Downloaded from YTS.MX
EEN NETFLIX-DOCUMENTAIRE
Official YIFY movies site: YTS.MX
De meest opwindende periode in de filmgeschiedenis vind ik…
…toen films met het woord 'zwart' in de titel van dit…
…naar dit gingen.
Niet alleen omdat er eindelijk waarheid in zat…
…maar omdat ik een primeur zag in de films…
…een stoet aan gegarandeerd zwart talent.
Pam Grier die straalde in Friday Foster…
…een vroege stripbewerking.
Max Juliens eigentijdse versie van film noir in The Mack.
Charlie Russells toneelstuk uit 1969, Five on the Black Hand Side…
…kwam vier jaar later op het grote doek.
Ik geef niks anders op dan kauwgom en celstraf.
En m'n kauwgom is helemaal op.
Ik was niet de enige die zo reageerde.
MASSA'S NAAR BIOS VOOR 'SHAFT'
Dus als die uitbarsting van vrijheid en voldoening zo goed werd ontvangen…
…en de vraag nooit verdween…
…waarom stopte de productie van zwarte films dan?
M'n oma vertelde me dat films haar manier van dromen veranderden.
Ze kwam uit Mississippi.
Ze vertelde dat films haar dromen veranderden in iets wat op verhalen leek…
…en die eerste film die ze zag die zich in haar geheugen grifte…
…was Dracula.
En door de gotische sfeer en operateske toon…
…kon ze een week lang niet slapen.
Ik ben Dracula.
Boze geesten? Goede genade. Zijn er hier boze geesten?
Het stikt ervan. En dat is niet alles.
Wat? Er is meer?
Maar in films waarin Afro-Amerikanen angst trotseerden…
…werden ze op een mensonterende en bizarre manier vertolkt.
Wie zijn dat?
Zombies.
Dat laat ook zien dat, veel vaker dan dat zou mogen…
…films die als klassiekers golden, zwarte mensen vaak teleurstelden.
Ooit…
…word je belaagd door een tenenkrommend moment…
…in een werk van één van de grootheden.
Stereotypes van de meester der spanning…
…één van de meest gewaardeerde filmmakers…
…en de voornaamste musicalregisseur…
…blijven sporen nalaten.
Orson Welles en Laurence Olivier, giganten in theater en film…
…gebruikten lagen blackface en goedaardige superioriteit…
…om Othello te spelen.
Ze verborgen kwaadaardige geheimen.
Ik kon nooit kijken naar Mickey Mouse met die handschoenen…
…of naar Bugs Bunny, zonder aan minstreelshows te denken.
Moesten we denken dat ze gekleed waren voor de Harvard Club?
Zag je ooit een olifant vliegen?
Wel een paardenvlieg.
En ik een fruitvlieg.
Ik een huisvlieg.
Dit waren vast wat van die scènes…
…die zich in het geheugen van m'n oma griften.
Ze moest vechten tegen wat die met haar zelfbeeld deden…
…en tegen hoe ze als jonge vrouw van kleur werd behandeld.
Ze was zich zo bewust van die beelden dat we bij haar in Hattiesburg…
…The Andy Griffith Show niet mochten kijken.
Dan zei ze:
'Er zijn geen zwarte mensen in dat dorp.
Wat denk je dat er met ze is gebeurd?'
Dit alles kan het voor mij moeilijk maken om van films te houden.
Ik ben al een leven lang bezig met kijken naar en denken en schrijven over films.
Ik blijf terugkeren…
…ondanks de minachting die ze me blijven tonen.
De ontering voelt soms als een berg.
De eenvoudigste manier om representatie uit te leggen is zo.
Bij een witte acteur…
…suggereerde nette kleding een avondje uit…
…en alle geneugten die het leven te bieden had.
Bij een zwarte acteur betekende een zwarte strik dat niet.
Het betekende dat je ging werken. Het was je uniform.
Ik houd net zoveel van een mooie outfit als iedereen…
…misschien meer…
…maar ik ben nooit fan geweest van smokings.
Misschien is dat de reden.
In plaats van nieuwe rollen voor zwarte acteurs te creëren…
…werden in Show Boat versleten stijlfiguren gebruikt…
…om zwart talent te tonen door te recyclen.
Het verpletteren van hoop op het doek was institutioneel.
Zeggen dat er geen rollen waren voor zwarte mannen…
…en 'n irreëel schoonheidsideaal…
…zorgden decennialang voor zelfhaat onder zwarte vrouwen.
Hier komt ze.
Ik vind het leuk als ze dat ding met d'r haar doet.
Deze rol was niet gemaakt voor een zwarte acteur…
…maar maakte onbedoeld een opmerking…
…over het meest begeerde soort haar…
…een les waar zwarte vrouwen nog steeds mee te maken hebben.
In mijn tijd in Atlanta, als kind…
…was er een vrij strikt systeem van segregatie.
Ik mocht naar geen enkele bioscoop.
Er waren wel één of twee bioscopen voor zwarte mensen.
Ze waren erg klein en de grote films draaiden er niet.
Als dat al gebeurde, was dat twee of drie jaar later pas.
Dus over het algemeen was er een zeer strikt systeem van segregatie.
Ik was op zaterdagen in de bios.
We keken naar westerns…
…zoals met Lash LaRue, Gene Autry, Roy Rogers…
…dat soort dingen, of Buck Rogers, van die ruimte-series.
Ik was erg geïnteresseerd in westerns.
Ik hield van westerns.
Gene Autry, Johnny Mack Brown, Roy Rogers…
…en al die cowboyseries.
Ik ging naar het Los Angeles Theatre.
Het was een grote, oude bioscoop…
…dat nog goed werd onderhouden.
Dus ik zat daar dan, soms als de enige…
…en had die grote, oude zaal voor mezelf.
Alles van John Ford, in Monument Valley en zo.
Dat begon ik steeds leuker te vinden.
Ik heb hele goede verhalen gezien.
Ik ging met m'n vader naar de film…
…en hij nam me mee naar de films die hij leuk vond.
Films met mensen als John Wayne en Steve McQueen.
Ik herinner me Band of Angels…
…want ik weet nog dat Sidney Poitier haar een klap gaf.
Dat was eruit geknipt. Daarna hield ze haar gezicht vast.
We zeiden: 'Wat was dat?' M'n ma zei: 'Hij sloeg haar.'
'Wat? Echt waar?'
'Dat mag niet in beeld, maar hij sloeg.'
Als je van films houdt…
…ga je naar de films die je wilt zien.
Pas in het midden van de film besef je:
Er zitten geen zwarte mensen in.
Je kauwt op de popcorn en zegt:
'Ligt het aan mij of zitten er geen zwarte mensen in deze film?'
'Er zitten geen zwarte mensen in.' 'Oké.'
We willen onszelf…
…op de een of andere manier zien.
Want, zoals ik al zei, toen ik een kind was…
…waren zwarte mensen… We hadden Stepin Fetchit…
Waar zoek je naar?
Waar heb jij kapper leren worden?
…Willie Best…
…Alfalfa, Buckwheat, Stymie…
…maar ik wilde ze toch zijn.
Ik kende geen zwarte kids die met witte speelden…
…laat staan met ze omgingen en naar hun huizen gingen…
…of dat zij naar hun huizen kwamen.
Wij hadden zoiets van: 'Wauw. Waar wonen zij in godsnaam?'
Ik groeide op in segregatie…
…dus vanaf het moment dat ik kon praten, lopen, zien, dingen begrijpen…
…was alles gescheiden.
Maar toen ik naar de film ging… Films zitten vol met fantasieën.
Toen ik naar de film ging, kwam ik thuis en wilde ik die piraat zijn die ik zag.
Maar…
…ik wilde een zwarte cowboy.
We hebben zoveel verhalen te vertellen.
We willen meer mensen als wij zien in verschillende vormen…
…en dat is een enorme frustratie in onze gemeenschap.
We willen onszelf zien als kinderen of in scifi of wat dan ook.
Zoals de meeste mensen…
…ga ik met films om zoals jij met je dromen omgaat.
Terwijl ik genoot van de films die ik zag…
…was ik ook mezelf…
…aan het visualiseren op het scherm.
Als klein meisje zag ik alleen maar mensen in films die niet op mij leken.
Dus ik geloofde niet dat ik ooit actrice zou kunnen worden.
Tot ik Harry Belafonte en Dorothy Dandridge in Carmen Jones zag.
En toen ik ze zag, zei ik: 'O, wauw.
Misschien kan ik wel actrice worden.'
Dorothy Dandridge speelde drie keer…
…met iemand die een ster werd in elk domein…
…behalve dat waarin hij het meest bekwaam was…
…films.
Dat was Harry Belafonte.
Dandridge had hetzelfde talent en temperament als hij.
Alleen racisme kon iemand blind maken…
…voor hun veelzijdige charisma.
Daarom werden ze met niemand anders gekoppeld.
Belafonte's succes als zanger kwam voort uit z'n training tot acteur.
Hij bracht de kunst van verhalen vertellen naar muziek.
Z'n buitengewone uitstraling, de fysieke arrogantie van een atleet…
…en een emotionele diepgang in personages…
…maakten zijn talenten op 't scherm meteen duidelijk.
Maar hij botste met een systeem dat niet wist hoe het hem moest gebruiken…
…en zo bang voor hem was…
…dat z'n zangstem niet werd gebruikt in Carmen Jones.
Dus in 1959…
…reageerde hij door een project te produceren met regisseur Robert Wise…
…acteur Ed Begley, die later allebei een Oscar wonnen…
…geblackliste scenarist Abe Polonsky …
…en het Modern Jazz Quartet.
Odds Against Tomorrow was een bijzonder iets voor die tijd…
…en het feit dat ik de kans kreeg…
…om zo'n film te maken…
…betekende echt veel.
Hé, schatje. Hoe is het?
Bacco wil je een drankje aanbieden.
En ik wil een auto voor je kopen.
Odds Against Tomorrow was een onvergetelijke film.
De laatste film noir van die tijd…
…die ook z'n tijd vooruit was met een eerlijke kijk op ras…
…dus natuurlijk werd hij genegeerd.
Belafonte kreeg kansen…
…maar de projecten die ze hem aanboden, interesseerden hem niet.
Sidney Poitier was tot dan…
… de populairste zwarte figuur in het universum…
…maar hij was Sidney Poitier.
Hij was niet Sidney Poitier in een zwart milieu…
…in zwarte omstandigheden.
Hij was Sidney Poitier die een zwart persoon speelde in een geheel witte film.
Het eerste wat ik dacht was: wat doet een zwarte man…
…die niks had en geen toekomst had…
…ineens tussen zeven nazi-nonnen?
Ik wees het af.
En ze boden het Sidney aan en hij deed het.
De winnaar is Sidney Poitier.
Hij onderwierp zich niet aan materiaal…
…dat de zwarte gemeenschap niet smaakvol weergaf…
…of zelfs helemaal niet…
…maar koos ervoor om van 1959 tot 1970 niet in films te verschijnen.
Voor mij maakte dat hem de Muhammad Ali van de filmwereld…
…in z'n beste tijd weggeduwd uit de arena waarin hij thuishoorde.
Van geen enkele film die ik afsloeg, had ik spijt.
Het paste niet in m'n straatje.
Ik had geen spijt.
Ik ben blij dat anderen een kans kregen en het hebben gedaan, maar mijn eerste…
Ik ben in de eerste plaats een artiest.
Ik ben een acteur.
En ik kwam uit de tijd met Marlon Brando, Walter Matthau…
…Rod Steiger, Tony Curtis…
…met een regisseur die ons geen genade schonk.
Ik doe alleen dingen waarvan ik denk dat het de moeite waard is.
En ik had het geluk dat ik een doorslaand succes was…
…in de wereld…
…omdat ik een wereld had die zo hartstochtelijk goedkeurend was…
…over mijn aanwezigheid in hun midden dat niemand het feit kon negeren…
…dat met dat ding aan de horizon genaamd Belafonte…
…echt niet kon worden gesold.
Want elke keer dat iemand me een ultimatum gaf…
…zei ik: 'Fuck you. Ik ga naar Parijs.
Ik zal er wonen als ik dat wil, maar ik heb een bestemming…
…die je ontkenning beantwoordt van wat ik zou kunnen zijn.'
Alleen ik.
Ik ben er.
Belafonte's vastberadenheid haalde hem letterlijk uit beeld.
Maar terwijl frustratie toenam…
…onder mensen van kleur, die verbetering en rechten eisten…
…bleven films achter.
Om een citaat van Langston Hughes te gebruiken:
'Wat gebeurt er met een uitgestelde droom?
Droogt die op als een rozijn in de zon?
Misschien weegt hij als een zware last.
Of explodeert hij?'
We worden keer op keer neergeslagen…
…en we hebben besloten er nu iets aan te doen.
Decennia van mishandeling van mensen van kleur…
…maakte de 20e eeuw tot een tijdperk van opstand.
De politiek van de jaren zestig zag bijna elk jaar burgerlijke uitbarstingen.
In 1965 raasde er een door Los Angeles.
De Watts-rellen had je kunnen zien aankomen.
Het was duidelijk dat er een explosie zou komen.
De politie doodde mensen.
Ze hebben altijd gemoord, de gemeenschap geterroriseerd.
Als ik 's avonds op pad was…
…dan wist dat ik zou worden aangehouden.
Het was gewoon zo dat ons leven…
…er niet toe leek te doen.
In 1968 was Amerika inmiddels in vrije val.
Er waren meer dan 20 rellen geweest, waarvan meer dan de helft in 1967…
…ook in mijn geboorteplaats.
De openbare orde is verstoord in Detroit, Michigan.
Dit zijn beelden van Linwood.
De vlammen en emoties laaiden hoger op…
…dan de burgemeester en gouverneur verwachtten.
Ook in films brak opstand uit.
In onafhankelijke films.
Daar bestond zwart leven…
…niet alleen in de periferie van de blik van de witte man…
…en was er vaak ruimte voor meer dan één zwarte persoon.
En twee van die zwarte talenten…
…blonken tegelijkertijd uit in hun rol…
…zonder dat het leidde tot filmsterrenstatus.
Wat doe je met iemand als ik op een plek als deze?
Je hebt geen hoge dunk van jezelf?
In een rechtvaardigere wereld…
…zouden de passie en spanning van Ivan Dixon en Abbey Lincoln…
…in Nothing But a Man…
…een katalysator zijn geweest voor grotere carrières en erkenning.
Davis, met z'n overvloedige talenten als zanger, acteur en showman…
…was er zeker toe in staat.
Hij toonde een fluwelen controle als een genotzoekende egotrip…
…in A Man Called Adam uit 1966.
Hij speelde samen met Cicely Tyson, Ja'Net DuBois…
…en, in een kleine stille rol, Morgan Freeman…
…die bijna 20 jaar moest wachten op een krachtige rol…
…waarin hij mocht praten.
Davis houdt de film in z'n gebalde vuist tot de laatste akte…
…waarin hij zich verontschuldigt voor de schade die z'n personage aanricht.
Ik had het mis, oké?
Ik had moeten wachten tot ik de waarheid kende…
…en haar je hoofd moeten laten breken.
Lieverd, alles wat ik zag…
…was de handen van dat ouwe wijf op dat lieve…
Van Peebles' kijk op zwart leven zonder zelfmedelijden…
…was in de arthousewereld een frisse, nieuwe wind.
Studiofilms zaten gevangen in hun ouderwetse patriarchale behoefte…
…om de cultuur te vormen…
…in plaats van erop te reageren.
De lijken van misleidde musicals voor alle leeftijden, zoals deze…
…nominatie voor Beste Film.
Maar het beste nieuws uit 1968 was Sidney Poitiers promotie…
…van zelfopoffering voor verkeerd gecaste witte filmsterren…
…naar wereldheerschappij.
Guess Who's Coming to Dinner en In the Heat of the Night…
…werden uitgebracht in 1968, het jaar waarin ze Beste Film-nominaties kregen…
…waarin z'n witte medespelers z'n magnifieke intensiteit bewonderden.
Begrijp me niet verkeerd.
Ik houd van uw dochter. Ik zou alles doen…
…om haar zo blij te houden als in het begin.
Maar zonder uw goedkeuring heeft het geen zin.
Mark Harris schreef in z'n boek, Pictures at a Revolution:
'Poitier is de grootste filmster in Amerika.'
Helaas is hij ook een voorbeeld van de reactie van de entertainmentindustrie…
…op succes door mensen van kleur.
Niemand denkt dat als Poitier publiek kan trekken…
…één andere zwarte man of vrouw dat misschien ook zou kunnen.
In deze tijd werd een zwart persoon die met een wit persoon praat…
…beschouwd als entertainment voor volwassenen.
CONTROVERSE NAM TOE…
…TOEN PETULA CLARK HARRY BELAFONTES ARM AANRAAKTE…
Zwart succes in de media…
…wordt vaak behandeld als het vinden van 100 dollar in de metro:
dat gebeurt nooit meer.
Toen er voor het eerst films werden gemaakt rond Elvis Presley…
…of de Beatles…
…wiens eerste album in de VS van een zwart platenlabel kwam…
…waarom zocht toen niemand naar vrouwelijke rockpioniers…
…voor carrières in films?
Niet lang daarna kwam er een nieuw toneel…
…waarop zwart talent het meest werd erkend:
onafhankelijke films.
Regisseur George Romero creëerde een nieuw soort actieheld…
…door Duane Jones, een zwarte acteur, een geweer te geven…
…in een van de meest invloedrijke films ooit.
Ik denk dat je moet kalmeren.
Ik schreeuwde: 'Johnny, help me.'
Romero breekt ook met traditie door nooit het ras van de held te noemen…
…omdat de rol niet was geschreven voor een zwarte acteur.
Ik kom later terug om de ramen en deuren te versterken.
Maar voor nu ben je veilig, oké?
Je wilt de zwarte man bij je hebben.
Want hij gaat je helpen overleven.
Als je hem vermoordt, ben je dood.
Wij weten hoe we moeten wegkomen.
Wij weten hoe we weg komen van de zombies.
Wij weten hoe we weg komen van de moordende planten…
…van wat je ook komt pakken, want wij zijn gewend om…
Wij weten hoe we uit de weg moeten gaan.
We weten hoe we uit de weg moeten gaan om andere dingen te laten gebeuren.
Het beeld van ondoden die op mogelijke slachtoffers jagen…
…en dichtgetimmerde ramen om ze weg te houden…
…deed me denken aan tv-beelden van rellen.
Nog nooit zat een film zo vol met allegorie en metaforen…
…opzettelijk en onopzettelijk, als Night of the Living Dead.
Raak hem in z'n hoofd, tussen z'n ogen.
Omdat Jones sterft nadat hij vocht om witte mensen te redden…
…werd de film omarmd door militante Afro-Amerikanen.
Ze vonden het een metafoor voor het niet steunen van je ras.
Deze gedachte hoorde ik van vriendjes van m'n oudere zussen.
Goed schot.
Hij is dood. We pakken hem. Dat is er nog een voor het vuur.
En in een einde zo huiveringwekkend als de film zelf…
…wordt hij vermoord en op een stapel lijken gegooid.
Ik heb heel droevig nieuws voor jullie allemaal.
Martin Luther King is vanavond neergeschoten en vermoord…
…in Memphis, Tennessee.
In het jaar van de moord op dr. Martin Luther King…
…en slechts een paar jaar na de moorden op Medgar Evers en Malcolm X…
…had deze filmmoord grotere gevolgen…
…dan deze schrijver ooit had gedacht.
Het succes had een bevestiging moeten zijn…
…van algemene interesse in zwarte acteurs.
In het jaar waarin Peter Sellers een personage van Indiase afkomst speelt…
…in de filmindustrie-satire The Party…
…was 1968 ook een jaar met Yul Brynner als Pancho Villa…
…en, helaas, Woody Strode als een Apache.
Amerikaanse films hadden altijd witte regisseurs…
…zelfs films over het zwarte leven en met zwarte acteurs.
Zwarte regisseurs zijn er niet…
…hoewel zwarte mensen 30 procent van het filmpubliek uitmaakten.
William Greaves is net klaar met het produceren en regisseren…
…van z'n eerste speelfilm, Take One and Take Two.
De film wordt nu gemonteerd.
Hallo, voor de duidelijkheid…
…er bestaan meerdere speelfilms met zwarte regisseurs…
…uit de jaren 40, zoals Powell Lindsay, Oscar Micheaux en Bill Alexander.
Hen werd de toegang tot Hollywood ontzegd…
…en de films werden alleen…
…in de zwarte gemeenschappen gezien.
Eén van de terugkerende mythen…
…gedurende 1968 tot en met 1978…
…toen een paar zwarte regisseurs achter de camera mochten stappen…
…was dat dit de eerste keer was dat ze zulke kansen kregen.
Maar, omdat ze wel moesten…
…schreven en regisseerden ze vaak…
…toen script en regie van slechts één persoon…
…werd ontmoedigd door de studio's.
De zwarte pers steunde deze bioscopen en films…
…zelfs terwijl ze werden genegeerd door de massa's.
Iemand die begon in de tijd van stomme films…
…was schrijver, regisseur en acteur Oscar Micheaux.
Hij maakte films voor zwarte bioscopen.
Velen waren in slechte staat…
…omdat er geen constante stroom zwarte films was…
…ondanks het constante zwarte publiek.
Veel studio's waren bang om Duitsland te beledigen…
…en dat publiek te verliezen…
…totdat ze in 1942 door de nazi's eruit werden gegooid.
Maar Afrikaans-Amerikaans geld was niet goed genoeg.
Veel zwarte bioscopen waren gebouwen en kamers…
…die waren omgebouwd tot bioscopen.
Met kleine budgetten maakten Micheaux en andere filmmakers…
…zelfs wat witte mensen, origineel materiaal…
…en verfilmden populaire boeken waar ze niet veel voor konden betalen.
De auteurs gingen erin mee…
…omdat ze hun boeken verfilmd wilden hebben.
Astaire gebruikte vaak meester-dienaarrelaties in z'n films…
…overdreven in scènes waarin hij tapt voor een stel zwarte acteurs.
Terwijl de studio's een wrede mythologie over Afro-Amerikanen bleven verspreiden…
…besloot regisseur Alice Guy-Blaché iets heel anders te doen.
In 1912 regisseerde ze A Fool and His Money…
…wat naar verluidt de eerste film is met een geheel Afrikaans-Amerikaanse cast.
Haar kunst toonde een speelse helderheid en deed niets af aan die acteurs.
Ze was in die tijd succesvol genoeg dat studio's haar opzochten…
…en gezien de zorg waarmee ze kunst maakte…
…was het logisch dat ze de kans afwees…
…om de eerste Tarzan-film te maken.
Zwarte filmmakers uit die tijd waren gedreven filmliefhebbers…
…die aan een vroege versie van onafhankelijke films werkten.
Toen betekende 'onafhankelijke film' niet…
…een coole buitenstaander zijn…
…wiens succes je toegang gaf tot geweldige middelen.
Je werd uitgesloten van de bioscopen…
…door de studio's die ze bezaten.
Je moest manieren bedenken om je product bij het publiek te krijgen.
Micheaux en z'n gelijkgestemden…
…maakten drama's, komedies, musicals en moordmysteries.
Soms voegden ze de genres samen tot een enkele film…
…omdat hun middelen beperkt waren…
…ook al waren hun ambities dat niet.
Voor het grootste deel van de filmgeschiedenis…
…lieten studio's zwart geld graag liggen…
…en zwarte ondernemingen reageerden door, zoals altijd…
…een ondergrondse economie en cultuur te creëren.
Hoewel we er pas later bewijzen van zouden zien…
…gebruikte filmmaker William Greaves film…
…op een manier die nu roman-achtig voelt.
Nadat hij niet meer wilde acteren…
…vanwege de simplistische film waarin hij was gecast…
Tante Hattie toch, alles gaat snel in de oorlog.
Zelfs onze kerkdiensten moesten sneller.
…begint hij aan een baanbrekende film…
…Symbiopsychotaxiplasm.
Nee, ik zei: 'Raak me niet aan.' Raak me nooit meer aan.
De ambities van Symbiopsychotaxiplasm…
…zowel formeel als vrijgevochten, waren zo groot als de titel.
Het speelt op alle mogelijke manieren met de tijd.
De regisseur, Bill Greaves…
…is zo ver in het maken van de film, dat hij geen perspectief heeft.
Als je hem vraagt: 'Waar gaat de film over?'…
…geeft hij je een antwoord dat nog vager is dan de vraag.
Ik denk dat hij een beetje verscheurd was. Hij wilde dat de scène goed gedaan werd.
Hij wilde dat z'n acteurs geïnspireerd raakten.
Dus ik denk dat hij in twee richtingen werd getrokken.
Dat is mijn theorie.
Decennialang hadden mensen de grootste moeite…
…om Symbiopsychotaxiplasm te beschrijven.
Het is nu zo'n gewone film dat hij z'n eigen genre is geworden…
…de vernieuwende, sociale satire, grapfilm.
Regisseur Jules Dassin, die, als ik het zo mag zeggen…
…op de zwarte lijst stond, bracht rassenpolitiek naar een studiothriller…
…in Uptight, wat hij schreef voor de zwarte acteurs.
Dassin, Dee en Mayfield waren slim, oprecht en schaamteloos…
…door de impact van de dood van dr. King in een genrefilm te vatten.
Martin Luther King werd vermoord in 1968.
M'n moeder liet alles vallen en ging naar de begrafenis.
Ze kende deze man niet…
…maar ze liet alles vallen, trok haar beste kleren aan en vertrok.
Dus ik dacht: o, dus dit is belangrijk?
Deze man was belangrijk.
Wat hij deed, was belangrijk. Waar hij het over had, was belangrijk.
Wij zijn belangrijk.
Onze stemmen, onze hoop, onze dromen, onze ambities…
…al die dingen zijn belangrijk.
We beschouwen deze waarheden als vanzelfsprekend.
Uptight toonde de wankele angst…
…en woede van een samenleving die wanhopig zocht naar antwoorden…
…het hart van de genrefilm.
De dag na de moord…
…stapten we op een vliegtuig in Atlanta…
…vlogen naar Memphis en liepen met de vuilnismannen mee.
We hadden die bordjes met 'ik ben een mens'.
In een gedurfde variant op kraakfilms…
…plant een groep revolutionairen een overval…
…terwijl Cleveland wankelt na de moord op dr. King.
Een sleutelfiguur in het team…
…radeloos vanwege de chaos die ontstond na Kings dood…
…heeft een gewetenscrisis.
Ik heb me nog nooit zo slecht gevoeld.
Uptight is een eigentijdse versie van een John Ford-film uit 1935…
…en begint een cyclus waarin zwarte zorgen in remakes worden verwerkt.
Was dat die remake van The Informer?
Ik kende The Informer, dus ik wist precies wat het was.
Je keek ernaar en iedereen kende dat gevoel…
…dat bepaalde soorten mensen de politie waren.
Als je op een feest een joint rondgeeft…
…en iemand geeft hem alleen door…
…denk je: hij is de politie. Snap je?
Of iemand gedraagt zich vreemd in de groep terwijl jullie…
Toen wij revolutionairen waren…
…toen je zelf een revolutionair kader had…
…was er altijd iemand die verdacht was.
Dus dat die film dat aspect had, was iets vergelijkbaars.
In z'n autobiografie zegt Booker T. Jones, die de muziek componeerde…
…dat sommigen Uptight de eerste blaxploitation-film noemden.
Op een ander continent…
…was een film uit Italië…
…en, zoals bij veel films die het medium veranderden…
…werd het genre als tweederangs gezien…
…in dit geval de spaghettiwestern.
Wat later in de film…
…wilde de regisseur deze scène gebruiken…
…om in te gaan tegen de verwachting van het publiek.
Henry Fonda koelbloedig maken was schokkend.
Hij was Amerika's morele kompas op het grote doek.
Maar Isaac Hayes, die een hit nodig had…
…was geïnspireerd door Leones gebruik van Fonda…
…die thuishoorde onder de groten van wit fatsoen…
…met John Wayne, Jimmy Stewart en Shirley Temple.
Hayes was zo ontroerd dat hij dit muziekstuk maakte.
Hayes zei me dat hij vluchtte van de slechte airco…
…bij Stax Studios door naar deze film te gaan…
…die hij minstens tien keer zag.
De uitstraling van Woody Strode overtuigde Hayes…
…dat hij ooit een filmster kon zijn…
…en in een genre waarin je bijna geen zwarte mensen zag: de western.
Once Upon a Time motiveerde Hayes ook om dit te maken…
…voor z'n Hot Buttered Soul-album.
Gordon Parks' verfilming van z'n semi-autobiografische roman…
…The Learning Tree, in 1969…
…was de eerste film van een zwarte regisseur gefinancierd door een studio.
Warner Bros. konden goed geld verdienen aan de filmmaker.
Hij schreef, regisseerde, produceerde en componeerde de muziek.
Hij grapte tegen me dat hij er alleen niet in speelde…
…omdat hij te lang was.
Learning Tree volgt Newt, een 12-jarige, gedurende een zomer.
Eén incident blijft de hele film lang bij je.
Ren.
Een moment zo krachtig dat het surrealistisch en te realistisch lijkt…
…maar dat destijds weinig aandacht kreeg.
Stop, verdomme. Ik schiet.
Je hoefde niet te schieten.
Dat is wat er met criminelen gebeurt.
Het soort scène dat we allemaal kenden maar nooit in een film hadden verwacht.
Parks vertelde ook dat hij zoveel mogelijk in de film had gestopt…
…zoals dit glorieuze beeld dat de western voor een zwart publiek claimt…
…omdat hij niet wist…
…of hij er ooit nog een zou kunnen maken.
1969 bewoog het hyperrealistische naar het onwerkelijke.
De wildheid bloeide volop…
…in Robert Downey Sr.'s revolutionaire komedie over revolutie…
…de reclamesatire Putney Swope.
Je kunt een airconditioner niet eten.
Een zwarte man, Putney Swope…
…wordt hier plots hoofd van een reclamebureau…
Je wordt een goede voorzitter.
…en zet de manier waarop het bureau zaken doet op z'n kop.
Ik heb het gevoel dat er hier veel onbenut talent rondloopt.
Ik deed het niet.
Wat dan wel? Haar temperatuur meten?
Ontsla me niet. Ik heb een vrouw, drie kinderen en een pony.
Je kunt met komedie meer zeggen dan je kan laten rechtzetten…
…en dat is wat zwarte mensen hadden om te overleven.
Je moest ze aan het lachen maken onder de subtekst.
Downey zag een opening.
Waar we konden spelen en scherp konden zijn.
Ik wil het woord 'genie' niet zeggen, maar het was een schot in de roos.
Ontevreden over de prestaties van z'n ster, acteur Arnold Johnson…
…gebruikte Downey z'n eigen stem voor z'n zwarte hoofdpersonage.
Waarheid en ziel.
WZ, baby. -Juist.
Die zet beïnvloedde later…
…de genomineerde rol van z'n zoon in Tropic Thunder.
Ik probeer over te komen als… Maar het is moeilijk.
Ziet er goed uit. -Tips?
1969 was een keerpunt voor zwarte films…
…waarin verhalen een realistischere blik wierpen…
…op zwart leven in het verleden.
Zoals een van de eerste Amerikaanse films die het onderwerp…
…slavernij behandelde.
De film Slaves…
…waarin Dionne Warwick speelde…
…en ze kon zingen over een ander soort pijn…
…dan men van haar verwachtte.
Ossie Davis speelt een slaaf die zich vastklampt aan logica…
…in een systeem zonder.
Twaalfhonderd andermaal. Iemand anders?
Davis' personage verbergt z'n wanhoop niet.
Hij vergroot het juist uit.
Het historische tumult duurt voort als Rupert Crosse…
…als eerste zwarte acteur wordt genomineerd voor een Oscar…
…voor The Reivers.
Hoe start je dit ding?
Crosse's vlotheid bevrijdt McQueen van z'n laconieke narcisme.
Hij besteedt aandacht aan Crosse…
…en stelt ons in staat hem op dezelfde manier te eren.
Tien jaar eerder was Crosse te zien in Shadows…
…John Cassavetes' rassendrama uit 1959, dat natuurlijk onafhankelijk werd gemaakt.
Vind je die van het konijn en de boom leuk?
Die ken ik niet.
Die over het konijn dat uit de boom viel en zegt:
'Man, dat vrijen is voor de vogels.'
Regisseur Mark Rydell…
…die hem kende van de Actors Studio, castte hem in The Reivers.
Crosse was 1,95 meter lang…
…en ik wist dat hij juist was als tegenspeler van Steve.
Het was gaaf om naar McQueens huis te rijden…
…want er waren misschien wel tien garages…
…met allerlei soorten auto's, Ferrari's en Aston Martins…
…en racemotoren.
Een enorm stuk grond, een binnenplaats. Het was erg weelderig.
En Rupert had nog nooit zoiets gezien…
…en ik moet je zeggen, ik ook niet tot ik Steve ontmoette.
Ik leefde bescheidener, maar beter dan Rupert…
…die geen geld had en leefde als een jonge acteur.
We liepen het huis binnen, en Rupert ontmoette Steve…
…en Steve keek op naar die reus, en we gingen zitten in z'n bibliotheek…
…en Steve begon te praten over taekwondo.
Hij was een meester in zulke vechtdisciplines…
…en hij liet Rupert wat bewegingen zien, en Rupert zei:
'Je bent uit balans.' Dat zei hij vanuit z'n stoel.
En Steve keek naar hem en zei: 'O?'
Hij zei: 'Ja, je bent uit balans.
Je staat verkeerd.' Dus Steve zei: 'Laat het me zien.'
En Rupert stond op met z'n hele lengte…
…en ze stonden tegenover elkaar, en in twee seconden…
…vloog Steve door de lucht…
…onder de biljarttafel…
…in de kamer ernaast.
En ik dacht: de film is voorbij.
Daar gaat Rupert.
Maar de waarheid was dat Steve verrukt was…
…dat deze man niet bang voor hem was.
Voor de vooruitstrevende artiesten uit de filmwereld van LA…
…zoals Jack Nicholson en scenarioschrijver Robert Towne…
…was Rupert Crosse een charismatisch figuur, bewonderd om z'n talent.
Jim Brown en Rupert Crosse…
…toonden een nieuw soort zwarte mannelijkheid.
Brown, die tegelijkertijd hoffelijk en ongeduldig was…
…en Crosse's lachende onbeschaamdheid.
Muhammad Ali was voor mij de tweede zwarte bekendheid…
…die zich hetzelfde gedroeg bij zwarte en witte toeschouwers.
Zijn versie van hoffelijkheid en onbeschaamdheid was te zien…
…in de documentaire uit 1970, a.k.a. Cassius Clay.
Hij liet advocaten hem uit de cel houden…
…betaalde alimentatie aan z'n ex…
…onderhield z'n huidige vrouw en kind.
In deze ongewone documentaire stond Ali op het kruispunt van wie hij was…
…en wie hij zou worden.
Belangrijk omdat hij de zelfbeheersing toont…
…die de kern van zwarte films zal zijn.
De eerste zwarte figuur die doorbrak op dezelfde manier als Ali…
…door zich niet te verbergen…
…was Jack Johnson, wiens strijd te zien was in het toneelstuk…
…en nu de film, The Great White Hope…
…met James Earl Jones als de tweede zwarte man…
…die een Beste Acteur-nominatie kreeg.
James Earl Jones was een magere seksuele aanwezigheid…
…voor één van de weinige keren in z'n carrière.
Nee. Ik ben… -Doe uw kleren aan.
We brengen u naar de stad.
Geen zorgen. Kleed je maar aan.
Interraciale seksualiteit en de onrust die het veroorzaakte…
…veroorzaakte in 1970 golven van spanning in films.
The Great White Hope herinnerde kijkers eraan…
…dat die relaties voortkwamen uit begeerten.
Door de veranderingen was ten minste één regisseur ten einde raad…
…William Wyler, die maatschappelijke verschuivingen verbeeldde…
…in films zoals The Best Years of Our Lives.
En Wyler creëerde een model met z'n proto-stalkerfilm The Collector.
Z'n laatste film was The Liberation of L.B. Jones…
…en z'n vermogen om actuele dramatiek te vertalen, liet hem in de steek…
…met deze fetisjisering van zwart vrouwelijk vlees.
Jij gaat graag naar advocaten? -Je breekt m'n arm.
Dacht je dat ze een witte man niet zouden waarschuwen?
Ik heb vaker dwazen gezien, maar jij bent wel het toppunt.
Na de regie van de documentaire King: A Filmed Record…
…wendde Sidney Lumet zich tot iets dat prikkelend klonk…
…een Gore Vidal-script naar een toneelstuk van Tennessee Williams…
…dat ras en seks behandelde…
…met James Coburn, Robert Hooks en Lynn Redgrave.
Het resultaat was Last of the Mobile Hotshots…
…die een X-rating kreeg…
…blijkbaar omdat een zwarte man seks zou hebben met een witte vrouw.
De ovendeur is kapot…
…het dak lekt, de wc blijft lopen…
…en je bent leuk voor een huisbaas.
Diana Sands' vermogen om te betoveren werd duidelijk in The Landlord uit 1970…
…en dit verhaal over de onrust veroorzaakt door een te bevoorrechte witte man…
…die een zwarte straat in Brooklyn opknapt, zette de trend voort…
…van zwarte schrijver Bill Gunn met de verfilming van een roman…
…van een zwarte schrijver, Kristin Hunter.
De aardse nuchterheid van deze acteur was gemaakt voor film.
Sands kon net zoveel uitdrukken met een lach…
…als de meeste acteurs konden met pagina's dialoog.
Diana Sands was de perfecte vrouw, omdat ze wist hoe ze een groot kind moest zijn.
Ze was zo'n gul persoon…
…een genot om om je heen te hebben.
In 1970 verscheen Chester Himes op 't doek op een manier die klopte.
In z'n regiedebuut…
…vocht Ossie Davis tegen de lang bestaande mythe van de emotionele zwarte seksbom…
…door een scène uit Hilmes' roman te gebruiken.
In z'n boek voegt hij een vleugje bitterheid toe…
…aan de anekdote over een zwarte vrouw die een witte agent…
…seksueel vernedert.
Alsjeblieft, schatje.
De verfilming verheugde een publiek dat vernedering van zwarte mensen beu was…
…en genoot ervan dat hij de rollen omdraait onder een prosceniumboog.
Stop, in naam van de wet.
Davis' versie van wrekende agenten uit Harlem…
…was een speelse, Afrocentrische fabel die het concept haute couture introduceerde…
…met muziek van Galt MacDermot, in zwarte actiefilms.
De keurig geklede rechercheurs…
…gespeeld door de wrange Godfrey Cambridge en driftige Raymond St. Jacques…
…hoorden bij een groep zwarte toneelspelers samengesteld door Davis.
Wat is er? -Moet je dit zien.
Mijn god, die blauwe overhemden die hij droeg…
…dat pak dat hij droeg…
…zo verzorgd als z'n snor was, hij zag er keurig netjes uit.
Je zag die witte. Weet je wie hij is?
Ik weet het niet. Misschien, misschien niet.
Ze lijken allemaal op elkaar.
Als toneelacteur wist Davis dat het publiek zou reageren…
…op zwarte acteurs die genoten van het succes van hun kameraden…
…een aspect dat hij het filmpubliek wilde laten ervaren.
Er zit veel fantasie in Cotton Comes to Harlem.
Het is een sprookje.
Maar het geweldige is…
…dat Ossie Davis Harlem gebruikt…
…op een manier die we het nog niet hadden gezien.
Het is authentiek.
Het is volledig zichzelf.
Hij laat deze fantasie zich afspelen midden in de realiteit van Harlem.
Hij maakte van een mantra van zwarte revolutionairen…
…een vraag-en-antwoord-lied.
zwart genoeg voor mij
Ik kijk uit naar wanneer zwarte trots gevierd wordt…
…door de samenleving en niet gezien wordt als een vraag naar verandering.
Wat het wel was, maar het lied geeft het ritme.
zwart genoeg voor mij
Het is die ene regel die zich herhaalt…
…die fantastisch is.
Ben ik zwart genoeg voor je?
Hoe Calvin Lockhart het gebruikt als hij predikt…
…en de manier waarop Godfrey Cambridge het gebruikt.
Is dat zwart genoeg voor je?
Het transformeert, heeft meerdere betekenissen.
Is dat zwart genoeg voor je?
Nog niet, maar ooit wel.
Dat resoneert nog steeds.
Davis zag de noodzaak…
…om de componist op te nemen in het verhaal…
…wat hij deed met MacDermot…
…maar Melvin Van Peebles liet de muziek…
…de schokkende aard van de zwarte beleving uitdragen.
Zijn film Watermelon Man uit 1970 is een satire…
…waarin een ruimdenkende witte man op een dag ontdekt dat hij zwart is.
Ter illustratie van de afschuw van zwart zijn voor witten…
…verschuift Godfrey Cambridge de toon van komisch…
Jef. Er staat een zwarte man onder je douche.
…naar een transformatie van het karakter…
…als hij wordt doordrenkt met empathie…
…een evolutie die Van Peebles het publiek wilde laten voelen.
Toen we trouwden, wist ik niet dat het iets interraciaals zou worden.
Je hebt het nooit verteld. -Ik ontdek het zelf net.
Van Peebles overspoelt een marginaal plot…
…door komedieconcepten te combineren…
…om een film te maken…
…over de kracht van zwart bewustzijn en verantwoordelijkheid.
Waar denk jij heen te gaan?
Ik ga lunchen met Clark Dunwoody. -Niet hier.
Tijdens de pandemie werd Watermelon Man opnieuw actueel…
…omdat witte mensen nu het concept begrijpen van leven op geleende tijd…
…wanneer je naar buiten stapt…
…zoals dat voor Afro-Amerikanen altijd is geweest.
Zoals Gordon Parks deed voor The Learning Tree…
…componeerde Van Peebles muziek voor zijn studioregiedebuut.
Toen ze er bij Watermelon Man over dachten…
…de film in de bioscopen uit te brengen…
…hadden ze een vertoning, en alle hoge heren kwamen…
…allemaal witte mannen…
…en er was een zwarte man, Willy, die de filmzaal zou vegen.
M'n vader sprak met hem, gaf hem wat geld…
…en zei: 'Laat zien dat je m'n film leuk vindt.'
Dus Willy vertoont The Watermelon Man…
…en zegt: 'Moet je zien.
Dat is echt grap…'
En ze keken naar hem… 'Willy vindt het leuk.'
En Willy: 'Baas, dat is echt goed. Moet je zien.'
'Vind jij dit grappig?'
'Ja, ik wil dit zien. Wanneer komt het uit?'
En het kwam in de bioscoop. Die man was hun testpubliek.
Dus m'n vader gebruikte ras tegen hen.
Gordon Parks, die in 1971 een tweede studiofilm maakte…
…integreerde het huwelijk van muziek en film…
…een breuk met de klassiek beïnvloede Europese filmmuziek.
Met de film voert hij z'n plan uit om Hayes erbij te betrekken.
Shaft was niet alleen een debuut. Het was een aankondiging.
Op dezelfde manier waarop films als Easy Rider schreeuwden:
'Dit is jaren 60'…
…gebruikte Shaft funk en stadse zwier om te zeggen…
…dat dit de jaren 70 waren.
Een privédetective hoefde er niet onverzorgd uit te zien…
…of zich te verstoppen.
De nieuwheid en het lef van een camera die een zwarte man…
…in een leren jas door Manhattan volgt.
Een detective gekleed als een combinatie…
…van een revolutionair en regisseur Gordon Parks…
…terwijl de hihat het publiek opzweepte.
De camera bespioneerde de ster niet.
Hij staarde naar hem.
Deze combinatie veranderde films voor altijd.
Zo kwam de film van een studio…
…die bekend stond om producten over een perfect Amerika…
…die steil haar en blauwe ogen tot de schoonheidsstandaard doopten.
Shaft, 'seksmachine voor alle meiden'. Niemand zei dat over broeders.
Ben je oké?
Schatje, ben je oké?
Ik begon me een machine te voelen.
Dat hoort niet.
OPGEDRAGEN AAN ALLE BROEDERS EN ZUSTERS DIE GENOEG HEBBEN VAN HET GEZAG
In 1971 koos Van Peebles ervoor om een film te maken…
…over de constante terreur waaraan zwarte Amerikanen worden onderworpen…
…Sweet Sweetback's Baadasssss Song.
De titel alleen al maakte de film deel van de revolutie…
…die niet op tv kwam.
In die tijd zouden netwerken zo'n titel…
…of de opruiende film zelf nooit hebben uitgezonden.
Wat is er?
In de tijd voordat porno onvermijdelijk was…
…en toen zwarte seksualiteit nog een grap was…
…toonde Sweetback lef door van zwarte seks een show te maken…
…zonder te knipperen of weg te kijken.
Het is een Van Peebles-constructie…
…om het publiek te laten begrijpen hoe het is om geobjectiveerd te worden.
'Badass' een deel van de titel maken, was zo'n badass zet…
…dat het een X-rating zowat garandeerde…
…en die Sweetback ook kreeg.
Van Peebles gebruikte de voordelen van uitbuiting…
…en een nieuw liberalisme in de filmcultuur.
Hij hield van de pure onbeschaamdheid van een zwarte man zijn…
…met gezichtshaar die een sigaar rookt.
Een popcultuurgebaar…
…dat zo onsterfelijk was als Elvis' grijns en Megan Thee Stallions nagels.
Sweetback kwam toen de X-rating net was uitgevonden…
…en porno verschoof van bioscopen in het centrum…
…naar buitenwijken.
Midnight Cowboy werd de eerste film met X-rating…
…die de Oscar voor Beste Film won.
De enige.
Stanley Kubricks Clockwork Orange kreeg een X-rating.
En Marlon Brando en regisseur Bernardo Bertolucci…
…werden genomineerd voor de film met X-rating Last Tango in Paris.
En er was de zwarte poging tot sociaal commentaar, Lialeh…
…met muziek van funklegende Bernard Purdie.
Zelfs als ze de film als 'voor alle leeftijden' beoordelen…
…geef ik ze het recht niet om dat te beslissen voor het zwarte publiek.
Van Peebles veroorzaakte een vloedgolf door de X-rating te kapen.
Hij schijnt de X-rating zelf te hebben gekozen…
…omdat het het enige symbool was zonder auteursrecht…
…wat iedereen liet weten dat ze de X zo konden gebruiken…
…en er een dappere nieuwe wereld met dubbele en driedubbele X ontstond.
Je hebt tenslotte nog nooit gehoord van een dubbele R of drievoudige PG-13.
Net als bij Watermelon Man begint Sweetback met rennen…
…maar niet voor komisch effect.
Sweetback vlucht voor z'n leven.
Beweging is wat hem in leven lijkt te houden…
…want de film gaat over vooruit gaan.
Van Peebles koos muzikanten niet alleen om muziek te leveren.
Hij maakte Earth, Wind & Fire z'n handlangers.
Ik was verliefd op z'n secretaresse. Iedereen was verliefd op Priscilla.
Ze had een afro als een aureool. Ik dacht: kijk Priscilla toch.
Wat draagt ze…
Wat wordt Priscilla's outfit van de dag?
Maar Priscilla had een vriend die nogal bezitterig was.
Ze wilde in de film spelen, maar haar vriend zei nee.
Maar hij had een nieuwe band genaamd Earth, Wind & Fire.
Hij zei: 'Je mag niet acteren met Melvin. Maar ik wil de muziek doen.'
Hun inbreng droeg bij aan de zweterige paranoia van Sweetback.
Anders dan de lieve en gespierde R&B…
…die later meteen te herkennen was als Earth, Wind & Fire…
…was hun Sweetback-muziek dissonante, krijsende avant-garde jazz…
…met daaronder een beukende laag percussie.
De muziek moet ons ervan bewust maken…
…dat we in een wereld duiken waar films voor terugdeinsden.
Het combineerde genres snel…
…met reflexen zo scherp als die van regisseur Van Peebles.
M'n vader liet me praten met mensen in de lobby.
Hij zei: 'Wat vond je?' En ik vertelde het hem. Hij zei:
'Het interesseert me niet. Ik ontdek het later wel.
Ga met die mensen praten en ontdek hoe ze de film hebben gezien…
…hoe ze ervan hebben gehoord en wat ze vonden.'
Er was een auteur, showman en verkoper als Melvin voor nodig…
…om te begrijpen dat door van de componist een creatieve partner te maken…
…niet enkel een werknemer…
…hij investeerde in de toekomst van de film.
Melvin zag dat op een manier die leidde…
…tot een nieuwe richting in de filmwereld.
Eerst maakte hij van het verhaal van de verkoop van de film z'n marketing.
Anders zou hij een zwarte film hebben die weinig aandacht zou krijgen.
Nog belangrijker, hij bracht eerst de soundtrack uit…
…met verbeterde zichtbaarheid als verkoopinstrument.
Hij was een artiest-ondernemer.
Kunst had geen zin als niemand het zag.
Gordon Parks veranderde wie de zwarte hoofdpersoon zou kunnen zijn.
Sweetback en Shaft volgden Muhammad Ali…
…naar een tijd waarin zwarte figuren geen toestemming meer vroegen er te mogen zijn.
Hun scènes presenteerden hen als assertief…
…in plaats van uitnodigend…
…een houding die brak met de slaafsheid.
Een ironische afstand die de kijker dwong het te begrijpen…
…omdat het niet werd uitgelegd.
Luister wat ik zeg. Ik kom je helpen.
Ik ben een engel van God.
Harry Belafonte bracht z'n zijden intensiteit…
…terug naar het grote doek voor The Angel Levine…
…een experimenteel drama dat hij produceerde.
Hij eindigde z'n eigen ballingschap met deze existentiële komedie…
…die een wending gaf aan Ralph Ellisons dilemma…
…in zijn roman Invisible Man.
'Hoe komt het dat ik zo zwart, blauw en een godsgeschenk ben?'
Ik ben een engel.
Ben je gekomen om mee te nemen?
Ik kom je leven geven.
Als 'n goddelijkere parallel aan het Nieuwe Testament…
…speelde Sidney Poitier broeder John.
In deze fantasie is hij een ingetogen vreemdeling…
…die in een conflictgebied terechtkomt en geen oordelen velt…
…als een zwijgzame engel des doods, gevangen tussen verleden en heden.
Deze goedbedoelde fabel weerspiegelt Poitiers eigen lot.
Ossie Davis kwam na Cotton Comes to Harlem…
…met een drama over de spanningen van generaties zwarte vrouwen…
…in een eenpersoonshuishouden.
Heer, als U dit huis voor m'n moeder regelt…
…zal ik nooit meer iets van U vragen, amen.
De vrouwelijke hoofdpersoon vecht voor een stem en voor haar toekomst…
…wat veel dichter bij de realiteit staat…
…dan z'n vorige film.
Schrijver-regisseur Ousmane Sembène zei ooit:
'Tussen de families in de films Sounder en Black Girl…
…zat een groot verschil.
Dat soort films wil ik maken.'
Het filmuniversum dat hij zag, inspireerde hem om tijdens z'n carrière…
…de impact van de afwezigheid van zwarte mannelijkheid op families te tonen.
Er is een redenering die stelt…
…dat 1939 het beste jaar in de filmgeschiedenis was.
Maar het is vanzelfsprekend dat 1939 de filmstatus bevestigde van Amerika…
…als 's werelds mythemaker.
Geen enkele periode met Gone With the Wind zal me ooit zo aanspreken.
De mannen die de studio runden, creëerden een popcultuurmythologie…
…waarmee ze zo ver mogelijk weg konden rennen van hun wortels.
Ze konden een overmoedige versie van Amerika creëren…
…een Amerika dat nooit heeft bestaan…
…maar waarvan velen nog geloofden van wel.
De rest van de wereld nog steeds.
In 1939 verwezenlijkten de studio's…
…wat zij als moreel en literair beschouwden…
…en bracht het grote publiek witgewassen mythen.
Ik weet het. Ik ben haar slaaf.
Maar soms vraag ik me af of het wel juist is.
Het is een stap voorbij toe-eigening naar cultureel kolonialisme.
Witte mensen kunnen je cultuur veel beter verbeelden, latine acteurs…
…Pacifische eilandbewoners…
Miss Dorothy March…
…met haar Bill Robinson-imitatie…
…de koning van Harlem.
…zwarte mensen.
Een harde klap bedoeld als compliment.
In 1939 was er een belangrijke overdracht…
…die de kracht versterkte van een centrale en slopende mythe…
…over de plaats van zwarte mensen.
Tijd om te stoppen.
Wie zegt dat het tijd is? -Ik zeg dat.
Ik ben de voorman. Ik zeg wanneer het tijd is om te stoppen.
Tijd om te stoppen.
Het waren boekverfilmingen.
De best scorende film aller tijden tot 1925…
…was D.W. Griffiths The Birth of a Nation.
Een nog grotere hit was Gone With the Wind uit 1939…
…die tot 1965 de grootste kaskraker bleef…
…en in 1971 weer kampioen werd.
In 1972 had Rupert Crosse's carrière tot bloei moeten komen.
Z'n fans Jack Nicholson, Robert Towne en regisseur Hal Ashby…
…creëerden een rol voor hem in de verfilming van The Last Detail.
Maar hij kreeg de diagnose leukemie voordat de opnames begonnen.
Opnames werden uitgesteld in de hoop dat hij kon meedoen…
…maar hij stierf voor de opnames begonnen.
In een artikel uit Esquire…
…stond Ashby stil bij Crosse's humor en gratie in het licht van sterfelijkheid.
De term 'corrosieve lyriek'…
…vat Ashby's stijl, geïnspireerd door Crosse's kijk, samen.
Isaac Hayes gebruikte z'n optreden bij de Oscars van 1972…
…toen hij de eerste zwarte winnaar voor Beste Lied werd…
…om z'n Hot Buttered Soul-glorie aan de hele planeet te tonen.
Ik keek thuis en was verrukt…
…om te zien hoe Hayes slavenkettingen veranderden in superster-maliënkolder.
Het voelde als een komeet die ter aarde stortte…
…een verandering van de atmosfeer…
…wat ons liet weten dat het nooit meer hetzelfde zou zijn.
Het was een duizelingwekkende mix…
…met een element dat de zwarte filmcultuur aantrekkelijker maakte…
…dan de zogenaamde mainstream films.
Dat element was heldhaftigheid.
Zo, kakkerlak, laten we opnieuw beginnen.
Anders dan hun witte tegenhangers…
…die hun leed droegen als accessoires…
…speelden zwarte acteurs antihelden met een bijna heroïsch zelfvertrouwen…
…wat leidde tot heldhaftigheid.
Je gaat weer naar binnen.
Want je hebt alleen over liefde en vrede gepraat.
Je hebt niets veranderd, dus werk…
…en laat het gesprek plaatsvinden.
Wij kunnen niet naar binnen…
…want we zijn nooit toegelaten.
In het kielzog van Shaft waren er bronzen remakes van films noir.
Hit Man, een nieuwe kijk op Get Carter.
Je bent een echte superster, schatje.
En Cool Breeze, nog een remake van The Asphalt Jungle…
…die de term letterlijker maakte…
…dan de nouvelle vague ooit had kunnen dromen.
In deze films stapten hoofdrolspelers in beeld…
…met een branie die voorheen nooit had gemogen.
Ik zeg dit niet graag…
…maar wat ben ik een knappe klootzak.
Dit piekjaar in zwarte film verlegde veel grenzen…
…waardoor films veranderden.
Voor het eerst werden twee zwarte vrouwen genomineerd voor Beste Actrice.
Diana Ross voor haar eerste hoofdrol…
…en de geweldige Cicely Tyson voor Sounder.
Het oogstseizoen is nog ver weg.
Tegen die tijd is Nathan wel thuis.
En zo niet, dan zullen de kinderen en ik oogsten.
Ik heb Cicely Tyson helaas nooit ontmoet.
Ze deed me aan m'n oma denken.
Ze personifieerde elegantie en een vorstelijke uitstraling…
…in hoe ze bewoog en sprak.
Dit keer bak ik een cake die David Leeto naar je vader brengt.
Het was goed om Cicely te zien. Ik ben met haar films opgegroeid.
Het was goed om onszelf te zien.
Deze films gingen over ons.
Zoon, wen niet te veel aan deze plek…
…want waar je ook bent, ik zal van je houden.
Haar tegenspeler, Paul Winfield, werd ook genomineerd voor Beste Acteur.
Ik voelde me als kind niet aangetrokken tot films waarin we het slachtoffer waren…
…waar we machteloos waren.
Dat wilde ik niet.
Ik zag Sounder onlangs weer en ik waardeer het als volwassene meer.
Ik zag lagen die ik als kind niet zag.
En Diana Ross werd genomineerd voor Beste Actrice…
…voor haar eerste hoofdrol, in de eerste film over Billie Holiday…
…de door Motown geproduceerde Lady Sings the Blues.
Het was geen film over zwart zijn, zoals zovele.
Het ging over talent.
Het waren de kostuums van Bob Mackie en de glamour van Diana Ross…
…en Billy Dee Williams, weet je wel.
Frank Yablans runde Paramount.
Hij vertelde Berry Gordy, na het zien van een ruwe versie…
…dat ze er geen geld meer in zouden steken.
En Berry Gordy zei tegen Frank:
'We zijn niet klaar. We hebben nog veel te doen.'
En Frank zei…
Ik zal niet vertellen wat Frank echt zei…
…maar feitelijk dat het was alsof ze hem gonorroe wilden geven.
'Want we hebben nooit meer uitgegeven dan dit…
…aan een zwarte film.'
En hij zei: 'Wat kan ik doen?'
Hij zei: 'Geef me een cheque van twee miljoen en doe wat je wilt.'
En dat deed hij.
Lady Sings the Blues was een glamourshow met alles erop en eraan…
…een glanzende vestiging van zwarte glamour in films.
Als ik aan Diana Ross denk, denk ik ook aan mode…
…en hoeveel referenties ik van haar heb gebruikt…
…voor rode loper-evenementen en fotoshoots…
…of voor verschillende personages die ik creëer.
De vingers, en het haar, en bij het hele gebeuren…
…denk je: o, mijn god.
En dan kan ze ook nog acteren.
Voor Ross, maar ook voor haar tegenspeler…
…een letterlijke belichaming van lang, donker en knap…
…Billy Dee Williams.
Toen Billy Dee Williams verscheen…
…schreeuwde elke vrouw in Hollywood.
En ik zei: 'Mijn hemel.
Wat gebeurt er?'
Toen ik die trap afliep, werd ik verliefd op mezelf.
Ik zei: 'Goede genade.'
Ik was er ondersteboven van.
Wil je dat m'n arm eraf valt?
Zelfs die scène met: 'Wil je dat m'n arm eraf valt?'
Ik kon mezelf niet inhouden.
Ik bleef lachen, want ik werd speciaal verlicht.
Het was net als in de oude filmdagen.
Ik lag dubbel.
Ik moest me inhouden.
Het was erg grappig voor mij omdat het iets was…
…dat me nog nooit was overkomen…
…in alle ervaringen die ik had met film.
1972 was een doorbraakjaar voor zwart talent.
Schrijver Lonne Elder III werd genomineerd voor het Sounder-script…
…en het was het jaar…
…met de eerste zwarte vrouw-nominatie voor beste scenario…
…voor Suzanne de Passe, die meeschreef aan Lady Sings the Blues.
Het was een unieke prestatie totdat Dee Rees werd genomineerd in 2017…
…voor haar scenario voor Mudbound. Zij was dus…
…slechts de tweede zwarte vrouw die hiervoor werd genomineerd.
Mr Gordy gaf me het script en zei:
'Lees dit en zeg wat je vindt.'
En ik was geschokt…
…want ik vond het erg stereotyperend.
De opvatting van wie we zijn…
…in tegenstelling tot wie we zijn en kunnen zijn.
Dus ging ik werken met Sidney Furie. Toen kwam Chris Clark erbij.
Ze was een heel slimme vrouw.
Zij en ik werden een team.
Hier wordt de basis gelegd…
…voor wat het belangrijkste verhaal van die tijd wordt.
De bijdrage van vrouwen wordt dominant.
Naast de onderscheidingen zat de klas van 1972 ook boordevol actie.
De western Buck and the Preacher, geregisseerd door Sidney Poitier…
…en waarin hij en Harry Belafonte meespeelden.
Belafonte's verwachtingen werden nooit vervuld.
De grote klap was dat de zwarte gemeenschap hem niet steunde.
Daardoor voelde ik me verraden.
ZE LIJKEN NIET OP COWBOYS
Ik dacht: waarom steunt de zwarte gemeenschap de film niet…
…zoals de witten Butch Cassidy and the Sundance Kid zouden hebben gesteund?
Dit is onze versie ervan. Maar dat deden ze niet.
En toen wist ik dat ik verschillende tegenstanders had…
…hoe zwarte mensen zichzelf zagen en hoe de wereld zwarte mensen zag.
Fred Williamson speelde in de wraakwestern…
…The Legend of Nigger Charley…
…'n titel die zelfs toen brutaal en ongehoord was.
En de titel bestaat trouwens niet meer.
De film heet nu The Legend of Black Charley.
De brutale poster…
…met iets wat op daguerreotypie leek, zei genoeg.
'Waarschuw het Westen. Charley rent niet meer weg.'
Zwart werd ook serieus aan horrorfilms toegevoegd…
…met een indrukwekkende William Marshall als de tragische vampier Blacula.
Ik geloof dat slavernij waarde heeft.
'Waarde'?
Jij ziet 'waarde' in barbaarsheid?
Ik dacht dat het goede ervan dat institutioneel racisme…
…voorkwam dat zwarte mensen centrale figuren speelden in horrorfilms…
…voor Afro-Amerikanen het impliciete begrip was…
…dat geen paranormale kracht of bezetenheid…
…monsterlijker kon zijn dan slavernij…
…of het Tuskegee-experiment…
…of Emmett Till, een onschuldige zwarte jongen…
…en slachtoffer van monsters waar zelfs films bang voor waren…
…wanneer die ze niet verheerlijkten.
Terwijl de zwarte media de reguliere media dwong…
…verslag te doen van Emmett Tills gruwelijke dood…
…en films de zwarte gruwelen uitbeeldden…
…zoals slavernij en institutionele wreedheid…
…was een film over de chaos na de dood van Emmett Till…
…het moment waarop het zwarte publiek had gewacht.
Dat die er nooit kwam, was een hint van waar de echte macht in Hollywood lag.
Ik herinner me dat wat me echt wakker maakte…
…de Emmett Till-foto in het tijdschrift Jet was.
Ik bedoel iemand die van de een op de andere dag een ander mens was.
Ik zie de beelden van Emmett Till nog steeds voor me.
Vanaf die dag dacht ik aan hoe z'n moeder zich gevoeld moet hebben.
Ik herinner me als kind…
…dat ik in het tijdschrift Jet Emmett Tills lichaam zag…
…en dat maakte indruk op mij.
We zijn zo uitgeput dat we soms pijn en ellende zien…
…en het niets doet…
…het ons niets doet…
…of we kijken snel verder omdat we weten dat het weer gaat gebeuren.
Maar het wordt persoonlijker. Het komt steeds dichter bij…
…de onmenselijkheid van de mens tegen de mens.
Die constante terreur werd mooi vastgelegd…
…met de release van Marvin Gaye's What's Going On.
Hij was de eerste die over sociaal protest zong als verleider…
…niet op een declamerende manier.
En Gaye bracht in 1972 nog een episch album uit.
Deze keer een soundtrack…
…waarmee hij terugkeerde naar z'n jazzroots.
De soundtracks van zwarte films waren vaak afgeleid van What's Going On…
…één van de mooiste oprecht revolutionaire daden van de zwarte popcultuur…
…dus het was logisch dat Gaye hetzelfde deed.
Hij legde de stand van zaken voor…
…en ging met z'n Trouble Man-muziek verder met z'n muzikale autobiografie…
…waar hij was gebleven bij What's Going On.
En de filmmuziek die in z'n kielzog volgde…
…beoordeelde steeds de schade van de onderdrukking…
…die hij eerder uiteenzette.
Ironisch genoeg kwam de meest sublieme muziek…
…van 'n artiest wiens invloed te zien was…
…in Marvin Gaye's breuk met de pop-soul van weleer.
Het had ook een honingzoete falset…
…die de worsteling van zwarte Amerikanen vertolkte.
Curtis Mayfields lyrische weergave van sociale omstandigheden…
…en verzet tegen de overgave aan institutionele verstarring…
…is gedurende z'n hele solocarrière te horen.
Mayfield bracht in dit decennia twintig albums uit…
…waaronder vijf soundtracks.
Z'n krachtige intimiteit en doordringende composities…
…zetten voortaan de toon in zwarte films…
…te beginnen met Super Fly, als voorbeeld voor veel van z'n collega's.
En Mayfield nam een voorbeeld aan Van Peebles…
…met de ongebruikelijke tactiek de muziek uit te geven…
…voordat de film uitkwam.
Omdat het meteen een sensatie was…
…diende de Super Fly-soundtrack als een uitnodiging voor de film.
John Calley, die Warner Bros. in de jaren 70 runde…
…dacht dat Super Fly een trend begon…
…om met soundtracks opwinding te creëren…
…voordat films in de bioscoop kwamen.
De texturen van Mayfields muziek…
…die reageren op het leven van de hoofdpersoon…
…werden weerspiegeld in de prestatie…
…van cameraman James Signorelli.
Eén van de beste achtervolgingsscènes, zonder stuntmannen…
…legde Signorelli vast met z'n guerilla-filmstijl.
Hij moest een ontsnappingsroute hebben.
We stonden erbij en Ron zei: 'Ik kan over dat hek springen.'
Dat was alles. Dat was de hele repetitie.
Het was niet meer dan één take.
Het was een combinatie van de twee vormgevingen.
Eén ervan was de documentairefotografie die veel gebruikt werd…
…vooral door Leacock, Pennebaker, Maysles…
…door mij, Bob Elfstrom.
De dingen die we deden sijpelden door in de techniek…
…voor speelfilms…
…vooral wanneer de omgeving een derde partij was.
Signorelli's improvisatiemethode werd gebruikt…
…bij andere soorten actie in Super Fly…
…zoals de scène met Sheila Frazier en ster Ron O'Neal…
…die eerlijk en gepassioneerd was over zwarte liefde.
Ik kan aan je voelen hoe het daarbuiten is.
Ik zie wat het met je doet…
…en ik weet hoe drugs je helpen je hoofd erbij te houden.
Ik wil je privacy niet, schatje.
Ik wil alleen helpen de last te delen.
Ik zei: 'Zodra het sop weg is…
…moeten we het bijvullen, want ik wil niet gezien worden.'
Ik weet niet wat ik dacht. Het was moeilijk niet gezien te worden.
Ik wist bij de première van de film niet…
…dat die scène in slow motion was gezet.
Judith Crist zei op een gegeven moment:
'Het was de meest smaakvolle en erotische scène ooit.'
Richard Roundtree hielp me de auditie te krijgen.
Richard zei: 'Je moet naar binnen lopen alsof de rol al binnen is.'
Ik zei: 'Oké.'
Ik liep naar binnen, legde m'n voeten op het bureau…
…van Sig Shore en zei: 'Weet je wat…
…je hoeft niemand meer te zien. De film is van mij.'
Gordon zei: 'Je hebt hem.'
Nadat hij me dat zei en ik enorm blij was…
…moest hij me bellen en zeggen:
'Het spijt me, maar Sig Shore wilde een andere look.
Hij wilde een heel wulpse vrouw.'
Het was zo teleurstellend dat ik gewoon alle…
Ik had twee telefoons.
Ik veranderde beide nummers…
…zodat ik nooit meer met iemand hoefde te praten.
Drie maanden later komt er een man naar me toe en zegt:
'Ik ben een producer.' Ik zei: 'Leuk voor je.'
Hij zei: 'Hoe heet je?' Dus ik zei hoe ik heet.
Hij zei: 'O, mijn god.
We proberen je al drie maanden te vinden.
We hebben je gezocht.' Ik zei: 'Wie is 'wij'?'
Hij zei: 'Ik ben een producer bij de film Super Fly.' Ik zei…
Zodra ik thuiskwam, stond de telefoon roodgloeiend.
Het resultaat, zei John Calley, was dat Super Fly…
…een onafhankelijk project, dat Warner Bros. kocht voor 150.000 dollar…
…zelfs in 1972 een schijntje…
…zo'n dertig miljoen dollar opbracht.
Veel witte mensen hebben Super Fly gezien.
Anders haal je twintig miljoen dollar niet.
We waren 17 weken in Boston.
Binnen drie weken hadden alle zwarte mensen hem gezien.
Super Fly, onder gebruikers slang voor cocaïne…
…is het verhaal van een zwarte drugsdealer in New York.
Sterke bezwaren werden naar voren gebracht door R.L. Livingston…
…van de organisatie voor betere invloed.
Ik weet niet wat deze raad kan, maar ik breng het onder uw aandacht…
…omdat u de gemeenteraad bent…
…en u de probleemoplossende afdeling bent…
…en ik hoop dat we dit kunnen doen zonder dat de burgers zelf…
…deze rotzooi in onze gemeenschap moeten boycotten.
Hoe zie je jouw rol in Super Fly, als een positieve of een negatieve?
Als positief natuurlijk, anders had ik de film nooit gemaakt.
Toen we Super Fly maakten…
…hebben we hem gemaakt over hoe dingen werkelijk zijn…
…en we hoopten dat het op die basis zou worden beoordeeld en bekritiseerd.
Maar vanuit mijn observatie…
…is de film grotendeels bekritiseerd vanuit…
…een bepaald kader…
…dat geen betrekking heeft op de film.
Ze gebruiken de zwarte gemeenschap om de films te maken.
We zijn het zat dat witte producers zwarte films maken…
…en de zwarte gemeenschap daarna uitbuiten.
En de zwarte figuranten die in Oakland en Berkeley wonen…
…krijgen 10 dollar per dag.
Ze zouden 50 moeten krijgen.
Ik denk dat alle artiesten, aangezien ik ze persoonlijk ken…
…verantwoordelijke mensen zijn…
…die zich zorgen maken over wat er gebeurt in de zwarte gemeenschappen.
We zijn natuurlijk niet in staat om een film alleen te maken.
Het maken van een speelfilm omvat vele elementen…
…waarvan de belangrijkste aanvankelijk enorme sommen geld is.
De atleten die filmsterren werden, Jim Brown en Fred Williamson…
…speelden dat jaar ieder in twee films…
…met titels die zowel synoniemen als beschrijvingen zijn.
Zoals Shaft, wiens vervolg, Shaft's Big Score…
…klinkt alsof het om 'n atleet gaat die acteur is geworden.
En deze films kregen allemaal het label 'blaxploitation'…
…een term die tegelijkertijd leidde tot erkenning en verwerping.
Deze films stroomden door het bloed van Amerika's sociale…
…en populaire cultuur…
…maar verschenen zelden in de reguliere media…
…behalve om paniek te zaaien.
Bij het woord 'blaxploitation' denk ik aan de vercommercialisering van zwartheid.
'Hoe verpakken en verkopen we zwartheid?'
'Exploitation' omdat ze witte schrijvers, producenten…
…regisseurs waren, het naar de zwarte gemeenschap brachten…
…en veel verdienden aan de zwarte gemeenschap…
…maar wij verdienden niks.
Is dat geen uitbuiting?
Hoewel blaxploitation vaak tot discussie en veroordeling leidde…
…genereerden de films vaak populariteit en winst.
In films die nu klassiekers zijn…
…zijn witte sterren heroïek beu…
…en worden ze antihelden om tegen dat probleem te vechten…
…en op de koop toe publiek te frustreren.
Zwarte sterren, en je vraagt je af waarom dat geen filmtitel uit die tijd is…
…gaven publiek een andere natuurlijke evolutie…
…swag in hun eigen schoonheid en ervan genieten het middelpunt te zijn.
In de vijf families-scène uit The Godfather…
…toont Francis Coppola de onbezonnenheid van de personages…
…bedoeld als een veroordeling, geen goedkeuring van hun gedachten.
In mijn stad lieten we alleen de donkere mensen dealen.
Dat zijn beesten, dus laat ze hun ziel verliezen.
Maar zelfs al begrijpen we de intentie van de film…
…die mening is moeilijk om te horen.
Het stelde wel een vraag die zwarte films beantwoordden…
…die het verderf van drugs toonden.
Nee. In godsnaam.
Zwarte films creëerden een krijgersklasse die er eerst niet was.
Zwart publiek hoefde niet langer te zoeken naar subtekst…
…die verklaarde waarom zwarte personages aan de kantlijn stonden.
Ze bevonden zich nu midden in beeld.
In een tijd dat Bond de enige mainstream filmheld was.
James Bond, die in 1973 met Roger Moore als 007…
…de confrontatie aanging met de eerste…
…en tot op heden enige zwarte slechterik, gespeeld door Yaphet Kotto…
…in de steeds veranderende wereld waarin Bond leeft.
Heel onthullend.
Zwarte films verbeeldden de problemen in de stad…
…verwoestende misdaad en de oorlog tegen drugs.
Maar in deze films vochten Afro-Amerikaanse hoofdrolspelers terug.
Natuurlijk hielp de politie niet.
Ze waren vaak even onverschillig als corrupt.
Jim Brown speelde opnieuw Slaughter, met z'n naam als werkwoord…
…in Slaughters Big Rip-Off…
…aangevuld door de funk…
…van vroege James Brown-muziek.
In Hit! was Billy Dee Williams een CIA-agent…
…die een groep lichtgewonden rekruteert…
…in z'n persoonlijke strijd tegen drugsdealers.
Z'n dochter stierf aan drugs.
Wat helpt het als je mij vermoordt?
Ik ben een werker.
Er was echt een soort mentaliteit voor nodig…
…dat hij in staat was alles te gebruiken wat hij nodig had…
…om z'n missie te volbrengen.
Dat is erg interessant.
En op een manier die kleine bruine jongens zoals ik…
…nooit konden doen.
Dat Sidney wilde dat ik dat personage zou spelen…
…dacht dat ik geschikt was…
…probeerde ik zo goed mogelijk te gebruiken.
Het was dus een kans…
…om een kant te laten zien die je normaal niet op het scherm zag.
Wat bijdraagt aan de kwetsbaarheid. Ik dacht aan kwetsbaarheid.
Het maakt het personage een beetje meer dan alleen een meedogenloos persoon.
Gordon's War ging over zwarte Vietnam-veteranen…
…die hun vaardigheden gebruiken tegen drugsdealers.
Het bevatte een aantal originele visuele hoogtepunten…
…die sindsdien in films zijn geciteerd.
New Jack City, bijvoorbeeld.
Met muziek van Angelo Badalamenti, die later werkte met David Lynch.
Heb je vuur?
Dit MacGyver-achtige actiemoment met een spuitbus…
…als een metafoor voor z'n gevaar voor het milieu…
…heeft z'n weg gevonden naar talloze actiefilms.
Mensen van alle kleuren bekeken deze films…
…omdat ze de adrenaline in de acteurs voelden…
…van wie velen van het toneel kwamen, en de opwinding van die acteurs.
Derde plaats, Pretty Tony.
In The Mack is Dick Anthony Williams als Pretty Tony…
…net zo meeslepend als gangsterfilmfiguren uit de jaren 30.
Met z'n improvisatie portretteerde hij…
…een stadsversie van Edward G. Robinson…
…geactualiseerd met uitspraken die hij als kind hoorde.
De volgende keer dat je volwassen mensen hoort praten…
…houd je je bek. Begrepen?
De impact van dat soort hypermasculiniteit…
…voelde je later in zinnen die leken te zijn geschreven voor zwarte acteurs…
…maar niet door hen werden gezegd.
Wil je dat ik hem neerschiet?
Als je me in een droom neerschiet, moet je sorry zeggen.
Een specifiekere verwezenlijking…
…van Edward G. Robinson zat in Black Caesar.
Ze kijken nooit naar m'n gezicht, m'n neus, m'n kreupele voet.
Alleen naar m'n kleur.
Stel je voor dat de man die Cohen inspireerde Black Caesar te schrijven…
…mocht spelen in het werk dat hij in gang zette…
…maar Cohen kreeg Fred Williamson als Black Caesar.
Toen hij de studio vroeg het lengteverschil uit te leggen…
…tussen Williamson en Davis…
…dacht de studio even na en zei:
'Maak Fred mank.'
Een concertdocumentaire uit 1973, Save the Children…
…gefilmd tijdens de Operation PUSH-rally…
…had optredens die varieerden van Jesse Jackson tot de Jackson 5…
…van Nancy Wilson tot Zulema…
…en bracht muziek en progressieve politiek samen.
Het was een enorme onderneming.
We begonnen met de Motown-artiesten.
Dus na het boeken van Marvin Gaye…
…Temptations, Gladys Knight & the Pips, dat soort artiesten…
…werd het iets dat men wilde doen.
Clarence had toen een platenmaatschappij en regelde Bill Withers en Nancy Wilson…
…en Sammy Davis Jr.
Quincy was al betrokken en regelde Roberta Flack…
…en hij stelde een huisband samen met allemaal sterren.
En dus veranderde het in een geweldige samenkomst…
…van enkele van de beste muzikanten die er toen waren.
Het was groot. Het was enorm.
En het was een enorm succes…
…want al die muzikanten waren op hun best.
Op een gegeven moment was het artiestenniveau enorm. Het was bizar.
Zwarte vrouwelijke personages vastbesloten om erkend te worden…
…om meer dan hun nabijheid tot een man.
Niet langer volgzame sierstukken…
…concurreerden ze ook met een bataljon stuntmannen.
Het was de laatste grens voor zwarte actrices…
…en leidde tot een definitie van heldhaftigheid…
…die directheid in plaats van martelaarschap toestond.
Daarvoor vermengden films zwarte vrouwelijkheid vaak…
…met geromantiseerd masochisme.
Wat het publiek te zien kreeg, was iets geheel nieuws.
Zwarte films zijn als… Het is een evolutie.
Het is niet iets dat ineens vanzelf komt…
…en alles gebeurt meteen, want niets gebeurt zo…
…en dingen kosten tijd.
Vooruitgang moet langzaam gaan…
…om het definitief en heilzaam te laten zijn…
…dus het kost tijd.
Er zijn zoveel verschillende dingen niet gerealiseerd…
…wat zwarte acteurs betreft.
En het is allemaal nieuw voor mij.
Ik ben een nieuwe actrice, zoals je weet, en ik ben net begonnen met werken…
…en er zijn nog veel werkgebieden onaangeraakt.
Ik moet nog veel meer leren…
…voordat ik mezelf echt actrice kan noemen.
Laurence Olivier zei ooit:
'Als je jong bent, ben je te timide om een held te spelen.
Je ontkracht het. Pas als je ouder bent…
…begrijp je de picturale schoonheid van heldendom.'
Zwarte acteurs begrepen die schoonheid en omarmden die…
…vanwege de gemeenschappelijke dorst naar helden.
Amerika, in de greep van onzekerheid, omhelsde die zwarte helden…
…die werden begeleid door dynamische en feestelijke muziekstukken.
Shaft heeft MGM van een faillissement gered.
En de nieuwste aanwinst in deze buitengewone klasse…
…die succes en glorie in de films opnieuw definieerde was Pam Grier.
EEN NIEUW SOORT HOLLYWOODSTER
Van 1970 tot 1973 speelde ze in zeven films…
…met meer schermtijd bij elke rol.
Een artikel in Esquire uit de jaren 70…
…over rijzende sterren die films zouden veranderen…
…een groep met Steven Spielberg, die Jaws net had afgerond…
…en George Lucas, vechtend voor iets dat The Star Wars heette…
…was Pam Grier één van deze acteurs, beschreven als:
'Eén van de actrices wiens films constant geld opbrengen.
De andere twee heten Barbra en Liza.'
Grier zei: 'Ik ben de enige vrouw in films die geen slachtoffer is.'
'Vastberadenheid was cruciaal voor rollen als een gekke panter-achtige vrouw'…
…zoals het artikel zegt.
In 1973 zat ze ook in Scream Blacula Scream…
Met zo'n prachtige gids…
…ben ik bang dat ik m'n concentratie zou verliezen.
Asjemenou.
…en Black Mama White Mama.
Je kunt het in je reet steken. Kom mee.
Maar in Coffy bewees ze dat ze een filmster was.
Toni Morrison zei ooit: 'Het was misprijzend…
…om Griers personages, zoals Coffy, 'een badass' te noemen.
Het deed afbreuk aan haar talent.'
Sterker nog, ze vond dat Griers uitvoering…
…toonde wat moreel gezien van zwarte vrouwen werd geëist.
Wat het kostte om haar balans te behouden…
…terwijl ze het recht in eigen handen neemt…
…was zichtbaar terwijl ze de dood van haar zus wreekt…
…een metafoor voor de verschillende rollen…
…die zwarte vrouwen tegelijkertijd moeten vervullen.
Kom op nou. -Howie, wat doe je?
Kom terug naar bed…
Lieverd. Je moet het begrijpen. Ik dacht dat je dood was.
Maar vaak, en uiteindelijk, alleen.
En toch verder gaan. Hopelijk richting maatschappij.
Ze was 'n aartsengel…
…die vocht tegen het einde van de wereld.
Altijd om de hoek voor Afro-Amerikanen.
Grier krijgt in Coffy uiteindelijk rust…
…in een nieuwe versie van een perfecte shot.
In 1973 zaten we te midden van mislukte kansen…
…zoals Shaft in Africa en reacties op zwarte actiefilms…
…zoals de verfilming van Five on de Black Hand Side…
…met een jonge Glynn Turman.
Hoe voelt dat?
Als een eeuw geleden, eerlijk gezegd.
Het is geweldig dat dat toen allemaal gebeurde…
…en dat ik heb mogen werken met zulke fantastische, iconische mensen.
En het…
Het is een geschiedenis…
Van tevoren denk je niet dat het belangrijk gaat zijn.
Het was gewoon…
…overleven.
Je bent jong.
Je probeert aan het werk te raken in het vak.
Je probeert stand te houden…
…en jezelf op de kaart te zetten.
Er kwam ook een film die als het antwoord op een raadsel was.
Wat zou je krijgen als je de ster…
…van een afschuwelijke sitcom over WOII…
…en de editor ervan een film laat maken?
Ivan Dixon, die uit Hogan's Heroes stapte, en Michael Kahn, de editor daarvan…
…werkten samen aan Trouble Man.
Maar Dixons droomproject was een bewerking…
…van Sam Greenlee's satirische roman The Spook Who Sat by the Door…
…waarin een zwarte man, geworven door de CIA…
…met de tactieken van het bureau een revolutie creëert.
Dixons jarenlange strijd om de film af te krijgen…
…is filmwaardig.
Met eindelijk genoeg geld om de helft te maken…
…en actiescènes te tonen aan de studio…
…leverde een biedingsstrijd hem de andere helft op.
Volgens Dixon was de studio geschokt door een film…
…die echte rellen en rechtszaken kon veroorzaken…
…in plaats van een rel aan de kassa.
Er zit een regel in die in de annalen van de filmgeschiedenis hoort…
…naast 'een aanbod dat hij niet kan weigeren'.
Onthoud…
…een zwarte man met een dienblad of bezem in de hand…
…kan in dit land overal komen.
En een lachende zwarte man…
…is onzichtbaar.
Die zin kreeg veel reactie toen ik de film in 1973 zag in Detroit…
…en decennia later leidt het nog steeds tot veel inspiratie.
M'n laatste album krijgt diezelfde titel.
Hij gebruikte hun agenda…
…het hebben van een symbolische zwarte bij de CIA.
We winden…
…er geen doekjes om.
Hij gebruikte het tegen ze.
Dixon vertelde me dat toen Spook uit de bioscoop was…
…United Artists hem belde en hem vertelde…
…dat de geheime dienst de film onderzocht.
'Dus er is een foto van mij…
…en m'n schoolvrienden ergens in Langley.'
Deze film maakte zo'n furore…
…dat Dixon dacht dat z'n bioscoopfilmcarrière voorbij was.
Een film over opstand werd behandeld…
…alsof het de daad zelf was.
Geef niet op…
…tot je wint…
…of sterft.
The Spook Who Sat by the Door was een genrefilm, de spionagethriller…
…met zwart perspectief…
…en dwong het publiek zich te realiseren hoe beperkt dat genre was geweest.
Ganja & Hess vindt beelden, poëtisch of realistisch en hard…
…om z'n emotionele fluïditeit constant te houden.
Duane Jones, sterk en vastberaden…
…als de monstermoordenaar in Night of the Living Dead…
…speelt hierin het monster, en z'n wil om z'n ziel in leven te houden…
…terwijl de film omslaat van droom naar bloedige realiteit…
…werd een metafoor voor het leven van Bill Gunn…
…schrijver, regisseur en ster van de film.
Er bestond echte horror voor Gunn…
…wiens triomf in meerdere versies te zien was…
…elke, inclusief slechte titel, slechter dan de vorige…
…wat z'n kunst veranderde in iets monsterlijks.
Gunn vocht om aan films te werken…
…zelfs na z'n regiedebuut getiteld Stop!
Ismael Reed schrijft:
'Warner Bros. was zo boos over Stop! dat ze de film begroeven…
…en Gunn z'n vergoedingen lieten terugbetalen.'
1974 was weer een seismische beweging van de naald voor zwarte film.
Een schok door Diahann Carroll…
…als een vermoeide maar vastberaden moeder in Claudine.
Sorry, de verbinding is verbroken. -'Verbinding verbroken'?
Diahann Carroll, nog mooier door haar kalmte…
…was iemand die de kans greep om vrij te zijn…
…van beschaafde zachtheid.
Alsjeblieft. Doe dat niet. Je elektrocuteert jezelf.
Net als haar personage vocht Claudine tegen de verzorgingsstaat…
…en de straten van Chicago voor haar kinderen.
En ze won, in de zin dat haar kinderen blijven leven.
Carroll kreeg een Oscar-nominatie voor Beste Actrice.
Claudine profiteerde ervan dat de muziek van Curtis Mayfield kwam.
Het was een cyclus waarin alle liedjes kwamen…
…vanuit het perspectief van de personages.
Waaronder één dat, in het lied…
…een eeuwenoude angst schetst die mensen van kleur ervaren.
Ik werd gecast in Claudine…
…toen Diana Sands Claudine zou spelen.
En toen stierf ze.
En dus schudden ze de kaarten en vonden een stel andere acteurs.
Ze hadden…
Ik deed auditie…
…voor de tweede jongste zoon…
…maar daarna werd ik er niet meer in gecast.
De rol werd hercast.
Een intrigerend stukje editing…
…was Three the Hard Way, waarin Jim Brown…
…en Fred Williamson werkten met vechtsporter Jim Kelly's Afro.
Drie steden en drie van ons.
Ze bevechten een neonazistische organisatie…
…die een gif ontwikkelt dat alleen Afro-Amerikanen doodt…
…en in de watervoorziening wordt gedumpt van LA, Detroit en Washington, DC…
…welke allemaal nogal op Los Angeles lijken.
Ik vond het het grappigste dat ik ooit had gezien…
…tot m'n vader het Tuskegee-experiment uitlegde.
Toen ging Three the Hard Way plotseling over gerechtvaardigde paranoia…
…waarvoor de wetenschappelijke term 'Afro-Amerikaans' is, denk ik.
1974 volgt die film met een hartverscheurende voetnoot…
…één van de laatste rollen van Diana Sands.
Honeybaby, Honeybaby was een rommelige cocktail van spionage…
…een beetje actie-melodrama, een vleugje karakterkomedie…
…en zo onzeker dat de film zichzelf in het begin aan je beschrijft.
Hé, hoe gaat het?
Mijn naam is J. Eric Bell en ik ben net terug uit Beiroet, Libanon…
…waar ik de film Honeybaby, Honeybaby heb opgenomen.
1974 begon en eindigde met Sands.
Nog een van haar laatste rollen was in Willie Dynamite…
met toneelacteur Roscoe Orman, die nu beter bekend is vanwege een andere rol.
Ik grapte altijd dat toen Willie wegging…
…hij de hoek omging en er een grote gele vogel op straat stond.
Het was waar.
Binnen dat jaar volgend op Willie Dynamite…
…was ik Gordon in Sesamstraat.
Zoek je werk?
In Ormans ogen, als Willie Dynamite…
…zag je z'n gretigheid om met een tegenspeler te werken…
…wiens kracht gelijk was aan zijn koelbloedige snuggerheid.
Ik had het ongelooflijke geluk om samen te werken…
…met een van de beste acteurs aller tijden.
Diana was zo ervaren en getraind…
…op het gebied van de kunst van acteren.
Zij en Lorraine Hansberry waren goede vrienden…
…en Sidney, en Ruby, en Ossie, zij allemaal.
Zij waren ook mijn mentoren.
Willie was een artiest, en die trappen…
…dat was net Baryshnikov.
Platformschoenen met hoge hakken…
Ik zou nu al m'n botten breken.
Regisseur Gordon Parks Jr…
…had dat jaar nog een film, Thomasine & Bushrod…
…een Afrocentrische western…
…die een zwarte twist gaf aan Bonnie en Clyde…
…met twee van de mooiste mensen in het Amerikaanse Westen…
…Vonetta McGee en Max Julien, op de vlucht.
Hun scènes speelden met een filmsterversie…
…van hun echte chemie.
Hoe gaat het, Mr Bushrod?
Goed. Ik had alleen nooit gedacht dat ik je weer zou zien.
Hier ben ik.
En je bent mooi.
Wat ben je mooi.
De zwoele filmmuziek kwam van Arthur Lee…
…en het scenario van z'n ster, Max Julien.
Thomasine & Bushrod was zo leuk.
Max Julien was zo'n geweldige man…
…en zo'n innovatieve en gedurfde man.
Hij schreef en produceerde die film.
Hij had de leiding.
Van al die films…
…die voortkwamen uit de 'zwarte uitbuiting'-periode…
…was Max een van de weinige zwarte mensen die z'n eigen product beheerste.
Ik wist één ding. Ik wist dat Max en Vonetta revolutionair waren.
Max zei gewoon: 'Ik pik deze shit niet.'
En dat deed hij ook niet.
'Laten we ons eigen ding doen.'
In de verfilming van het autobiografische boek…
…The Education of Sonny Carson…
…krijgt de hoofdpersoon te maken met extremen van zwarte mannelijkheid…
…in een film die tussen brutaal en poëtisch in hangt.
Regisseur Michael Campus, die ook The Mack maakte…
…vertelt over een zwarte held…
…die niet aan de gevangenisindustrie ontkomt…
…en bijna wordt verstikt door opsluiting.
Voor Sonny is het tegengif om van groep naar groep te gaan…
…om zichzelf te bewijzen.
Eén van de meest aangrijpende scènes toont de jonge Sonny…
…die letterlijk de spitsroede loopt om bij een bende te komen.
Als je bij de Lords wilt horen, krijg je met ons te maken.
Clantons geladen, voelbare acteerwerk bewijst z'n begrip…
…van Sonny's psychische littekens van een leven vol geweld.
Hij was zo het tegenovergestelde van wie hij speelde.
Hij acteerde het.
Dat kon je op dezelfde manier ontdekken als ik.
Door te zeggen: 'Kom en praat met ons.'
Als 1968 tot en met 1978 ging over talent dat kansen greep…
…is daar geen beter eerbetoon aan…
…dan de heruitvinding van Poitier…
…die een hardwerkende man speelde…
…in Uptown Saturday Night.
Gaat het, lieverd?
Het gaat prima.
Ik houd van Sydney's komedie.
Heren.
Hij is er ongelooflijk grappig in.
En ik vind het geweldig dat het een weergave is van het zwarte leven…
…maar genormaliseerd.
Poitier was fysiek zo indrukwekkend…
…dat hij zichzelf ongemakkelijk liet lijken in 'n pak…
…wat hij gewoonlijk droeg als een tweede huid.
Kijkers vonden het leuk…
…dat hij zichzelf satiriseerde…
…en hij was opnieuw een filmster in een van z'n grootste hits.
Als Poitier zich zo kon presenteren in een film…
…op een geheel nieuwe manier, dan was alles mogelijk.
Het grootste erfgoed van deze tijd…
…in een tijd van herevaluatie in de filmindustrie…
…wat werd weerspiegeld in de meeste films…
…is de vreugde die zwarte artiesten beleefden door voor de camera te staan.
Er werden meer kansen gegeven aan hoofdpersonen in zwarte films…
…dan in alle films van de jaren dertig samen.
Soms kregen de acteurs meerdere kansen…
…en begeleidden de soundtracks ze op het scherm.
De betrokkenheid die ze van het publiek eisten…
…was als de momenten in musicals voor een dansnummer…
…als de lucht geladen is.
Het waren de films uit dit decennium die aandacht…
…carrières en nieuw leven gaven aan zwart talent.
De industrie zou dat voor hen verspillen.
Bijvoorbeeld Cleavon Little…
Waar zijn de witte vrouwen?
…wiens onvoorspelbare zwier even verantwoordelijk was…
…voor het succes van Blazing Saddles als wat dan ook.
Wat verwachtte je?
'Welkom, jochie'?
Cleavon Little vond nooit meer een hoofdrol…
…om z'n kwaliteiten te tonen.
Z'n tegenspeler, Gene Wilder, wel.
Muzikale endorfine vormde de basis voor een film…
…met de bestverkochte zwarte soundtrack van die periode…
…geregisseerd door Super Fly's producent.
De musical is zo onvolwassen dat de band niet eens spreekt.
Sommigen vinden de muziek zo meeslepend dat dat niet nodig was.
De spirituele klap van nummers als 'That's the Way of the World'…
…bewees dat punt.
De eerste grote studioversie van het slavenverhaal…
…de verfilming van Mandingo…
…verschijnt met z'n opzichtige onmenselijkheid intact.
Deze literaire sensatie…
…werd bewerkt door Norman Wexler…
…met een cast met James Mason met z'n overdreven accent…
Ga liggen.
Oké.
…wat minder gek lijkt na de ordinaire vertoning van racisme.
De obsessie met zwarte seksualiteit en het bespotten van de witte angst ervoor…
…inspireerde de lichaamsaanbiddende foto's van Robert Mapplethorpe.
Zwarte Jezus was dus ook z'n neef.
Maar zwarte films blijven door het ene na het andere genre knallen…
…met Coonshin, van schrijver Ralph Bakshi…
…een mix van live-action en animatie met Barry White…
…acteur-schrijver Charles Gordone en Philip Michael Thomas…
…die later in Miami Vice schitterde en het acroniem EGOT bedacht.
Al vanaf z'n agressieve titel bevat Bakshi's experiment…
…veel commentaar op hoe ras wordt behandeld in films.
Van een parodie op Broeder Konijn tot imitatie van Krazy Kat.
Avond na avond blijft Malcom koel.
Conceptueel gezien zorgde Coonskin voor zoveel onrust…
…dat het schandalig en vermakelijk was…
…waar het om ging.
Deze last wordt te zwaar om te dragen.
Er is nog steeds niets vergelijkbaars.
Het binnendringen van politie in zwarte levens…
…bleef onderdeel van zwarte films.
In Cornbread, Earl en Me…
…staat het einde van een jong zwart leven door een politiekogel centraal…
…toen zoiets nog schokte omdat het zelden gedramatiseerd werd…
…maar herkenbaar was voor zwarte kijkers.
Het morsen van sap in de climax…
…stond symbool voor bloedvergieting…
…en geeft me nog altijd kippenvel.
Het is voor mij de originele Boyz N The Hood.
Het is een tragisch verhaal.
En Boyz N The Hood is ook een tragisch verhaal.
En er zit bijna twintig jaar tussen.
We gaan niet illegaal het OV in.
Van de ambitieuze Shaft en atleten die avonturiers worden…
…verschoof de actie naar iets wat op het echte leven leek.
Cooley High, een zwarte binnenstadversie van American Graffiti…
…was een verhaal over de ups en down van opgroeien.
Het verhaal werd geassisteerd door Motown-nummers…
…de soundtrack van het leven van de personages in 1964…
…waarin het zich afspeelde.
Het gevoel van nostalgie overspoelde het zwarte publiek…
…die het verwelkomde.
Dat is Motown-muziek.
En het is de achtergrond van het leven van zwarte mensen…
…op beeld.
Dat is weer eens wat anders.
Een scène die ik me herinner…
…is achter de bus aan rennen.
Dat was precies hoe ik ben opgegroeid in Manhattan.
Dat is wat ik en m'n vrienden deden.
We renden en sprongen achterop de bus.
Dat vergeet ik nooit.
Maar toen we dat deden op 7th Avenue…
…sprongen we op de bus, maar 7th Avenue was geplaveid…
…dus je moest je goed vasthouden.
Mag ik een hotdog?
Turman speelt de komische momenten en de realiteit…
…en is een belangrijk ingrediënt in de film…
…zonder overheersend te zijn.
Mag ik ketchup? -Dat hebben we niet.
Geen ketchup? -Dat klopt.
En relish? Mag ik er wat relish op?
Heb ik niet.
Geen relish? -Geen relish.
Wat heb je wel? -Mosterd.
Mosterd? -Dat is alles.
Zo'n grote zaak, en je hebt alleen mosterd?
Dat klopt. -Daar hou ik niet van. Jij?
Ja, ik hou van mosterd.
Hier dan. Eet jij de hotdog maar.
En op een gegeven moment…
…komen er momenten dat je zegt: 'Ja, dit is… Ja.'
Er komt een belletje uit het niets.
Niet eens van m'n agent. Het kwam ergens anders vandaan.
'Glynn, Ingmar Bergman zoekt je.'
Ik zei: 'Ik heb geen zin in spelletjes. Ik zit hier in het donker.
M'n kinderen hebben honger. We eten aardappelen.'
En ik hing op.
Hij belde weer en zei: 'Nee, echt waar.'
Hij zocht mij.
Hij had Cooley High gezien…
…en zei dat hij toen meteen wist dat ik degene was die in z'n film moest spelen.
Dus je gaat van periodes van dat soort ellende naar euforie.
Dus het is een rit die…
Het is een ongelooflijke rit.
Je bent schandalig, weet je dat?
Old-school glamour, weer vertoond door Diana Ross en Billy Dee Williams…
…bleek nog steeds krachtig te zijn in het romantische melodrama Mahogany.
Je moet het wat pit geven. Ze je charme laten zien.
Soms hebben zwarte mannen altijd het gevoel dat ze moeten…
Misschien met een reden. Er zijn duidelijke redenen voor.
Altijd de drang om hun kracht te tonen.
Kwetsbaarheid is prachtig om te gebruiken…
…als je een personage speelt.
Ik heb jou ook gemist.
Maar dat ben ik. Zo ben ik.
Ik ben niet bang om te laten zien…
…of over te brengen hoe ik me voel…
…als dat een sterk gevoel is.
Spelen maar.
De pop-soulgroep Bloodstone, met hit-album Natural High…
…investeerden hun eigen geld…
…om de ontroerende en vreemde musical…
…Train Ride to Hollywood te produceren, vol filmclichés uit de jaren 40…
…en voegden zich in de mix.
Richard Pryor kon goed culturele kritiek vaststellen…
…zoals hij bewees met z'n komische album uit 1976, Bicentennial Nigger…
…en zijn versie van Logan's Run…
…een Lego-gekleurde, pre-Star Wars sci-fi fantasie uit 1976.
Ik zag Logan's Run.
Er was een toekomstfilm, Logan's Run.
Zonder zwarte mensen.
Ik zei: 'Witte mensen denken dat wij er niet zijn.'
Daarom moeten wij films maken. Dan komen wij in beeld.
Mensen willen nooit… En vergeef me hier alsjeblieft voor.
Mensen willen witte mensen nooit beledigen.
Ze willen witte mensen aan hun kant kunnen houden…
…zodat ze deze films mogen maken.
Tegen 1976…
…nadat zwarte films het ideaalbeeld van heldenrollen veranderden…
…zagen mainstream films opnieuw hun waarde.
Lachen, klootzak.
The Sting and Jaws gaven het genot van overwinning terug…
…aan witte mannen en waren enorme hits.
Zowel Jaws als The Sting…
…kwamen van de producenten van Willie Dynamite.
Het plot van The Sting had zo uit de roman Trick Baby kunnen komen, ook een film.
En tegen het einde van 1976…
…stond Rocky Balboa, die leek op helden uit zwarte actiefilms…
…tegenover een spottend archetype van Muhammad Ali.
Hoewel Rocky niet won…
…kreeg hij de Oscar voor Beste Film en bijbehorende opbrengsten.
Hij lijkt net een grote vlag.
Rocky had een zwarte zwaargewicht kampioen…
…die een parodie was op het personage dat Ali naar de ring bracht.
Maar Ali gebruikte humor als wapen tegen z'n tegenstanders…
…die hem met hun blik wilden afschrikken. Hij was geen clown.
Hij wist dat hij kon doen alsof hij dingen licht opvatte…
…want z'n kunnen bewees z'n onverzettelijkheid…
…en bereidheid om klappen te vangen…
…waardoor hij mogelijk eerder de ziekte van Parkinson kreeg.
Stallone gebruikte slim elementen uit de zwarte cultuur.
Ideeën als op vlees beuken…
…en museumtrappen op rennen, wat Joe Frazier als eerste deed…
…waaraan we worden herinnerd in het boek Ghosts of Manila.
Als Rocky's vijand, Apollo Creed…
…boog Carl Weathers zich een ongeluk om zo klein te worden als Stallone.
Ik had een chiropractor nodig nadat ik zag hoe hij zich…
…richting Rocky's vuisten vouwde.
Tegen 1976 werden musicals als manier om de aandacht van het publiek te trekken…
…ook gebruikt door mainstream filmmakers.
Met Car Wash overtrof componist Norman Whitfield Shaft en Super Fly…
…met een thema van keiharde funk verbonden aan een sociale context.
En het werkte.
Dit nummer, 'Something He Can Feel'…
…was Curtis Mayfields versie van Motown meidengroep-muziek.
Mayfield schreef het voor de proto-Dreamgirls…
…de zwarte showbizz-melodrama Sparkle…
…die de carrière van Lonette McKee had moeten lanceren…
…en meer had moeten doen voor voor Irene Cara en Philip Michael Thomas.
Sparkle was scenarioschrijver Joel Schumachers opvolger van Car Wash…
…dat hij zelf wilde regisseren en het publiek moest hypnotiseren.
Het imponeerde de weinigen die het zagen…
…maar niet met Schumacher achter de camera.
Zoals de publiekstrekker…
…The Bingo Long Travelling All-Stars & Motor Kings…
…functioneerde dit verhaal…
…ook als metafoor voor hoeveel moeite…
…vermaak zwarte mensen kostte.
Ze moesten een show geven op weg naar het stadion…
…en daarna nog negen innings honkbal spelen.
Ik vond het geweldig. Ik wilde Bingo spelen…
…want hij was een heel leuk personage.
De man garandeert ons 200 dollar.
Als je dat door 11 deelt, komt dat neer op ongeveer…
…heel veel geld.
Bingo is alles wat Williams is.
Hij is fysiek. Hij heeft levenslust.
Hij kletst onzin.
Wie is het?
Een sexy dame.
De film Brothers uit 1977 was een eigenaardige en zeldzame poging…
…tot zwart politiek melodrama.
Met z'n aangrijpende Taj Mahal-muziek…
…zat het vol met ideaalbeelden en met Bernie Casey en Vonetta McGee…
…als personages gebaseerd op George Jackson en Angela Davis.
Maar alles wat het deed, was hun botstructuur verwonderen.
Voor Marvel en DC's regelmatige verfilmingen…
…van hun universums, kwam het straatsuperheldenverhaal…
…Abar: the First Black Superman uit.
Deze film viert de Watts Tower…
…wat het een plaats geeft in de zwarte wereld.
Begin met schieten.
En, in een eerste versie…
…gebruikte het de ontstaangeschiedenis van Captain America.
Laten we als zwart ras samenkomen…
…in elk opzicht.
Daarvoor offer ik alles behalve moord.
Stel dat ik je onverwoestbaar zou kunnen maken.
De cyclus van zwarte films liep langzaam op z'n eind…
…toen de terugkeer van een bepaald type zwarte films…
…afnamen met een snelheid die exponentieel leek.
Er was dus geen plaats voor een bijzonder hoogtepunt van de jaren 70…
…een biopic over een echte bokser…
…met een themalied dat eerst onbedoeld tot gelach leidde.
Houstons uitgave van dit nummer…
…verhief het van ode aan zelfabsorptie tot hymne voor zelfbekrachtiging.
De omarming van 'The Greatest Love of All' was een generatieverschuiving.
In navolging van acteurs uit 1968 die Ali's bravoure overnamen…
…liet het de verandering zien in het algemene beeld van Ali…
…van uitslover naar 'de allergrootste liefde'.
Voorafgaand aan deze periode…
…gaven studio's niet om soundtracks…
…omdat ze niet constant veel verkochten…
…en meestal maanden na de films uitkwamen.
Zwarte jaren 70-films negeerden dat.
De nummers waren niet alleen texturen, maar ontstekingen van gedachten en geluid.
Hun durf veranderde filmmuziek en mainstreammuziek voor altijd.
Plotseling was filmmuziek een commerciële overweging.
Soundtracks van zwarte films namen toe…
…gecomponeerd en uitgevoerd door R&B-zangers, jazzartiesten…
…klassiek geschoolde musici, die een fusie maakten van klassiek en modern.
Meester-sessiedrummer Bernard Purdie…
…wilde de ware definitie van funk laten zien…
…in de zwarte X-rated film Lialeh…
…waarin hij de muziek speelt die hij voor de film schreef.
Uiteindelijk moest het opvallen…
…omdat er te veel hits uit deze zwarte filmmuziek kwamen.
Robert Stigwood produceerde een film…
…over de liefde van de witte middenklasse voor disco.
Je weet wel, zwarte muziek.
Omdat Stigwood ook een platenlabel had…
…gebruikte hij een filmsoundtrack met z'n grootste artiesten…
…de Bee Gees, om de film te verkopen…
…en z'n publiek hun angst voor een zwarte planeet te helpen overwinnen.
Snel domineerden de soundtracks de hitparades…
…wat verwacht werd gezien het voorbeeld van zwarte films.
Het is één van de vele blijvende prestaties…
…van zwarte films uit deze tijd.
In 1977 kregen de meest aantrekkelijke punten van zwarte films…
…de entree, het zelfvertrouwen, het thema om de ster mee aan te kondigen…
…zoals deze, eindelijk z'n eerbetoon in een reguliere film.
Dat wil zeggen, elke generatie krijgt z'n eigen Elvis of Eminem.
John Travolta was weer een noot in de decennialange symfonie van branie…
…een wittige kijk op zwarte coolheid…
…het beste alternatief.
Travolta, net als Tony Manero…
…was niet de eerste die zwarte muziek gebruikte…
…maar omarmde het met een diepgaande flair voor onteigening.
Z'n intensiteit en intentie…
…werden een echt cultureel fenomeen…
…de grootste ooit.
Richard Pryor had tegen 1978 al in 20 films gespeeld.
Met een aantal uitzonderingen…
…zoals z'n live stand-up en Wattstax, werd z'n talent niet consequent gebruikt.
Wil je een radio kopen?
M'n kluisje is al zes maanden kapot…
…en er is niks gedaan om het te maken.
Ik moet m'n vinger in een klein gat steken.
Twee weken terug bezeerde ik m'n vinger en hij is nog niet genezen.
In 1978 speelde hij een zeer veeleisende rol…
…een opvliegende en ongelukkige monteur, in Blue Collar…
…wat z'n eigen favoriete acteerprestatie zou blijven.
Je bent een racistische klootzak, weet je dat?
Genoeg. Ik ben klaar met je onzin.
Ik vermoord je, klootzak. Begrijp je?
De sfeer van de film was zo strijdlustig…
…dat het maken ervan een goede film zou opleveren.
In het volgende jaar…
…stapte Pryor uit zijn comfortzone…
…in z'n meest complexe en opmerkelijke rol…
…zichzelf.
Ik wil nooit van m'n leven meer politie zien.
Bij mij thuis.
Door Pryors jazz-drummer controle te zien…
…in de film Live in Concert…
…zag je dat hij de Tony Williams van de komieken was.
Het benadrukte studio's met films…
…zoals The Wiz z'n verzengende waarheid verkwanselde.
Dan lijkt maar één ding zwarte films van de vergetelheid te kunnen redden.
De Wiz is weg. Hij is niet hier.
Ik ben op zoek naar de Wiz.
Hij brengt me naar thuis.
Dat is aardig.
Was het een musical van één van de meest gerespecteerde regisseurs…
…met een filmdebuut van een artiest die voorbestemd was…
…de grootste popster van het decennium te worden…
…en een budget gelijk aan wat was uitgegeven…
…om alle zwarte films uit 1968 te maken?
Een goede gedachte, maar niet in het echte leven.
Het beste werk van de regisseur…
…waren spannende, grimmige films, zoals Serpico en Dog Day Afternoon.
De ster is zo'n 20 jaar te oud voor de rol…
…en het expressionisme…
…en de gospelachtige intimiteit van het toneelstuk…
…werden vervangen door honderden figuranten…
…in outfits waar nog steeds glanzende prijskaartjes aan lijken te hangen.
The Wiz zou tussen de 25 en 40 miljoen dollar hebben gekost om te maken…
…evenveel als Super Fly opbracht.
Het miste de aanstekelijke aplomb en winnende brio…
…van de zwarte films die wel slaagden.
Het leverde slechts een derde van de kosten op.
Het kreeg slechte recensies…
…net als veel films die wel veel opleverden.
Het feit is, The Wiz verloor zoveel geld…
…dat het de filmindustrie de reden gaf waarnaar het zocht…
…om zich terug te trekken uit de zwarte filmwereld…
…en filmmanagers de kans gaf dingen te zeggen zoals:
'Zwarte mensen willen zichzelf niet meer zien.'
Of iets wat ik zelf heb gehoord:
'Zwarte mensen zien zichzelf niet in historische drama's.'
Het was in 1978…
…dat de witte man de mantel van held terugnam…
…na een decennium lang de gekwelde antiheld te willen spelen…
…het heldenarchetype met stalen blik…
Burt Reynolds is Hooper.
En Hooper is een echte held.
…en eindelijk de les begreep…
…die deze zwarte films al lang begrepen.
De grootste mythe die de films promootten…
…al in D.W. Griffiths tijd en zelfs daarvoor…
…is dat we gered willen worden.
Maar het is vaak een bevredigende leugen…
…een chili cheeseburger, giftig maar zo lekker.
Warren Beatty steeg van machteloze bankrover naar de hemel.
Je kan Heaven Can Wait zien als het sluiten van een cirkel…
…want een remake van Here Comes Mr. Jordon…
…begon in de handen van een zwarte artiest…
…en Francis Coppola.
Het was een grappig verhaal omdat hij een witte man is…
…die sterft en terugkomt als Bill Cosby…
…maar iedereen ziet hem als wit.
Ik snap niet waarom het nooit was gedaan.
Robert De Niro gebruikte z'n filmsterconcentratie…
…om een wreker te spelen.
Clint Eastwood verruilde z'n wapen voor apen.
En de raket die in 1938 door DC Comics vanaf Planet Krypton werd gelanceerd…
…liet z'n inhoud eindelijk los op het filmscherm.
Maar in 1978 kwam de bekroning van het decennium in beeld…
…een kunstwerk dat al sinds het einde van het voorgaande jaar draaide.
Het kostte de regisseur een decennium…
…het te voltooien…
…maar het was dan ook een afstudeerproject.
Het gebruikte muziek om karakter en sfeer te illustreren…
…en toonde een verleidelijke beheersing…
…en werd tot in de 21e eeuw geïmmiteerd.
Burnett leende Dinah Washingtons 'This Bitter Earth'…
…voor z'n tere verdriet.
En Martin Scorsese eerde de scène in zowel beeld als muziek.
Ik bewonderde deze mensen met wie ik opgroeide echt…
…de vaders die…
Anders dan in Hollywood-films…
…waar iedereen een prostituee is of z'n gezin verlaat…
…en een moeder om voor te zorgen…
Deze ouders en vaders werkten hard…
…wat ik ook probeerde.
Ik kom uit een gemeenschap…
…waarin ik de mensen respecteerde en ze mocht omdat ik zag wie ze waren…
…en dat zijn het soort mensen dat ik niet in verhalen terugzag.
Mensen uit de arbeidersklasse. Watts was een interessante plek.
Toen ik naar UCLA ging…
…hadden ze aan het einde van het kwartaal filmvertoningen.
En ze vertoonden de beste films die dat jaar…
…op de filmopleiding werden vertoond.
En ik had een vak met…
De docent was Basil Wright.
Hij was een documentairemaker die Song of Ceylon had gemaakt.
Ik had geluk met hem als docent.
Ik herinner me dat ik naar die filmvertoningen ging…
…en ik begreep niks van wat er gebeurde. Ik identificeerde me niet met…
Het was een tijd waarin er veel hippies waren.
Naaktheid, uitstapjes naar Topanga Canyon…
…en jongens die wiet haalden, dat soort dingen…
…gingen op zoek naar zichzelf…
…herontdekten zichzelf en hun seksualiteit.
Dat waren niet de problemen in mijn gemeenschap.
Killer of Sheep liet het potentieel van film zien…
…met een dichter die schoonheid vindt in z'n buurt.
Natuurlijk werd hij genegeerd door de reguliere pers.
Er zat geen les in…
…terwijl filmmakers carrière maakten door het te kopiëren.
Zwarte films moesten verwelken en sterven.
Maar dat weigerden ze.
In elk decennium sinds 1978 was er een opkomst en ondergang…
…van begaafde zwarte filmmakers die niet opgeven.
Blijven degenen die zich het verleden niet herinneren…
…Shaft steeds opnieuw maken?
Er kwam trots voort uit die periode, maar opnieuw…
…denk ik aan wat m'n oma zei: 'Je wilt geen trots. Het is een val.
Dan wil je dat iemand je borst ziet opzwellen.
Dat is iets egoïstisch.
Heb in plaats daarvan plezier in wat je doet. Dat is van jou.
Daarvan wil je dat anderen het met je delen.'
Dat kreeg ik van die films.
Het plezier dat die talenten hadden bij de creatie…
…dat ze aan mij en anderen doorgaven…
…en het is iets levends.
Voor wie er niet zijn.
Ze waren niet alleen een bewaarplaats van hoop, maar ook empirisch bewijs…
…dat we hier waren, dat we bestaan…
…dat we cultuur creëren…
…dat onze gemeenschap levensvatbaar is…
…belangrijk is…
…dat we stemmen hebben en dat we gehoord zullen worden.
Als laatste, één persoon symboliseerde alle ups en downs van de periode.
Die ging van enorm succesvol naar irrelevant…
…naar één van de laatst overgeblevenen.
Sidney Poitier…
…die z'n traject veranderde maar geen moment vertraagde.
Hij wist dat z'n band met zwarte kijkers intact zou blijven.
Van 1968 tot 1978 regisseerde en speelde hij in vijf films…
Ik vertrouw op de Bijbel.
…allemaal met personages die zich voordoen als iets dat ze niet zijn.
Verdomme, we vertrouwden je. Waarom wij?
Waarom niet jij?
Ik heb hem hier ooit naar gevraagd…
…in een van de gesprekken die we hadden…
…waarin hij me altijd afwees voor een interview.
Toen ik zei dat z'n vijf regie-films allemaal over bedrog gingen…
Open je ogen.
…lachte hij en zei:
'Jongeman, ik heb al een therapeut. Ik hoef er niet nog een.'
Je bent in staat tot grote prestaties van kracht en moed.
Kracht en moed.
Je kunt elke vechter ter wereld verslaan. Je zult het kampioenschap winnen.
Echt waar? -Ja.
Maar zwart zijn in Amerika gaat vaak over onthouden…
…dat wat je denkt te zijn, niet is wat anderen zien…
…en over het uitzoeken van de afstand tussen die twee belevingen.
Ik denk dat m'n oma het daarmee eens zou zijn.