Een groot filosoof zei ooit: 'De wereld is een boek...
...en wie niet reist, leest maar één bladzijde.'
Nou, ik heb een paar bladzijdes gelezen en het boek pakt me niet.
Ik vind reizen hierom niet leuk:
Ik vind te koud niks.
IJszwemmen, naakt?
- Ja. - Wat ontzettend fijn.
En als het te warm is. Vind ik ook niks.
Zo snel ren ik niet.
- Maar ik ben 75. - Gaat het?
Prima.
Het wordt tijd dat ik m'n horizon verbreed.
O, mijn god.
M'n hand zat in de kont van een olifant.
Ik verblijf hierdoor wel in ongelooflijke hotels.
Jeetje. Waanzinnig gewoon.
Maar ik moet ook gaan kijken wat er buiten te zien is.
- Kijk uit. - Nou.
- Mooie berg. - Vulkaan.
Een vulkaan?
Ik heb dat alles m'n hele leven vermeden.
Sadie.
O, mijn god.
Overleven zou al geweldig zijn.
Ik drink nooit meer vijf wodka's met een Fin.
Ik wil Venetië heel graag zien...
...omdat ze zeggen dat je het gezien moet hebben voor je leven voorbij is.
Daar word je pas vrolijk van. Dus, hier ben ik dan.
VENETIË
Venetië, vol cultuur en verleden...
...en vaak de mooiste stad ter wereld genoemd.
Deze bestemming moet je gewoon wel verkennen.
Maar ik verken amper als ik reis, dus ik ben er niet goed op uitgerust.
Hoe kom ik de stad in?
- Buongiorno, Eugene. - Buongiorno.
Come stai?
Dit is een Venetiaanse watertaxi...
Bedankt.
...die me samen met gids en parttime truimodel Enrico naar m'n hotel brengt.
Venetië bestaat uit ruim 100 kleine eilandjes...
...en de lagune staat op de Werelderfgoedlijst.
Dit is Venetië. Wat is dit mooi, zeg.
- Het bestaat al sinds de negende eeuw. - De negende eeuw.
Deze ruim duizend jaar oude stad was dankzij haar bloeiende handel...
...de rijkste metropool van Europa.
Nu komen er vijf miljoen toeristen per jaar.
Is dit een bestemming waar ik me geen zorgen over hoef te maken?
- Venetië is in feite gebouwd op palen. - Een stad op palen?
Jazeker.
Nee, dus.
Hoeveel gewicht kunnen die palen aan?
Ze verzakken een beetje, wat een regionaal probleem is.
Maar het frappante is dat toen de stad werd gebouwd...
...de zeespiegel anderhalf à twee meter lager was dan nu.
Dus de fundering zit los en de zeespiegel stijgt.
Fijn, ik kan achteroverleunen, relaxen en...
Pas op je hoofd.
Je wordt hier nog onthoofd.
Die bruggen zijn eng. O, nog een.
Je moet constant opletten...
Let op je hoofd, nu. Zakken.
...anders komt de reis naar Venetië aan een bloedig einde.
Zit m'n hoofd er nog op? Mooi.
We zijn er eindelijk.
- Kijk, Eugene. Het Gritti Palace. - Wat mooi.
Het zeer exclusieve hotel Gritti Palace is een thuis weg van thuis...
...voor royalty, miljardairs, Hollywoodsterren...
Er gaat daar een cappuccino plaatsvinden.
...en nu voor mij.
Bedankt.
De luxe die ik moet verdragen.
- Goedemorgen. Welkom bij 't Gritti. - Bedankt.
- Aangenaam. - Insgelijks.
Ik ben algemeen manager Paolo Lorenzoni. Dit is Carlotta.
- Welkom in het Gritti Palace. - Dit is echt heel mooi.
Hier snap je dat je niet meer in Kansas bent.
Ja. Mooi.
Het Gritti is het oudste palazzo. De naam komt van de doge Andrea Gritti.
- Was de doge in Venetië? - Ja. Hij was zoiets als de koning.
Al ziet die koning er niet vrolijk uit.
Ik noem dat een 'zuurpruim'.
Als je geschilderd wordt, glimlach dan even.
Kijk gewoon even vrolijk.
Ik laat u onze bibliotheek zien.
Onder die nukkige doge tekenen de vipgasten het boek.
Het is een waardevol boek. Het heet 'boek van goud'.
U ziet hier meteen de handtekening van Ernest Hemingway.
'Ernest...'
Hemingway.
En hier...
- 'Liberace.' - Op 19 juli.
- Met een kandelaar op z'n... - Ja, op de piano.
Mochten ze niet weten dat het díé Liberace was.
Dit boek staat vol beroemdheden die...
Charlie Chaplin.
...ook maar iets voorstellen.
'Prinses Margaret.' Juist, en ze schreef alleen 'Margaret'?
'Margaret', ja.
Maar was het prinses Margaret?
Ik hoop het.
Dat ik hier mag logeren verlaagt de lat hopelijk niet.
Maar mij is nog niet gevraagd te tekenen en dat zegt genoeg.
Ik zie, Mr Lorenzoni, dat er vlekken op zitten...
...alsof iemand er een Bellini op gemorst heeft.
Nee. Dat komt omdat het onder water heeft gelegen.
Had iemand dat gedaan?
Nee, het was vloed. Toen stroomde er water binnen.
Wauw. Dat is, zoiets als...
De vloed komt het hotel dus in.
Ja, correct.
Kregen klanten een korting of zo als ze...
- Nee. Ze betalen meer... - Eerste verdieping...
- Meer zelfs? - Ja, want het is een nieuwe ervaring.
Een ervaring die je in andere hotels niet meemaakt.
Gelukkig zit ik op de eerste verdieping...
...dus als ik wakker word, zie ik hopelijk m'n sokken niet in het kanaal drijven.
O, jee.
- Mr Levy, wat vindt u van de kamer? - Hij is prachtig.
Deze kamer is vol verleden en kunst.
Alles wat u hier ziet, het stucwerk, de fresco's, zijn originele werken.
Alles is puur Venetiaans. Hier kunt u zien dat dit echt goud is.
- Is dit echt goud? - Het bladgoud. Absoluut.
Dat is in Venetië gedaan? Niet geïmporteerd?
Nee. Absoluut niet.
- Deze stoel is vast duur. - Natuurlijk.
- Toch? Want... - Klopt.
Ik kom hier met een nagelvijltje er wat van afhalen.
Ik hoor hier niet helemaal thuis.
Weet je, echt goud op de meubels?
Hier vind je de Oude Wereld terug.
Dit komt uit de 17e eeuw.
- Nee. - Jawel. Hij is onbetaalbaar.
Ja, dat klopt. Het meubilair is ouder dan de VS.
Zou ik aan die weelde kunnen wennen?
Ik... Misschien.
Gewoonlijk zou ik de hele dag, of m'n hele verblijf, in de suite blijven.
Niet alleen omdat ik van luxe hou.
Ik weet dat er veel te zien is...
...maar het hotel uitgaan en een stad gaan verkennen waar ik niet weet waar ik ben...
...dat is ergens best eng. Vind ik.
Maar ik weet dat er meer uit te proberen is dan het hotelmenu.
Ik moet m'n zenuwen overwinnen...
...doen wat ik anders niet doe en op avontuur in Venetië gaan.
Monica?
- Aangenaam. - Insgelijks.
- Wil je iets drinken? - Dat wil ik zeker.
Voedselschrijver Monica...
...gaat me helpen en vindt dat we daarom eerst moeten gaan lunchen.
Ik vind dat je een nieuwe stad het beste via het eten kunt ontdekken.
Dit is 'n ruim duizend jaar oude republiek die...
...vanuit heel de bekende wereld beïnvloed is.
Dus het eten hier is heel anders dan in de rest van Italië.
Verwachten de toeristen in Venetië de beste pizza die ze ooit gegeten hebben?
Ja, zeker. Maar daarvoor moet je niet in Venetië zijn.
De pizza komt uit Napels.
In Venetië kun je beter risotto, vis- en pastagerechten eten.
Daar bestaat deze keuken uit.
Wat is het druk.
Ja. Dat is het echte Venetië.
Dit is de visboer...
...en we hebben de beste vis in Italië, omdat hij elke dag vers is.
Ze hebben vis, groente, taart. In Venetië draait alles om eten.
Dat klinkt als muziek in m'n oren.
Nou, dit is een bacaro, een osteria.
Waar Venetianen komen eten en drinken.
Dit is een van de oudste wijnzaken in de stad.
Dat gaat goed.
Ik laat je de beroemde cicchetti proeven, die je daar ziet.
Cicchetti.
Dat komt van het woord 'ciccus'. In het Latijn betekent dat 'klein'.
Ik hoop niet dat de lunch klein wordt.
- Hoeveel honger heb je? - Ik...
Nou, ik heb 'verdomde veel honger', zoals ze zeggen.
Gelukkig betekent cicchetti niet één, maar een heleboel soorten hapjes.
Je krijgt een paar cicchetti.
Dat wordt altijd geserveerd met wijn.
Dit is een Raboso.
Laat ik maar niet onbeleefd doen.
- Hij wordt koud geserveerd. - Het is heel, heel verfrissend.
Ja. Maar vergis je niet, hij is 13 %. Daarom heb je...
- Daar heb je veel sandwiches bij nodig. - Je hebt dus veel cicchetti nodig.
Door deze wijn krijg ik trek in de lunch.
Dat kan ik helaas niet van de cicchetti zeggen.
Nu proberen we baccalá.
- Dat is gedroogde kabeljauw. - Gedroogde kabeljauw?
Die daarna weer is gehydrateerd door hem in vers water te laten weken...
...dat je 72 uur lang vaak ververst. Dan kook je hem, en dan...
En dan kook je hem?
- Ik krijg er niet echt trek in. - Je vindt het vast lekker.
- Vast. Ik probeer het. - Ik weet het zeker.
De smaak is niet zo sterk.
- Nee, het is heel lekker. - Had je dat verwacht?
Nee. Ik verwachtte kattenvoedsel, maar het is echt...
...het is echt heerlijk.
Dit noem ik pas lekker eten, weet je?
Lekkere hapjes, heerlijke wijn...
...zonder dat je verder iets moet gaan doen.
Typisch Venetiaans.
Ik zou hier zo dik worden. Ik zou al iets van 120 kilo wegen. En dronken zijn.
Venetië heeft zes wijken die allerlei verschillende lekkernijen bieden.
Monica leidt me van de gebaande paden af naar de wijk Cannareggio.
Dit is een bijzondere winkel, de enige koosjere bakkerij...
...in de provincie van Venetië. Die provincie is behoorlijk groot.
Daar kan geen Italiaans eten tegenop.
- Wauw. - Veel van wat je ziet...
...vind je alleen hier en echt nergens anders.
'Bisse' is een typisch koekje van deze stad.
- Dat klinkt goed. - Weet ik.
Ga door.
'Impada' is een pastei met amandel. Dat komt van de Spaans-Joodse gemeenschap.
Vanaf de 13e eeuw kwamen er uit heel Europa Joden in Venetië wonen.
Dit is een heel belangrijk deel van de geschiedenis van de wereld...
...want dit is een Joods getto en 't was 't allereerste getto ter wereld.
Hoe is dat Joodse getto in Venetië ontstaan?
In 1516 besloot de stad Venetië...
...dat de hele gemeenschap beter op één plek kon wonen.
En zo segregeerden ze voor de eerste keer in de geschiedenis...
...de Joden van de andere mensen...
...en daarom is de term 'getto' langzaam een vreselijk woord geworden.
Deze segregatie duurde tweeënhalve eeuw...
Dit is een van de poorten.
Die ging elke avond dicht. Niemand kon erin of eruit.
...tot de Fransen in 1797 de stad binnenvielen.
Napoleon besloot de poorten te openen, niet omdat hij dol op de Joden was...
...maar op hun geld, natuurlijk.
Dus...
...Napoleon was een van de betere antisemieten, neem ik aan.
Dit raakt me natuurlijk wel, omdat ik Joods ben.
Het was buiten het gebaande pad, zonder meer...
...en was ik erheen gegaan als ik dit niet deed?
Waarschijnlijk niet.
Omdat ik dat niet doe als ik reis.
Dus het doet me wel wat. Het kan door de Raboso komen.
Maar, nee, ik denk dat het aan mij ligt.
Na een middag vol verleden heb ik zin in een avond vol calorieën.
Ik weet nu hoe Venetianen eten.
Nu wil ik weten hoe de Venetiaanse royalty dineert.
Ik ga eten als een doge met een glimlach op z'n gezicht.
En om me zo veel mogelijk te laten genieten...
...heeft het Gritti een van z'n beste obers op me gezet.
Maurizio, je ziet eruit als een Hollywoodster.
Met dat gezicht had ik een heel andere carrière gehad.
Het menu is vanavond heel Venetiaans:
ravioli in de vorm van gondels.
Jeetje, wat lekker.
Kabeljauw met cannellinisaus en zwarte truffel.
Hier loop ik warm voor, want dit is ongelooflijk lekker.
Tot slot een toetje in de vorm van een sigaar.
Het is een sigaar vanwege onze vriend Hemingway die aan deze tafel rookte.
Was dit de tafel van Ernest Hemingway?
Ik voel opeens een drang om te schrijven.
Gegarneerd met iets voor een heel rijke smaak.
- Dat zijn gouden bladeren. Eetbare. - Eetbaar?
Goudrenetten snap ik wel, maar goud eten is iets anders.
Wat absurd lekker.
Zo lekker.
Niet te geloven.
Na één nacht in dit luxueuze hotel heb ik de smaak voor goud al te pakken.
- Gaat de metaaldetector af op 't vliegveld... - Welnee...
- Nee. - ...door dit goud?
De zonsopgang vanochtend was heel mooi.
En het water is gelukkig gebleven waar het was:
duidelijk buiten het hotel.
Ik moet opstaan, me aankleden en roomservice bestellen.
- Goedemorgen, Mr Levy. Hoe gaat het? - Prima, Maurizio.
Daarom reis ik. Om in zulke hotels te verblijven.
- Wat doet u vandaag? - Nou, ik weet het niet.
Als het aan mij lag, zou ik hier een paar uur zitten...
- ...genieten, met een koffie of twee erbij. - De hele dag.
Maar wat zou je voorstellen?
U moet verdwalen op de echte plekken van Venetië.
- Verdwalen op de echte plekken? - Ja. Loop rond en verdwaal.
Dat is niets voor mij.
Hoe kun je hier het best verdwalen?
Door een ritje te maken met het beroemdste vervoermiddel van de stad:
een gondel. Die zijn hier 900 jaar geleden gekomen.
Toen zagen de waterwegen er vast iets anders uit.
Ik zie dat er bussen zijn...
...vrachtbootjes, taxi's.
Ik bedoel, het is er druk. Er is veel bedrijvigheid op het water.
Maar wie niet waagt...
Hallo.
Gaat u zitten.
Goed, we gaan.
Deze gondelier...
- Hoe heet je? - Alessandro.
...Alessandro, heeft niet alleen het mooiste haar in de stad...
- Dit is het hoofdkanaal. Canale Grande. - Het spitsuur.
...maar hij ontwijkt volleerd alle anderen.
- Hoelang doe je dit al? - Dertig jaar.
Ik begon te werken voor m'n vader toen ik 12, 13 was.
Was hij gondelier?
M'n vader, m'n overgrootvader en m'n opa.
En m'n zoon probeert het gondeliersberoep nu ook te leren.
Het is echt een familietraditie. Ik ben er heel trots op.
Ongelooflijk.
Langs het Canale Grande van Venetië...
Dat is beter.
Nu ben je een echte gondelier.
...zie ik de stad als de voorouders van Alessandro, tijden geleden.
Het is vreselijk rustig in deze 'straten'.
- Ja. - Luister.
Het is stil.
En kalm.
Het is vol verleden.
Het is hier prachtig.
Ik ben compleet verdwaald in dit doolhof van waterwegen, wat heel leuk is.
Maurizio zou trots zijn.
- Pas op je hoofd. - M'n hoed?
Nee... Je hoed ook.
Het gondeliersberoep wordt hier al eeuwenlang van vader op zoon doorgegeven.
Maar Alessandro vertelt dat er nog oudere en zeldzamere familiebedrijven zijn.
En omdat ik als een echte reiziger alles wil verkennen...
Hallo.
- Mag ik binnenkomen? - Ja, welkom.
...ga ik langs bij ambachtsvrouw Eleonora.
Eugene, m'n tweelingzus Sara...
- Aangenaam. - ...en m'n moeder Sabrina.
Aangenaam.
Deze familie maakt het goudblad dat de ambachtslui gebruiken...
...en soms een hotelchef-kok.
Elk blad is dunner dan een haar en wordt gemaakt met de hand...
...en adem.
Dat kan ik vast ook. Ik adem m'n hele leven al.
Adem in het midden.
Adem.
Te veel.
Er is iets mis met dit blad. Of de tafel. Is dat dezelfde als die van jou?
Ja. Kijk.
Dit delicate precisiewerkje komt eerst van ambachtsman Marino.
Ciao, papà.
Buongiorno.
De vader van Eleonora.
Goed, wat gebeurt er hier?
M'n vader, Marino, is de laatste goudslager in Italië en Europa.
Toen ik binnenliep, wist ik niet wat ik zag.
Ik zie dat hij... Er zit bescherming omheen.
- Het goud zit tussen het plastic. Kijk. - Goudvellen tussen plastic.
Want ik zag iemand op dit ding hameren terwijl hij uit het raam keek.
Waarom kijkt hij niet wat hij doet? Z'n vingers zitten pal naast de hamer.
- Ja. Vijf keer. - Dat hij op z'n vinger heeft geslagen?
Na één keer had ik gezegd: 'Ik ga wel iets verkopen, schoenen of zo.'
Hoeveel keer slaat hij... Slaat hij er honderd keer op of zo?
- Hij slaat er 30.000 keer op. - Zoveel?
Ja. We maken net zo veel als in de 17e eeuw.
Gaat z'n arm naar de wetenschap?
Jij?
- Mag ik? - Doe maar.
Dat meen je niet.
O, mijn god. Dit is loodzwaar.
Dat gaat niet met één arm.
Het gaat niet om kracht, maar techniek.
Dit beroep bestaat al honderden jaren...
...en wordt overgegeven van vader op zoon op dochter op zoon.
Dat is fascinerend.
- Verpest ik het goud? - Nee.
Ik ben niet de hulp die Marino nodig heeft.
Deze traditie kan beter in de familie blijven.
Wauw. Dit is heel bijzonder.
Weer word ik wakker in de weelderige pracht van het Gritti Palace.
Algemeen manager, Mr Lorenzoni...
...brengt me naar de meest vereerde hal van het hotel.
Ik wil u de muur met beroemdheden laten zien geschilderd met waterverf.
Dat was mijn idee.
Wauw. Die zien er mooi uit. Ze zijn mooi gedaan.
Hier hangen de beroemdste gasten van de laatste 70 jaar.
We hebben Greta Garbo, Humphrey Bogart, prinses Gracia.
En vanochtend komt er een gloednieuwe bij.
Kijk wie dat is.
Dat is Eugene Levy.
Dat is heel aardig.
Hoop ik dan maar.
Trouwens, deze mensen zijn helaas...
...niet meer in leven, zeg maar.
Ze zijn... Dat zeg je heel mooi. Ze zijn allemaal dood.
Dit is echt een warm gebaar.
Warm en beangstigend.
Dit kan een omen zijn dat er iets naars gaat gebeuren.
Nou, bedankt, Mr Lorenzoni.
- Graag gedaan. - Bedankt.
Ik ben vast niet verzekerd tegen reizen onder een vloek...
...maar ik ga toch in op de uitnodiging van m'n vriend de gondelier...
...Alessandro, aan de andere kant van de stad.
Een zonovergoten Venetië. Schitterend.
Als je over deze kanalen reist...
...begin je je al snel 'n inwoner te voelen, weet je wel?
Die op weg naar z'n werk is. Of even melk gaat halen.
Venetië is frappant genoeg in feite gewoon een werkstad.
Er toeren niet alleen toeristen rond.
Er wordt gewerkt, de mensen verdienen hier de kost.
Er is hier veel bedrijvigheid.
Deze gondelwerkplaats uit de 16e eeuw...
...die een squero wordt genoemd, is een van de oudste in Venetië.
Alessandro.
- Buongiorno. - Alles goed?
En z'n gondel heeft net z'n jaarlijkse beurt gehad.
- Over een paar minuten gaat hij te water. - Juist.
Hij heeft een bijzonder iemand bij zich.
Dat is Samuel, m'n zoon.
Samuel, word je een betere gondelier dan je vader?
- Ja? - Zeker weten.
Net mijn zoon.
Hij heeft zelfvertrouwen. Dat is mooi.
Samuel, jij krijgt deze boot als je vader met pensioen gaat?
Wauw. Dat is pas een mooi kunstwerk.
- Dat is de naam van de boot. - Kijk.
Roberta, m'n vrouw.
Dat is Alex.
Hier staat Samuel.
En Nicole, m'n dochtertje.
- Wil je nog meer kinderen? - Dat zou niet passen.
Er is geen plaats meer.
Om zo'n glanzende gondel te maken, is veel werk...
...waar ruim 500 uur Venetiaans vakmanschap in gaat zitten.
Het eindproduct kost 50.000 dollar.
Dus als Samuel deze boot erft, is dat nogal wat.
Het is fijn om met je zoon te werken.
- Ja, dat is heel fijn. - Weet ik. Ik vond het fijn.
- Ja? - Het is fijn, want niet elke vader...
- ...krijgt die kans, weet je wel? - Dat is zo.
Nou, ik laat je de boot verder in elkaar zetten...
...want hij moet vóór zonsondergang het water in.
Ja, natuurlijk.
Vader en zoon werken samen aan iets waar ze heel veel om geven.
Dat is heel bijzonder.
Ik heb zeven jaar met mijn zoon gewerkt.
Daar leerde ik om een stap achteruit te zetten en hem z'n gang te laten gaan.
Ik weet zeker dat Alessandro dat ook op een bepaald moment inziet.
'Weet je? Je hoeft hem niets meer te leren. Laat hem z'n gang gaan.
Zet een stap achteruit en laat hem de familiezaak overnemen.'
De gondel is klaar voor het water.
Alessandro zet een stap achteruit en laat Samuel z'n plaats innemen.
Glijdt hij niet meteen tegen de muur?
Het kanaal is 11 meter.
Net als je boot.
Het is heel eng.
Wat ik niet inzag voordat ik hier kwam...
...was dat, hoewel deze stad heel oud is, ze wel degelijk leeft.
Kijk dan.
Omdat de families de stad in leven hebben gehouden.
De families hebben het verleden in leven gehouden...
...door dit werk te blijven doen en deze beroepen te blijven uitoefenen...
...die generaties lang zijn doorgegeven.
Ik ben totaal verleid door Venetië.
Ik ben van het toeristenpad afgegaan en heb het door plaatselijke ogen gezien.
Hun eten, verleden en tradities.
En het heeft me echt geraakt.
Zo heb ik nooit eerder gereisd.
En dit zijn dingen die ik waarschijnlijk zelf niet was gaan zien.
Wat is gewoonlijk 't belangrijkste voor me als ik ergens aankom?
Dat was altijd het hotel en dat is nog steeds belangrijk.
Ik hang graag rond in het hotel.
Maar ik zou de stad niet verkend hebben om haar geheimen te ontdekken.
Dat was ik niet te weten gekomen, maar dat is wel belangrijk.
Dus ik denk dat dit een heel goede ervaring voor me is.
Vertaling: Marc de Jongh