แม่
(เข้าสู่สงคราม)
(คําประกาศ)
(สร้างจากหนังสือ)
("A Great Improvisation" โดยสเตซี่ ชิฟฟ์)
ทําไปทําไม
ลูกอยากใช้ชีวิตสุขสบาย แต่เกียจคร้านเกินจะทํางานให้ได้ดี
ง่ายๆ เพียงเท่านั้น
เราไม่ได้เลี้ยงลูกให้โตมาเป็นแบบนี้
ขออภัยนะแม่ แต่แม่เลี้ยงผมมาแบบนี้เลย
แกรับรู้ถึงความลําบากของเราบ้างไหม
ผมเข้าใจว่าถึงเวลาที่ผม...
แกจะต้องออกไปจากบ้านนี้
ถ้าฉันเห็นแม้แต่เงาของแกที่นี่ หรือในบ้านหลังใดที่ฉันมี
ฉันจะจับแกเฆี่ยนแล้วล่ามไว้
- จบง่ายๆ แค่นั้น - คุณพ่อ
- ลูกสัญญา... - ไปสัญญากับคนอื่น
แล้วจะให้ลูกไปไหน
ไม่ใช่เรื่องของฉัน
เรายอมไม่ได้เด็ดขาด
ทางเราก็ไม่อยากจะยอม
- ประการแรก คุณถือแคนาดาเป็นเรื่องใหญ่ - เรายอมถอยจากคําขอนั้นแล้ว
ผมยังไม่ถอย
แต่ตอนนี้ยังจะอ้างสิทธิ์ ตลอดชายฝั่งของมิสซิสซิปปี
ถ้าทางคุณไม่ยอมจ่ายค่าปฏิกรรมสงคราม เราก็จําเป็นต้องหาสิ่งอื่นเพื่อชดเชย
แล้วยังมีปัญหาน่านน้ํานิวฟันด์แลนด์
ปลาค็อดพวกนั้นเป็นของเรา ให้ตายก็ไม่ยกให้
คุณไม่มีสิทธิ์จะยกให้ แต่เรากรุณามอบให้เอง
แนวคิดทรราชย์เช่นนี้แหละเป็นเหตุของสงคราม
- มร.เจย์ - ครับผม
หากขอให้ไม่สูบบุหรี่จะรบกวนมากไปไหม
ได้กลิ่นแล้วผมหายใจไม่ออก
- เขตแดนของพวกคุณ... - ประเทศ
ตามนั้น
ประเทศของคุณกว้างใหญ่ นับจากชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก
ไปถึงใต้สุดของจอร์เจีย
เหตุใดจึงมีสิทธิ์จะเพิ่มพื้นที่เป็นสองเท่า
และอ้างสิทธิ์ในดินแดน ซึ่งเราทั้งสองฝ่ายไม่เคยเห็นด้วยซ้ํา
ด้วยสิทธิ์ของชาติที่เราจะสร้าง
ยิ่งเป็นเหตุให้ต้องจํากัดสิ่งที่เราจะตกลงกัน
หากคุณคิดจะกักเราไว้ ระหว่างมหาสมุทรกับเทือกเขาอัลเลเกนี
จะให้เรามองว่านั่นคือสันติภาพได้อย่างไร
หากคุณอ้างว่าชายแดนของคุณไร้ขีดจํากัด
จะวางใจได้อย่างไรว่าผลประโยชน์ ในอเมริกาเหนือของเราจะปลอดภัย
แค่พวกคุณยังมีผลประโยชน์ในอเมริกาเหนือ นั่นก็ทําให้พวกเราหวั่นใจแล้ว
- ใครก็ได้ช่วยอธิบายที... - คุณเกรนวิลล์...
ด้วยเหตุผลกลใด นิวฟันด์แลนด์...
- คุณนี่ไม่เต็มเต็งอย่างหนักหรือไร - จึงทั้งเป็นและไม่เป็นส่วนหนึ่งของแคนาดา
หากคุณพอจะมีเศษเสี้ยวของสมองเล็กน้อย
- ให้เข้าใจเรื่องที่ผ่านมา คุณจะ... - ถ้าตกลงกันใหม่...
พอเสียที!
ดร.แฟรงคลิน
มร.ออสวอลด์
ขออนุญาตพูดไม่อ้อมค้อมเลยได้ไหม
จะพูดเช่นไร
สหายของคุณในวังแวร์ซายส์วาดแผนที่ไว้
แบ่งส่วนแผ่นดินยิ่งกว่าที่เราเสนอเสียอีก
อย่างนั้นรึ
คุณทราบดีอยู่แล้ว ทางเราก็ทราบ
แล้วคุณไปทราบมาได้อย่างไร
ด้วยวิถีที่เราทุกฝ่ายเดินหมากกันอยู่
แหม อุตส่าห์มีน้ําใจสะกิดเตือนกัน
ทั้งที่แอบล้วงกระเป๋าเขาไปแล้ว เพื่อพิสูจน์ความจริงใจ
มิสเตอร์อดัมส์ ฟังเขาพูดให้จบ
ฝรั่งเศสอยากจํากัดอาณาเขตคุณ ให้อยู่ทางตะวันออกของเทือกเขา
ส่วนที่เหลือจะเป็นของสเปนและพวกอินเดียนแดง
เพื่อคุมอํานาจของเราทั้งสองฝ่าย
ไม่เห็นพ้องกันหรอกรึ พวกคุณจะได้มากกว่า หากยอมตกลงกับเราที่นี่ ในห้องนี้
แทนที่จะไปยอมตามพวกฝรั่งเศส
คุณจะมอบแคนาดาให้เราไหม
ให้ไม่ได้
คุณจะยอมไม่เรียกค่าชดเชย จากสินทรัพย์ที่ถูกยึดครองช่วงสงครามไหม
หากทางคุณยอมเช่นกัน
คุณจะยอมยกดินแดน ตลอดชายฝั่งตะวันออกของมิสซิสซิปปี
และรับประกันสิทธิ์ การคมนาคมในแม่น้ํานั่นด้วยไหม
เรายอม
คุณจะยอมให้สิทธิ์การประมง ตามแนวชายฝั่งนิวฟันด์แลนด์ไหม
- ชายฝั่งนั้นไม่ยอม... - หาก...
หากคุณยอมตกลงเดี๋ยวนี้ โดยไม่ไปหารือกับเสนาบดีแวร์แฌนอีก
คําตอบของเราคือยอม
ผมไม่ทราบ
หมายความเช่นไร
หมายความว่าผมไม่ทราบ
คุณไม่ทราบว่าจะตกลงหรือไม่น่ะรึ
ถูกต้องแล้ว
แล้วจะทราบได้เมื่อใด
ยังตอบไม่ได้ ทราบเพียงตอนนี้ผมยังไม่ทราบ
อ้าว...
ได้เวลามื้อค่ําพอดี
มิสเตอร์อดัมส์ คุณเจย์ขอปรึกษาด้วยสักครู่ครับ
เขาดีต่อคุณไหม เบอนัวต์
คุณเจย์เป็นนายทาสที่เคร่งขรึมอย่างที่สุดครับ
กล้าสั่งให้งดสูบบุหรี่ ทั้งที่ปากดีจองหองกันขนาดนั้น
นั่นคือเรื่องที่คุณอยากปรึกษากับผมรึ
เขาไม่ใช่ชายคนเก่าที่เรารู้จัก เรื่องนั้นชัดเจนจนน่าเศร้า
แล้วคุณอยากจัดการอย่างไร
คุณตัดสินใจแทนเราไปแล้ว
ผมเพียงให้ความเห็นชอบ
ผมไม่ชอบคุณเลย
จริงรึ
ผมไม่ชอบความจองหองของคุณ
ผมไม่ชอบที่คุณสร้างภาพเป็นคนถ่อมตน
ผมไม่ชอบไอ้เชาวน์ปัญญาแบบของคุณ
ซึ่งคุณใช้จัดการกับผู้ที่มองเห็น ความตลบตะแลงของคุณอย่างทะลุประโปร่ง
ผมไม่ชอบพฤติกรรมมักมากในกาม
น่าบัดสีเต็มทน ต่อให้เป็นคนอายุน้อยกว่าสองรอบ
แต่ยิ่งเป็นชายชรา ยิ่งน่าสะอิดสะเอียน
ผมไม่ชอบที่คุณขาดศีลธรรมจรรยา ออกลูกออกหลานไม่มีพ่อ
นิสัยของคุณ วิธีแต่งกายของคุณ
ผมรังเกียจไอ้กาลานุกรมสอนใจของคุณยิ่งนัก
อ้อ แต่ผมก่อตั้งหน่วยดับเพลิงที่ฟิลาเดลเฟีย
นั่นคงพอจะเป็นประโยชน์อยู่บ้าง
ที่พูดมาทั้งหมดนั้น
เป็นเพียงคําเกริ่นนํา
"ทําให้ข้าพเจ้าจําใจต้องประณาม ทุกคนที่อ้างตนเป็นผู้รักชาติ
และรังเกียจการกบฏที่คนเหล่านั้นปลุกปั่น
คุณปู่ขอมิให้ข้าพเจ้าปริปาก และอย่าได้ขวางทางเจริญของเขา
ไม่ว่าฝ่ายใดจะกลายเป็นผู้ชนะ
เพราะในยามวุ่นวายสับสน เราพึงกระทําต่อหน้าอย่างหนึ่ง ลับหลังอีกอย่าง
เพื่อกอบโกยผลประโยชน์จากทุกทาง เขาสอนข้าพเจ้าไว้เช่นนั้น
ไม่มีผู้ใดเก่งในกลตลบตะแลงไปกว่าเขาแล้ว"
ขออนุญาต
ไม่ประชดกลับหน่อยรึ
พูดอะไรคงไม่สําคัญแล้วกระมัง คุณทั้งพิจารณาคดีและตัดสินโทษของผมแล้ว
แต่คนบริสุทธิ์ใจคงจะทักท้วงอย่างหนัก
ผู้ทําผิดจริงก็จะประท้วงเช่นกัน
ผมทําลายชีวิตคุณได้ด้วยจดหมายฉบับนี้
คุณโหยหาจะทําเช่นนั้นมานาน
เป็นโอกาสของคุณแล้ว
ผมมองว่าไม่มีบาปใดที่คุณจะไม่ลดตัวลงไปทํา
เว้นเพียงแต่การขายชาติ
ขอบคุณ กระมัง
คุณคิดว่าข้อเสนอของทางอังกฤษเป็นเช่นไร
ทางนั้นพร้อมจะให้มากกว่าที่เราหวังไว้
แล้วทําไมคุณยังลังเลอีก
เพราะว่า...
มีคํามั่นที่เคยให้ไว้ กับสิ่งที่ต้องทําในเวลานี้
ทางฝรั่งเศสจะว่าอย่างไรถ้าเรารับข้อเสนอนี้
ทางนั้นจะสรุปว่าคําของผมไร้ความหมาย...
และจะสรุปได้ถูกต้อง
คุณคิดจะรับใช้ประเทศใดกันแน่
ผมมาที่นี่เพื่ออเมริกา
เรื่องอื่นๆ ผมไม่เคยใส่ใจไยดี
ถ้าอย่างนั้น เราสองคนสงบศึกกันเสียทีจะดีไหม
ย่อมดี
คุณไม่ถามเลยว่าผมได้จดหมายฉบับนั้นมาอย่างไร
ผมได้แต่เดาว่ามร.แบนครอฟท์เป็นผู้มอบให้คุณ
เขาบอกคุณรึ
ไม่บอกหรอก แต่เขารับเงินสอดแนมจากอังกฤษ
คุณทราบเรื่องนี้อยู่แล้ว
ทราบมาสักพัก
แต่คุณยังให้เขาเป็นคนสนิท
เขานั่งตรงนี้และรับรู้เรื่องลับเฉพาะโดยละเอียด
เขาทั้งสร้างความร้าวฉาน ปลอมแปลงเอกสาร
กระทําการบั่นทอนทุกสิ่งที่เรามุ่งมั่นทํา
ถูกต้องแล้ว แต่นอกจากเรื่องนั้น เขาก็เป็นคนน่าคบหา
ผมไม่อาจถือโทษเขาได้ลง
ผม เอ่อ... ผมจะกลับที่พักแล้ว
เร็วเข้า! สาวเท้ามาไวๆ ไอ้ลูกหมาทั้งหลาย
สาส์นถึงท่านดยุค เดอ ลา โวกูยง
เร็วเข้า สาวเท้ามาไวๆ ไอ้พวกกีบสั้น
สาส์นถึงท่านบารง เดอ โรแมงวีย์
เร็วเข้า เขาเรียกแล้ว
สาส์นถึงท่านมาร์กีส์ เดอ กาสตรีส์
สาส์นถึงท่านกงต์ เดอ มงต์บาร์เร
สมุหโมโป
มีอะไร
พยายามหนักกว่านี้หน่อย
มีอะไร
มีสาส์นมาขอรับ
อุ๊ย "พ่อเสือ"
เรากําลังพยายามใช้สมาธิ
ดูเหมือนยังพยายามไม่พอนะ
"พี่ชายของท่านอาจเป็นพระเจ้าแผ่นดิน แต่ท่านครองฉันหมดสิ้นทั้งกายใจ"
"เนินนวลทั้งบนล่าง พร้อมครางรับความรุ่มรวย..."
ไม่ใช่ความผิดเราที่ทําให้สตรีทุกนาง อยากจรดปากกาพรรณนา
แหม น่าสงสารนัก
คงปวดใจเสียเต็มประดา
อย่ามัวแต่เฉไฉ ยอมรับความพ่ายแพ้เสียที
ใครบอกว่าแพ้
เดิมพัน 20,000 ลีฟร์ไง
เล่นพนันกับหมากรุก
ช่างไร้สมบัติผู้ดี
ย่อมได้
ตามนั้น
สองหมื่น
อะไรนะ
หามิได้ขอรับ
แล้วแกเป็นใคร
ข้ารองบาทผู้ภักดีขอรับ ท่านกงต์
เล่นหมากรุกเป็นด้วยรึเรา
พอเป็นบ้างขอรับ
เอ้า
จะให้เราเดินหมากอย่างไร
เดินเบี้ยแล้ว...
ไม่ยุติธรรมเลย
คนแพ้มักจะพูดแบบนั้นแหละ
ไหนบอกชื่อมาอีกทีสิ
กีโยม ตอมป์ขอรับ
มาดามและเมอซิเยอร์ทั้งหลาย
ขอแนะนําให้รู้จักกับ เมอซิเยอร์กีโยม เดอ ตอมป์
ผู้เป็น...
มนตรีการละเล่นคนใหม่
วันนี้สุขภาพเป็นอย่างไรบ้าง ด็อกเตอร์
ก็เป็นอย่างที่เห็น
ผมเกรงว่าความเครียดจากการเจรจานี้ จะทําให้คุณเหน็ดเหนื่อยเกินจําเป็น
ทําไมจึงกล่าวแบบนั้น
ผมไม่อยากพูดให้ขัดใจ
ขัดใจผมยากนัก พูดมา
เราได้รับข้อเสนอในการประชุมครั้งที่แล้ว
ข้อเสนอนั้นเราอาจนําไปต่อยอดได้
แต่คุณกลับตอบ...
ด้วยความงุนงงสับสน
คุณคิดว่าผมแก่ชราเลอะเลือน
แล้วใช่หรือไม่
หากใช่ ผมย่อมจะรู้ตัวเป็นคนสุดท้าย
คุณชอบพูดจากํากวมเสมอ
ผมชอบความชัดเจน
ดร.แฟรงคลินโต้วาทีเป็นนิสัย ไม่มีอะไรมากกว่านั้น
เราได้ปรึกษาหารือกันจนกระจ่างแจ้งแล้ว
เราสองคนก็มีเรื่องที่ปรึกษากันอยู่ ถ้าจําไม่ผิด
เรื่องนั้นคลี่คลายแล้วเช่นกัน
ถ้าอย่างนั้นเรามาถึงจุดใดแล้ว
จุดที่ต้องเจรจาให้ครบถ้วนสี่ประเด็น
อิสรภาพของประเทศ เขตแดนของประเทศ ค่าชดเชยที่ต้องได้รับ...
และไอ้ปลาค็อดทิพย์นั่น
ครับ ปลาค็อด
ทางที่ดีพวกเราควรจะเลือกหนึ่งเสียงเป็นตัวแทน
เสียงของใคร
หากเป็นเสียงของผมได้ก็จะดี
ผมว่าไม่ควร
อะไรนะ
คุณเย็นชาเกินไป ฟังแล้วขาดไมตรีจิต
แล้วคุณคิดว่าตนเองเป็นอย่างไร
ผมนั้นใจรุ่มร้อน มีคนเคยว่าเอาไว้
อ้าว ถ้าเช่นนั้นก็เหมือนจะเหลือแต่ผม
เสน่ห์ของคุณอย่างที่คนว่ากัน คงต้องมีดีอยู่บ้าง
เขามากันแล้ว
รบกวนช่วยตั้งเก้าอี้ให้ผมได้ไหม
ผมชอบนั่งเจรจาหลังตรงมากกว่า
อาการของคุณดีขึ้นมากนัก ด็อกเตอร์
ยอดเยี่ยมที่สุดครับ
ถ้าเช่นนั้นหวังว่าวันนี้ เราจะเจรจาจบความได้กันตามประสงค์
เราเริ่มด้วยความหวังและคิดเช่นเดียวกัน
คุณเกรนวิลล์ไปไหนแล้วนั่น
ไปตกปลากระมัง
คุณยอมรับเอกราชของเราโดยปราศจากเงื่อนไข
เรายอมรับตามนั้น
พรมแดนประเทศของเรา จะคงเป็นตามที่เคยตั้งถิ่นฐาน
ยาวไปจรดชายฝั่งตะวันออกของแม่น้ํามิสซิสซิปปี
เห็นด้วย
และสิทธิ์ในการทําประมง ตามแนวชายฝั่งนิวฟันด์แลนด์
จะยังคงเป็นของเรา
ตามนั้น
- เช่นนั้น ประเด็นที่ยังต้องเจรจา... - มีเรื่องหนึ่งซึ่งสะกิดใจอยู่
เราขอยืนยันหนักแน่น เรื่องเงินชดเชยค่าปฏิกรรมสงคราม
ต้องชดใช้ให้แก่พสกนิกร ผู้จงรักภักดีต่อพระมหากษัตริย์
ผู้ที่ไม่อยากมีส่วนร่วม กับการทดลองสร้างชาติของคุณ
ถ้าเช่นนั้น อเมริกาจะต้องได้ค่าปฏิกรรมด้วย
เรื่องนั้นเรายอมไม่ได้
มร.ออสวอลด์
กรณีนี้ผมไม่มีสิทธิ์ตัดสินใจครับ
เพียงเท่านี้พวกคุณก็น่ายินดีอยู่มากแล้ว
นั่นอาจจะจริง
แต่อเมริกาจะไม่จ่ายค่าชดเชย ให้กับการถูกกระทําชําเรา
เราใกล้ถึงจุดหมายเต็มที ด็อกเตอร์
เกรงว่ายังไม่ใกล้พอ
ผมขอเสนอให้พักสักครู่ดีไหม
คุณไม่ได้บอกว่าจะกลับคําในประเด็นนี้
เพราะคุณไม่ได้ถาม
ผมยอมข้อนี้ดีกว่าต้องไปลดเรื่องอื่นๆ
นั่นมันสุกเอาเผากินโดยไม่เห็นแก่หลักการ
ในแง่นั้นคุณเองก็ไม่ได้มั่นคงเท่าใดนัก
คุณรู้จักผมดีนักรึ หรือว่ารู้ซึ้งในหลักการของผม
ผมรู้ว่านี่ไม่ใช่เวลานําเรื่องส่วนตัว มาพัวพันกับประเทศชาติ
แปลว่าอะไรกัน
ความขัดแย้งระหว่างคุณกับลูกชาย เป็นปัญหาของคุณ
มร.เจย์
- คุณคิดว่าผมอยากทําโทษลูกด้วยสนธิสัญญารึ - ผมคิดว่าคุณตัดสินใจไม่แจ่มชัด
ผมคิดเสมอว่าการท้าดวลเป็นเรื่องไร้สาระ แต่คุณกําลังทําให้ผมอยากคิดใหม่
- แค่จะยืนยังไม่ไหว - ก็จะลองสักตั้ง
ทุกท่าน!
ผมอยากเสนอให้เราเปลี่ยนคํา
รบกวนพูดใหม่ได้ไหม
"สภาคองเกรสจะเสนอแนะ"...
- เสนอแนะอย่างเปิดเผย - "เสนอแนะอย่างเปิดเผย
ให้เหล่ารัฐรับทราบและยอมรับ สิทธิ์แห่งเจ้าของสินทรัพย์ผู้จงรักภักดี
เหนือทั้งสังหาและอสังหาริมทรัพย์ และจ่ายค่าปฏิกรรมชดเชยตามสมควร"
หากกระทําได้
คําเหล่านั้นมีแต่น้ําท่วมทุ่ง
ขอเวลาให้เราปรึกษากันหน่อยได้หรือไม่
พวกเขาไม่มีอํานาจใดๆ มาสั่งการรัฐ
ประเทศนั้นสามัคคีกันได้ ด้วยการทะเลาะวิวาทและเกลียดภาษี
ผมทราบเรื่องการบริหารบ้านเมืองที่นั่นดี
งั้นคุณย่อมเข้าใจว่าโอนอ่อนไปก็เท่านั้น
ไม่สิ นั่นแปลว่าเราได้ทําลายแผนของฝรั่งเศส และหน้าที่ของเรามีเพียงเท่านั้น
- อย่างน้อยให้เราเก็บฟลอริดาไว้ - มันก็จะถูกส่งมอบให้สเปน
จัดการเสียให้จบๆ เถอะ
บัดซบ
ด็อกเตอร์แฟรงคลิน มิสเตอร์อดัมส์ มิสเตอร์เจย์
เราได้พิจารณาข้อเสนอเรื่องค่าปฏิกรรมสงคราม และยอมรับตามนั้น
ฝ่ายเราขอขอบคุณมากที่เข้าอกเข้าใจ
ในเมื่อประเด็นอื่นๆ พวกเราเห็นพ้องต้องกันแล้ว
ขอพูดได้หรือไม่ว่า ณ เวลานี้ เราทั้งห้าได้เจรจาสันติภาพสําเร็จแล้ว
พูดได้อย่างแท้จริง
ถ้าอย่างนั้น ท่านผู้มีเกียรติ
นี่คืออเมริกาของพวกคุณ
รับอีกสักแก้วไหม ด็อกเตอร์
น่าจะรับ
นึกว่าคุณไม่ควรดื่มแม้แต่แก้วเดียว
หากผมดื่มฉลองให้สหรัฐอเมริกาไม่ได้
ก็ช่วยเอาผมไปฝังเสียเลยเถอะ
ดื่มแด่การที่คองเกรสจะไม่จับเราเข้าคุก
ใครจะไปบอกพวกเขาว่าเราไม่ได้ทําตามคําสั่ง
ผมจําได้เลาๆ ว่าคุณตั้งใจจะทํา
ผมจะไปแจ้งเอง ด้วยความยินดีอย่างยิ่ง
ถือเป็นเกียรติเป็นศรี ที่ได้ทําผิดต่อคําสั่งที่อื้อฉาวขนาดนั้น
จะให้เรายอมถูกกษัตริย์ฝรั่งเศสปู้ยี่ปู้ยํา ตามอําเภอใจได้อย่างไร
เขียนจดหมายไป คุณอดัมส์ ไม่ต้องสงวนถ้อยคําใดๆ ด้วย ถือว่าผมขอ
คุณช่างใช้อารมณ์ขันแห้งแล้งเพื่อยกตนข่มท่าน
แต่ครั้งนี้ผมจะยอมปล่อยไป
โธ่ อย่างน้อยก็จิบเสียหน่อย
นั่นดื่มอะไรอยู่
ไวน์พอร์ทของดี
ถ้ามีไวน์คลาเร็ตคงดีกว่า
แล้วเราก็จะดื่มคลาเร็ตกัน คุณเจย์
ไหนๆ รินแล้วก็เอาให้เต็มแก้ว
กล่าวอะไรหน่อยดีไหม
เชิญคุณพูดเลย
แด่ความดีงาม สัตย์ซื่อ การศึกษาของประชาชน
และหลักนิติรัฐนิติธรรม
หากสิ้นสิ่งเหล่านั้นแล้ว หามีประเทศได้ไม่
และไม่ควรได้มีประเทศ
- อาเมน - ไชโย
ดร.แฟรงคลิน วันนี้ผมดูหมิ่นคุณไม่น้อย อยากใคร่ขออภัยเป็นอย่างสูง
โธ่ เรื่องนี้ยกให้ได้ง่ายๆ
แต่ผมยังต้องขอถาม
คุณคิดจะลงนามสนธิสัญญานี้
โดยไม่ขอคําแนะนําจากแวร์ซายส์ก่อนจริงรึ
อย่างน้อยคงต้องบอกแวร์แฌน
นั่นต้องเป็นหน้าที่คุณแล้ว
พอดีผมมีคนอยู่ในวังเสียด้วย
เลอนัวร์อีกแล้วสินะ
ไม่ใช่ค่ะ คนอื่น
ใครกัน
ไม่ทราบค่ะ เขามาจากแวร์ซายส์
ฉันกินอาหารเช้าอยู่
เขาบอกว่าเรื่องด่วน
ใครปล่อยให้พวกมันเข้ามา แต่งตัวยังไม่เรียบร้อยด้วยซ้ํา
มีอะไรสําคัญหนักหนา...
ท่านอัครมหาเสนาบดี
- มาทําอะไรที่นี่ - กระผมมีของต้องนําส่งท่าน
บังเอิญเห็นคนจากวังหรือเปล่า
- กระผมเอง - อะไรนะ
กระผมคือคนจากวัง
ไม่เข้าใจแล้วว่าเกิดอะไรขึ้น
ตอนนี้กระผมเป็นข้าราชบริพารของกงต์ดาร์ตัวส์
- ตั้งแต่เมื่อใด - เมื่อไม่นานมานี้
แล้วท่านกงต์เป็นคนส่งมารึ
หามิได้ คุณปู่ส่งมา
- เขาส่งปู่คุณมา - คุณปู่ส่งกระผมมา
แล้วปู่คุณรู้จักอาร์ตัวส์ได้อย่างไร
- ไม่รู้จัก - ถ้าเช่นนั้นทําไม...
ปู่อยากให้ท่านได้สําเนาสิ่งนี้โดยเร็วที่สุด
นี่คืออะไรกัน
คุณปู่อยากแจ้งให้ทราบ
เขายังคิดว่าไมตรีระหว่างอเมริกา กับฝรั่งเศสยังคงแน่นแฟ้นไม่เปลี่ยนแปลง
และหวังเป็นอย่างยิ่งว่าท่านจะรู้สึกเช่นกัน
ไอ้ชิงหมาเกิด
ท่านกงต์ขอรับ
ท่านกงต์
ผมกลับมาจากลอนดอนแล้ว
ท่านอัครมหาเสนาบดี
ผมได้เข้าพบผู้ช่วยลอร์ดเชลเบิร์นโดยตรง
ทางนั้นพร้อมจะเจรจากับเรา แยกกับอเมริกา
เขาพูดชัดเจนว่า...
นี่อะไร...
แต่...
นี่คือ...
แฟรงคลินให้สัญญาเป็นมั่นเหมาะ...
เขาให้คํามั่นว่าจะ...
มันเอาเราเข้าแล้ว
นิ่ง หยุดๆ
ดร.แฟรงคลิน มร.อดัมส์ ขออภัยที่ล่าช้า
พวกนั้นขึ้นไปข้างบนแล้ว
- วันนี้คนของคุณไปไหน - ใครนะ
เบอนัวต์
มันหนีไปแล้ว
อุตส่าห์บอกมันว่าเดี๋ยวจะได้เป็นไท แต่ไอ้มืดนั่นไม่รู้จักรอ
คนใดจะลงนามก่อน
ดร.แฟรงคลินก่อน
เป็นอิสระ อธิปไตย...
และเป็นเอกราช
สนธิสัญญาว่าไว้เช่นนั้น
(บ. แฟรงคลิน)
พระราชินีไม่พอใจกับร่างไร้วิญญาณแบบแรก
นางคิดว่ามันทําให้นางดู...
เหมือนศพ
นางจึงสั่งให้ทําขึ้นใหม่
ร่างนี้ดูสุขสงบกว่า
เหมือนเพียงนิทราเพื่อความงาม
หากถึงคราวผมเองก็หวังเช่นนั้น
คนเป็นเจ้าตัดสินใจได้ว่าจะให้ใครมองอย่างไร
แม้แต่ตอนที่ตายไปแล้ว
แต่พวกเราที่เหลือ...
ท่านเลือกที่นัดพบได้ชวนหดหู่ใจนัก
ผมไปเยือนคุณที่ปัสซีไม่ได้
เรื่องแบบนั้นเขาไม่ทํากัน
และผมคิดว่าคุณเองคงไม่โผล่หน้ามาแวร์ซายส์
อีกอย่าง ผมชอบที่นี่
กษัตริย์ฝรั่งเศสนับพันปี
ไม่มีใครจดจําความผิดพลาดของพวกเขา จําได้แค่เคยครองบัลลังก์
แต่เรื่องนี้คงไร้ความหมายต่อคุณ
ก็ไม่ใช่ประวัติศาสตร์ของผม
โลกใหม่ โลกซึ่งอะไรก็เป็นไปได้
เกรงว่าจะยังเป็นโลกใบเดิม และมีแต่คนแบบเดิมๆ อยู่ในนั้น
มีเพียงแนวคิดเท่านั้นที่แตกต่างไป
แนวคิดที่ว่าคืออะไรกัน ผมไม่เคยเข้าใจมันอย่างถ่องแท้เสียที
แนวคิดที่เสรีชนทั้งหลายได้ปกครองตนเอง
มีสามัญสํานึกและการถือประโยชน์ส่วนรวม เป็นเครื่องนําทาง
แล้วหากคนเหล่านั้นไร้สามัญสํานึกล่ะ
ถ้าเช่นนั้น กรรมคงจะตามสนอง
ตอนเราพบกันครั้งแรก ผมคิดว่า
"ชายคนนี้ฉลาดนัก แต่ไม่ฉลาดเท่าตัวเรา"
ตอนนี้ได้รู้แล้วว่าคุณช่างฉลาดล้ํา ที่ปล่อยให้ผมคิดเช่นนั้น
นั่นก็ยอกันเกินไป
ทุกก้าวล้วนเป็นการด้นสด
ไม่มีผู้ใดจะประหลาดใจไปมากกว่าผม ที่สุดท้ายกลับได้ผลตามประสงค์
คุณมองตาผมและให้คํามั่นเอาไว้แท้ๆ
และท่านก็ส่งเฌราร์ไปอังกฤษ
ผมทําจริง ไม่ค้าน
ดังนั้นปัญหาไม่ได้อยู่ที่ใครโกหกใคร...
แต่ใครโกหกเก่งกว่ากัน
รู้ไหมภรรยาผมว่าอย่างไร
ให้ประกาศชัยชนะและรับสมอ้างความดีความชอบ แม้ว่าแท้จริงจะล้มไม่เป็นท่า
ท่านผู้หญิงดูท่าจะปัญญาเฉียบแหลมนัก
หล่อนไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าวัง
บิดาของหล่อนเป็นเพียงพ่อค้าวาณิช
เราสมรสกันโดยไม่ได้รับพระบรมราชานุญาต
เรื่องพรรค์นั้นคงจะไม่สําคัญในอเมริกาใช่ไหม
ท่านควรแวะไปชมประเทศที่ท่านช่วยร่วมสร้าง
แล้วเราได้อะไรตอบแทนจากเงินหนึ่งพันล้านลีฟร์
ใจรักภักดีตราบนิรันดร์จากชนชาติที่สํานึกบุญคุณ
ขอที
สุดท้ายคุณจะค้าขายกับอังกฤษ ทิ้งให้เรากลับบ้านมือเปล่า
นั่นคือสันติภาพที่พวกนั้นมาซื้อ
ท่านกงต์ ผมไม่เคยคิดจะหักหาญน้ําใจท่าน
คุณไม่ได้หักหาญน้ําใจ คุณหักหน้าเพราะฉลาดกว่า
นั่นแย่กว่าเสียอีก
ผมขออภัยอย่างสูงที่อ่อนด้อยประสบการณ์ ในด้านการเจรจาความรัฐพิธี
ที่ส่งผลให้เรากระทําการบุ่มบ่ามเช่นนี้
หนี้บุญคุณที่ทางเรามีต่อท่าน
ต่อพระมหากษัตริย์ผู้ทรงน้ําพระทัย ต่อประเทศฝรั่งเศสนั้นมากมายหาเปรียบมิได้
แต่คงน่าเสียดายมากนัก
หากปล่อยให้ความเข้าใจผิดนี้ ทําเราผิดใจกัน
แล้วปล่อยให้พวกอังกฤษคิดหลงตน ว่าได้เข้าแทรกกลาง...
อะไรเล่า
นี่เราหัวเราะเรื่องอะไรกันแน่
คุณกําลังจะขอเงินเพิ่มอีกสินะ
ขอเพิ่มอีกเพียงหกล้าน
จะช่วยได้เยอะมากทีเดียว
แล้วสภาคองเกรสของคุณ จะเป็นผู้รับรองหนี้ก้อนนี้
แน่นอน
อย่าบอกนะว่าไม่กล้าขึ้นเรือ
ผมไม่อยากเสียเวลาข้ามน้ําข้ามทะเลอีก เว้นแต่จะจําเป็นจริงๆ
เอาไว้ถึงคราวที่คุณต้องเกาะราวเรือน่าสังเวช
แล้วจะเสียดายที่ไม่ได้นั่งเรือสําราญน้อยๆ ลํานี้
เรือนน้อยของฉันช่างงามจริง
งามจับตาโดยไม่โดดเด่นแม้แต่น้อย
สามสิบหรือ 40 ห้อง ฉันก็จําไม่ได้
ทุ่งหญ้า คอกม้า...
สงสัยบ้านคุณจะทําจากไม้อาศัยอยู่ในป่า
บ้านผมก่อจากอิฐและอยู่ในเมือง
สภาพตอนนี้เป็นอย่างไรก็ไม่รู้
พวกอังกฤษมันเข้าไปยึด
คุณแก้แค้นสําเร็จแล้ว คุณเอาชนะพวกมันได้
นั่นคงจะจริง
แต่ช่างแปลกที่ไม่รู้สึกสาสมใจ
แล้วยังจะเอาอะไรอีก
แค่... เอาอีก
ไม่ว่ามันคืออะไร แค่...
อยากได้อีก
โถ รู้สึกอย่างนั้นเพราะสังขาร
ผมรู้สึก...
มีประเทศแห่งหนึ่ง ซึ่งพูดได้ว่าผมช่วยสร้างมันขึ้นมา
แต่ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา ผมแทบไม่ได้อยู่ในประเทศนั้นเลย
ถ้าอย่างนั้นจะกลับไปทําไมกัน
คงเพราะมีหน้าที่ต้องไปดู ว่าอเมริกาจะหน้าตาเป็นอย่างไร
แล้วถ้าไม่ชอบสภาพที่พบเจอล่ะ
มาดาม
แต่งงานกันไหมครับ
ร้ายนักนะ
พูดจริงหรือนั่น
พูดจริงใช่ไหม
จริงดีไหม
แล้วอเมริกาของคุณล่ะ
ผมต้องภักดีต่อชาติ แต่ชาติจะต้องไม่ริบความสุขของผม
ฉันว่าบาทหลวงคงจัดการให้เราได้
ฉันเกลียดพิธีวุ่นวายในโบสถ์นัก
นั่นตกลงแล้วใช่ไหม
โธ่ ฉันรักใคร่ชอบพอคุณเหลือเกิน
แต่เราต่างรู้ว่าคนอย่างคุณน่ะ เหมือนแมวที่ใจรักจะจร
นั่นเป็นแบบใดกัน
แบบที่ชอบเตร็ดเตร่เถลไถล ไม่ว่าเราจะเอาอกเอาใจอย่างดีเพียงใด
เห็นเหตุการณ์นอกบ้านบ้างไหม
รุ่งเช้าเขาก็จะไปแล้ว
แล้วคุณล่ะ
จะทําอย่างไร นอกจากนั่งแช่หัวหดอยู่อย่างนี้
เรากําลังจะเสียบ้านหลังนี้ไป
กําลังจะสูญหมดทุกอย่าง
เพราะอะไรรู้ไหม
เพราะคุณยอมให้ไอ้ปลาไหลนั่นเป่าหู รีดไถเรามาเป็นปีๆ
เพื่อแผ่นดินที่คุณไม่มีวันไปเหยียบ
มีอะไรจะพูดไหม
ปรากฏว่าพระราชินีไม่ได้ซื้อสร้อยพระศอแต่แรก
ทั้งหมดเป็นกลลวงหลอก พระองค์ท่านไร้มลทินทุกข้อกล่าวหา
ได้
ฉันจัดการเอง
- พวกนี้จะทิ้งไว้ที่นี่รึ - มันทําหน้าที่สมบูรณ์แล้ว
เผื่อคุณเอาไปแจกจ่ายให้แขกผู้มาเยือน
หรือใช้อุดช่องโหว่ในผนังก็ย่อมได้
อ้อ ขอแนะนําให้ปฏิบัติตามใบสั่งจากผมด้วย
นั่งเรือหกสัปดาห์ โดยไม่มีสุราหรือของหวานย้อมใจน่ะนะ
และหมั่นเดินออกกําลังเป็นประจํา แล้วคุณจะนึกขอบใจผม
จะสาปส่งเป็นของแถมด้วย
โชคดีที่ผมไม่ได้อยู่ฟังแถวนั้น
อ้อ ใช้สิ่งนี้เฉพาะในยามจําเป็น
และใช้เพียงน้อย
พวกศูฟีแห่งออตโตมัน อ้างว่าฝิ่นจะเผยนิมิตแห่งสุข
แล้วไม่พึงปรารถนาหรอกรึ
แต่ความสุขเช่นนั้นมีอยู่จริงหรือไม่
ความสุขของอเมริกา
- นั่นอยู่ที่ประชาชน - ของตัวผมเอง
ผมห่วงเพียงเรื่องนั้นมาตลอด
ประเทศชาติจะเป็นอย่างไรถ้าไม่มีคุณ
พวกเขาจะบูชาคุณเป็นปูชนียบุคคล
ขนาดนั้นเชียว
ไม่แน่นัก
แล้วชะตาของคุณจะเป็นอย่างไร
ผมก็คงดิ้นรนไปตามทางเดิมๆ
ไม่คิดจะกลับบ้านรึ
ผมอยู่ต่างประเทศเสียนาน ไม่รู้แล้วว่าบ้านจริงๆ อยู่ที่ใด
น่าจะที่อังกฤษ
เราหย่าศึกกับพวกเขาจนได้
ที่ผ่านมาเราทุ่มเทเพื่อการนี้ไม่ใช่รึ
ใช่แน่
เราต่างคนต่างใช้วิถีของเรา
ไวน์มาเดียร่าชั้นเลิศ
ไม่ควรปล่อยให้เสียของ
คุณช่างมีน้ําใจล้นเหลือ
จดจํากันไว้เช่นนั้นก็แล้วกัน
ผมจะคิดถึงคุณนะ สหาย
คุณเป็นมิตรที่อบอุ่นต่อใจเสมอมา
มีแขกมาเยือน
นี่ของคุณ
มาดาม
อยู่ในนั้นหมดแล้ว
ค่าใช้จ่ายแต่ละเดือน
ทุกครั้งที่เราต้องกรุณาเป็นเจ้าภาพ
ความกรุณานั้นมอบให้เองโดยเสรีไม่ใช่รึ
แต่นี่ถึงขั้นอยู่ยาวเป็นปีๆ
ทั้งหมด 23,654 ลีฟร์
อ่านให้ครบทุกบรรทัด
ผมไม่กังขาในความถูกต้องแม้แต่น้อย
งั้นฉันจะรอให้คุณจ่ายมา
ผมไม่มีเงินมากเท่านี้ในมือ
เราเสียหายหลายล้าน มันหายไปไหนหมด
ไปที่สหรัฐ เมอซิเยอร์โชมองต์ก็รับรู้
คุณล่อลวงเขาด้วยอิสรภาพกับผลกําไร เขาจึง...
เขาไม่อาจไตร่ตรองถี่ถ้วน
มาดามยัดเยียดพลังวิเศษให้ผมเองแล้ว
ฟังที่พูดเข้า
แต่ผมขอรับรอง ผมจะจัดการให้คองเกรส...
ตอนนี้มีเท่าไร
ในกระเป๋าตอนนี้มีอยู่เท่าไร
เอาเดี๋ยวนี้
เศษสลึงจะไปพอยาไส้ที่ไหน
ไม่เข้ามาช่วยกันสักนิด
ดูแล้วเหมือนอยู่ห่างๆ ดีกว่า
ของแกหรือนั่น
ของอาร์ตัวส์
มีอะไรเป็นของเขาอีก
เป็นแค่หนทางนําชีวิตเคลื่อนไปข้างหน้า
แต่จะไปถึงที่ใด
ปู่เคยอยากให้ผมมีที่ทางของตัวเอง
ปู่ไม่ได้นึกในทางนี้
แต่ผมเลือกทางนี้
พรุ่งนี้ผมจะนั่งรถไปเลออาฟร์กับปู่
โถ อย่าลําบากเลย
ปู่ไม่ควรเดินทางคนเดียว
อ๋อ เรื่องนั้นปู่ไม่ห่วงหรอก
เมอซิเยอร์เลอนัวร์ตามติดปู่มาตั้งหลายปี
เขาคงไม่ยอมให้เรื่องขี้ปะติ๋ว อย่างการจะออกจากประเทศมาขวางเขาได้
พ่อแกอยู่ที่ลอนดอน
- ผมรู้ - แกรู้
อยู่แวร์ซายส์ อยากรู้อะไรก็ได้รู้ ถ้ารู้จักถามให้ถูกคน
แกจะไปหาเขาไหม
ปู่อยากฝากผมไปบอกอะไรหรือเปล่า
มีแต่คําที่เคยพูดไปหมดแล้ว
ทําไมต้องดื้อดึงเพียงนี้ด้วย
ปู่สงบศึกกับอังกฤษสําเร็จ
จะสงบศึกกับเลือดเนื้อเชื้อไขแท้ๆ บ้างไม่ได้รึ
หัวใจมิอาจใช้ต่อรอง
"ของขวัญชั้นดีที่พึงมอบแก่ศัตรูคือการให้อภัย"
ไอ้คนที่แต่งประโยคนั้นช่างเบาปัญญานัก
หลานแน่ใจนะว่าต้องการสิ่งนี้
มันเป็นการละเล่น
เหมือนหมากรุก
ผมสนุกมากทีเดียว
ถ้าเช่นนั้นก็มาจูบลาปู่แกเสีย
เราจะได้เจอกันอีกครับ
ไม่แน่
แต่เห็นทีคงจะไม่ใช่ในชาตินี้
ปู่ครับ
จงไปแสวงหาความสุข
แต่อย่าได้ลืมรากเหง้า
ตาแก่พิลึกพิลั่นคนนั้นใครกัน
รัฐบุรุษแห่งอเมริกา
(จงสรรเสริญวีรบุรุษแห่งสองโลก)
(สัจจะ - ฮาร์วาร์ด)
(เพลง "โซ เมอร์รี่ แอส วี แฮฟ บีน" - แด่พ่อเฒ่าทูนหัวสุดที่รัก)
ดร.แฟรงคลิน
ขออภัยที่รบกวน
แต่ผมไม่คิดฝันว่าหลังจากเรื่องราวที่ผ่านมา เราจะได้เดินทางเที่ยวเดียวกัน
ผมนึกไม่ออกเลยคุณ ผม...
ฌาคส์ โชมองต์
ฌาคส์
ฌาคส์ แน่สินะ
คุณ...
กําลังมุ่งหน้าไปสหรัฐอเมริกาครับ
คุณได้คุยกับพ่อแม่ผมไหม
ผมกับคุณแม่ได้อําลาอย่างเปิดใจกัน
พวกท่านไล่ผมออกจากบ้าน
เสียใจด้วย
ผมไม่อาจถือโทษพวกท่าน
ผมโอบรับมันเสียด้วยซ้ํา
ฝรั่งเศสไม่เหลืออะไรให้ผม
เรียกว่าไม่เหลือสิ่งที่ผมยังไม่ได้ทําลายไป
แล้วจะทนอยู่อย่างไรได้
คุณจะทําอะไรต่อไป
ผมยังไม่รู้
ผมไม่มีเงินเลย
ทั้งเนื้อทั้งตัวมีเพียงเศษเหรียญ กับเสื้อผ้าชุดนี้
รู้แค่เพียงอยากใช้ชีวิตที่ต่างไป
ในแง่ใดกัน
ในแง่ที่จะแผ้วถางเส้นทางของตนในโลกนี้
หากทําได้
ใช้ปัญญาและสองมือที่มี
เพื่อเป็นอิสระ
ขออภัย ผมพูดไปเรื่อย
คุณพูดจาเหมือนชายคนหนึ่งที่ผมรู้จัก
เขาหนีออกจากบ้านโดยไม่มีเงินติดตัวสักแดง
แล้วชะตาเขาเป็นอย่างไรครับ
เขาก็ประสบความสําเร็จพอตัว
เคยทําผิดพลาดขาดตกบกพร่องไปบ้าง
เขามิได้ซื่อสัตย์หรือรู้จักใช้ปัญญา หรือมีน้ําใจเอื้อเฟื้อทุกครั้ง
แต่เขามุมานะ หมั่นสะสมความรู้ที่มีประโยชน์
เพื่อให้มนุษยชาติรุดหน้าไปบนโลกนี้
เขาได้แต่ภาวนา ขอสวรรค์อย่าพิพากษาเขารุนแรงนัก
ถ้าเช่นนั้นผมคงพอจะมีหวัง
คุณจะได้พบโอกาส
จากนั้นจะขึ้นกับตัวคุณเอง
ขอบคุณครับที่สละเวลา ขอให้เดินทางโดยสวัสดิภาพ
ฌาคส์
ในห้องผมมีบรั่นดีชั้นเยี่ยมซึ่งผมไม่ควรจะดื่ม
ค่ํานี้แวะมาสิ
เราจะเปิดขวด...
และคุยถึงอเมริกา
(สองปีหลังจากหวนคืนสหรัฐ)
(แฟรงคลินในวัย 81 ปี ดํารงตําแหน่งผู้แทน ซึ่งอาวุโสที่สุดในสภาร่างรัฐธรรมนูญ)
(เขาตรอมใจเมื่อนึกย้อนถึงปารีส)
(และเมื่อนึกถึงช่วงเวลาอันตราตรึง กับมาดามแอลเวติอุส)
(พิธีศพของเขาในปี 1790 มีผู้เข้าร่วมประมาณ 20,000 คน)
(ฝรั่งเศสซึ่งกําลังร้อนระอุ กับการปฏิวัติภายในประเทศ)
(ประกาศไว้ทุกข์สามวันเพื่อรําลึกถึงเขา)
(แม้พยายามจนกระทั่งได้ฝรั่งเศสเป็นพันธมิตร)
(ซึ่งจําเป็นอย่างยิ่งต่ออิสรภาพของอเมริกา)
(และเจรจาสงบศึกกับอังกฤษจนสําเร็จ แต่เขากลับไม่เคยได้รับคําขอบคุณ)
("ภารกิจยิ่งใหญ่แสนสุ่มเสี่ยงนี้ พวกเราได้พากเพียรทํามา
(สาธุการพระเจ้า บัดนี้งานเสร็จสมบูรณ์แล้ว)
(เป็นเหตุการณ์ซึ่งข้าพเจ้าไม่คาดฝัน ว่าจะอยู่ทันได้เห็นกับตา)
(ช่วงเวลาสงบสุขหลายปีข้างหน้าจะฟื้นคืน และเพิ่มพูนพละกําลังของเรา)
(แต่ความมั่นคงในอนาคตจะขึ้นกับสหภาพ และคุณธรรมของพวกเราทั้งหลาย)
(เบนจามิน แฟรงคลิน)
คําบรรยายโดย ศันสนีย์ โอบอ้อม