Een groot filosoof zei ooit: 'De wereld is een boek...
...en wie niet reist, leest maar één bladzijde.'
Nou, ik heb een paar bladzijdes gelezen en het boek pakt me niet.
Ik vind reizen hierom niet leuk:
Ik vind te koud niks.
IJszwemmen, naakt?
- Ja. - Wat ontzettend fijn.
En als het te warm is. Vind ik ook niks.
Zo snel ben ik niet.
- Maar ik ben 75. - Gaat het?
Prima.
Het wordt tijd dat ik m'n horizon verbreed.
O, mijn god.
M'n hand zat in de kont van een olifant.
Wel is het zo...
...dat ik hierdoor in ongelooflijke hotels verblijf.
Jeetje. Waanzinnig gewoon.
Maar ik moet ook gaan kijken wat er buiten te zien is.
- Kijk uit. - Nou.
- Mooie berg. - Vulkaan.
Een vulkaan?
Ik heb dat alles m'n hele leven vermeden.
Sadie.
O, mijn god. O, mijn god. O, mijn god.
Overleven zou al geweldig zijn.
Ik drink nooit meer vijf wodka's met een Fin.
'Red het regenwoud' heb ik altijd een belangrijke zaak gevonden.
'Bezoek het regenwoud' niet.
Bij Costa Rica denk ik aan vochtigheid...
...het idee dat alles klam aanvoelt.
Het buitenleven betekent voor iedereen weer wat anders.
Ik leef juist liever binnen.
Er zitten veel positieve kanten aan. Al vergeet ik dat steeds.
Costa Rica is heel vreedzaam. Het heeft niet eens een leger.
De mensen leven er vaak langer dan de rest van de wereld.
Maar ik ben daar niet zo gerust op...
...in een jungle vol dingen die je het leven kunnen kosten.
Niet dat ik een SUV verwachtte, maar wel iets met een dak.
Pura vida, welkom, Mr Levy.
- Hallo. - Hallo, aangenaam.
Hier komen de meeste toeristen in Centraal-Amerika.
Vooral om het geweldige wildlife.
Voor hen zijn de 500.000 diersoorten in het land een traktatie.
Ik vind het een beetje te veel van het goede.
Hoe zitten Costa Ricanen in elkaar?
Ook als we een probleem hebben, benaderen we dat op een positieve manier.
En daarom zeggen we altijd: 'Pura vida'.
- Weet u wat dat betekent? - Nee.
Het is een filosofie. Dat je altijd liefde krijgt en geeft.
Pura vida.
M'n eerste twee Costa Ricaanse woorden.
Misschien denk je dat een Hollywoodacteur altijd 'n pura vida leidt.
Maar ik vind het nu eerder een cocktail van paranoia en nervositeit.
- Welkom. Pura vida. - Pura vida.
Nayara Tented Camp.
Twee woorden die niet verder van me af zouden kunnen staan...
...want ik kampeer niet en heb nooit in een tent geslapen.
- Dat is een goed begin. - Perfect. Doen we.
Ik heb er zin in. De tenten, de jungle.
Alles waar ik het meest van hou op één plek.
Ik wist niet dat de tenten op palen zouden staan.
Ik denk niet dat dat zo hoort.
Weet je wat wel op palen hoort?
Clowns.
Het ziet er niet uit als een tent.
- Na jou. - Bedankt.
Wauw, wat mooi.
- Wildlife. - Jeetje.
Paradijs.
Het is zeker de jungle, want hier is het.
- Wat een mooie berg. - Dat is een vulkaan.
Een vulkaan?
- Maar slaapt hij al een tijd? - Iets van tien jaar.
Is hij toen uitgebarsten?
Ik hoopte dat hij al langer sliep...
...dan dat.
Dat kost dan duizend dollar per nacht. Een en suite-natuurramp.
- Bedankt voor alles, Jairo. - Mucho gusto.
Fijn hoor.
Het is heel mooi.
Dit is de mooiste tent die ik ooit heb gezien.
Al ben ik nooit in een tent geweest.
Het wildlife. Waar begin je? Met insecten?
Ik hou niet van slangen en spinnen. Dit is de jungle.
Ik kan niet over die vulkaan uit. Ik voel me er niet op m'n gemak bij.
Ik verfris me door drie keer de insectenspray op me los te laten...
...en dan durf ik de buitenwereld aan.
Eugene, welkom in ons stukje paradijs. Kom erbij.
Nayara is gemaakt door eigenaar Leo.
Ik wil van alles vragen aan iemand die een hotel bouwt in een regenwoud.
Zoals hoe, waarom en wat is er mis met de stad?
Waar kan ik beginnen? Waar ben jij begonnen?
Het zag er hier een paar jaar terug compleet anders uit.
De veefokkers hadden alles kapotgemaakt.
- Was dit er niet toen je... - Nee, alles was modder.
- Er was niets anders. - Echt?
Niet eens gras. Geen vlinders.
Geen wildlife, geen vogels. Er was helemaal niets.
Spreekt me wel aan.
Maar Costa Rica is een groot succesverhaal.
De laatste 20 jaar heeft het een vijfde van z'n land herbebost...
...door ruim zeven miljoen bomen te planten.
Ik wilde bewijzen dat je een fantastisch hotel kunt bouwen en runnen...
...en co-existeren met de natuur.
Dichter bij de natuur kom ik liever niet.
Maar m'n enthousiaste gastheer wil daar vast verandering in brengen.
- Eugene, ik wil je een luiaard laten zien. - Een luiaard?
Die zie je niet vaak omdat ze in heel hoge takken wonen.
Hij zit daar. Zie je hem?
Nee. Recht omhoog?
- Ik zie niets. - Hier zie je het beter.
We jagen op luiaards.
- Recht omhoog. - Recht omhoog.
- Ik zie hem niet. - Je was er net.
- Goed, hij... - Ik zie hem niet.
Neem je me in de maling?
- Ik zie hem niet. - Zie je hem?
Nee.
Je moet ze geloven...
...dat dat een luiaard is.
'Zie je dat donkere ding?' 'Is dat een schaduw? Daar lijkt het op.'
'Zie je het?' 'Ja, ik zie het.'
Nu ik een luiaard gezien heb, bijna dan...
...kunnen we het wildlife afvinken.
Maar Leo wil me meer laten zien.
Eugene, als je veel wildlife wilt zien...
...heb ik een nachtjungletour voor je geboekt.
Dat klinkt aantrekkelijk, maar ik weet het niet.
Ik beloof je dat je veel wildlife ziet.
Ik had toch behoorlijk duidelijk gezegd dat het niet hoefde.
Ik ga geloof ik een tocht maken.
Dat doe ik gewoonlijk 's nachts niet.
Als ik weiger, klaagt hij later dat ik niet te pruimen was.
En dat doet dan de ronde: 'Die Levy stelt zich aan.
Hij doet heel moeilijk. Hij doet nogal vervelend, eigenlijk.
Wil je... Nee, die wil ik niet.'
Maar goed, zo leer ik weer wat.
Ik kan m'n probleem van de jungle 's nachts in drie woorden samenvatten.
Jungle, nacht, tocht.
- Hallo. - Pura vida, aangenaam. Ik heet Isidro.
Isidro.
Uw beste vriend en toergids in het regenwoud.
Daar benijd ik je niet om.
- Sommige schepsels die we vandaag zien... - Schepsels? Goed dan.
Zoals, weet u wel, spinnen, slangen.
Spinnen en slangen? Ik heb je door. Je wilt me bang maken.
Bent u klaar?
- Ja, oké. - Daar gaan we dan.
- Ik kom zo. - Cool.
Echt.
Zeg niet dat zij nog banger zijn voor mij, want dat is gewoon onmogelijk.
Goed, eens kijken. Moet u zien. Hier zit een spin.
- Ziet u dat? - O, mijn god.
- Ziet u het? - Nou en of.
- Ja. Ik zie het. - En dat web. Sommige spinnen...
- ...maken enorme webben... - Weet ik.
...om zoveel mogelijk insecten te vangen. Dus...
- ...niet zo goed voor mensen. - Nu weet ik waar ik op moet letten.
Kijk daar. Het is een kleine klimplant.
- Sorry. - Geen punt.
- Ik ben bang. - Geen probleem.
Isidro, je weet niet half hoe fijn ik dit vind.
Wat mooi.
Niet dus.
En kijk hier eens. Dit hier. Dat is een kogelmier.
- Een kogelmier? - Ja.
Als die je bijt, lijd je 24 uur lang pijn.
Een beet van... Wat doen we hier dan nog?
Ik denk dat Isidro pas tevreden is...
...as we de dood in de ogen gekeken hebben.
Kijk. Dit is pas cool.
- Wat dan? - Een Schlegels grijpstaartslang.
- Die heet zo omdat hij je oog grijpt? - Nee.
Hij heeft schubben die op wimpers lijken.
- Is hij giftig? - Heel erg.
- Heel giftig. - Giftige slangen.
- Hij scheidt hemotoxine af. - Juist.
Als je door hem gebeten wordt...
- ...is dat niet leuk omdat... - Vast niet.
Stel dat een Schlegels grijpstaartslang je bijt...
...hoelang heb je dan voordat je...
...echt moet nadenken over je dood?
- Dan heb je een uur. - Om het ziekenhuis te halen?
- Hoe ver is het ziekenhuis? - Zo'n 45 minuten verderop.
- Precies. - En in het spitsuur?
Dan moet je opschieten. We letten heel goed op met ze.
- Dat zal best. - U boft.
- Nou. Zeg dat wel. - Cool.
Het is geweldig.
- Heel cool. - Dat is me een ervaring.
- Een eenmalige, graag. - Juist.
En dat is al een keer te veel voor sommigen.
Het is heel spannend...
...om een slang te zien die je in 45 minuten om zeep kan helpen.
Heel interessant.
En ik begin te begrijpen...
...waarom de Costa Ricanen zo dicht bij de natuur leven. Dit is hun leven...
...hun wereld, en ze houden ervan.
Nu heb ik 's nachts door het woud gelopen. Ik heb 's nachts door de jungle gelopen...
...en ik heb een Schlegels grijpstaartslang gezien.
Zou ik dat nog een keer doen? Ik denk van niet.
Dit lijkt er al meer op.
De slangen en insecten hebben hun habitat...
...en ik de mijne.
Wat was dat?
Vreemd hoor, ik heb niet goed geslapen.
Toen ik wakker werd, was ik al die kleine gevaren bijna vergeten.
En toen schoot me die gevaarlijke berg weer te binnen.
Ik zie hem uitbarsten.
De vulkaan barst uit.
Moeten we bellen?
Sorry dat ik paniek zaai.
Wat kan ik zeggen? Ik ben niet zo goed met vulkanen.
Maar sommige mensen wonen er.
Zoals de gemeenschap die is ontstaan in de stad La Fortuna.
Dit is een mooi park in het centrum van La Fortuna.
- Hallo, ik ben Mario. - Mooi.
Pura vida.
Iedereen komt heel ontspannen over. Er hangt een heel ontspannen sfeer hier.
Costa Rica heeft talent.
Er blijkt een heel goede reden te zijn waarom iedereen zo vrolijk is.
Hé, pura vida.
La Fortuna betekent 'het geluk'.
Het is omgeven door vruchtbare vulkaangrond...
...waar één gewas het heel goed op doet.
Koffie. Die draagt zoveel bij aan de economie...
...dat hij het gouden graan genoemd wordt.
Na m'n slapeloze nacht wil ik wel een bakkie of twee.
Op naar vijfde generatie-koffieboer Allan.
Pura vida.
- Pura vida. - Uitstekend. Welkom op onze plantage.
M'n zakenpartner, Antonio. En Maximo, z'n vader.
We planten koffie hier.
Dus zo doe je dat?
Ik weet niet waarom de koffie uit Costa Rica anders is dan de rest...
Van andere landen?
Door de grond. We hebben volop vulkaanbodem in Costa Rica.
Daarom smaakt hij zo lekker.
Mag ik vragen, als dat mag, hoe oud Don Maximo is?
- Hij is 85, Eugene. - Moet u wel zo hard werken?
- Hij doet het graag. - Ja, maar...
- We doen dit al heel lang. - Ja, maar ik word zenuwachtig.
Ik voel me schuldig dat een man van 85 al het werk doet.
Ik sta erom bekend dat ik heel weinig fysiek werk doe.
- Wil jij het doen? - Nou, vooruit dan. Het is een schop.
Ik kan dit heus wel, hoor.
Ik heb een aantal jaar 's zomers als vuilnisman gewerkt.
En toen hadden ze nog niet die automatische...
...dat de bak zo geleegd wordt...
...en de wagen het opslokt... Ik ben sterker dan je denkt.
- Heel goed. - M'n vrouw moet dit zien...
...zij denkt dat ik niets...
...fysieks aankan.
In feite begint de plant na zo'n drie jaar met koffie produceren.
Zoveel tijd heb ik zelf niet.
Gelukkig is er al geoogst.
- Is dit een boon? - Die wordt soms zo gegeten.
Probeer het maar eens.
- Dat smaakt totaal niet naar koffie, hè? - Nee.
Dat komt pas bij het branden.
Het branden is van essentieel belang voor de smaak van de koffie.
Dat laat je een comedyacteur niet doen.
- Dit wordt jouw melange. - M'n eigen melange?
Je eigen koffie.
- Wil jij het doen? - Leuk.
Koffie is een serieuze zaak hier. Costa Rica is het enige land ter wereld...
...waar je alleen de beste kwaliteit bonen mag kweken.
Laat ik maar niet zeggen dat ik van oplos hou.
Knap hè, hoe ik dit meteen onder de knie heb?
Licht gebrande koffie smaakt zoeter en zuriger.
Donker gebrande is bitterder. Even een koffiepraatje.
Zeg maar wanneer je wilt ophouden voor je melange.
Zo is het goed.
Dan nu het resultaat van m'n inspanningen.
- Mijn melange? - Ja.
We doen er langzaam kokend water bij.
- Als je 's morgens haast hebt... - Geen goed idee.
Dan is dit niet...
- Nu samen opdrinken. - Nu ben ik zenuwachtig.
- Waarom? - Het is mijn melange.
Dit is best lekker.
Er zit geen suiker in. Dus het is van zichzelf zoet.
Ik zou de reclame voor de koffie kunnen doen.
Robuust, maar toch mild.
Wij koffie-experts eten flink.
En vanavond ben ik zowaar te gast bij de chef-kok van Nayara.
- Jij bent zeker Quentin. Hoe gaat het? - Goed, en met jou?
Prima. Dit vind ik het leukste deel de dag.
Ik maak een Costa Ricaanse Wagyu-biefstuk voor je.
Met een koffiekorst.
- Koffiekorst. Dat klinkt lekker. - Ja.
- Jij komt niet uit Costa Rica, hè? - Nee, ik kom uit Brussel.
- Hoe kom je van België in Costa Rica? - Ik leerde iemand uit Costa Rica kennen.
En toen bleef je hier?
Ik ben dol op het land. En de mensen. Dus besloot ik te blijven.
Ik blijf hier voorgoed, denk ik.
- Ik denk dat de pura vida... - De betekenis.
- ...iets voor jou betekent. - Nou, voor...
Ik ben er nog niet helemaal achter.
Voor mij betekent het hoe zij in het leven staan.
Hun manier van leven. Hoe ze van het leven genieten.
- Is het de levensstijl die ze kiezen? - Ja, precies.
Ze zijn echt minder gestrest dan Europeanen.
- Ze zijn... - Minder gestrest...
- Ja. Zelfs in mijn werk. - Dan in Europa.
In de keuken sta je onder hoge druk.
Dat weet ik van Hell's Kitchen. Dat is eng.
- Dat ziet er waanzinnig uit. - Eet smakelijk.
Hoe is het?
Dit is het lekkerste vlees dat ik ooit heb gegeten.
- Ja? - Het is absurd lekker.
- Bedankt. - Graag gedaan.
Na zo'n maaltijd voel je je beter. Dan vergeet je al je zorgen.
Zoals slapen op palen, omringd door slangen.
Bijna dan.
Ook deze nacht geen nieuws over de vulkaan.
Wat vulkanen betreft is geen nieuws goed nieuws.
Ik hoorde wel geluiden die ik niet echt kon plaatsen.
Maar ik heb wel wat geslapen.
Het is een mooie ochtend. Ik heb m'n koffie, weet je wel.
Dit deel van de Costa Ricaanse levensstijl bevalt me wel.
Maar pura vida vat ik nog steeds niet.
Maar op m'n laatste dag...
...ga ik iets proberen dat nog gekker is dan aanpappen met spinnen.
Iets wat ik m'n vrienden niet zou durven vertellen.
Een sessie met een bostherapeut. Ik weet niet wat dat is.
Maar ik ben nooit in therapie geweest.
Ik praat nooit zoveel over mezelf.
Dat hou ik privé. Dat vind ik privé-eigendom.
Ja, wegblijven. Niet binnenkomen.
Eugene Levy, privé-eigendom.
Ik zou liever die Schlegels grijpstaartslang weer zien.
Welkom.
Aangenaam.
Tadeo is een van de 11 gekwalificeerde bostherapeuten hier.
Wie niet bij die 11 hoort, is gewoon een gek die tegen bomen praat.
Verwacht u iets van bostherapie?
Ik denk dat het gebaseerd is op het je één voelen met de natuur.
Dat klopt wel.
- Ja? - Ja, meneer.
Maar wat er in een tropisch regenwoud gebeurt...
...is een heel dicht symbiotisch ecosysteem.
Als je je zintuigen openstelt voor 't bos, heb je daar heel veel baat bij.
Ik heb nooit therapie gehad...
...in m'n leven. Dus ik...
Ik ben geen therapeut. Ik ben alleen een gids.
Naar de therapeut?
- Of... Juist. - Ja, het woud is de therapeut.
Het woud.
Dus ik kom m'n problemen hier niet bespreken met Tadeo.
Ik ga met de bomen praten.
Ten eerste nodig ik u uit om iets te delen met het woud.
Vertel het woud iets wat u nooit eerder heeft verteld.
- Aan het woud. - De tweede uitnodiging...
...vertel het woud iets waarvoor u dankbaar bent.
- Iets waarvoor ik dankbaar ben? - Ja. En dan roep ik u met m'n trommel.
Deze.
Als u dit hoort, komt u hier terug en bespreken we het. Komt u mee.
Ik probeer ervoor open te staan.
Het voelt alsof je alles moet omarmen wat je met de natuur verbindt.
Helaas staat de natuur niet hoog op de lijst van dingen waarmee ik me verbind.
Maar ik doe m'n best.
Eerst moet ik iets zeggen wat ik nooit iemand heb verteld.
Zelfs m'n vrouw niet.
Ik heb ooit 's 800 dollar met pokeren verloren.
Dat wist niemand en er had wat gezwaaid als ik het had gezegd.
Mondje dicht.
Nu iets waar ik dankbaar voor ben.
Dat is makkelijk.
Ik ben dankbaar voor m'n familie.
Voor m'n vrouw, Deb. Voor m'n zoon, Daniel.
Voor m'n dochter, Sarah. Voor m'n broer, Fred.
Voor m'n zus, Barb.
Het is een geweldige, liefdevolle familie. Dat snap je wel.
De trommel. Ik moet terug.
Mr Levy.
Wat merkt u?
Ik ervaarde zo'n beetje...
...niet zozeer een relatie, weet je wel, maar ik voelde me wel meer verbonden.
Dank u wel.
Wilt u nog iets meer doen om deze ervaring compleet te maken?
Ik vond dit al een complete ervaring.
Maar als je denkt dat er iets bij hoort...
- ...wat m'n ervaring verrijkt, dan... - Er is nog iets.
- Daar was ik al bang voor. - Komt u mee.
Ik heb helaas het idee dat Tadeo voelt dat dit niet werkt voor me.
- Waar gaan we heen, Tadeo? - U vindt dit vast fijn.
Denk je dat?
Maar hij geeft het nog niet op.
We zijn er.
De meeste situaties verontrusten me.
We zijn er.
Maar één situatie vind ik gegarandeerd doodeng.
Hoogte.
Deze hangbrug hangt aan dunne kabels op 55 meter hoogte.
Dat is nou echt een brug te ver voor mij.
Oké. Wacht even. Momentje.
- Ga uw pura vida zoeken. - Ja, niet dus.
Ik denk niet dat ik pura vida op deze brug vind.
Ik heb hoogtevrees, Tadeo. Ik ga niet... Echt.
- Probeer ervan te genieten. - Genieten?
Ik doe het niet en zeg gewoon dat ik het gedaan heb.
Dit is absurd.
O, god.
Ik durf het reuzenrad niet eens in. Weet je wel?
Ik heb hoogtevrees. Op een balkon kijk ik niet omlaag.
O, mijn god.
Laat het snel voorbij zijn.
O jee.
Nou, waarom stop ik opeens...
...voor het uitzicht?
Dat viel niet mee.
Ik voelde m'n hart.
Goed.
Ja. Het voelt goed. Eén zijn met het woud.
Dat is geweldig en dit is een heel mooie plek.
Wat betreft het voelen van een band...
...met waar we zijn en wie we zijn...
...is er vast iets.
Ik was eerst cynisch, maar er zit iets in om je grootste angst te overwinnen.
Vooral als dat maar één keer hoeft.
Hoe kan ik beter m'n nieuwe levenslust vieren...
...dan door in La Fortuna...
...te gaan feesten?
Costa Ricanen zijn heel gastvrij naar vreemdelingen toe...
...en daar reken ik maar op, want ik ga zomaar langs bij de verjaardag...
...van timmerman Don Ricardo.
- Hallo. Eugene? Aangenaam. Ik ben Celim. - Celim, aangenaam.
- Ben jij de zoon van Don Ricardo? - Dat klopt.
- Ik kom een taart voor hem ophalen. - Wat leuk.
Maritza.
- Hallo. - Ah, oké. Oké.
Zij maakt de taart voor...
- Kijk eens. Met een foto. - Jeetje. Wat mooi.
Weet hij ervan of is het een verrassing?
- Het is geen verrassing... - Maar ik wel.
- Ja, zeker weten. - Hij wordt 85, maar liefst.
Ik denk dat hij ouder dan honderd wordt.
Dat kan best.
Costa Rica is één van de slechts vijf blauwe zones ter wereld...
...waar mensen tot ruim boven de 90 worden.
Vanzelfsprekend is de jarige job druk bezig.
Ik wil wel helpen, maar ik ben bang voor splinters.
Ze sturen me naar Celims zussen en z'n moeder, Elma.
Wat fijn om hier te zijn.
Dit hebben ze zelf gemaakt. Ik ben dol op tortilla.
Ja. Dat kon ik vroeger ook. Maar, ja, dat doe je...
Ja zo, en dan op de... Goed zo.
Zie je wel?
Mag ik je moeder vragen wat pura vida voor haar betekent?
'Om in de natuur te zijn, in de bergen. En de rivieren. Bij het woud.'
- Juist. - 'Met m'n man.'
'En al m'n kinderen.'
Dat is het belangrijkste, waar je ook vandaan komt, toch?
- Precies. - Familie.
- Hij heeft zich verkleed. - De jarige job.
- Laat het feest beginnen. - Ja, goed.
Het diner is typisch Costa Ricaans hartig.
Rijst, gebakken bonen, bakbananen en natuurlijk tortilla.
Nou, Celim, bedankt voor je uitnodiging.
Ik vind het heel fijn. En het is een eer...
...om de 85ste verjaardag van Don Ricardo mee te vieren.
M'n vader, moeder en familie vinden het fijn dat je er bent.
Ik merk het. Jullie houden vast van American Pie.
- Ik. - Mijn god. Het was een grapje.
Ik vind het leuk.
Tast toe, jongens.
- Oké. Salud. - Ik heb trek. Bedankt. Salud.
Over pie gesproken, waar is die taart gebleven?
Daar komt ie.
Wat een leuke familie. Ik ben dol op ze.
Er hangt een vrolijke sfeer en ze zien er allemaal heel gelukkig uit...
...en ze benaderen het leven positief.
Cinco... O, 58. Cinco ocho.
Ik ben dol op het land en het landschap en vooral op de mensen.
De mensen, echt...
...daar voel ik me echt verbonden mee.
En dat pura vida, dat ze steeds zeggen...
...is voor een groot deel de reden waarom ze zo zijn.
Geen zorgen, wees blij. Die sfeer hangt er.
Had ik dat maar eerder geleerd.
Ik was zenuwachtig om het regenwoud en om wat er onder de boomtoppen zit.
Ik vond het altijd eng om daarachter te komen.
Het regenwoud is juist heel mooi. Nu kan ik zeggen dat ik er geweest ben.
'Ben je in Costa Rica geweest?' 'Ja. Ik ben daar geweest.
Prachtig land. Moet je ook eens heen.'
Vertaling: Marc de Jongh