Mẹ.
CUỘC CHIẾN ĐANG ĐẾN GẦN
BẢN TUYÊN NGÔN
DỰA TRÊN CUỐN SÁCH
"A GREAT IMPROVISATION" CỦA STACY SCHIFF
Tại sao vậy?
Con muốn sống sung sướng. Nhưng con lười làm việc để được thế.
Thực sự khá đơn giản.
Bố mẹ không nuôi con để như thế này.
Con xin lỗi mẹ, nhưng bố mẹ nuôi con như thế đấy.
Con có biết tình cảnh ngặt nghèo của chúng ta không?
Con hiểu đã đến lúc con...
Con sẽ rời khỏi nhà này.
Nếu bố thấy con ở đây nữa, hoặc ở bất cứ tư gia nào của bố,
bố sẽ cho người đánh và xích con lại.
- Chấm hết. - Bố.
- Con hứa... - Hứa với người khác đi.
Con sẽ thế nào đây?
Không phải việc của bố.
Chúng tôi không thể đồng ý điều đó.
Chúng tôi chưa có ý định đầu hàng.
- Đầu tiên, ông định nuốt cả Canada. - Chúng tôi rút yêu cầu đó lại rồi.
Tôi chưa rút.
Giờ ông đòi bờ sông Mississippi.
Nếu ông không bồi thường, chúng tôi buộc phải tự tìm bồi thường ở chỗ khác.
Vẫn còn vấn đề vùng biển Newfoundland.
Cá tuyết là của chúng tôi. Chúng tôi sẽ không nhượng bộ.
Nó không phải của ông để nhượng bộ nhưng là của chúng tôi để ban cho.
Chính thể chuyên chế như vậy là nguyên nhân chiến tranh từ đầu.
- Ông Jay. - Dạ?
Xin phép yêu cầu ông không hút thuốc.
Tôi thấy ngạt thở.
- Lãnh thổ của ông... - Đất nước.
Đúng vậy.
Đất nước của ông chạy dọc theo bờ Đại Tây Dương
tới rìa phía nam của Georgia.
Sao ông có quyền tăng gấp đôi
và đòi những vùng đất mà chưa ai trong chúng tôi ở đây từng thấy?
Quyền của đất nước mà chúng tôi sẽ trở thành.
Càng có lí do để giới hạn phạm vi mà chúng ta đã nhất trí.
Nếu ông định bẫy chúng tôi giữa đại dương và dãy Allegheny,
làm sao chúng tôi có thể coi đó là hòa bình?
Nếu ông không chấp nhận giới hạn về biên giới của mình,
làm sao chúng tôi chắc chắn về quyền lợi của mình ở Bắc Mỹ?
Việc ông sẽ có quyền lợi ở Bắc Mỹ là căn cứ để chúng tôi lo ngại.
- Tôi muốn ai giải thích cho tôi... - Ông Grenville...
...làm sao mà Newfoundland...
- Ông đần một cách kinh ngạc vậy à? - ...vừa là và vừa không phải là Canada.
Ông còn không nắm được kiến thức sơ đẳng
- ông sẽ... - Có lẽ nhờ thu xếp về...
Trời đất ơi!
Tiến sĩ Franklin.
Ông Oswald.
Chúng ta có thể bỏ qua chi tiết nhỏ?
Của việc gì?
Các bạn ông ở Versailles đã vẽ một bản đồ
ít hào phóng hơn những gì chúng tôi đề nghị.
Thế à?
Ông biết điều này. Chúng tôi cũng biết.
Sao ông biết?
Nhờ trò chơi mà tất cả chúng ta đều tham gia.
Thật hay ho khi nói với một người
rằng ông đã móc túi ông ta để chứng tỏ mình trung thực.
Ông Adams, cứ để ông ấy nói.
Chính họ là người định giam hãm ông ở phía đông dãy núi.
Số còn lại sẽ thuộc về Tây Ban Nha và người da đỏ, hử?
Để kiểm soát cả hai chúng ta.
Chúng tôi không thể để ông giành được nhiều hơn bằng cách dàn xếp với chúng tôi,
hơn là chiều theo ý người Pháp?
Ông sẽ cho chúng tôi Canada chứ?
Chúng tôi không thể.
Ông sẽ bồi thường cho những vùng đất bị chiếm mất?
Nếu ông làm vậy.
Ông sẽ nhượng lại vùng đất phía bờ đông Mississippi
và bảo đảm quyền đi lại trên sông?
Được.
Ông có cho chúng tôi quyền đánh bắt cá ở bờ biển Newfoundland?
- Bờ biển là không thương... - Cho chúng tôi...
Ông hãy đồng ý ngay bây giờ mà không hỏi ý kiến của ông Vergennes,
thì câu trả lời là có.
Tôi không biết nữa.
Ý ông là sao?
Ý tôi là tôi không biết.
Ông không biết ông có đồng ý hay không?
Đúng vậy.
Khi nào ông mới biết?
Tôi chưa nói được, nhưng tôi biết hiện giờ tôi không biết.
Chà...
đến giờ ăn tối.
Ông Adams. Ông Jay muốn trao đổi nhanh.
Họ có đối xử tốt với anh, Benoit?
Ông Jay là chủ nhân rất đúng mực.
Bị nói không được hút thuốc. Tự phụ thật đấy.
Đó là điều ông muốn nói với tôi à?
Ông ta không còn như trước đây. Không may đó là điều rõ ràng.
Ông muốn làm gì về điều đó?
Ông đã quyết định rồi.
Tôi chỉ đồng thuận thôi.
Tôi không thích ông.
Thế à?
Tôi không thích sự kiêu ngạo của ông.
Tôi không thích sự vờ vịt khiêm tốn của ông.
Tôi không thích cái gọi là trí thông minh của ông
mà ông luyện để che mắt những người hiểu rõ sự lừa lọc của ông.
Tôi không thích cái kiểu phóng túng của ông.
Làm hại người bằng nửa tuổi ông,
nhưng vẫn ra vẻ đĩnh đạc của người đàn ông từng trải.
Tôi không thích sự thiếu thận trọng của ông, thằng cháu khốn nạn của ông,
thói quen cá nhân của ông, cách ăn mặc của ông.
Tôi căm ghét cuốn niên giám của ông.
Tôi vừa thành lập một đội cứu hỏa ở Philadelphia.
Hẳn là điều đó quan trọng.
Mọi điều tôi vừa nói
chỉ là lời mở đầu.
"...buộc tôi tố cáo tất cả những người tự xưng là những người yêu nước
và ghê tởm cuộc nổi loạn họ xúi giục một cách bất hợp pháp.
Nhưng ông nội đã bảo tôi giữ im lặng và không gây hại cho tương lai của mình,
dù phe nào thắng.
Vì, trong lúc bất ổn, khôn ngoan là phải vờ là thứ này nhưng lại là một thứ khác,
và do vậy kiểu gì cũng có lợi, hoặc ông ấy hướng dẫn tôi như thế.
Không ai khôn ngoan hơn trong nghệ thuật lừa dối".
Cho tôi xem được chứ?
Ông không đáp trả thông minh à?
Tôi nói gì thì quan trọng gì? Ông đã xử và kết án tôi rồi còn gì.
Người vô tội sẽ phản đối.
Người có tội cũng vậy.
Tôi có thể hủy hoại ông bằng cái này.
Điều ông đã mong muốn từ lâu.
Đây là cơ hội của ông.
Tôi không buộc ông tội nào...
ngoài tội phản quốc.
Cảm ơn. Tôi nghĩ vậy.
Ông nghĩ sao về đề nghị của người Anh?
Họ sẵn sàng từ bỏ hiều hơn những gì ta hi vọng.
Vậy tại sao ông ngần ngại?
Vì...
tôi đã hứa một điều, và tôi phải thực hiện.
Ông nghĩ người Pháp sẽ nói gì nếu chúng ta chấp thuận?
Họ sẽ kết luận tôi chỉ hứa suông...
và họ sẽ đúng.
Ông định phục vụ nước nào?
Tôi đến đây vì nước Mỹ.
Tôi không hề quan tâm đến gì khác.
Vậy ông và tôi làm lành chứ?
Được.
Ông không hỏi sao tôi có lá thư đó.
Tôi sẽ nghi là anh Bancroft đưa cho ông.
Anh ta cũng nói vậy với ông à?
Tất nhiên là không, nhưng anh ta làm cho người Anh.
Ông đã biết điều đó?
Một thời gian rồi.
Ông đã coi anh ta là kẻ thân cận.
Anh ta cứ ngồi đây và biết hết mọi vấn đề nhạy cảm nhất.
Anh ta gây bất hòa, tham gia giả mạo giấy tờ,
và phá hoại tâm huyết của chúng ta.
Đúng vậy, nhưng anh ta là người dễ mến,
tôi không thể trách anh ta.
Tôi... Tôi quay về phòng đây.
Đi nào! Nhanh chân lên, đồ đần trốn việc!
Gửi cho Công tước Vauguyon.
Đi thôi. Mau chân lên, đồ ngu thảm hại!
Gửi cho Nam tước Romainville.
Mau lên. Ông ấy đang gọi!
Gửi cho Hầu tước Castries.
Bá tước Montbarrey.
Đại pháp quan Maupeou.
Sao?
Cố nữa đi.
Cậu muốn gì?
Tôi có lời nhắn.
"Con hổ của tôi".
Tôi đang cố tập trung.
Có vẻ như chưa đủ tập trung.
"Anh trai của ngài có thể là vua, nhưng ngài trị vì em".
"Tấm thân này sẵn sàng dâng hiến"...
Ta không thể chịu trách nhiệm cho mọi phụ nữ hưng phấn viết lung tung.
Cậu bé tội nghiệp.
Hẳn là ngài đau lòng lắm.
Đừng đùa cợt nữa và nhận thua đi.
Ai nói ta thua?
Hai mươi nghìn livre nói vậy.
Cược trên bàn cờ vua?
Đó không phải là thể thao.
Được.
Cứ vậy đi.
Hai mươi nhé.
Sao?
Tôi... Không có gì.
Mà ngươi là ai ấy nhỉ?
Kẻ hầu thấp hèn của ông, ông Bá tước.
Người có biết chơi cờ không?
Một chút.
Sao?
Ngươi gợi ý ta làm gì?
Đi quân tốt và...
Không công bằng.
Kẻ thua cuộc toàn nói vậy.
Nói lại tên cho ta nghe nào.
Guillaume Temple.
Thưa quý vị,
xin giới thiệu cậu Guillaume de Temple.
Chính là...
Bộ trưởng Cờ vua mới.
Hôm nay ông thế nào, tiến sĩ?
Như ông thấy tôi đó.
Tôi sợ là những cuộc đàm phán này khiến ông căng thẳng.
Sao ông nói vậy?
Tôi không muốn xúc phạm.
Tôi miễn nhiễm với lời xúc phạm. Nói đi.
Ở cuộc gặp trước, một đề nghị đã được đưa ra.
Lời đề nghị chấp nhận được.
Và ông đã phản ứng
một cách ngớ ngẩn.
Ông nghĩ đầu óc tôi không minh mẫn.
Đúng không?
Có lẽ, nhưng tôi sẽ là người cuối cùng biết.
Ông thích câu hỏi hóc búa.
Tôi thích rõ ràng.
Tiến sĩ Franklin chỉ bị bắt gặp vào lúc thiếu minh mẫn. Thế thôi.
Chúng ta đã bàn tới khi tôi thỏa mãn.
Ông và tôi cũng bàn một việc, theo tôi nhớ.
Việc đó cũng được giải quyết.
Chúng ta bàn đến đâu rồi?
Bảo đảm bốn điểm.
Nền độc lập, biên giới, bồi thường...
Và tất nhiên, cá tuyết thiêng liêng.
Phải. Cá tuyết.
Sẽ tốt nhất nếu cuối cùng chúng ta chọn một người phát ngôn.
Ai?
Tôi hài lòng nếu đó là tôi.
Tôi nghĩ là không.
Ông nói gì?
Ông quá lạnh lùng. Ông không có thiện chí.
Còn ông nghĩ ông có?
Tôi quá nóng... hoặc người ta bảo thế.
Vậy, thế thì chỉ còn lại tôi.
Sức hút đã được khẳng định của ông hẳn là có lợi gì đó.
Họ đến rồi.
Các ông có thể kê một cái ghế cho tôi?
Tôi thích ngồi làm việc này.
Ông đã khỏe hơn nhiều chưa, tiến sĩ?
Chưa bao giờ khỏe hơn.
Vậy chúng tôi hi vọng hôm nay chúng ta sẽ đi đến thống nhất.
Chúng ta tiếp cận với cùng một tinh thần và hi vọng.
Ông Grenville đâu?
Đi câu cá.
Ông công nhận nền độc lập của chúng tôi vô điều kiện?
Chúng tôi công nhận.
Biên giới quốc gia chúng tôi sẽ được định đoạt,
mở rộng tới bờ đông Mississippi.
Đồng ý.
Và quyền câu cá tuyết ở bờ biển Newfoundland,
cũng được duy trì.
Đúng vậy.
- Vậy về những vấn đề cụ thể này... - Còn một điều cần bàn.
Chúng tôi khá chắc chắn về vấn đề bồi thường.
Chắc chắn có bồi thường cho các thần dân trung thành của nhà vua
những người không muốn tham gia vào thử nghiệm của ông.
Vậy thì những mất mát của người Mỹ cũng phải được bồi thường thích đáng.
Điều đó thì chúng tôi không chấp nhận.
Ông Oswald.
Tôi không có tiếng nói trong việc này.
Ở đây có nhiều thứ cho ông ăn mừng.
Cái đó thì có lẽ.
Nhưng chúng tôi sẽ không chi trả cho đặc quyền mà họ lợi dụng mình.
Chúng ta ở rất gần rồi, tiến sĩ.
Tôi sợ là chưa đủ gần.
Tôi đề nghị tạm nghỉ họp được không?
Ông không nói ông sẽ cứng rắn về vấn đề này.
Ông có hỏi đâu.
Tôi thà chịu thua để ta được nhượng bộ thêm đất.
Thế là đặt tính thực dụng lên trên nguyên tắc.
Thường thì ông đâu có khắt khe trong việc đó.
Ông biết gì về tôi, hay nguyên tắc của tôi?
Tôi biết đây không phải lúc lẫn lộn cá nhân với đất nước.
Nghĩa là gì?
Mâu thuẫn của ông với con trai là việc riêng của ông.
Ông Jay.
- Nghĩ tôi muốn phạt nó bằng hiệp định? - Tôi nghĩ suy xét của ông bị che phủ.
Tôi luôn nghĩ đấu kiếm là ngớ ngẩn, nhưng ông đang khiến tôi cân nhắc lại.
- Ông còn không đứng nổi. - Tôi sẽ cố đứng!
Các ông!
Làm ơn ăn nói lịch sự.
Ông làm ơn nói lại?
"Quốc hội sẽ tiến cử"...
- Tiến cử nghiêm túc. - "Tiến cử nghiêm túc
với nước Mỹ rằng họ công nhận những người chủ trung thành
của mọi khu đất bị tịch thu và bồi thường".
Nếu có thể.
Đó là những ngôn từ không có tiếp nhận.
Cho chúng tôi nói chuyện riêng, được chứ?
Họ không có quyền ép nước Mỹ làm gì.
Những gì gắn kết đất nước của họ với nhau là sự hung hãn và ghét thuế.
Tôi biết về liên bang của họ.
Vậy thì ông hiểu sự nhượng bộ đó là vô nghĩa.
Không, nghĩa là ta cản trở người Pháp. Và đó là mục đích chúng ta đến đây.
- Ít nhất chúng ta giữ được Florida. - Nó sẽ được trao cho Tây Ban Nha.
Ta hãy chốt vấn đề này.
Chó thật.
Tiến sĩ Franklin, ông Adams, ông Jay.
Chúng tôi đã cân nhắc đời đề nghị của các ông về bồi thường, và chấp nhận.
Cảm ơn các ông đã thông cảm.
Vì chúng ta nhất trí về các vấn đề khác,
có thể nói năm người chúng ta, vào giờ phút này, đã đạt được hòa bình?
Có thể rồi.
Vậy thì, các ông...
đây là nước Mỹ của các ông.
Ông uống một ly nữa nhé, tiến sĩ?
Tôi mong là uống được.
Tôi tưởng ông không định uống ly nào cơ.
Nếu tôi không thể nâng ly vì Hoa Kì,
thì giờ ông chôn tôi được rồi.
Vì Quốc hội không tống chúng ta vào tù.
Ai sẽ bảo họ là chúng ta phớt lờ chỉ dẫn của họ?
Tôi nhớ ông thích làm thế.
Tôi sẽ báo với họ, vui mừng báo với họ.
Thật vinh quang khi phá vỡ mệnh lệnh nổi tiếng đó.
Phải chăng chúng ta làm ô uế chính mình vì niềm vui của một vị vua Pháp?
Hãy viết lá thư đó, ông Adams, và đừng tiếc lời, tôi xin ông.
Được rồi, ông có cái kiểu vô tình, thâm hiểm.
Lần này tôi sẽ bỏ qua.
Ít ra nhấp một ngụm đã.
Rượu gì vậy?
Vang đỏ ngon lắm.
Tôi thích vang Bordeaux hơn.
Vậy thì vang Bordeaux. Ông Jay.
Ông rót đầy đi.
Chúng ta nâng ly chứ?
Mời ông phát biểu.
Vì đức hạnh, sự trung thực, nền giáo dục cho con người
và luật pháp.
Không có chúng, ta chẳng có quốc gia nào.
Cũng như xứng đáng có một quốc gia.
- Amen. - Đúng vậy.
Tiến sĩ Franklin, hôm nay tôi đã gay gắt với ông và mong ông tha thứ.
Tôi chấp nhận thôi.
Nhưng tôi phải hỏi,
ông có định kí cái này,
mà không hỏi ý kiến của Versailles?
Thì, ít nhất Vergennes cũng phải được báo.
Đó là trách nhiệm của ông.
Thì, tôi có người trong triều.
Đừng nói với tôi. Lenoir.
Không. Người khác.
Ai?
Tôi không biết nữa. Từ Versailles.
Tôi đang ăn sáng.
Anh ta nói là việc khẩn.
Ai cho họ vào đây chứ? Tôi còn chưa thay trang phục.
Việc gì mà quan trọng tới mức...
Ngài Tổng trưởng.
- Cậu làm gì ở đây? - Tôi có cái này cho ông.
Cậu có nhìn thấy người của triều đình?
- Là tôi. - Gì cơ?
Tôi là người của triều đình.
Tôi không hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Tôi phục vụ Bá tước Artois.
- Từ khi nào? - Mới đây thôi.
Ông ấy cử cậu đến?
Không, ông tôi.
- Ông ấy cử ông cậu? - Ông tôi cử tôi.
Làm sao ông cậu biết Artois?
- Ông tôi không biết. - Vậy tại sao...
Ông ấy muốn ông có bản sao của cái này càng sớm càng tốt.
Cái gì vậy?
Ông tôi muốn ông biết
ông ấy coi tình hữu nghị giữa Mỹ và Pháp là không giảm sút
và hi vọng ông cũng cảm thấy vậy.
Đồ khốn.
Ông Bá tước?
Ông Bá tước!
Tôi từ London về!
Ngài Tổng trưởng!
Tôi đã trực tiếp gặp phụ tá của ngài Shelburne.
Họ sẵn lòng đàm phán riêng với chúng ta.
Ông ấy đã nói rất rõ ràng...
Cái...
Nhưng...
Đây là...
Franklin đã ngồi đó hứa...
Ông ta đã hứa...
Ông ta lừa chúng ta.
Oa! Oa, oa.
Tiến sĩ Franklin, ông Adams. Xin lỗi vì tôi đến muộn.
Họ đã sẵn sàng ở tầng trên.
- Người của ông hôm nay đâu? - Ai?
Benoit.
Anh ta vội về rồi.
Tôi bảo sẽ giải phóng cho anh ta, nhưng gã da đen chết tiệt đó không đợi.
Ai sẽ làm trước?
Tiến sĩ Franklin.
Tự do, chủ quyền...
và độc lập.
Đó những lời trên này.
Bà ấy không hài lòng với phiên bản đầu tiên của thi thể mình.
Bà ấy nghĩ nó khiến bà ấy trông quá...
Chết?
Nên bà ấy đặt làm một phiên bản khác.
Phiên bản này khá thanh thản.
Chỉ là ngủ cho đẹp da.
Tôi sẽ hoan nghênh nó.
Khi ông là thuộc hoàng gia, ông được quyết định trông nó sẽ thế nào,
kể cả sau khi ông chết.
Nhưng phần lớn chúng ta...
Ta chọn một chốn u sầu để gặp.
Tôi không thể thăm ông ở Passy.
Những việc như thế không thực hiện được.
Tôi nghĩ ông sẽ không đến Versailles.
Vả lại, tôi thích ở đây.
Các vị vua của Pháp trong cả ngàn năm.
Không ai nhớ đến sai lầm của họ, chỉ nhớ họ đã trị vì.
Nhưng điều này sẽ chẳng có nghĩa với ông.
Đó không phải lịch sử của tôi.
Thế giới mới này, nơi mọi điều đều có thể.
Tôi e vẫn là thế giới đó, vẫn những con người đó.
Chỉ có tư tưởng là khác.
Tư tưởng này là gì? Tôi chưa bao giờ thực sự hiểu.
Rằng người tự do được có quyền với chính mình,
được dẫn dắt bởi lương tri và niềm tin vào những điều tốt đẹp lớn lao hơn.
Thế nếu họ thiếu lương tri?
Vậy thì tôi cho rằng họ sẽ nhận được những gì xứng đáng.
Khi chúng ta mới gặp nhau, tôi đã nghĩ,
"Người này thông minh thật, nhưng không thông minh bằng mình".
Giờ thì tôi thấy ông thông minh thế nào khi khiến tôi nghĩ như vậy.
Ông quá khen.
Đó đã luôn là một phát minh,
và không ai có thể ngạc nhiên hơn chính tôi vì nó có hiệu quả.
Ông đã nhìn vào mắt tôi và hứa.
Và ông đã cử Gérard tới Anh.
Đúng vậy.
Vậy câu hỏi không phải là ai nói dối ai...
Mà là ai nói dối giỏi hơn.
Ông có biết vợ tôi nói gì không?
Tuyên bố chiến thắng và nhận công, cho dù đó là thất bại.
Bà ấy nói rất thông minh.
Bà ấy không được tới triều.
Bố bà ấy chỉ là thương nhân.
Chúng tôi lấy nhau mà không được đức vua chấp thuận.
Ở Mỹ thì điều đó chẳng quan trọng, đúng không?
Ông nên đến thăm đất nước mà ông đã giúp lập quốc.
Và chúng tôi nhận được gì với năm tỉ livre của mình?
Sự tận tụy muôn đời của một đất nước biết ơn.
Thôi nào.
Ông sẽ trao đổi với người Anh và để chúng tôi tay trắng.
Đó là nền hòa bình mà họ đến mua.
Ông Bá tước, tôi không cố ý làm ông tổn thương.
Ông chưa làm tôi tổn thương. Ông thông minh hơn tôi.
Thế còn tệ hơn nhiều.
Tôi cầu xin tha thứ cho sự thiếu kinh nghiệm về ngoại giao
đã khiến chúng tôi hớ hênh.
Món nợ của chúng tôi với các ông,
với vị vua hào hiệp của ông, với chính nước Pháp là vô cùng lớn.
Và chẳng phải là đáng tiếc
nếu sự hiểu lầm nhỏ này cản trở chúng ta ư?
Cứ để người Anh nghĩ họ đã thành công trong việc chia rẽ...
Gì vậy?
Chúng ta đang cười gì vậy?
Ông sẽ xin tôi thêm tiền, đúng không?
Chỉ thêm sáu triệu nữa thôi.
Sẽ vô cùng quý hóa.
Chắc chắn Quốc hội của ông sẽ bảo đảm món nợ này.
Tất nhiên.
Đừng nói ông sợ xuống thuyền.
Tôi thấy không cần dành thêm thời gian qua sông hơn cần thiết.
Khi ông nắm chặt tay vịn của con tàu khốn khổ nào đó,
ông sẽ hối tiếc vì bỏ lỡ chuyến chèo thuyền thú vị này.
Tôi có một nơi nhỏ xinh.
Nó có sức hút khiêm nhường.
Ba mươi hay 40 phòng. Tôi không nhớ.
Cánh đồng, chuồng ngựa...
Hẳn là ông sống trong rừng trong ngôi nhà làm bằng cây.
Nó làm bằng gạch, ở thành phố.
Giờ tôi chỉ biết đoán nó trông thế nào.
Người Anh đã sửa nó theo ý họ.
Ông đã được trả thù. Ông đã thắng họ.
Tôi cho là vậy.
Vẫn không hài lòng một cách kì lạ.
Ông còn muốn gì hơn nữa?
Chỉ cần hơn nữa.
Dù nó là gì. Chỉ cần...
Chỉ cần hơn nữa.
Chúng ta nghĩ như người già rồi.
Tôi cảm thấy...
Tôi dám nói rằng, có một đất nước mà tôi đã góp phần tạo dựng,
thế mà 20 năm nay tôi không ở đó.
Vậy sao không quay về?
Tôi nghĩ mình có bổn phận chứng kiến nước Mỹ có thể thế nào.
Nếu ông không thích thứ không khám phá?
Thưa bà.
Bà lấy tôi nhé?
Ông đúng là đồ láu cá.
Ông nghiêm túc chứ?
Ông nghiêm túc à?
Tôi ư?
Còn nước Mỹ của ông?
Tôi nợ nó lòng trung thành của tôi, không phải hạnh phúc của tôi.
Vậy, tôi cho rằng Abbé có thể lo việc đó.
Tôi ghét ồn ào ở nhà thờ.
Bà đồng ý đấy à?
Tôi yêu mến ông kinh khủng.
Nhưng hai ta đều biết ông là người rất rắc rối.
Rắc rối kiểu gì?
Kiểu luôn bỏ đi, dù có được chiều chuộng thế nào.
Ông thấy chuyện gì ngoài kia chứ?
Sáng nay nó sẽ rời Pháp.
Còn ông?
Ông định làm gì ngoài việc ngồi co ro ở đây?
Chúng ta sẽ mất ngôi nhà này.
Chúng ta sẽ mất tất cả.
Ông có biết tại sao không?
Tất cả là vì ông cho lão thôi miên đó bòn cạn tiền trong túi ông nhiều năm
vì đất nước nào đó mà ông còn chưa từng đặt chân tới.
Ông có gì để nói không?
Hóa ra ngay từ đầu hoàng hậu chưa bao giờ mua vòng cổ.
Toàn bộ việc này là trò lừa niềm tin, và bà ấy hoàn toàn không có lỗi.
Được.
Tôi sẽ tự lo liệu.
- Bỏ lại những thứ này? - Chúng đã phục vụ xong mục đích.
Có lẽ anh có thể phát chúng cho khách tham quan tò mò
hoặc dùng để nhồi vào vết nứt trên tường.
Bây giờ, tôi nài nỉ ông tuân thủ đơn thuốc của tôi.
Sáu tuần đi biển và không có đường hay rượu giải khuây?
Và đi dạo hàng ngày trên boong. Ông sẽ cảm ơn tôi vì nó.
Tôi sẽ nguyền rủa anh vì nó.
May là tôi sẽ không ở gần để nghe.
Và tận dụng cái này nếu cần thiết.
Nhưng dè xẻn thôi.
Các thầy tu Ottoman cho rằng thuốc phiện cho họ một viễn cảnh về hạnh phúc sắp đến.
Nó cũng sẽ không cần thiết?
Sẽ có hạnh phúc như thế ư?
Cho nước Mỹ?
- Điều đó còn tùy vào người dân. - Cho chính tôi.
Đó luôn là mối lo chính của tôi.
Đất nước đó sẽ thế nào nếu không có ông, hử?
Họ sẽ phong cho ông là người cần thiết.
Họ ư?
Tôi tự hỏi.
Số phận anh sẽ thế nào?
Tôi sẽ thong thả trên con đường bình thường của tôi.
Không về nhà à?
Tôi ở nước ngoài đã lâu, tôi nghĩ tôi không biết nhà ở đâu nữa.
Có lẽ là nước Anh?
Thì, sau cùng chúng ta đã hòa giải với họ.
Chẳng phải đó là điều chúng ta đã tranh đấu?
Đúng vậy.
Mỗi người một cách riêng.
Một thùng Madeira hảo hạng.
Thật vô lí khi bỏ phí nó.
Ông quá hào phóng.
Nhìn nó thì nhớ tới tôi nhé.
Tôi sẽ nhớ anh, bạn ạ.
Anh luôn là bạn đồng hành tốt bụng.
Ông có khách.
Cái này cho ông.
Thưa bà.
Tất cả đều ở đây.
Chi phí theo tháng.
Mọi ví dụ về lòng hiếu khách của chúng tôi.
Chẳng phải lòng hiếu khách thường được trao miễn phí?
Kéo dài nhiều năm thì không.
23.654 livre.
Đọc từng dòng một nhé.
Tôi không nghi ngờ tính chính xác.
Vậy tôi chờ ở đây khi ông đi lấy tiền.
Tôi không có sẵn số tiền lớn như thế.
Chúng tôi đã mất hàng triệu. Chúng đã đi đâu?
Tới Mỹ. Ông Chaumont biết điều đó.
Ông dụ dỗ ông ấy khi nói về tự do và lợi nhuận, nên...
ông ấy không thể sáng suốt.
Bà gán cho tôi những quyền năng mà tôi không có.
Nghe ông ta kìa.
Tôi đảm bảo với bà rằng chính tôi sẽ thúc bách Quốc hội...
Ông có gì?
Túi ông đang có gì?
Ngay bây giờ.
Cứ như nói với bức tường.
Lẽ ra cháu nên can thiệp.
Có vẻ như tốt nhất là tránh xa.
Của cháu à?
Của Artois.
Còn cái gì của ông ta nữa?
Chỉ là cách để tiến lên.
Về phía gì?
Ông muốn cháu tìm địa vị của mình.
Đây không phải điều ông đã nghĩ.
Nhưng là điều cháu đã chọn.
Mai cháu sẽ đi với ông tới Le Havre.
Không cần đâu.
Ông không nên đi đường một mình.
Ông không lo về điều đó.
Ông Lenoir đã theo dõi ông nhiều năm rồi.
Ông ta sẽ không để việc nhỏ như việc ông rời khỏi Pháp ngăn cản.
Bố cháu đang sống ở London.
- Cháu biết. - Thế ư?
Ta có thể biết bất cứ điều gì ở Versailles nếu hỏi đúng người.
Cháu có đi gặp ông ấy?
Ông có muốn cháu chuyển lời?
Ông đã nói hết cả rồi.
Ông cứ phải khắc nghiệt như thế?
Ông đã hòa giải với Anh quốc.
Ông không thể làm thế với chính máu mủ của mình?
Trái tim là không thể thương lượng.
"Điều tốt nhất để trao cho kẻ thù là sự tha thứ".
Ai viết câu đó cũng thật ngốc.
Cháu có chắc đây là điều cháu muốn?
Đây là một trò chơi.
Như ván cờ.
Cháu thích chơi nó.
Vậy hôn tạm biệt ông đi, cậu bé.
Chúng ta sẽ gặp lại nhau.
Có lẽ.
Nhưng ông nghĩ không phải ở kiếp này.
Ông thân yêu.
Tìm kiếm hạnh phúc nhé.
Nhưng hãy nhớ ta là ai.
Ông già trông buồn cười đó là ai vậy?
Một người vĩ đại của nước Mỹ.
TẤT CẢ CA NGỢI NGƯỜI HÙNG CỦA HAI THẾ GIỚI.
SỰ THẬT - HARVARD
Vui như chúng ta vẫn vui - Tặng bố thân yêu của tôi
Tiến sĩ Franklin.
Xin lỗi vì quấy rầy ông,
nhưng tôi không hình dung ra, sau tất cả, chúng ta lại cùng trên một chuyến đi.
Tôi không nhớ anh. Tôi...
Jacques Chaumont.
Jacques.
Jacques, tất nhiên rồi.
Anh đang...
Trên đường tới Mỹ, vâng.
Ông đã nói chuyện với bố mẹ tôi?
Mẹ anh và tôi đã có lời chào tạm biệt thẳng thắn.
Họ đuổi tôi đi.
Tôi rất tiếc khi nghe vậy.
Tôi không thể trách họ.
Thực ra, tôi bình thản trước điều đó.
Ở Pháp chẳng có gì cho tôi.
Ít nhất, chẳng có gì mà tôi không phá.
Sao tôi có thể ở lại?
Anh sẽ làm gì?
Tôi không biết.
Tôi không có tiền.
Vài đồng xu và bộ quần áo tôi đang mặc.
Tôi chỉ biết ước cuộc đời mình khác đi.
Khác thế nào?
Tạo dựng con đường riêng trên đời.
Nếu tôi có thể.
Bởi trí thông minh mà tôi có.
Để được tự do.
Tôi xin lỗi. Tôi thật lố bịch.
Anh nói như một người tôi quen.
Anh ta đã bỏ nhà đi không xu dính túi.
Số phận anh ấy thế nào?
Anh ta có thành tựu vừa phải
với vài sai lầm nhỏ để khoe.
Anh ta không phải lúc nào cũng chân thật, hay thông minh, hay tử tế,
nhưng anh ta đã nỗ lực để tăng cường kiến thức hữu ích
và cải thiện số phận của mình trên đời.
Anh ta chỉ biết cầu nguyện rằng ông trời không quá khắc nghiệt với mình.
Vậy thì có lẽ có hi vọng cho tôi.
Anh sẽ có cơ hội của mình.
Phần còn lại sẽ phụ thuộc vào anh.
Cảm ơn ông đã dành thời gian, và chúc ông thượng lộ bình an.
Jacques.
Phòng tôi có chai brandy ngon lắm mà tôi không được uống.
Tối nay đến nhé.
Chúng ta sẽ khui nó ra...
và nói về nước Mỹ.
Hai năm sau khi trở về Mỹ,
Franklin, 81 tuổi, là đại biểu lớn tuổi nhất ở hội nghị lập hiến.
ông vẫn nhói lên sự nuối tiếc khi nghĩ về Paris,
và về quãng thời gian vui thích với bà Helvétius.
Khoảng 20.000 người đã đến dự đám tang của ông năm 1790.
Nước Pháp, trong cuộc cách mạng thống khổ của chính nó,
đã tuyên bố ba ngày quốc tang để vinh danh ông.
Đối với nỗ lực của ông để được làm đồng minh với với Pháp,
yếu tố quan trọng trong sự nghiệp giành độc lập của Mỹ,
và đàm phán hòa bình với Anh quốc, ông chưa từng nhận được lời cảm ơn nào.
"Như vậy, sự nghiệp lớn lao và mạo hiểm mà chúng ta dấn thân vào,
ơn Chúa, đã được hoàn thành một cách mĩ mãn,
một sự việc mà tôi không mong mình nên sống để chứng kiến.
Vài năm hòa bình sẽ cải thiện, khôi phục và tăng cường sức mạnh của chúng ta;
nhưng tương lai vững chắc sẽ phụ thuộc vào sự hòa hợp và đức hạnh của chúng ta".
Benjamin Franklin.
Biên dịch: Ngan Tran