Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
İşgal altındaki Doğu'daki Alman polisleri, 1942 yılı.
Fethedilen topraklarda Alman hâkimiyetini sağlamaya geldiler.
Aldıkları emirleri özenle yerine getiriyorlar.
Özel bir görevleri var.
Yüzlerce, binlerce Yahudi'yi vurmak.
Yakın mesafeden.
Tarihçiler ve diğer uzmanlar
tetiği çekenlerle ilgili kapsamlı araştırmalar yaptı.
Bu toplu katliamın nasıl gerçekleştiğini öğrenmek istediler.
İlginç bir sonuca ulaştılar.
Bu adamlar öldürmek zorunda değildi.
Emirlere uymak zorunda değillerdi.
"Ateş edemem" diyecek cesaretiniz varsa korkak damgası yiyordunuz.
Dosyanızda kötü bir sicil olabiliyordu ama ağır bir ceza almıyordunuz.
Savaştan 20 yıl sonra
Hamburg polisinin işlediği cinayetler mahkemeye taşındı.
Onları güdüleyen neydi?
Neden ateş ettiler?
İdeolojik olarak güdülenmiş, istekli cellatlar değiller.
Eğitimli katiller değiller.
Taksi şoförlüğü veya tesisatçılık gibi sivil işlerde çalışıyorlardı.
Her açıdan tamamen sıradan insanlardı.
SIRADAN ADAMLAR
1942 yazı, Hamburg.
Savaşın üçüncü yılı.
Rejim, özel bir görev için adam topluyor.
1942'ye gelindiğinde zayiatlar yüzünden iş gücü dip yapmıştı.
Ordu, Rusya'da zorluk yaşıyordu.
Büyüyen Alman imparatorluğunu idame ettirebilmek için
iş gücü ihtiyacı da artıyordu.
İş gücü açığını kapatabilmek için ulaşabildikleri herkesi istiyorlardı.
Alman silahlı kuvvetlerine uygun olmayan yaşlı erkekler bile çağrılıyordu.
Bunların çoğu Nazi sempatizanı değildi.
Yahudilere karşı aşırı düşmanlıkları yoktu.
Daha ziyade sosyal demokrat geçmişleri vardı.
Bunlar arasında fırıncılar, esnaflar, marangozlar
ve ofis işleri olan tüccarlar vardı.
Polis taburu aslında
Hamburg'un sıradan çalışan nüfusuydu.
Yedek polis olarak görevlendirildiler.
Aldıkları eğitim
onları bekleyen şeylere hazırlanmak için yeterli süre sunmuyordu.
21 Haziran 1942'de
aileleriyle vedalaşıp yuvalarından ayrıldılar.
Görevleri onlara yarım yamalak bir şekilde açıklandı.
Alman işgalindeki bölgelerde güvenliği sağlayacaklardı.
Polonya'ya götürüldüler.
Yedek Polis Taburu 101
25 Haziran'da Lublin bölgesinin güneyine ulaştı.
O zaman hazırlık olmadığını biliyoruz. Polonya'ya yollandıklarında bihaberdiler.
Polislerin haberi yoktu.
Bir gün öncesine kadar Binbaşı Trapp ne yapacağını bilmiyordu.
Takvim 13 Temmuz 1942'yi gösteriyordu.
Tabur sabah erkenden rapor verecekti.
Emri veren Binbaşı Trapp yaşlı bir adamdı.
Adamları onu çok severdi
çünkü tipik bir otoriter komutan değildi.
Adamları ona "Baba" Trapp diyordu.
Bu, nasıl bir ilişkileri olduğunu gösteren güzel bir örnekti.
Binbaşı Trapp taburun karşısına geçip şöyle dedi.
"Bugün size korkunç bir emir vereceğim."
Sesi titriyor, yanaklarından gözyaşları süzülüyordu.
Fiziksel olarak kendini kontrol etmekte zorlanıyordu.
Adamlarına ne yapacaklarını açıklamak
onun için çok korkunç ve zor bir şeydi.
1.500 Yahudi kadın, çocuk ve erkeği vuracaklardı.
O zaman şu teklifte bulundu.
"Herhangi rütbeden herhangi biri kendini buna hazır hissetmiyorsa
katılmak zorunda değil. Çıkabilir."
Katılmak istemiyorlarsa çıkmalarını söylemek
harekete geçmelerini gerektiriyordu.
Bir karar vermemiz gerektiğinde
ve neyin doğru olduğunu bilemediğimizde
genelde hiçbir şey yapmayız.
Bir adam çıktı.
Adamlarından biri çıkıp ilk "korkak" olunca
birliğin yüzbaşısı çok utandı ve ona bağırmaya başladı.
Trapp onu durdurup adamı koruması altına aldı.
Sonra bir düzine insan onu takip etti.
Dikkat! Dağılın!
Tarihsel açıdan bakınca çok ilginç bir durum
çünkü verilen emirler belgeli.
Emirlerin verilme şekline bakıldığında öldürmek zorunda olmadıkları açık.
Savaş sonrası anlatılanlara göre katılmak zorundalardı.
Aksi hâlde kendileri vurulacaktı.
Burada durumun öyle olmadığını açıkça görebiliyoruz.
Karar onlara kalmıştı.
Aynı durum tüm ölüm mangaları için de geçerliydi.
Silahsız sivilleri vurmayı reddedenlerin
ölüm tehlikesiyle karşı karşıya olduğuna dair
bugüne dek tek bir vaka bulunamadı.
Her şey Eylül 1939'da başladı.
Alman silahlı kuvvetleri Polonya'yı işgal etti.
Sadece birkaç hafta içinde Polonya yenildi.
Milyonlarca Polonyalı Almanların eline geçti
ve gözetim altında tutulmalıydılar.
Bunun için rejimin güvenlik güçlerine ihtiyacı vardı.
İşgal altındaki topraklarda polis olmak için
on binlerce erkek Alman Reich'ında kayıt oldu.
İleri hatlarda askerlik yapmaktan kurtulmayı umuyorlardı.
Çok fazla başvuru olduğundan rejimin seçim yapma lüksü vardı.
Polis olmak için gönül olan 160 bin kişi vardı.
Sadece 26 ila 30 bin kişi kabul edildi.
TARİHÇİ
Sonra altı ay eğitim aldılar.
En önemlisi, ideolojik eğitim aldılar.
Onlardan ne bekleneceği açıkça anlatıldı.
Üstün ırk olarak
işgal altındaki bölgelerde
Nasyonal Sosyalist politikaları tesis edip uygulayacakları söylendi.
Eğitimden sonra bunun gerçekte ne anlama geldiğini öğrendiler.
Görevleri, işgal altındaki topraklarda
gaddar Nazi politikalarının uygulanmasına yardım etmekti.
Rejim bu yüzden Nazi davasına sempati duyanları seçti.
Polis taburlarına ayrılıp Polonya'ya gönderildiler.
Orada sivillere, özellikle de Yahudilere baskı yapacak,
onlara zulmedecek ve onları katledecektiler.
Ekim ya da Kasım 1939'da
bu birlikler sivilleri vurmaya başladı.
Polonyalı direnişçileri, din adamlarını, aydınları, hatta Yahudileri sürüyor,
onları sınır dışı ediyorlardı.
Bu birimler nihayetinde
Nasyonal Sosyalist imha politikasını uygulamaya koydu.
Sadece iki yıl sonra Sovyetler Birliği'ne saldırı gerçekleşti.
Bu bir fetih ve yok etme savaşıydı.
Almanya'nın planlarına göre
yaşamak için yer açmak adına 30 milyon Sovyet ölmeliydi.
Seyyar ölüm mangaları
polisten ve " Einsatz Gruppen" adlı SS görev kuvvetlerinden oluşuyordu
ve savaştaki birlikleri destekliyordu.
Polis Taburu 309 27 Haziran 1941'de Bialystok'a girdi.
İdeolojik olarak beyni yıkanmış polisler 800 Yahudi'yi sinagoga tıkıp
sinagogu ateşe verdi.
Sonra daha fazla insanı öldürdüler.
"Şehri emniyete aldıkları için" ertesi gün onurlandırıldılar.
Beyni yıkanmış genç tetikçilerden oluşan 18 bin kişilik bir güç
cephe arkasında köylere ve kasabalara girerek
tüm Yahudi kadınları, erkekleri ve çocukları vurarak öldürdü.
Holokost, yani Yahudilerin toplu katliamı artık başlamıştı.
Tetikçilerin çoğu katliamlar sebebiyle sarsıldı.
Auschwitz gibi büyük imha kamplarının
1941 sonlarında ortaya çıkmasının sebeplerinden biri de buydu.
Faillerin toplu katliam sürecini
daha etkili ve hassas bir şekilde yürütmeleri gerekiyordu.
Ölüm şekilleri bağlamında
Holokost kurbanlarının oranını hesaplamaya çalışırsak
bana göre 500 bin ila üç milyon kişi
ölüm kamplarındaki gaz odalarında hayatını kaybetti.
Bir milyona yakın kişi de hapsedilme şartlarından ötürü öldü.
Savaş sonlarındaki ölüm yürüyüşlerinde gettolardaki hastalıklardan öldüler.
Dolayısıyla iki milyondan fazla kişi
idam mangalarınca toplu infazlarda öldürüldü.
İki milyondan fazla kişi katilleriyle karşı karşıya gelerek öldü.
"Unutulmuş Soykırım" bugün bile az bilinen bir gerçek.
Liepaja, 1941 yazı.
Einsatzgruppe A'nın operasyon bölgesi.
Doğu Cephesi'nde Yahudilerin vurulduğunu gösteren tek kayıt bu.
Resmî olarak çekim yapmak yasaktı
çünkü katliamın gizli kalması gerekiyordu.
Sadece iki hata yaptılar.
Birincisi, her şeyin kaydını tutmalarıydı.
Kayıtlar Berlin'e gönderiliyordu.
Bu kayıtlar B, C ve D'deki diğer kayıtlarla birleştirildi.
Böylece hangi şehirlerde kimleri öldürdüklerine dair
kapsamlı bir tablo oluştu.
Hangi şehirde, birimde, komutada ve saatte olduğu biliniyordu.
Kayıt tutmaları ilk hataydı. İkinci hata da bunları bulmamdı.
Savaş sonrası Nürnberg.
Sözde "Bin Yıllık Reich" harabeye döndü.
Müttefikler Nazilerin bir zamanlar Nazi Partisi Mitingleri yaptığı şehirde
Almanların işlediği suçları yargılamak istiyordu.
Nürnberg Adalet Sarayı'nda büyük savaş suçluları yargılandı.
Bu suçların emrini onlar verdi ve bu doğrultuda yargılandılar.
Peki cinayetleri kimler işledi?
27 yaşındaki avukat Benjamin Ferencz'in görevi
ipuçlarını bulmaktı ve bunun için işe koyuldu.
1947'nin başlarında araştırma ekibi önemli bir bulguya ulaştı.
Bir gün araştırmacılarımdan biri geldi.
"Bak ne buldum" dedi.
Bana bir sürü evrak verdi. "Ereignismeldungen aus der UDSSR."
Bunlar seyyar ölüm mangaları SS Einsatzgruppen'ın ölüm listeleriydi.
Yüz binlerce insanın katledilmesi bir başarı olarak belgelenmişti.
Elime bir hesap makinesi alıp
Einsatzgruppe A raporlarını hesaplamaya başladım.
Kimi yerde 10 bin, kimi yerde 15 bin, kimi yerde 20 bin kişi öldürülmüştü.
Hepsini hesaplamaya başladım.
Bir milyona ulaştığımda "Yeter" dedim.
Ferencz, sorumlu SS üyelerini yargılamak istiyordu
ama amiri karşı çıktı.
Yeterli bütçe ve zamanları yoktu.
Öfkelenerek şöyle dedim. "Bu adamları serbest bırakamazsın!
Elimde bir milyon cinayet var. Onları serbest bırakamayacaksın!"
"Diğer işlerine ek olarak bunu da yapabilir misin?"
"Tabii" dedim. "Tamam. İş senindir" dedi.
Böylece avukat olarak ilk davamda,
insanlık tarihinin en büyük cinayet davasında
başsavcı oldum.
Amacımız intikam değil. Öç alma peşinde değiliz.
Mahkemeden talebimiz
uluslararası ceza davasıyla
insanların huzur içinde, onurlu bir yaşam hakkını teyit etmesidir.
Sanıklar Einsatzgruppen'den 24 SS üyesiydi.
Seyyar ölüm mangalarını onlar yönetti.
Hollywood'un Nazi faili imajına hiç uymuyorlar.
Bu imaja göre pek zeki olmayan,
sadece olabildiğince çok insan öldürmeyi amaçlayan kişilerdi.
Tarihî gerçeklere baktığımızda durumun öyle olmadığını görüyoruz.
Einsatzgruppen liderlerinin bazıları çifte doktora yapmıştı.
Çoğunlukla orta sınıf, eğitimli, sofistike kişilerdi.
Mozart ya da Beethoven hakkında görüş belirtebilecek yetkinlikteydiler.
Sanık Ohlendorf'la başlayacağız.
Bunlardan biri de Otto Ohlendorf'tu.
Einsatzgruppe D'nin eski komutanıydı.
Bir yılda 90.000 kişiyi öldüren 600 adama emirleri veren isimdi.
Ohlendorf beni çok etkiledi.
Beş çocuk babası olduğunu biliyordum.
EINSATZGRUPPEN DAVASINDA BAŞSAVCI
Dürüsttü.
İyi bir izlenim yarattı.
Yakışıklıydı. Güzel konuşuyordu.
Kendinden emindi.
Bu, insanlara çekici geliyordu.
Tüm dünya
seyyar ölüm mangasını yöneten bu kişinin
farklı biri olmasını bekliyordu.
Çirkin, yaşlı, deli, hastalıklı,
sadist, aptal ve uyumsuz birini bekliyorlardı
ama başarılı bir adamdı.
Yargıç onu sevdi.
"Bu adamı sevdim. İyi birine benziyor" dedi.
"Ama insanları öldürmüş. Anlamıyorum."
Ohlendorf açık sözlülüğüyle mahkemeyi şaşırttı.
Yargıç, 1946'daki sorgulama sırasında Müttefiklere yaptığı açıklamalar için
Ohlendorf'a defalarca teşekkür etti.
İnfaz yerine nasıl götürüldüler?
Oraya kamyonlarla götürüldüler.
Hemen infaz edilecek kadar insan olurdu.
Bu senin fikrin miydi?
Evet.
Kurbanlar hangi pozisyonlarda vuruldu?
Ayakta ya da diz çökerek.
Tıpkı 13 Temmuz 1942'de olduğu gibi,
Hamburg Yedek Polis Taburu 101 ilk infazına gidiyordu.
Polisler olacak şeylere hazırlıksızdı.
İdam mangası katliamı konusunda eğitim almamışlardı.
İlk seferde doğaçlama olacaktı.
Bir ormana götürüldüler.
Sonra polisler onları teker teker ormana götürdü.
Bazıları kadın, bazıları çocuktu.
İnfazı kişiliksizleştirmek yerine,
katille kurban arasına mesafe koymak yerine,
öldürecekleri kişiyle bire bir kalıyorlardı.
Yakın mesafeden öldürüyorlardı.
Polislerden birkaçı
insanları ormana götürürken onlarla konuştuklarını bildirdi.
Hatta bazıları Almanya'yı terk eden Alman Yahudileriydi.
Bir polisin sürekli film izlediği Hamburg'daki sinemanın sahibi
bu Yahudi ailelerden biriydi.
Sürekli film izlediği sinemanın sahibini vuracağını öğrendi.
Tüm bu sürecin getirdiği psikolojik yük gerçekten çok ağırdı.
Kurbanlar canlarından endişe ediyorlardı. Ölümün kıyısında olduklarını biliyorlardı.
Polisler duygusal bir kriz yaşıyordu
çünkü yakın mesafeden birini öldüreceklerini biliyorlardı.
Olağanüstü korkunç bir deneyimdi.
Adamların bazıları kusmaya başladı
çünkü üstleri beyin parçaları ve kanla kaplıydı.
Kustular, moralleri bozuldu. Devam edemediler.
Katliam saatlerce sürdü.
Sonunda 1.500 Yahudi kadın, erkek ve çocuk ormanda ölü yatıyordu.
O gece eve gittiklerinde onlara içki ikram edildi.
Çoğu sarhoş oldu ama çoğu yemek yiyemedi.
Yemek verildiğinde çoğunun iştahı yoktu.
Bazıları o gece kâbus gördü.
Hatta bir adam kâbus görürken silahını tavana doğrulttu.
Başka bir adam astsubaylarından birine şöyle dedi.
"Bunu tekrar yapmam gerekirse kafayı yerim."
Bazıları için bu kesinlikle korkunç bir deneyimdi.
Bunu tekrar yapmayı hayal bile edemiyorlardı.
Rejim, adamlarından ne istediğini iyi biliyordu.
Yüksek rütbeli bir SS lideri
1941 yazının başlarında
"bu göreve katılan adamlar için psikolojik destek" talep etti.
O günün izlenimleri
akşam toplantılardaki samimi ortamla ortadan kaldırılacaktı.
Otto Ohlendorf
katliamlara katılan adamlarında da aynı sorunlarla karşılaştı.
Otto Ohlendorf şöyle dedi.
"Adamlarım kurbanlardan daha çok acı çekti."
Bugünkü bakış açısından baktığımızda
bunun saçma bir yorum olduğunu görüyoruz.
Suçlular kendileri kurban göstermek için
psikolojik mekanizmalar arıyordu
çünkü onlara acı çektiren şeyler yapmak zorundaydılar.
Onlara acı verecek bir şey yapmak zorunda kaldıklarında
adamlarına üzülüyordu.
Einsatzgruppen askerlerinin bazıları
bir bebeği alıp kafasını ağaca vurarak parçalardı.
Bu, mermiden tasarruftu.
Ohlendorf şöyle dedi. "Adamlarımın bunu yapmasına izin vermedim.
Bebekler varsa anneye bebeği göğsünde tutturmalarını,
sonra bebeğe nişan almalarını söyledim.
Böylece tek mermiyle ikisi ölecekti,
mermi tasarrufu sağlanacaktı ve anneler ağlamayacaktı."
Yani kurbanlara değil, adamlarına üzülüyordu.
Mahkeme Einsatzgruppen davasında
ölüm emrini verirken Ohlendorf'u neyin motive ettiğini sordu.
Sadece hükûmetine sadık olduğunu iddia etti.
Tasfiye emri
Reich'ın Führer'inden geldi.
Bu anlamda, Führer'in belirlediği bir politikaydı.
Ohlendorf, Nazi propagandalarına kapılarak
Sovyetler Birliği'ndeki komünizmden Yahudilerin sorumlu olduğuna inanmıştı.
Bu yüzden Alman Reich'ının düşmanıydılar.
Ohlendorf niye propagandanın gerçek olduğuna inandı?
Bunun propaganda olduğuna inanmadı.
Milliyetçi bir ailede büyüdü.
Üniversitede Bolşevizm'in sorunlarını, komünizmin sorunlarını,
Yahudilerin sorunlarını öğreten hocaları vardı.
Sürekli bu fikirlerle beslendi.
Bu sebeple var olan inançları daha da güçlendi.
Sonra bir hükûmet iktidara gelip şöyle dedi. "Evet, bu doğru."
Bolşeviklerin Yahudi olduğuna ve öldürülmeleri gerektiğine inandı.
Katliamlardan birinden kurtulan biri savaştan sonra mahkemede ifade verdi.
Bizi çukurun kenarına dizdiler. Hepimizi bir araya getirdiler.
Sonra ateş etmeye başladılar.
KİEV'DEKİ SAVAŞ MAHKEMESİ 1946
Gözlerimi kapattım, yumruklarımı sıktım.
Tüm kaslarımı gerip zıpladım.
Yere düşüşüm çok uzun sürdü.
Sonunda cesetlerin üzerine düştüm.
Vurulmamıştım.
Bir süre sonra ateş etmeyi kestiler.
Almanların çukura indiğini duydum.
Hâlâ inleyenlerin işini bitirecektiler.
Bazıları hâlâ seğiriyor, can çekişiyordu.
Hayatta olanları görmek için el feneri kullanıp onları vurdular.
Beni bulmalarından korktuğum için ölmüş numarası yaptım.
Yedek Polis Taburu 101'dekilerin çoğu görüş olarak Nazi değildi.
Savaştan 20 yıl sonra
soruşturmacılara Yahudi katliamının onları nasıl etkilediğini anlattılar.
Görüntü hâlâ aklımdan çıkmıyor.
O kadar cesedi gömmeye yetecek kadar toprak olmadığını düşünmüştüm.
Hayvana, katile dönüştüğümüz için çok kızgındım.
Yahudileri insan olarak görmedik.
Jozefow'daki ilk Yahudi katliamı
çok üzücüydü, çok travmatikti.
Sonra çabucak alıştılar.
Yaptıkları işe alışma hızları,
öldürmeyi normal bir şey olarak görmeye alışma hızları
sorgular sırasında beni çok şaşırtan şeylerden biriydi.
İlk birkaç katliam operasyonunda her şeyi detaylı anlattıklarını görüyoruz.
Sonrası bulanıklaşıyor.
Katliam şehrini bile hatırlayamıyorlar.
YEDEK POLİS TABURU 101
Polislerin davranışları tabur liderliğinden çok etkilendi.
Başlarındaki isim Binbaşı Wilhelm Trapp'tı
ve komutasında 500 adam vardı.
Sevilen, saygı duyulan bir amirdi.
"Bir seçeneğim olsa size bu emri vermezdim" diyordu.
Kendisinin vermediği bu görevde ona destek olmaları için
onlardan dayanışma bekliyordu.
Görevden kaçmamalarını istiyordu.
Zorlama ve özgür iradenin birleşimiydi.
Görevi reddedebilecekleri söylendi
ama bu durumda
yoldaşlarının bunu yapmasını kabul etmek zorunda kalacaklardı.
Şöyle ikili bir durum söz konusuydu.
"Bu iş halledilmeli. Polis taburu bu işi yapmalı."
"Zayıfsanız reddedebilirsiniz ama bu yoldaşlarınızın zararına olur."
Bu ikili durum baskı yaratıyordu.
Bu sebeple çoğu katliamlarda yer aldı.
ŁOMAZY, POLONYA - 17 AĞUSTOS 1942
YEDEK POLİS TABURU 101'İN GERÇEKLEŞTİRDİĞİ 1700 YAHUDİ KATLİAMI
Sadece birkaç polis öldürme emrini yerine getirmeyi reddetti.
Olamaz! Bu iş bitti sanıyorduk.
Yine mi patates?
Objektif olarak baktığımızda
göreve reddedenlerin başına kötü bir şey gelmedi.
Tuvalet temizliği gibi başka işlerle görevlendirildiler.
Onlara şerefsiz, adi dönek, tırsak gibi lakaplar takıldı.
Bu adamlar evlerine gitmedi.
Nihayetinde ailelerine dönmediler.
Bunun yerine, belirsiz bir süre boyunca hep aynı insanlarla beraberdiler.
Bu insanlar onlara işkence edebiliyor, onları aşağılayıp dışlayabiliyordu.
Buna dayanabilmek için kendinizden emin olmalısınız.
Bu fiziksel değil, sadece sosyal bir ceza olabilir
ama insanlar için sosyal bir ceza katlanılması en zor şeylerden biridir.
Onları en çok ne yönlendiriyordu? Yahudilere kafayı taktıklarını sanmıyorum.
Onları güdüleyen şey Yahudiler hakkındaki fikirlerinden ziyade,
başkalarının onlar hakkında ne düşündüğüydü.
Kendilerine, bunu nasıl atlatacaklarına kafayı takmışlardı.
Yüzbaşı Wolfgang Hoffmann baskıyı kaldırabileceğine inanıyordu
ama bir sorunu vardı.
Yüzbaşılardan biri psikosomatik bir hastalığa yakalandı.
Bulunduğu bölük ne zaman katliam gerçekleştirecek olsa
hemen hastalanıyordu.
Korkunç mide krampları yüzünden yatakta yatıyor, yataktan çıkamıyordu.
Katliam işini astının yönlendirmesi gerekiyordu.
Katil olmak istedi ama beden sağlığını yitirdi.
Adamları bunu çok korkakça buldu.
Çok utanmıştı.
Yüzbaşı Julius Wohlauf için durum çok farklıydı.
Hırslıydı. Kariyer yapmak ve işinde başarılı olmak istiyordu.
Ayrıca âşıktı.
Wohlauf, ilk katliamdan kısa bir süre önce haziranda Hamburg'da evlenmişti.
Bir subay olarak karısını Polonya'ya, operasyon bölgesine götürme hakkı vardı.
Kaçırdığı balayını telafi etmek istiyordu.
Wohlauf hamile eşini getto temizliği görevine getirdi.
Neredeyse tüm adamların ifadesine göre operasyondaki en korkunç getto temizliği
Miedzyrzec'li 11 bin Yahudi'nin katliydi.
Getto temizliğinde binlerce kişiyi vurdular.
Sokaklar cesetlerle doluydu.
Diğer 10 bin kişiyi Treblinka trenine bindirdiler.
Tren öyle kalabalıktı ki
insanları zorla bindirip düşmesinler diye kapıları kilitlediler.
Eşi meydanda durmuş bunu izliyor, tüm bunlara tanık oluyordu.
Bu, Wohlauf'un yaptığı şeyden ne kadar gurur duyduğunu,
eşine hava atmak istediğini gösteriyor.
Hiç utanmıyordu.
Gettolar Doğu'nun her yerine yayılmıştı.
Gettodakiler oraya hapsolmuş, öldürülmeyi bekliyordu.
Kurbanlar işkenceciler tarafından görüntülenip fotoğraflandı.
Polisler insanları koruyor ve öldürüyordu.
Bu durum Nasyonal Sosyalistler iktidarda olduğu sürece devam etti.
Bu dönemden önce veya bu dönem sonrasında
polisler Yahudileri topluca öldürmedi.
İnsanların doğuştan katil olduğuna hiç inanmıyorum.
Ama doğru koşullar altında katil olabileceğimizi düşünüyorum.
Birey ve devlet arasındaki ilişkinin ne olduğuna bakmalıyız.
Eğer devlet "Bu gruptan nefret ediyoruz
ve bu grubun icabına bakmanı, bakmamızı istiyorum" derse
bu önemli bir ilişkidir.
Bu bireyler aktör ve enstrüman olarak
devletin ideolojisini paylaşsalar da
devlet artık iktidarı elinde tutmadığında,
hükûmetler değiştiğinde
devletin şiddetine katılma konusunda artık eylemde bulunmazlar
veya varlık sebepleri kalmaz.
Bence failleri anlamak için
devletle olan ilişkimizi ve devletin bizden ne istediğini
çok iyi düşünmemiz gerekiyor.
Savaş öncesi Alman Reich'ı.
1933'te Naziler iktidara geldi
ve kendi fikirlerine göre yasalarda değişiklik yaptı.
Acımasız Yahudi nefreti devlet doktrini hâline geldi
ve tüm Yahudileri Alman toplumundan atmaya başladılar.
Yaklaşık 2.000 Yahudi karşıtı yasa kabul edildi.
Bir grup sistematik olarak dışlanıyor, damgalanıyor ve aşağılanıyordu.
Toplu katliama doğru ilk adım
"biz" ve "onlar" arasındaki kategorik bir ayrımdı.
Herkes insanların işlerini kaybettiğini,
evlerini terk etmek zorunda kaldığını fark etti.
Malları açık artırmayla satıldı iş yerleri Aryan yapıldı.
Herkesin gözü önünde olan bir süreçti.
Gizli değildi.
Bu süreç bölünmeyi güçlendirdi.
"Onlar 'onlar', 'biz' ise diğerleriyiz."
Birini teoride farklı olarak tanımlarsam
ve uygulamada onlara farklı davranırsam
o kişiye karşı şiddet kullanma isteği
doğal olarak artacaktır.
Savaş sırasında fiziksel şiddet arttı.
Alman işgali altındayken Doğu'da pogromlar yaşandı.
Siviller, Yahudilere saldırıyordu.
1941 yazında Lemberg'den fotoğraflar.
İşgalciler bu şiddet olaylarını körükledi.
Hayatta kalanlar daha sonra Almanlar tarafından öldürüldü.
Lemberg'de bulunan bir fail savaştan sonra mahkemede ifade verdi.
Liderimiz 12 kişilik grubumuza gelecekteki görevlerimizden bahsetti.
Yahudi nüfusunu toplayıp vurmamız gerekecekti.
Konvoy çukurdan 70, 90 metre uzakta durdu.
Gruppenführer adamlarını şöyle ayırdı...
Korumak için altı adam, vurmak için altı adam.
Vurmakla görevlendirildim.
Bana vurma görevi verildi.
Sonra vurma görevi şöyle devam etti...
Yaklaşık 45 ila 50 kişi ayrıldı ve çukura götürüldü.
...çukura yakın bir yere götürüldüler.
Yüzleri bize dönük şekilde dizildiler.
Vurulmaları böyle oldu.
Bunu bir iş, bir görev, bir çalışma,
yapmaları gereken bir şey olarak gördüler.
Bu anlamda rutinleşmiş bir şeydi.
Ama bence her zaman bunun zorluğunun farkındaydılar.
Kirli bir iş çevirdiklerini hep biliyorlardı.
Çok zor bir şey yapmaları istendi
ve bu tabura atanıp bunu yapmakla görevlendirilmeleri
büyük talihsizlikti.
Katliamda yer alan faillerin her biri
yaptıkları işi haklı çıkarmak için kendine özgü yöntemler geliştirdi.
"Birinin kirli işleri yapması lazım."
"Yerine getirmemiz gereken tarihî bir görev var."
Diğer bir faktör de şu olabilir. "Bu işte diğer insanlardan daha iyiyim."
Katliamlarda bir anlam bulabilmek için
hepsi bir şekilde kendini haklı çıkarıyordu.
Bu da bize nihayetinde şunu gösteriyor.
Bu toplu katliamları yapanlar
verilen emirleri makine gibi yerine getirenler değildi.
Bu katliamları yapanlar ne yaptıklarını düşünüp anlayan kişilerdi.
LUBNY, UKRAYNA - 16 EKİM 1941
İNFAZ EDİLMEDEN ÖNCE YAHUDİLER
Sadece çocukları vurmaya çalıştım.
Yanımdaki adam anneyi vuruyordu, ben de çocuğunu vuruyordum.
Kendi kendime "Sonuçta çocuk annesiz yaşayamaz" diyordum.
İşlediği bu korkunç eylemi
bir kurtuluş anlamında ahlaken iyi bir şeye dönüştürüyor.
Adamların bunu neden yaptığını anlamanın anahtarı bu.
Körü körüne itaat değildi.
Bunun yerine emirleri kabul edilebilir bir şekilde yorumladılar.
Bu da kendilerini ahlaki açıdan erdemli görmelerini sağladı.
Neden çocuklar da vuruldu?
Ohlendorf'un bunu açıklaması istediler.
Bu soru, Einsatzgruppen liderlerine karşı açılan davada çok önemliydi.
O soruyu ben sordum.
"Bu çocuklar büyüyüp ailelerine ne yaptıklarımızı öğrenirlerse
Almanya'nın düşmanı olurlar.
Vaterland'ımın uzun vadede iyiliğini düşünmek zorundaydım.
Bu yüzden çocukları da öldürmek gerekiyordu."
Beş çocuk babası olan Otto Ohlendorf
hiç pişmanlık belirtisi göstermedi.
Peki ya Binbaşı Wilhelm Trapp?
Hatasını anladı mı?
Yaptığı şeyin korkunç olduğunu biliyordu.
Hatta bir ara şoförüne şöyle dedi.
"Umarım Almanya bu savaşı kaybetmez
çünkü burada, Polonya'da yaptıklarımız adalet karşısına çıkarılırsa
Tanrı Almanlara merhamet etsin."
Daha sonra bunun doğru olmadığını anladım.
Bocalamaya başladım.
Önceden sahip olduğum net fikirler yok olmuştu.
Tartışmayı kesin!
Sürekli öldürmekten duyarsızlaştılar.
- Kesin! - O başlattı!
Tanrı aşkına!
- Ne istiyorsun? - Eve gitmek istiyorum!
Bana göre, bundan çıkan en korkunç sonuçlardan biri
taburun zaman içinde üç gruba ayrılması.
Bir grup, diğer insanları öldürmekten zevk almayı öğrenen gruptu.
Katliam operasyonlarından dönünce
güzel bir yemek yiyip yaptıkları iş hakkında şakalaşırdılar.
Öldürmekten zevk alanlardan biri de Hartwig Gnade'di.
Vurulmadan önce kurbanlara işkence etmekten zevk alan
acımasız ve sadist bir katile dönüştü.
Yahudiler çukura giden yolda çıplak sürünmeye zorlanırken
Gnade de adamlarına kurbanları sopalarla dövdürüyordu.
Yaptıklarından, gördüklerinden ötürü gerçekten değişmiş biri var.
Oldukça kısa bir sürede çok korkunç bir insana dönüşüyor.
Bir de arada kalan bir grup vardı. Bir nevi pasiftiler.
Bir operasyona katılmaları istendiğinde her söyleneni yaptılar
ama çıkmak veya fazlasını yapmak için hiç inisiyatif almadılar.
Üçüncü grup retçilerdi.
Bunlardan biri Teğmen Heinz Bumann'dı.
Birkaç hafta sonra Hamburg'a tayinini istedi.
Bu onu kahraman yapmadı.
Makinenin işlemesini devam ettirmek için hep bir şeyler buldular.
O gün rahatsız olduğunu veya kötü hissettiğini söyleyenler olurdu.
Ama bu bir direniş değildi.
Bir bütün olarak polis taburunun meşruiyetini sorgulamadan
bir bireyi bu işten çıkarma girişimdi.
Yedek Polis Taburu üyeleri 38.000 Yahudi'nin vurulmasında yer aldı.
45.000 kişiyi de imha kamplarına gönderdiler.
Polis Taburu 101'deki korkunç ve asıl mesele
bir toplu katliam gerçekleştirmek için
görüşlerinize, ideolojinize göre hareket etmenize gerek olmamasıdır.
İkinci Dünya Savaşı sırasında 130'dan fazla polis taburu vardı.
Tüm bu birimler arasında en yüksek dördüncü cinayet oranı
Hamburg Taburu'nda.
Yedek Polis Taburu 101 bir bakıma alışılmamıştı.
Bu da durumu daha da korkutucu kılıyor.
Hiçbir hazırlık, seçim, telkin, Nazileştirme olmadan
bir taburun Alman asayiş polisindeki en verimli ölüm mangasına dönüşebileceğini
bu örnekte görüyoruz.
Nürnberg, 10 Nisan 1948. Karar günü.
Asılarak idam.
Elleri çözüldü. Hâkime selam verdiler, geri çekildiler.
Sonra güm, asansöre.
Cehennemi boyladılar.
Onunla konuşmak için
adliyenin hemen altındaki idam merkezine gittim.
Mahkeme salonunun dışında hiçbir sanıkla tek kelime konuşmadım.
Bana şey demesini bekliyordum...
Onunla görüşmeye gittiğinde asılacağını biliyordum.
"Bir isteğin var mı?"
"Çocuklarıma onları sevdiğimi, karıma üzgün olduğumu söyle" der sandım.
Hiç vicdan azabı ya da pişmanlık yaşamıyordu.
Benzer şartlar altında olsa gerekirse kardeşini vuracağını söyledi.
"Güle güle Bay Ohlendorf" deyip kapıyı çarptım.
CNN'in yayınına katıldım.
"Bu canavarlarla konuşmak nasıl bir duyguydu?" diye sordular.
"Canavar değillerdi" dedim. "Ne demek istiyorsun?
Binlerce çocuğu öldürdüler. Onlara canavar denmez mi?"
"Hiroşima'ya atom bombasını atan adam da bir canavar mıydı?" dedim.
Onu yapan Başkan Truman'dı.
Bu soruya bir cevap alamadım.
Ohlendorf'un Alman bir yurtsever olduğuna,
ülkesinin çıkarına olduğunu düşündüğü şeyi yaptığına hiç şüphem yok.
Ama bu normal bir insanın özgürce dolaşması için
yeterli bir argüman değil.
Savaştan sonra Almanlar unutmak istiyordu.
Keza polis de.
Savaş sırasında 60 bin polis memuru toplu katliamlarda yer aldı.
Çoğu 1945'ten sonra kolluk kuvvetlerinde kaldı.
Bu durum, 1950'lerin sonunda
sıradan Almanların Holokost'a ne derecede iştirak ettiğinin anlaşılmasıyla değişti.
Yargı, aralarında SS, Gestapo ve polisin yer aldığı
172 binden fazla insanı soruşturmaya başladı.
500'den azı soykırıma iştirakten suçlu bulundu.
Kovuşturma bir felaketti.
Bir sürü malzeme ve belge toplanmıştı.
Çok sağlam kanıtlar vardı
ama suçlara karışanları cezalandırma isteği yoktu.
Hamburg taburu da soruşturuldu.
210 eski üye sorgulandı.
Bunlardan 14'ü 1967'de suçlandı.
Duruşma sayesinde tabur içindeki süreç
ve davranış kalıplarının ayrıntıları ortaya çıktı.
Karısını Polonya'ya getiren Julius Wohlauf da yargılandı.
Bu adamların çoğu kendilerini çifte kurban olarak gördü.
Üçüncü Reich'ın en kirli görevini yapmak için seçilmiş kurbanlardılar.
Daha sonra makabline şamil yeni ahlakın
veya savaş sonrası çıkarılan yeni yasaların kurbanı oldular.
Aleyhlerinde bunların kullanılmasını adil bulmadılar
çünkü yaptıkları o dönem "yasa dışı" değildi.
Hükûmetin emrettiği şey buydu.
Yani suçluluk duygusuyla değil, kendine acımayla yanıp tutuştular.
"Zavallı ben."
Kurban değil. "Zavallı ben. Benden isteneni mecburen yaptım."
Sadece iki sanık hapis cezası alacaktı.
Sanıklardan biri Julius Wohlauf'tu.
83.000 kişi öldürüldü ama hiçbiri kendini sorumlu görmedi.
Onlar arazideki yardakçılardı.
Her polisin seçme özgürlüğü vardı
ama reddedenler çok fazla değildi.
Görüşlerinden ötürü öldürmeyenler de boyun eğdi.
Bu ne yazık ki belli şartlar altında herkesin katil olabileceğini gösteriyor.
Tetiği çekecek insanların olmaması
toplu katliam veya soykırım yapmak isteyen rejimlere
hiçbir şekilde engel olmuyor.
Holokost'tan beri birçok soykırım yaşandı.
İnfazlar ve toplu katliamlar oldu.
Bazı mekanizmalarda değişik bağlamlar görüyoruz.
Şahsi veya psikolojik gerekçe olmadan
başkalarını öldürmeye iten mekanizmalar mevcut.
İnsanlar "Ben çarkın dişlisiyim. Sorumlu değilim" diye düşündüğünde
bu mantıkla neredeyse her şey mümkündür.
Holokost, planlama ve uygulama açısından eşi görülmemiş bir suçtu.
İnsanlar farklı gruptan oldukları için bugün bile öldürülmeye devam ediyor.
SREBRENİTSA, BOSNA 1995 8000'DEN FAZLA İNSAN KATLEDİLDİ
RUANDA 1994 800.000'DEN FAZLA SİVİL KATLEDİLDİ
MŶ LAI, VİETNAM 1968 504 SİVİL KATLEDİLDİ
BUNLARIN 173'Ü ÇOCUKTU (56 BEBEK)
Kendi kaderimizi tayin ettiğimizi düşünürüz.
Ama pek kontrol edemediğimiz şeyler
kaderimizi şekillendiriyor.
Daha fazla kontrol sağlamanın yolu bu konularda daha bilinçli olmak.
Ordinary Men gibi bir kitap yazmamın amaçlarından biri
kırılganlığımızın, yumuşaklığımızın daha çok anlaşılmasını sağlamaktı.
Bu tür durumlarla karşılaştığımızda şaşkınlık yaşamayıp
farklı bir karar almak yerine
daha bilinçli bir karar almamızı mümkün kılmaktı.
Normal biri canavar olur mu?
Bence herkes her şeyi yapabilir.
Yapamayacağını düşündüğü şeyler de buna dâhildir.
Aynaya bakıp kendimizi görmek istemediğimiz için
öteki failleri, Ohlendorf gibi insanları istiyoruz
Takım elbiseliydiler, eğitimliydiler, üniversiteye gidiyorlardı.
Birden fazla dil konuşuyorlardı.
Onların yaptıklarını asla yapmayacağımıza inanmak istiyoruz.
Belli bir görüşten olmak zorunda değilsiniz.
Nefret dolu olmak zorunda değilsiniz.
Hiçbir şey olmasanız da yine de öldürebilirsiniz.
Şunu sormalıyız. "Normal insanlar mı yoksa sıradan insanlar mı canavar?"
Hepimiz bunu yapabilecek potansiyeldeyiz.
Nürnberg'deki deneyim hayatını tamamen değiştirdi.
Benjamin Ferencz hayatı boyunca
insanlığa karşı işlenen suçların tekrar etmemesi için uğraştı.
Onun inisiyatifiyle Lahey'de Uluslararası Ceza Mahkemesi kuruldu.
Savaş suçları bugün hâlâ orada yargılanıyor.
Hepimiz küçük bir gezegenin sakinleriyiz.
Önemli olan farklı dinler, farklı ülkeler, farklı renkler olduğunu kabul etmek değil.
Önemli olan, herkesin küçük bir gezegende yaşadığını kabul etmek.
Aynı yolu izlersek başarılı oluruz.
Böyle yapmazsak yok olacağız.
Ben üzerime düşeni yaptım. 100 yaşındayım.
Daha ne kadar devam edebilirim bilmiyorum ama elimden geldiğince devam edeceğim.
Artık meşaleyi gençlere bırakıyorum.
Hadi, dikkatinizi verin. Yuvanız için.
Evet, biraz sarılın.
Alt yazı çevirmeni: Mustafa Üneşi