una, di gumagalaw. Sabihin mo, "Ah, kalokohan 'to."
-Sige. -Tapos gagalw nang kaunti.
"Sandali."
"Baka di naman pala kalokohan 'yong ahas."
-Pa, puwede kong ikutin? -Sige.
Ito yata ang una nating co-production dito.
Ayos.
Ayos!
Kailangan ka nito.
…saan ang susunod?
-Pagtapos nito? -Oo.
Wala pa nga tayo sa kalahati.
Nagsasaya lang tayo at nagsisimula.
Ingat diyan.
-Diyos ko. -Tulungan mo, Rogers.
-Ako na. -Ingatan natin ang bida.
Interesado ako kung sino ang tatay ko rito
dahil walang nakakaalam ng mangyayari.
Di natin alam kung hanggang kailan tayo.
Para sa akin, lagi lang siyang nariyan.
Sa mahabang panahon, anak lang ako ni Bob Downey.
Puwedeng sumabog ang tagumpay kung di siya maingat,
at talentadong underground filmmaker si Robert Downey.
Para po ba kayong nakompromiso't narito kayo sa TV show?
Hindi, dahil kapag di ito bumenta,
hindi na ako uulit.
Alam ko na noong magsimula ako rito, na mas masaya ito
kaysa magtrabaho.
Di ba dapat nag-aaral ka?
Gago ka.
At gago ang establisyimento.
At gago kayong
sinusubukan akong gawing bahagi ng establisyimento.
Lumaki ako sa pamilyang ito
kung saan normal ang underground films.
Natural ang walang interaksyon sa kahit anong mainstream.
Sa anong pelikula ka unang lumabas? Gawa ng tatay mo?
-Oo. -At anong nangyari sa 'yo?
Naging highest-paid movie actor sa mundo.
-Iyon ang ginawa niya. -Pa, kunin mo ang hati mo.
Picture namin ni Robert noon.
Sabi ng potograpo,
"Magbuhay kaya kayo ng mga chainsaw?"
Sabi ni Robert, "Manahimik ka nga."
Masaya naman tayo sa pamagat na Sr., hindi ba?
Gusto ko, pero may mas igaganda pa.
-Si Sr.? -Nasa likod-bahay.
Labas tayo roon. Tara.
Matutunghayan ninyo
ang anak ng anak ni Sr.
'Wag mong tapunan ng water balloons ang crew ko.
Gusto kong anak niya iyon, at heto ang isa pa.
Ayos na shot.
Mahusay. Gumagalaw.
Walang nakaupo.
Uy, nakapanood ka na ng pelikula ni Lolo?
Hindi pa, bakit?
Dahil magaganda iyon. Gusto mong mapanood?
-Siguro. -Siguro lang.
Kung magtatapon ka niyan, sa akin na.
Ayos iyan.
Avri, kaway ka. Iyan lang ang kailangan namin.
Diyos ko.
Basain mo ang buhok mo.
Diyos ko.
'Wag mo na akong babatuhin.
'Wag mong babasain ang kamera.
Tama na. Sr.?
Walang boundaries ang apo mo.
Parang ako noon kay Papa.
"Huwag mong babasain ang kamera."
-Nakunan n'yo? -Nakunan namin.
Wala pa tayong magamit, maliban sa ginawa ni Exton.
-Ayos lang kung magpalit ako? -Oo.
Salamat.
May ipapakita lang kami bago kami kumilos.
-Sa akin lang? -Hindi, sa inyo ni Rosemary.
Heto siya.
Iniisip ni Robert na magdokyu tungkol sa ama niya
at sa kuwento nila at ng buhay nila.
Maraming nakakakilala kay Robert Downey Jr.,
pero hindi kilala si Sr.
Gusto niya lang na itama iyon.
Gusto lang naming gumawa ng bagay na sana ay maging interesante
at di karaniwan,
at may kaunting atake sa kabaliwan
ng pagsubok unawain ang tatay mo.
Naiintindihan mo na siya ngayon?
Parang marami akong matututunan pagtapos natin dito.
Babalik ka, kung saan tayo siguro magsisimula,
kina Robert at Rosemary sa sofa, at doon tayo magsisimula.
Ganoon din ang gagawin, pero doon na.
-"Gaano katagal ka nang kasal?" -Ako iyon?
-Oo. -Oo.
Gaano katagal na kayong kasal?
1,500 taon.
Parang dapat magpalit tayo.
Dapat. Sa gitna siya.
Ayos.
Gaano katagal na kayong kasal?
-1,500 taon. -Naku po.
-Mas okey na ba? -Tumingala siya sa gitna.
Tama ka. Ulitin natin. Take three, panimula.
Mas gusto niyang gumawa ng film tungkol sa ibang bagay
kaysa gumawa ng dokyu tungkol sa kanya.
May sariling bersyon ang middle ground.
Gaano katagal na kayong kasal?
1,500 taon na ngayong Hulyo.
-Diyos ko. -Alam ko.
-Wow, maligayang anibersaryo. -Salamat.
-Ayos lang sa akin. -Sige.
Iyon pala ang istilo niya ng pagdidirek.
Bale, ang sinabi ko sa kanya, "Papa,
ang lehitimong dokyung ginagawa namin tungkol sa 'yo
ang magbabayad sa art film na ginagawa mo."
At mukhang payag siya roon.
Nakunan mo? Ayos. Isang araw na iyan.
Nakakatawa.
Iniisip kong ilagay ang mga visual na gusto mo.
Di mo alam. Baka mapunta ka sa hindi mo inaasahan.
Sino 'yong nagsabing, "Katumbas ng isang litrato ang 1,000 salita?"
Isang magandang litrato iyon.
Isa si Sr. sa mga makikilala mong mahusay sa pagka-caption ng mga litrato
o mga eksena sa lansangan.
Sa mas tipikal, makaluma, panglalaki, at machong paraan, madalas iyong,
"Tingnang mo 'tong tangang 'to."
Itong grupong 'to.
Ano'ng nangyayari doon?
AA meeting.
"Inom tayo. Walang makakaalam."
Tingnan mo ang nasa bintana.
Dapat may tao sa kabila,
nagkakasal para sa taong nasa labas.
Siguro.
Nasa sulok siya. Dati itong apartment building. Ito na iyon.
Di ko alam ang iniisip mo,
magsimula ka roon,
'pag narinig mo na, lapit ka rito.
Sige.
Tatlong lofts dati ang 116 University,
at nasas ikalawa sa tuktok kami.
Wala nang natira.
Pakiramdam mo ba noon, ang tanda mo na? May anak ka na, ganoon.
Hindi.
Iyon nga yata ang problema.
Di ko alam ang inisip ni Robert, pero iba iyon.
Nagpepelikula ka ba rito noon?
Oo naman.
"Downey film short"?
Di ko alam 'to.
Puwede kong itapon lahat 'to.
Iniisip ko, titingnan ko na lang ang mga gawa ko
at pipili ng mga eksenang tingin ko'y babagay sa ginagawa n'yo.
Iyon ang pinakamahalaga.
Interesante ito.
Magsimula tayo rito.
'Ayun.
-Mahal kita, Walter. -Mamaya na lang ulit.
Ikaw ang pinakamamahal ko sa mundong ito.
Mahal din kita, Mama.
Ayos iyon.
-Ikaw ang nagsulat niyan? -Oo.
Dito kami nagsimula.
-Ang career mo? -Lahat-lahat.
CHAFED ELBOWS (1966) UNANG PELIKULA NI SR.
Alam mo, Walter,
kaya mong makuha kahit anong gustuhin mo sa buhay na 'to.
Siguro ang nais ko lang talaga
ay ikaw.
Tungkol ang Chafed Elbows sa isang wirdong
nanlilimos at pinakasalan ang ina.
Oda ito kay Oedipus.
Ang nanay ko, di niya nagustuhan ang Chafed Elbows.
Diyos ko.
Sabi ko, "Pelikula lang ito." Aniya, "Wala akong paki."
"Ang kapal mo."
Masaya kami noon, inaaral kung paano magpokus sa kamera.
Wala sa amin ang nag-isip na may manonood sa ginagawa namin.
Pumapatol ako sa bata pero mula rin naman siya sa akin.
Tapos, bigla akong nagkaroon ng rebyu sa New York Times.
Kinaumagahan, may pila sa kanto
para sa pelikulang ito na naka-16 milimetro.
Anong inspirasyon mo rito?
Natatangi iyon. Kakaiba.
Saan ka pa makakagawa ng bagay na gaya ng pelikula,
at di ka pa nakagagawa n'on?
Sandali. Dinig mo iyon?
Bagay naman.
-'Yong sirena? -Oo.
Okey. Sinubukan ba ng mga taong bigyang-kahulugan ang mga gawa mo?
Diyos ko. Sana hindi.
Ayos lang ba kung samahan ko kayo?
-Halika, baby. -Talaga?
Maghuhubad lang ako.
Tabi, bata. Papasukin mo ako, okey?
Di namin alam ang ginagawa namin, pero gumaganda ang mga iyon,
o nagiging mas wirdo.
Pagkatapos ng Chafed Elbows,
panay lang ang sulat nina Sr. at Elsie, ang nanay ko.
Tingin ko, masining na araw ito.
Labas-masok ang mga tao sa bahay
para sa dailies at writing sessions.
Ang oras na kasama siya ay talagang nag-uumapaw
sa kabaliwan.
May nervous breakdown ako.
Ituloy mo sa ibang lugar. Abala kami rito.
Dahil sa napakakaiba niyang sense of humor,
walang ibang kagaya niya,
nag-iisa ang artist na gaya niya.
Medyo may nihilismo sa gawa niya.
May kalayaan ang kuwento.
Di mo alam kung saan pupunta iyon.
Di mo alam kung may kuwento.
Para bang bawat sandali, hinayaan lang na mangyari nang kusa
hanggang matawa ka na lang.
Inurong nila ang kuna ko
sa lugar na malapit sa kung saan sila nanonood ng dailies,
kaya nasanay akong makatulog sa tunog ng mga clapboard.
Para akong pinoprograma.
Si Robert ito, nasa kuna.
-Ikaw ang naglagay sa kanya riyan? -Ako siguro.
At natatandaan ko ang ingay ng sining na iyon.
Sandamakmak na yosi, marijuana at alak, pero
mas maraming tawa.
'Pag di mo ako binigyan ng 12 H-bombs, uubusin ko ang ginto mo.
Tama. Labindalawang H-bomb, o uubusin ko ang ginto mo.
Isa sa mga gusto ko sa kanya, bilang filmmaker at direktor,
hinayaan niya lang ako.
Magdadagdag ako ng mga salita o gesture, tapos ang sasabihin niya,
"Gusto ko iyon, kahit di ko alam."
Ewan ko kung paano siya nagka-cast.
Di ko maisip kasi hindi sila mukhang mga aktor.
Parang pumunta lang siya sa Bowery
at pumili ng mga nakainom doon,
pero nakatutuwa sila.
Mga nakatutuwang taong hindi mukhang aktor.
Anong nangyayari?
Kailangan mo ring magtakda ng linya.
Kung meron mang nagpapabago-bago talaga roon,
iyon ay 'yong "Mayaman na tayo" o "Wala na tayong pera!"
Kailan man, di naging sakto lang.
Ibig kong sabihin sa "mayaman," 500 dolyar.
Handa na kaming rumolyo rito.
May ginawa akong halos puro stills
dahil mahal ang film.
Di ka makadidirek ng wala.
Dahil sa akin, may trabaho ka di gaya ng iba sa underground cinema.
Mura ang gawa ko sa mga nauna.
Nagtatrabaho kung saan para matapos lang.
Realistiko ang mga tao noon kaya ang taong ito na puno ng karisma
na may naiibang ideya at kuryosidad
ay nakagawa ng bagong standard sa pagpepelikula.
Mukhang napreserba niya ang kuryosidad na iyon
sa kanyang pagtanda.
NAGPAPATULOY SI SR. SA PAGKUHA PARA SA KANYANG PROYEKTO
'Ayun.
Kita n'yo?
Nakakapayapang makakita ng ganito sa siyudad, ano?
Kung ipapakilala mo ang eksenang ito,
iniiisip ko kung magpa-pan
mula sa building pababa rito
o magpa-pan pataas mula rito.
Ewan. Pareho kaya?
Interesanteng larawan iyan. Wow. Parang Western.
Tingnan n'yo. Siyam sila.
Paano sila nakalabas lahat sa iisang pato?
Tingnan n'yo ang ina, naglilibot-libot.
-'Yong mga patong kinunan mo? -Oo.
Malalaki na sila. Sobra.
Tingnan natin mamaya.
Malalaki na sila.
Sana kasingsaya ko kayo sa footage na 'to.
Parang kailangan n'yo ng iba pa bukod sa pelikula, para balanse.
-Di lang ito tungkol sa pelikula? -Tama.
-Sino ang taong ito? -Mismo.
Sino ang taong ito?
Hindi ko alam.
'Ayun sila.
Diyos ko.
Ngayon lang ako nakakita ng maliit at malaking ganito
sa buong buhay nito.
-Nahihilo ako. -Lintik.
-Kaya mo bang umupo sa bench? -Oo.
Sige.
-Diyos ko. -Muntikan na iyon.
Naku po.
Paano natin siya maiaakyat?
-Hindi, ayos lang ako. -Makakalakad ka?
Basta nasa malapit lang kayo, ayos lang ako.
Mukhang kailangan kong harapin ang ideya ng problema ko,
at kalimutan ang panginginig ko minsan.
Nakikita n'yo 'to.
At si Rosemary, kapag nangyayari iyon sa kainan,
natutulala siya… Ako, ang ginagawa ko…
at kumakalma na ako.
Ano iyan?
Ang Parkinson's.
Naisip ko lang, alam mo na…
Iba ang paraan ng pagkain ko ngayon, kundi magkakalat lang ako.
Kaya…
harapin na natin.
Magandang umaga.
Hi.
Kumusta?
Minsan, iniisip ko.
Ikuwento mo lahat. Kumusta ka?
Ayos lang.
Mahirap ba?
Mapanghamon ba? Wirdo? Nakakatakot?
Sa ibang araw, kahit alin sa mga binanggit mo.
Tingin ko, dapat makasali sa film iyon.
-Gusto kong may ganito kang proyekto. -Ako rin.
Ewan ko kung bakit.
Masining at nakagiginhawa ito para sa akin.
Oo nga.
Nakaka-excite dahil wala itong katulad.
PAPUNTA SI SR. SA LOKASYON PARA SA PROYEKTO
Okey.
Kapag may Parkinson's ka, may nawawala sa 'yo araw-araw.
Pero nakapokus talaga siya sa film na ito.
Halatang nasisiyahan at nasasabik siya rito.
Nasa kaliwa iyon kung dito sa kalyeng ito.
Ito na yata iyon.
Puwede.
Bob, nasaan tayo?
Great Jones Alley.
Hindi si Grace Jones.
Nagbayad kami ng $50 sa isang palaboy
para humiga sa tumpok ng depresyon.
Ginawa na namin ang eksena.
Sabi niya nang matapos kami, "Ulitin natin iyon."
Nakakatuwa. Natatandaan ko iyon.
Ano 'yong eksena?
Eksena iyon kung saan gumagawa siya ng patalastas para sa…
Ang totoo, maganda siya, walang may paki kung ano iyon.
Di mo makakain ang air conditioner.
Noong gumawa ako ng film tungkol sa isang ad agency.
Iyon ang pinakamabilis kong nasulat.
Tuwang-tuwa ako roon.
Kung gagamit tayo ng creative foreplay,
bago pa tayo makapasok,
tayo ay mababa…
Bypass?
Anong hitsura?
Anong katunog?
Ilang syllables, Mario?
Tungkol sa white ad agency
kung saan inatake sa puso at namatay ang head.
Kinuha ng board executives niya ang mga singsing at relo niya,
at bumoto sila ng bagong chairman.
Ang patakaran, di mo iboboto ang sarili mo,
kaya binoto nila 'yong Itim sa ad agency,
akala walang boboto sa kanya, at nahalal siya.
-Swope. -Ito ang gugustuhin ng tatay ko.
Tuwang-tuwa siya sa 'yo.
Mangmang ang tatay mo.
Pumunta siya sa dulo ng mesa at aniya, "Kaunti lang ang babaguhin ko."
Hindi ko yayanigin ang bangka.
Nakakabagot iyon.
Ang gagawin ko, palulubugin iyon.
Cut sa likod niya, at may 40 Itim nang nakaupo,
at simula na.
Nakakatawa raw ang pelikula. Sabi nila.
-Sa tingin ko rin. -Sana di lang iyon nakakatawa.
-Talaga? -May hapdi rin iyon.
Bilang tagalinis ng bintana, 'wag na.
Lagyan mo ng soybeans para sa protina at kunwari, soft drink iyon sa ghetto.
Walang rebolusyon sa paraan ng pamamalakad mo rito, pare.
Kailan ba mayroong mangyayari?
Nasa gitna si Putney ng mga isyu sa civil rights.
Paano mo naisip ang konseptong iyon?
Nagtatrabaho ako noon,
at sinabi sa akin ng katabi kong Itim,
"Mas malaki ang sahod mo sa akin pero pareho tayo ng ginagawa."
-Tama. -Doon ako natauhan.
'Pag tumaas sahod mo, magpapataas din ang iba.
At 'pag tinaasan ang sahod nila, babalik na naman tayo sa umpisa.
Akala ko, walang manonood n'on, pero akala ko lang pala iyon.
TAGUMPAY PARA KAY SWOPE!
NAKAKATAWA, MAGALING
BASTOS, MAGULO, MAGANDA, NAPAPANAHON
Parang may nangyayari doon
na akma sa nagaganap sa lipunan
at sa pelikula.
Kaya magandang salamin iyon.
Di talaga iyon tungkol sa pelikula o sa lipunan.
Kung maliligayahan ang lahat
habang tinatawanan ang sarili natin,
malilimot natin ang mga bagay na sinseryoso natin.
Mahaharap natin ang mga seryosong isyu sa naiibang paraan.
Gaya ng digmaan, kahirapan, at iba pang mga nangyayari.
ANG PANGIT. GUSTONG-GUSTO KO IYON.
ANG PINAKABASTOS NA PELIKULA
SA GUMAWA KAY PUTNEY, SAPAT NA ANG KATATAWANAN
"Pangit ang mga pelikula ni Robert Downey."
Life magazine. Talaga ba?
-Anong masasabi mo riyan? -Tama lang naman.
At ito, nakuha mo ba iyan?
Naisama sa Library of Congress ang Putney Swope.
Pambihirang makapasok doon. Madalas, mga gawang-Hollywood lang.
Anong halaga n'on sa 'yo,
nang magsimula kang matanggap ng mga filmmaker
na, di ko alam ang tamang termino, importante sa henerasyong iyon?
Iba siguro ang pakiramdam n'on.
Oo, kasi makakagawa pa ako ng bago.
Para bang tanggap ka at lehitimo kang direktor?
Interesanteng teorya iyan.
Galing ng iwas.
Alam niyang sinusubukan kong unawain iyon
at na binibida ko siya.
Ang ginagawa niya, binibida niya ang sinusubukan niyang sabihin.
Kung ano iyon, malalaman natin.
Ang ganda ng dagat dito, Diyos ko.
Nagmumukha nang Rockaway.
ANI SR., KAILANGAN NG LOCATION DAY NG KANYANG PROYEKTO
Bakit mo gustong pumunta rito?
Noong 15 ako, pumupunta ako rito tuwing summer.
Kilala ito bilang huling istasyon sa subway.
Diyos ko, kunan mo iyan.
Ang ganda nito.
Matindi iyon.
Puwede kaming mag-"cheese"?
Kaibigan ko.
Baliw kong kaibigan.
Gaano katagal na kayong kasal?
1,500 taon.
Naramdaman mo bang para kang nasa isa sa mga gawa mo?
Ngayon.
Ganito kalaya ang mga gawa mo?
Minsan, oo.
Pero ito ang pinakamalaya.
Oo.
Nagbabago ang lahat sa pagdaan ng oras.
Magiging ganito ang isang bagay, na magiging ibang bagay rin.
Tapos, may ibang di aakma. Ibabasura mo iyon.
"Sundan ang pelikula," ang tawag.
Para sa akin, sa ilang bagay, ginagago niya tayo.
Alam niyang may interplay sa pagkuha ng kuwento tungkol sa kanya
habang pinananatili ang sarili niyang interes.
And cut.
Wala nang transition.
-Anong kaibahan? -Alam ko ang ginagawa mo.
-Ano? -Alam ko.
At dahil naniniwala akong konektado siya
sa kung anong masining na diyos,
trabaho kong alamin kung ano ang ibig sabihin n'on.
Ano 'tong pinanonood natin?
Naglalakad lang palapit sa pinto.
Sa labasang pinto.
-Paano ipapasok sa pelikula? -Malay natin.
Ikaw ang nagdirek nito. Ano ang plano?
Oo, kailangang marinig ang plano mo.
Dapat maghati tayo sa dalawang kampo,
parehong nag-eedit at patungo sa parehong bagay,
ang pag-edit ng pelikula.
Pero baka may makuha ka sa isa na di mo makukuha sa isa pa.
Dapat yata akong magrenta rito
at magdala ng equipment dito.
Tara na.
NOBYEMBRE 2019
NAG-SET UP ANG FILMMAKERS NG EDIT BAY SA BAHAY NI SR.
PARA MAKAGAWA SIYA NG KANYANG BERSYON
Gusto mo 'yong ideya ng pagkuha sa pagbukas ng gate, ano?
-Kung kaya. -Kaya naman.
Magdidire-diretso tayo rito.
Dadalhin kita sa hardin, Papa.
At mas malayo, mas maganda.
Nag-road trip na ba kayo?
Oo, isang beses, sa probinsya.
-Mula Santa Fe hanggang LA. -Oo.
Kumusta iyon?
Ako ang in charge sa hash pipe.
Interesante iyon.
Ewan ko kung akma, pero gusto ko siya.
Kailangan ng cue ni Jack Nitzsche dito.
Mula roon, lalabas ka ba sa isa sa mga gawa mo?
Puwede o puwedeng dito muna tayo.
-Sandali. 'Wag mong bilisan. -Uy, teka.
Sandali. Diyos ko po.
Hindi pa tapos ang cut niya.
Hindi iyon madaling maintindihan.
Parang kapag di ka nagbigay ng deadline sa direktor
kung kailan niya dapat tapusin ang proyekto
o bigyan ng naratibo kung ano ba talaga iyon,
medyo kakaiba ang gawa niya.
Ikaapat na palapag. Solarium, aquarium, sanitarium.
Drunk tank, mga artista, mga sakit pambata. Tataas.
Parang di nababahala si Bob na malito ang manonood,
kaya maganda iyon.
May pattern siya ng paggawa ng mga bagay
na mauunawaan mo o hindi,
pero nagustuhan ko iyon.
Mahilig si Paul sa mga pelikula higit sa kahit sinong kilala ko.
Nang makilala ko siya, higit ang alam niya sa 1960s kaysa akin,
at mahusay siyang manunulat.
Action.
Halika. Okey? Kailangan lang natin ng tapes, Burt.
Hindi.
Inaya niya akong gumawa ng kalokohan sa kamera, at ginawa ko nga.
Hindi namin kaya ang presyo ng demo tapes
hanggang maibenta namin iyon sa record company.
Hello? Mismo.
Hindi PK iyon, PN iyon.
Problema n'yo.
Natuwa akong gawin iyon kasama ni Paul Anderson.
Malamang, si Paul Thomas Anderson
ang anak na pinapangarap ng tatay ko, at gusto nilang ipamukha sa akin iyon.
May sinabi si Paul, at sagot ko, "Sasakay na ako sa tren."
Aniya, "Sasama ako." Sabi ko, "Ano?"
Para ba sa dokumentaryo ito o…
Di mo malalaman ang ginagawa niya.
Baka ganoon. Wala na akong balita roon.
Kuha muna ako ng battery.
Para sa pacemaker ko?
Kung nagkakasama kayo ni Bob, makikilala mo siya.
Napakagaling ng sense of humor niya at matindi ang kumpiyansa niya
para sundan ang kanyang ritmo ng pagkukuwento.
Bilang isa ring filmmaker, nakakabuhay ng dugo iyon.
Pinapaalala sa 'yong magkaroon ka rin ng kumpiyansa't tiwala sa sarili.
Mahirap maglakad, may hawak ka pang kamera.
Nagtetren si Papa dati. Huling tren mo, kasama si Anderson?
Pero mula noon, wala na, wala ring eroplano.
Oo, di ako sumasakay sa eroplano. Paranoid ako.
Sensitibo siya sa tren, sa pagsakay at pagbaba sa tren.
Sensitibo siya sa panahon.
-Problema rin ba ang elevators? -Oo naman.
-Iyan… Huwag… -Ah, lintik.
May isang gabing na-stuck ako nang higit isang oras,
at di ako makalabas.
May Russian na lalaki sa elevator.
Panay, "Magiging ayos lang ba tayo?" Sabi ko, "Malay ko."
Palagay mo ba, itong neurosis mo,
parte ng creativity mo o iniisip mong sagabal lang sila?
-Pareho, medyo. -Oo nga.
-May mga bago yata tayong karakter. -Oo.
Nakakatakot 'yong oras bago ang crash landing.
Hindi landing. Nakarating tayo.
Mula noon, di ko na naharap iyon.
Posible kayang makaranas ng dalawang plane crash?
Di ko malalaman.
Takot ako masyado.
'Yong crash-landing, nangyari iyon noong nasa army ako.
Nasa C-47 kami, eroplanong may dalawang engines,
at mga isang oras pa lang, tumigil ang isa sa dalawang engines.
Marami sa'min, batang-bata pa.
Pag may nakita kami sa bintana na malapit sa eroplano,
parang katapusan na.
Puno iyon o iba pa.
Tapos, 'yong isang sergeant, nagsabi na ng, "Ayokong mamatay."
Tiningnan namin siya na parang sinasabi, "Baliw ka ba?"
"Dapat tinutulungan mo kami."
Pero lumapag ang eroplano, crash landing.
Walang namatay. Walang napahamak. Nauntog lang.
Lumabas siya na parang walang nangyari.
Kung ano-ano ang tinawag namin sa kanya.
Nahuli niya ako at nilagay sa stockade.
Pasaway ka ba talaga?
Oo.
Bakit mo inisip na magandang ideya ang pagpasok sa army?
Malay natin?
Gamit ko, apelyido ng stepfather ko at pekeng birth certificate
dahil underage ako.
Downey.
Elias ang totoong apelyido
ng tatay ko, si Robert Elias,
at ng tatay ng tatay ko, ang lolo kong Robert Elias din.
Binago niya dahil nang sumali siya sa army nang underage,
naisip niyang di maganda kung tunog-Hudyo ang apelyido niya.
Habang ayos lang ang apelyidong Irish.
Palagi ka sa stockade dahil lagi kang nagpapasaway.
Anong tawag mo sa kabanatang iyon?
"Ang Simula."
-Talaga? -Oo.
Bakit?
Sabi ng boss sa stockade, "Huwag kang basta umupo rito."
-"Magtrabaho ka." -Oo.
At sabi niya, Kunin mo 'tong papel, magsulat ka."
Kaya nagsulat lang ako at ilan sa mga iyon, may sense.
Ang kabutihan ng nagkulong sa iyo.
Nakasulat ka.
Oo, tama iyon.
Meron ba roon ang nakasali sa mga unang gawa mo?
Meron.
Hindi ko alam iyon.
Bakit kailangan kong mamatay?
Wala akong sinaktan.
Sa Pound, mas drama ang backdrop n'on.
Oo nga.
Labingwalong asong naghihintay sa pound, isang oras na lang
ang nalalabi sa buhay nila.
Kung umaarte bilang hayop ang mga tao, tungkol sa tao ang pelikula.
Tatakas kami nina Fido rito.
Sinong sasama?
Marami ring tensyon doon, na maganda.
Saka ko lang naisip,
mas maganda ang kinalabasan kaysa sa inisip ko.
Dahil Pound ang opisyal kong debut,
parang iyon ang pinaka-underrated mong gawa.
Dito ba nag-debut si Bobby Jr.?
Tama.
-Sa anong edad? Bata ba siya? -1970 iyon.
Mga limang taon.
Parang inaya namin siyang gawin iyon dahil wala siyang babysitter
at alam naming may ganoong papel.
Kaya pinatawag namin siya. Madali lang.
Natakot ako sa buhawing iyon, naubos ang buhok ko.
May buhok ka ba sa itlog?
Ayokong tingnan.
Di ko alam kung ano 'yong pinasabi sa akin,
"May buhok ka ba sa itlog?"
-Doon sa kalbo. -Sa kalbo.
-Kalbong aso. -Mexican hairless?
Oo.
Parang nahihiya siya, pero maganda ang kinalabasan.
Wala nang second take.
Akin na 'yan.
Nang una mong pinalabas sa screen si Robert, napansin mo bang siya…
Napansin ng lahat.
Tanong nila sa akin, "Saan mo nakuha 'to?"
Mahalaga ang una.
Masasabi mong alam niya ang ginagawa niya.
Di niya kailangan ng tulong ko. May sapi siya.
Nagta-tap dance siya sa garahe roon,
at alam ko nang di niya kailangang pumasok sa school.
Magiging aktor ang batang 'to.
Pag nakakakita ako ng kamera,
naiisip kong oras ko 'yon kasama si Papa.
Minsan, dadaan siya,
at kinuha niya ang kamera, aniya, "Diyan ka lang."
Nagulat ako.
Para din siguro akong si Exton noon,
tumatakbo sa likod, binabasa ng pool water,
at nagtatanong,
"Magsu-shoot ba ulit tayo bukas?"
Sina Robert at ang kapatid niya, nag-aaway sa kusina.
Naroon lang ako, may hawak na kamera,
walang iniisip, at lumabas 'to.
Kumusta si Sr. bilang ama?
Komplikado, dahil ang atensyon niya, madalas na nakapokus
sa proseso ng paghabol sa paraluman.
Alam kong hindi kami kagaya ng ibang mga pamilya.
Dinadala ko siya dati sa mga interesanteng pelikula,
hindi iniisip na, "Bata siya."
Ang totoo, hindi nila ako pinapapasok.
La Grande Bouffe.
Apat na lalaking taon-taong nagsasama sa Italya at pinapakain ang isa't isa.
Sobrang wala na sa kontrol, nakakadiri na.
Nalimot kong kasama ko si Robert,
at sabi ng nagbebenta ng tiket, "Bawal siya rito."
"X rated ito."
Sabi ko, "Sige na."
Tinawagan ko ang distributor,
at sabi niya, "Pakausap nga riyan."
Blah blah blah.
Sinagot ng nagbebenta ang tawag at sabi niya, "Pumasok na kayo."
Basta hindi kami nanonood ng Fantasia.
Sinama ko pa siya sa The Harder They Come.
Nanood kami, umuulan noon, kaya baha sa sinehan,
at nakaupo kami sa likod.
Nang umalis kami roon, napa-"wow" kami pareho.
"Tayo lang ang tao sa sinehan."
Na mas maganda.
Tanda ko, maraming mga sinehan ang malagkit at wirdo,
pero gusto ko 'yong ideyang nagkalapit kami dahil sa pelikula,
magpasahanggang ngayon.
Marami ako niyan.
Tingnan muna natin kung di siya mabigti sa sound wire niya.
Ayos lang na ipakita ang crew sa dokyu?
-Oo naman. -Bakit?
Dahil malalaman nilang alam natin ang ginagawa natin.
Tama.
Ayaw man nila, pero alam natin.
Malinaw na alam natin, ano?
Kailangang may alam tayo.
Heto ang mapag-uusapan natin tungkol sa tatlong henerasyon ng…
Mga pasaway.
Anong sinasabi ko sa 'yo kapag napipikon na ako sa 'yo?
Hoy, huwag kang pasaway.
At galing iyon sa sinabi sa akin ni Papa.
Sa unang pagkakataon, sabihan mo si Lolo na 'wag pasaway.
-Hoy! -Diinan mo.
Hoy, huwag kang pasaway.
-'Ayun. -Ikaw ang 'wag pasaway.
Ang gagawin natin, tayong tatlo, uminom tayo saglit ng espresso.
Nagkakape ako.
Puwede kang tumikim sa akin, 'wag mong sabihin sa mama mo.
Di ako nagsasabi.
Maganda 'to.
Si Sr., sa pagkakatanda ko sa kanya noong 1971.
Kaedad ako ni Exton.
Si Papa at ang mama kong si Elsie.
Tapos, isa pang take.
Galing sa Greaser's 'to.
Galing sa Greaser's Palace.
Bigyan n'yo po ako ng paningin.
-Mesiyas. -Mesiyas.
Magaling ka na.
Nakakagapang na ulit ako.
Saan nagsimula ang Greaser's?
Gusto ng babaeng gumawa ako ng pelikula. Sabi niya, "Anong gusto mo?"
"Ama, Anak, at Espiritu Santo na Western."
Sige raw.
Binigay niya sa asawa niyang maraming pera.
Binasa n'on at ang sinabing, "Kikita ba 'to?"
Sabi ko, "Di yata," kaya aniya sa asawa,
"Nakakatuwa siya. Bigyan mo."
At least tapat siya sa kung ano ang iniisip niya talaga.
Hindi mukhang papatok sa takilya ang mala-Kristong nagpa-parachute
sa Western.
Sa panahong 'to, kailangan mo talagang sulitin ang landscape.
Naging maganda ang cinematography,
at may mga stunt at may mga bagon,
at literal mong binuo ang Greaser's Palace
at pinasabog iyon.
'Wag mo kaming pagdudahin.
Sabihin mo kung bakit ka narito.
Alam kong gusto mong manonood ang magbigay-kahulugan,
pero may malalim na mensaheng esprituwal sa pelikulang iyon
na kahit matanda na ako, pinipilit ko pa ring alamin.
Buti at sinabi mo.
Bob, kumusta ka?
Ayos lang ako.
KAPATID NI SR.
Kilala natin siya bilang provocateur at gumagawa ng kontrobersiya,
pero bilang kapatid, may kagulat-gulat ka bang opinyon sa kanya?
Lagi kong sinasabing inosente siya para sa akin. Inosente siya.
-Bago iyon. -At purist.
-Maganda iyon. -Hindi, totoo iyon.
Ganoon ka talaga.
Bastos siyang magpatawa, pero marami siyang pinapakita. Tapat siya.
Payakap nga.
-Nang makita mo si Robert Jr… -Oo.
…may pagkakapareho ba ang mag-ama?
Oo naman.
Parang nakuha ni Robert ang humor niya sa ama niya.
Oo, pero matindi rin ang nanay niya.
Kumusta ka?
Ikaw ba ang Birheng Maria?
Tawagin mo akong Mary.
Mahusay na aktres si Elsie Downey,
na malayo sana ang narating sa talento niya,
pero piniling magtrabaho kasama ang asawa.
Sobrang talentado at nakakatuwa siya.
Ang pinakamabait na taong makikilala mo.
Ang natatangi sa low-budget films,
lahat ng aksyon, nasa likod ng kamera.
Kay Elsie, malinaw na agad na
"Gagawin talaga natin ang mga ito nang magkasama?"
Hindi, nakilala ko siya bago pa ako magpelikula.
Sa teatro, na hindi sa Broadway.
Nang magkakilala sila, parang…
Iyon na iyon. Nahulog sila sa isa't isa.
Tatawa sila. Matatawa rin kami.
Natural siyang komedyante.
Dahil galing siya sa parehang ito,
magiging ganoon talaga si Robert.
May natutunan ka ba sa nanay mo bilang aktor?
Halos lahat, oo.
Nakita ko siyang dinidirek ni Papa.
Matindi ang debosyon niya
sa kung ano mang kalokohan ang ginagawa ni Papa.
At tanda ko noon sa Greaser's Palace,
paulit-ulit siyang umaakyat sa sand dunes.
Ayos lang sa kanya ang mahihirap na gawain.
-Marami kang pinagawa sa kanya? -Kahit ano, gagawin niya.
Alam niya ang ginagawa niya.
Ito ang sandali kung kailan natuklasan niyang patay na ang anak niya.
Iyan si Elsie bilang ina sa Greaser's Palace.
Di niya mahanap ang anak niya, si Robert.
Ako 'yong batang ginilitan ng Diyos,
na natagpuan ng ina nito.
Sa katapusan ng palabas, nabuhay siya ulit.
At palagay ko, sabik siyang makaeksena ang nanay niya.
Ipinagmamalaki ko ang Greaser's
dahil alam ko nang naroon ako,
at nagsisimula na akong maging brat sa pelikula.
At masaya iyon.
Salamat pala. Nilabas mo kami.
Nakakatuwa iyon.
-Masaya ba ang panahong iyon? -Oo naman.
Tapos, nawala lang din lahat.
Umabot ako sa isang sangang-daan
na may puting bara sa hingahan.
Anong payo ang ibibigay mo sa sarili mo noon?
'Wag kang magdroga.
May trabaho ako para sa 'yo.
Dalawang tonelada ng turquioise sa Taos mamayang gabi.
Ang title sequence,
halos parang nakawan ang dating.
Nagsasama-sama ang mga karakter,
pero may isang papasok nang naka-wetsuit.
Habang nagtatanggal ng belt, aniya,
"Si Lary? Mahilig siya sa tacos."
At bumukas ang belt niya.
Sinusubukan n'ong higitan
ang matatawag ng mga tao na pelikula.
Sabi mo, ang plot n'on ay ang saxophone ni Sanborn,
na sobrang lupit para sa akin.
-Totoo iyon. Susundan mo ang sax. -Oo.
Kung gusto mong kumapit.
Pakawalan ang isipan. Pakawalan ang katawan.
Pakawalan ang pitaka.
Sa isang ito, wirdo ang isang ito,
isang oras akong magsu-shoot at uuwi na.
Kasi pagod ako o bangag.
Tingin ko, nasa wirdong lugar ang goal pattern,
kaya siguro na-justify n'on ang paggamit.
Nasa basement si Papa kasama ang editor niya
nang mga dalawang taon na,
at naisip ko noon, "Parang ang tagal naman nila sa post-production."
Alam namin ang nangyayari doon.
Masaya ba iyon? Nahirapan ka ba?
Adik ako sa droga noon.
Kadalasan, cocaine at marijuana.
Baliw na baliw talaga.
Ayos.
Alam kong nagsisimula nang maging palusot ang trabaho ko,
pagkatapos, naghiwalay na ang mga magulang ko.
Lingon. Kumaway ka sa pinto habang hawak ang payong.
Magpaaalam ka at pumasok na.
Paalam.
-Magandang gabi. -Magandang gabi.
Kahit naghiwalay kami, palagi pa rin kaming nag-uusap.
-Night. -Good night.
-At magandang gabi. -Magandang gabi…
Oo, bumabalik ang mga alaala.
Abutin mo. Abutin mo ang likod.
At hila ulit.
Humihinga ka, tama?
Sana.
Oo.
Noong una kong punta, mahirap galawin.
Maganda ang pagkakasabi mo.
Di ba laging tinatawag ang Diyos?
Parang, "Diyos ko po, isa na namang squat,"
o "Diyos ko, celery ulit."
Nakakatawa.
-Nasaan ang lalaking ito. -Di pa namin siya nakikita.
Tuwing nababasa ko ang frontpage ng Times,
Sabi ko, "Nasaan ang gago?"
-Ayos iyan. -Maganda.
Tapos, saan? May kalayaan tayo.
May tama bang gusto n'yong i-cut?
Meron tayo rito…
May naisip siguro si Robert dahil mahilig iyon sa workout.
Baka inisip niya, "Ayokong magaya sa tatay ko."
Hindi masama iyon.
Hindi masama.
Ilalagay mo?
Oo.
CUT NI SR.
Akalain mong matatawid ko ang tulay na hindi ko tinawid
dahil inisip kong makakatakas ako nang di naglalakad?
-Mahal mo ang New York? -Oo naman.
Inspired ako rito.
Paano ka magpepelikula sa LA? Alam na natin ang lahat ng posibleng shot.
Parehong kanto, parehong highway.
Ibang-iba rito.
Tingnan mo 'to.
Diyos ko.
Tingnan mo ang liwanag. Diyos ko, grabe.
Parang maganda ang 360 na ikot dito.
Maling tripod.
Ang isa pang maganda para sa kahit anong proyekto sa New York,
ay ang pagsasali ng totoong tunog na napag-usapan na natin.
Lakasan mo. 'Wag kang magsalita.
Nangyayari lang.
Ano nang kasunod?
Titingnan ko rito, baka may makita ako.
Tingnan natin.
Siguro putulin natin sa middle shot namin ni Robert.
Siguro.
Sige, subukan natin.
Hi, si Papa ba ito?
Oo.
Si Sonny ba ito?
Si Sonny Boy nga.
Uy.
Buweno, anong pag-uusapan natin?
Pag-usapan natin ang LA ngayon.
-Diyos ko. -Pasensya na.
Gagawin natin ang lahat.
Diyos ko.
Sa una mong pagdating doon,
medyo romantiko dahil sa panitikan.
Pero malalaman mo ring lip service lang iyon.
"Gusto naming gumawa ng pelikula kasama ka."
"Tingnan natin," mga ganoong bagay.
Unang itatanong nila sa 'yo 'pag gumawa ka ng pelikula.
"Kikita kaya iyan?"
Sasabihin ng mga kaibigan ko, "Lagot ka na."
Mga outcast kayo,
kahihiyan sa mga pamilya at komunidad n'yo.
Mga pariwara.
May problema ka, bata?
Medyo malamig lang.
Di ba dapat, "Medyo malamig lang po, sir?"
-Opo, sir. -Sabihin mo.
Medyo malamig lang po, sir.
-Ulitin mo. -Medyo malamig lang po, sir.
Ganyan dapat.
Up the Academy ba ang unang studio movie na ginawa mo?
Oo. Disaster iyon.
Ang iniisip ko, "Alisin n'yo ako rito."
Ikuwento mo.
Military academy dapat iyon para sa mga bata.
Tungkol sa mga 16-anyos ang script.
Mas magiging epektibo lang kung 10 taong gulang sila.
Sabi niya, "Dapat mga bata. Walang teenagers."
Bangungot iyon at sobrang impraktikal.
Hahayaan ba iyon ng studio? Hindi.
Sabi nila, "Baliw ka ba?"
Sabi ko, "Bakit? Babaguhin ko lang ang panahon."
"Hindi mo iyan gagawin dito."
Nalaman kong kailangan kong sumunod para makasundo ang mga tao.
Hindi nga.
Bago iyon, medyo protektado siya.
Alam nilang espesyal siya,
tutulungan mo siya sa bagong bersyon niya.
At palagay ko, ang unang totoong studio-film experience niya,
kung saan sinabihan siya ng studio ng mga pwede't bawal,
masakit iyon kung isa kang artist.
At siguro inisip niya, "Ayos, magwala tayo."
Ito ang Robert Downey na pelikula para sa inyo.
May nagsabi, "Kung patuloy kang ganito,
sesesantihin ka,
at di mo makukuha ang final cut anumang mangyari."
Sabi ko, "Sige, ayos lang sa akin iyon,
basta may final cut ako sa cocaine."
At halos iyon na ang katapusan ko roon.
-Wala kang pakialam, ano? -Wala.
Paano mo mailalarawan ang panahong iyon?
Labinlimang taon ng purong kahibangan.
Grabe iyon.
Sa tingin ko, hindi tama kung di natin pag-uusapan ang epekto n'on sa akin.
Oo nga, gusto ko ngang iwasan ang usapang iyan.
Noong nasa Less Than Zero ako,
iyon ang panahong nagsimula akong…
Syempre, hindi ganoon
ang buhay ko,
pero magkapareho iyon dahil sa kabataan, droga, '80s.
Nang malaman mong naroon siya, paano iyon?
Nakakatawa. Sabi niya, "Nakuha ako sa isang lehitimong pelikula."
Hindi ka puwede rito.
Tumira ka kahit saan, 'wag dito.
-Anak mo ako. Tagarito ako. -Alis.
Ipapapulis kita.
Pero gusto ko iyon.
Mahirap iyon, pero maganda.
Napa-wild ng panahong iyon.
Nakakabit ang mundong iyon sa creativity.
Binabago namin ang pag-iisip namin sa paggamit ng droga.
Para akong naglalaro noon, kung papayapain ko ang sarili ko
o magpakabangag lang,
sa halip na harapin ang katotohanang wala na ako sa tama.
At kapag binabalikan ko iyon, nasasabi ko na lang,
"Nakakagulat lang
na may natapos akong pelikula."
Pero di natapos doon ang mga Downe
Reed, tigilan mo kaya iyan?
May renta tayo. Trabaho na tayo.
-Trabaho bago kain, okey? Tara na. -Sige.
-Kagagawa ko lang ng salad na iyon. -Tama ka na.
Di lalabas ang pelikulang iyon kung wala siya. Totoo iyon.
-Oo, sumisikat na siya. -Oo nga.
Nagpapadirek pa rin siya?
Mahilig siyang magloko. Kaya, oo.
-Aalis na ako, Ma. -Sige, anak.
May sense ng pamilya,
ng mga nagkakasiyahang tao, at kita talaga iyon.
Mabuti, masaya ako dahil
magandang panahon iyon ng buhay ko dahil nakilala ko si Laura.
Alam ko ang ugali mo, gago.
Tingin ko, takot si Sr. na terible akong aktres,
kaya naisip niya, "Maglagay ka ng accent at baka di nila mapansin."
Hindi totoo iyon.
Salamat sa Diyos para kay Laura Ernst.
Oo, sang-ayon ako.
Dumating siya,
at parang 'yon ang tipo ng enerhiyang kailangan mo noon
sa puntong iyon ng buhay mo.
At parang mas lumusog ka noon
at nagsimula kang alagaan ang sarili mo
at umiwas sa buhay na puro droga
na kinasadlakan natin.
-Hi, Pa. -Hi.
At tandang-tanda ko iyon.
Marami sa sa amin ang nagdroga at naisip na ipokrito kami
kung di namin isasali sa pagma-marijuana ang mga anak namin,
kaya pinagamit namin sila.
Katangahan namin iyon ang ibahagi iyon
sa mga anak namin.
Masaya akong narito siya.
Iyon lang.
Nag-alala ka bang mawawala siya?
Maraming beses.
Kahit na inabot ako ng 20 taon para mabuhay nang responsable,
kayo ni Laura ang naging matatag na puwersa para sa akin.
Ano'ng naaalala mo noon kasama si Laura?
Marami, kasi nagkasakit siya.
At magkasama kayo nang ma-diagnose siya ng Lou Gehrig's?
Oo.
Paano mo napoproseso iyon sa life partner mo?
Oras na iyon para maging responsable.
Para isipin ang iba bago ang sarili.
Nagkasama kami at ang asawa niyang si Laura.
Mapagmahal siya sa kanya
gaya ng ibang taong kilala ko.
Aral iyon
kung paano tatanggapin ang pagkawala ng isang tao.
Minsan, iniisip ko…
'yong mga bagay na guilty tayong ginawa natin sa mga dating relasyon,
at 'yong oportunidad na…
ganap na magbago para sa partner mo.
At talagang masamahan sila
sa bawat hakbang ng isang malalang sakit.
At grabe iyon. Talagang naroon ka.
Sana nga.
Hindi nakakahawa ang sakit ko.
Ano ba iyan?
ALS, amyotrophic lateral sclerosis,
kilala rin bilang Lou Gehrig's disease.
Mahal kita.
Isa na namang biktima ng Diyos.
Gaya ko.
Gaya nang mawalan ng anak si Chaplin,
at ang sumunod niyang pelikula ay pinamagatang The Kid,
at naging paraan niya iyon para maproseso ang dalamhati sa buhay.
Iyon mismo ang ginawa mo sa Hugo Pool.
Magagawa mo 'to.
Gusto ko ang pag-iisip mo.
Ipinakita ng pelikula mo ang lahat,
mula sa sakit ni Laura
sa pagiging adik ko, hanggang sa pagbabago mo.
Dahil baka maunahan kita,
mapapatawad mo ba ako sa lahat ng droga at maling ehemplong iniwan ko?
Collage iyon ng pasakit.
Kaya susubukan mong lagpasan iyon hanggang kaya mo.
Nang mawala siya,
hindi ka na nagdroga, at nagdodroga pa rin ako,
at sinasabi mo sa aking manatili sa mundo nang nakatayo
at huwag sumuko.
Hindi ka 'yong tipo ng tao noon na wala nang karma.
Alam mo na. Huwag nating baliin ang kuwento.
Pero napakahalaga n'on.
Masayang marinig iyan.
Dapat sa 'yo iyan dahil sa pinagdaanan mo.
Oo nga.
Sige. Sapat na iyan para sa gabi ng walang kakuwentahan.
Pagkatapos ng mga pangit kong nagawa sa California,
sabi ng mga kaibigan ko, "Alis ka na sa LA."
Sinabihan ko siyang umalis sa LA?
Pero bibisita pa rin siya. Ngayon, di siya bumibisita.
Ayaw niya ng eroplano.
Sa pagitan ng New York at LA,
walang dudang sa New York siya dapat.
Mas masaya siyang ganoon.
Lahat yata, mas masaya sa labas ng LA.
Ang lupain ng mga wasak na pangarap.
At puwede ring komplikado ang New York
para maging natatangi ang isang tao.
Ipinanganak siya para manirahan sa New York.
BAHAY NI SR.
Happy birthday to you
Siya si Bob Sr.
Happy birthday, Bob Sr.
Happy birthday to you
Exton, kumusta ang school?
Ayos naman.
-Tumitikim ng kape ko. -Uy, guys.
Hhi, Susan.
Hi. Maligayang kaarawan.
Salamat.
Nagdiriwang ka ba, Sr.?
Oo. May mga dadalaw sa kanyang mga kaibigan.
Magsasaya sila.
Baka gusto nating maglagay rin ng mga babae sa pelikula.
Oo nga.
Kung kaya ni Susan, puwede siyang asawa mo.
Seryoso ako sa pagbibigay sa maraming tao ng pagkakataon
para sa casting na iyan.
Pero tingnan natin. Puwede naman tayong bumalik sa paborito.
Nga pala, lagi kong naiisip ang papa mo.
Salamat po. Ako rin.
Ako rin.
Oo, mahirap ang unang Father's Day na walang ama.
Nakakatawa rin siya.
Oo nga.
Ang guwapo mo, Pa.
Mabuti at magaan lang diyan
at napapalibutan ka ng mabubuting tao…
Hindi ko sila kilala.
Kapag nagkasama ulit tayo sa Hamptons.
May mga kukunan bang eksena
o mga larawang gusto mo
na di mo nakkita sa proyekto ngayon?
'Yong German folk song.
Sabi na nga ba.
Kukuha ako ng accompanist para aralin ang kantang iyan,
at iisipin natin kung saan kukunan iyon.
-Hello. -Uy, ako 'to.
Papa, para sa 'yo 'to.
Subukan natin mula sa umpisa. Medyo ano kasi…
Noong 15 ako, sumali ako sa Kewanee solo festivals, at kinanta
ang Fischerweise ni Schubert,
at iyon ang unang beses na napansin ni Papa na may ginagawa ako bukod sa
mga pelikula niya na nakikilala ng iba.
Parang honorable mention yata ako noon.
Tapos, ilang beses ko ring binalik-balikan iyon.
Ano ang reaksyon niya?
Natuwa naman siya.
-Talaga? -Oo.
At paano n'on nabago ang buhay mo?
May kung anong nostalgic doon.
May kung anong maganda sa kanta.
Tapos, may kakaibang pananaw ang tatay ko.
Napakaraming bagay na matatandaan niya
na gusto niyang ipaulit sa akin pagkatapos ng 40 taon.
Makatutulong talaga iyon sa pelikula
kapag bigla kang lumabas sa likod ng puno…
-Oo. -…at kakantahin ito.
Ulitin natin.
INILIPAT NG FILMMAKERS ANG EDIT BAY SA KANGYANG KUWARTO
…ang aking buhay
-Heto na. -Sige, gagalingan ko na talaga.
Mukhang napaka-narcissistic.
May mapaglalagyan ka ba nitong cut?
Oo naman.
-Puwedeng sige pa? -Uulitin ko po ba?
Hindi, masaya lang ako.
Susubukan ko.
Nakapokus talaga siya sa edit.
Ilag oras siyang nakaupo,
na matagal na niyang hindi nagagawa.
Malaking kasiyahan iyon para sa kanya.
Napakahalaga n'on para sa kanya.
-Maganda 'yon. -Gusto kong makita ulit.
Tingnan natin.
Nagbago ka ba bilang filmmaker o pareho pa rin ang ginagawa mo?
Magandang tanong. Hindi ko alam.
Ano ang huling ginawa mo?
Isa 'yong dokyu sa Philadelphia na tuwang-tuwa ako.
Tungkol iyon sa parkeng tinatawag na Rittenhouse Square.
Nang makakita ako roon ng mga wirdong karakter,
sabi ko, "Sige."
At isang taon kami roon, kumukuha sa iba't ibang seasons,
nag-aaral ng mga tao.
Ang natutunan namin,
magtiwala ka dahil kahit ano, puwedeng mangyari.
Tapos, noong unang araw, may 10-anyos na violinist,
na mahusay, at siya ang naging pokus
sa parke nang buong taon.
Anong kaibahan ng dokyu sa iba mong pelikula?
Gaya ng sabi ko kanina, gusto ko
'yong ideya na di mo alam ang mangyayari.
BAHAY NI JR.
AGOSTO 2020
May nilalabanang malalang sakit si Sr.,
na nakita ko nang dinanas ng tatay ko,
kaya sa puntong ito, sinusulit na lang namin ang nalalabing oras.
At di ko alam kung natanggap na ni Sr. ang mga ginawa niya dati
o ang epekto n'on kay Robert.
Pero ang alam ko ngayon, mahal ng taong ito ang anak niya.
Parang ang napakagandang Sullivan's Travels.
Gusto nating gumawa ng importanteng bagay,
pero paano kung ang ginagawa natin
ay sapat na ang kahalagahan?
Para sa akin, para itong pagsubok na maisara ang bilog
ng patriyarkal na bagay na iyon.
At pagtanggap sa lahat
ng magaganda, pangit, at iba pang kaakibat n'on.
At pagsasabing, "Okey, matanda ka na."
Trabaho lang, Bob. Trabaho lang.
Bagong pass iyan.
NATAPOS NA NI SR. ANG PROYEKTO NIYA
Di n'yo na kailangang isipin kung kailan kayo babalik.
Kung mangyayari, mangyayari.
Salamat sa paggawa nito. Mahalaga ito.
Mahusay. Mahusay ang ginawa n'yo.
Sige.
Kapag binabalikan ko, maganda raw ang karanasan niya.
Ang kahulugan niya ng producer ay taong may kapangyarihan.
MAYO 2021
Oo.
Bumibiyahe kami ng 90 milya pa-siyudad. Sabik na siya.
Ito ang ikatlong taon
ng pagsu-shoot sa dokyu ni Papa.
Sabik na akong makita si Lolo.
Sa araw na ito,
magsu-shoot pa rin kami para sa dokumentaryo ni Sr.
Kaya ko gustong pumunta rito ay dahil gusto kong makita si Lolo.
Gusto ko siyang makita
para makagawa kami ng mga alaala.
At…
kapag nawala na siya, masasabi kong
nagkasama kaming dalawa.
Salamat, sir. Narito kami para kay Downey. Salamat.
Hi, Papa.
Kung ayaw mong kumuha kami, sabihan mo lang kami.
Kung hindi, buong araw ka naming kukunan.
Masaya makita ka sa personal.
Mainit ba sa labas?
Malamig. Malamig at maulan.
Magandang kunan iyon.
Exy, handa ka na ba?
Bibigyan ka namin ng tatlong takes sa pagtanong sa kanya, okey?
Papasok ka rito, sasabihin sa kanya iyon.
-Uy, Exy. -Hi.
Okey, handa na siya. Isa, dalawa, tatlo.
Uy, Sr.
May buhok ka ba sa itlog?
Puwede mong ulitin?
-May buhok ka ba sa itlog? -Ganyan.
Sumagot ka naman ngayon, Papa.
Tapos, gagawin mo 'yong "Ayokong tingnan" ni Larry Wolf.
Uy, Sr.
May buhok ka ba sa itlog?
May ano?
Ayaw niyang gawin ang sarili niyang sagot.
-Sige, malaya ka na. -Masaya iyon.
Masaya si Exy. Ito ang pinakamasayang biyahe niya.
Nasa top ten 'to.
May kailangan ka?
Nasaan tayo?
Ito ang huling araw na makikita ko siya nang matagal,
kaya paraan ko rin iyon para…
Wirdo iyon kasi alam kong…
kinukunan ko iyon.
Kakaiba, iyon ang ginagawa ng pamilya n'yo.
Buong buhay kayong gumagawa ng sining.
Wirdo. Natural.
Dinadala ako n'on sa panahong
kung may mangyayaring nakakatawa o malungkot,
nagaganap iyon sa loob ng 16-milimetrong kamera,
at mababalikan namin iyon 40 taon mula ngayon…
-Oo nga. -…kapag may saysay na iyon.
Pero may parte sa sarili kong nararamdamang…
mangungulila ako.
Oo.
Dahil lang siguro nagsasara na ang bintana.
Meron bang bagay na sa tingin mo ay kailangan mong iproseso
kaugnay ng posibilidad na di na siya makita ulit?
-Hindi ko alam, sa totoo lang. -Oo.
Medyo nakakawala sa huwisyo,
pero mahirap kasi iyon.
Mahirap, pare. Mahirap.
Ang maganda rito,
ngayon lang ako natuwa ulit sa New York.
At ang makita ito sa mga mata ni Exton,
sa ikatlong henerasyon,
astig iyon, alam mo?
Oo, pero di ko rin mapigilang mapansin
ang kaibahan ng estado
ng support system niya, alam mo?
Nagrebelde ang tatay mo laban sa bagay na kailangang labanan,
at pinalaki ka sa rebelyong iyon.
-Oo. -Pinagamit ka ng droga noong bata ka.
Ang gago n'on.
Bugbog-sarado, pero hindi wasak.
Oo. At heto na tayo.
"Paano ako nakakapagpatuloy na parang walang nawala sa akin?"
May gusto ka bang sabihin sa kanya?
Ayokong…
-Ayokong gumawa ng mali. -Oo.
Oo.
Papa.
Magbilang ka para matsek natin ang mic mo.
-Sino? -"Sino." Ayos.
Tama.
Habang magkasama pa tayo at nakikita ang isa't isa,
gusto ko lang subukang manatili sa malapit at lumapit pa.
-Oo, magandang ideya. -Alam mo?
Tatanungin sana kita tungkol sa…
-Kahit ano. -Talaga?
Di ko alam kung paano pag-usapan ito, pero gusto ko lang malaman…
ang pananaw mo…
bago tayo matapos.
May gusto ka bang malaman ng anak mo?
Anong nakakatawa?
Buweno, may bahay at anak ang anak ko sa Hamptons.
Dalawa, tatlong anak.
At kung pipili tayo
ng mga araw na di maganda ang panahon, ayos iyon.
Tama.
Dahil kapag nag-shoot ka na…
magandang panahon iyon para gumawa ng pelikulang nais mo.
Kapag wala ka rito sa kasalukuyan, saan lumilipad ang isip mo?
May partikular na panahon?
O may partikular bang bumabagabag sa isipan mo?
Sa pagkakatanda ko,
bago ko sagutin ang tanong mo,
masasabi kong…
Charlie Parkinson's disease.
May panaginip ako rito
na habang nagtatrabaho sa jazz group,
at sa gitna ng isang masayang set,
paumpisa pa lang ang aking solo,
matutumba ako at mamamatay sa
Charlie Parkinson's disease.
Ikaw ang nagsabi.
Kita mo 'yong panulat diyan?
Panulat? Ballpen o lapis?
Ballpen.
Oo.
Ang lumang ballpen.
Mahilig kang magsulat.
Bubuksan ko kung gusto mo.
Heto.
Salamat.
-Nagsusulat ka ba? -Oo.
Ayos.
At si Robert…
ay medyo…
kinabahan dahil may iba rin siyang ginagawa,
pero nakikita mong nagpopokus siya rito.
Nang tawagan niya ako para…
Sabi niya, "Dahan-dahan."
Nagkita na ba kayo dati?
Kami ni Jr.?
Oo.
Oo, nagkakilala na kami.
Baka umuwi na rin kami maya-maya.
Kahit na natutulog lang si Sr.,
puwedeng umupo muna tayo bago tayo umalis?
-Sige po. -Sige.
Hahayaan nating magpahinga si Sr, at…
makikita ulit natin siya
sa hinaharap.
Sige po.
Mahal kita, Papa.
Wala kaming agenda sa proyektong ito.
Naisip ko na kung ano ito,
at alam kong ang parteng iyon ay magiging
ang wakas ng buhay niya.
Kuwento ito ng mag-ama? Parang hindi.
Kuwento ng isang artist? Ewan ko. Siguro.
Pag-iisip sa kamatayan?
Parang nagiging ganoon,
at hindi sa malungkot na paraan,
pero sa paraang, "Dumating tayo, nabuhay, at nawala na."
At mahal ko siya para sa nagawa niya. Mahal ko siya para sa di niya nagawa.
Dumating na siya!
May dala akong mensahe.
Six milya sa hilaga ng Skag Mountain sa Valley of Pain,
may nakatirang diyablong halimaw.
Ang pangalan, Bingo Gas Station Motel Cheeseburger
Sa Kaunting Ingay ng Eroplano Magiging Gary Indiana Ka,
at gusto niyang nananakit ng tao.
Huling kita ko kay Bingo Gas Station Motel Cheeseburger
Kaunting Ingay ng Eroplano Magiging Gary Indiana Ka,
sinabi niya ang gusto niyan gawin.
Gusto niyang bumaba rito at patayin ang bawat isa sa inyo.
Pero sabi ko sa kanya, "Bingo, sandali."
Kaya ko ginawa iyon ay dahil naniniwala ako sa inyo.
Naniniwala akong kaya n'yo.
Kaya n'yong magtulungan.
Naniniwala akong kaya n'yong gawing mas maganda ang mundo.
Iyon na.
Kuha ka, G. Greaser.
Sige. Ibalik mo kahit saan.
-Ito ba? -Hindi.
-Ito? -Hindi.
-Iyan? -Hindi.
-Ito? -Hindi.
-Ito ba? -Hindi.
Ito? -Hindi.
-Ito? -Hindi.
-Ito ba? -Hindi.
-Ito? -Hindi.
-Ito na? -Hindi.
-Ito? -Hindi.
-Ito na! -Hindi.
-Ito? -Hindi.
-Ito ba? -Hindi.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Jessica Ignacio