Een groot filosoof zei ooit: 'De wereld is een boek...
...en wie niet reist, leest maar één bladzijde.'
Nou, ik heb een paar bladzijdes gelezen en het boek pakt me niet.
Ik vind reizen hierom niet leuk:
Ik vind te koud niks.
IJszwemmen, naakt?
- Ja. - Wat ontzettend fijn.
En als het te warm is. Vind ik ook niks.
Zo snel ren ik niet.
- Maar ik ben 75. - Gaat het?
Prima.
Het wordt tijd dat ik m'n horizon verbreed.
O, mijn god.
M'n hand zat in de kont van een olifant.
Ik verblijf hierdoor wel in ongelooflijke hotels.
Jeetje. Waanzinnig gewoon.
Maar ik moet ook gaan kijken wat er buiten te zien is.
- Kijk uit. - Nou.
- Mooie berg. - Vulkaan.
Een vulkaan?
Ik heb dat alles m'n hele leven vermeden.
Sadie.
O, mijn god.
Overleven zou al geweldig zijn.
Ik drink nooit meer vijf wodka's met een Fin.
Ik ben in de poolcirkel en ik vraag me af: waarom?
Ik hou niet van winters. Ik ski niet. Ik schaats niet.
Ik maak niet eens sneeuwballen.
Het is hier mooi. Gelukkig blijven m'n ogen bevroren openstaan.
Voor iemand die niet van extreem houdt, is dit zo extreem als maar mogelijk is.
De ijzige wildernis van Finland.
Mensen schijnen hier van de wonderen van de natuur te komen genieten.
Zoals de zon die 's zomers niet ondergaat.
En de aurora borealis die de winterse hemel verlicht.
Maar waar ik me over verwonder, is dat ik m'n handen en voeten niet voel.
Hé, Eugene.
Ik ben Kaisa. Aangenaam.
De plaatselijke gids Kaisa heet me welkom...
...en hoewel ik haar pas net ken, spreken we toch dezelfde taal.
- Hmhm. - Ik zei:
- 'Een warm welkom in Finland en Lapland.' - Grappig dat je 'warm' zegt.
Finland is half zo groot als Texas, maar er zijn vast minder cowboys.
Ik ben in Lapland, in het noorden van het land...
...waar het min 50 wordt...
...en een sneeuwscooter blijkbaar het beste vervoersmiddel is.
- Dit is alleen sneeuw. - Zo kun je ook reizen.
Maar comfortabel is anders.
We gaan deze kant op.
- Je zorgt... - Praktische informatie.
- ...heel goed voor me. - Ik... Ja.
Kaisa, zo noordelijk ben ik nog nooit geweest.
Je vindt het vast mooi, als je eenmaal de betovering van onze natuur vindt.
Weet je wat een Finse sisu is? Dat betekent dat we het nooit opgeven.
- Sisu is iets als lef en vastberadenheid? - Ja.
Je moet je maar eens goed in de Finse cultuur verdiepen...
- ...en je eigen sisu vinden. - Ik ga wel op zoek.
Of ik het ooit vind, is een ander verhaal.
Kaisa mag naar sisu zoeken. Zoek ik ondertussen naar 'n hotel en 'n warm bad.
Gelukkig ligt er net een aan de horizon.
Het heet The Arctic TreeHouse.
Welkom in hotel The Arctic TreeHouse. Kom mee.
Katja is de eigenaar.
Je kamer is klaar.
Je kunt hier schijnbaar prachtig het noorderlicht zien...
...en het is ontworpen voor mensen op zoek naar nieuwe ervaringen.
Hopelijk ben ik ook welkom.
Vanuit alle kamers zie je de noordelijke hemel...
...zodat je de meeste kans hebt om de aurora borealis te zien.
Krijg je korting als het noorderlicht niet komt?
Het is een natuurfenomeen. Dus onvoorspelbaar.
- Het komt als het wil. - We gaan kijken.
Ja, goed.
Kijk eens.
Dat lijkt wel drie meter diep.
Inderdaad. Je kunt een bescheiden bad nemen...
...of van het uitzicht genieten en meer... Hoe zeg je dat? Experimenteren.
Ik denk dat ik waarschijnlijk maar de bescheiden optie kies.
Met 'waarschijnlijk' bedoel ik: 'gordijnen dicht'.
Hier is je eigen privésauna.
Heerlijk.
En wij Finnen rollen na de sauna rond in de sneeuw.
- Wauw. - Dat is goed voor de bloedsomloop.
Ik probeer alles één keer. Nu even niet, maar wel ooit, weet je wel.
- Geniet ervan. - Dank je.
Ik heb er nu een beter gevoel over en ik voel m'n tenen ook weer.
Ik heb liever een warmer klimaat, maar dit is een leuke verandering.
Eens kijken hoeveel sisu ik hier weet op te brengen...
...maar ik zal m'n best doen om dingen uit te proberen...
...die ik anders nooit zou doen.
Helaas betekent dat dat ik naar buiten moet...
...een sneeuwstorm in.
'Sterk' en 'veerkrachtig' zijn geen woorden die mij beschrijven...
...maar wie niet waagt, wie niet wint.
Ik ga 'n geliefde Finse hobby uitproberen: ijsvissen.
Dat wordt me bijgebracht door rendierhouder Allu en z'n zoontje van zes.
- Hé. Aangenaam. - Insgelijks. Dit is zeker kleine Allu.
Taisto. Hij wil heel graag gaan vissen.
- Ik heb nooit gevist. - Nooit?
Nooit. Nee.
We gaan op de ouderwetse manier vissen en hopelijk vangen we een baars.
We moeten een gat maken. Wil jij dat doen?
- Ja. Zo? - Klinkt goed.
Vind je dit grappig?
Je doet het goed. Echt.
Ik dacht niet dat ik zelf door het ijs moest boren.
Dat is zwaar als je er niet aan gewend bent.
- Gaat het? - Prima.
Voor iemand die niet zo sterk is...
...was dit een hele opgave geweest, maar voor mij was het een eitje.
Je bent er. En omhoog.
- Snel, hoor. - Zie je wel? Dat kan ik best.
Goed, kijk hier.
Je houdt 'm tien centimeter boven het ijs. Als je iets voelt, trek je hem omhoog.
- Voel je iets? - Ik voel een hartaanval naderen.
Taisto heeft een kleine baars.
Dit is iets voor jongelui.
- Nog een. - Mijn god. Hoe kan dat nou?
Hij heeft een betere hengel.
- Derde. - Oké. Nou, wat een uitslover, zeg.
Taisto is zich aan het uitsloven.
O, ja. De vierde.
Hij is niet echt vroegrijp, maar hij laat 't me wel een beetje voelen.
- Dit is... - Een grote.
Oké. goed. Dit is...
- 'Nog een, papa'. - Er komt meer.
'Nog een, papa.'
- Heel makkelijk. - Klopt. Helemaal niet gênant.
Ik ben dat joch zat.
- Omhoog. En jawel. - En jawel.
- Die is van jou. - De winnaar is duidelijk.
- Heel goed. - Wauw. Kijk, Taisto.
Hoe voel je je?
- Alsof ik een vis gevangen heb. - Mooi.
Hij vroeg ernaar.
De gevangen vis is genoeg voor een hors-d'oeuvre...
...en Allu wil graag een hoofdmaaltijd vangen.
Daar gaan we.
Hoeveel kilo weegt die?
- Slechts anderhalf. - Zo weinig?
Er zitten er tien keer zo groot.
Het is fascinerend om Allu bezig te zien.
Je zag hoe groot die vis was. Die vent weet wat hij doet.
O, nee hè?
Nietwaar?
Ik denk niet dat ik ooit nog een keer zal vissen.
Maar als iemand hier goed in is, is dat wel iets om te bewonderen.
Door anderen.
Ik heb hier honger van gekregen.
Ik kan het eten al ruiken.
Helaas lijkt het uit een tent te komen.
Kwam er maar een warme gloed van die tent af.
Ik ben uitgenodigd bij hoteleigenaar Katja en haar man Ilkka.
- Aangenaam. Welkom. - Fijn om hier te zijn. Moet je zien.
Dit is de kota, en dit is heel Fins. Iets heel traditioneels.
Veel Finnen hebben dit en koken ermee, vooral in de zomer.
Het is net barbecueën.
- Ja. - Maar in 'n kota?
Het is ook traditie om de gasten het zelf te laten klaarmaken.
- Dus zou je ons vanavond willen helpen? - Als het je niet uitmaakt hoe het smaakt...
...doe ik 't.
We eten iets heel Fins, schijnt. Ik ben nieuwsgierig en zenuwachtig.
Dit is rendierfilet. Een soort van superfood.
- Eten we rendier? - Dat klopt.
Dat wil ik niet, eerlijk gezegd.
Ik ben nogal behoudend, ik ben geen avontuurlijke eter.
Dat wordt interessant.
Ik heb nooit eland of rendier gegeten, dus ik vind dat vreselijk spannend.
Dat 'vreselijk' klopte wel.
Die sisu waarover ik heb gehoord.
Ik heb begrepen dat het lef en vastberadenheid betekent.
Ja, precies. Het betekent dat je het nooit opgeeft.
- Oké. - Lef. Lef en innerlijke kracht.
Nou, sisu betekent voor mij dat ik een rendierfilet opeet.
Eugene, ga zitten.
M'n eerste Finse maaltijd.
En nu, sisu.
- Halfrauw rendiervlees eten. - Had nou niet 'halfrauw' gezegd.
Deze maaltijd verpest het kerstgevoel.
Goed, vooruit.
Niet slecht.
- Het smelt. - Inderdaad.
Dit is een mooie eerste stap.
Ik had veel zin om te zeggen: 'Weet je wat, jongens?
Ik hoef het rendiervlees niet.'
Maar door al dat gepraat over sisu deed ik het toch maar.
- Dit is echt lekker. - Het is wild. Je weet waarvandaan.
Had nou geen 'wild' gezegd.
Dat hoeft echt niet. Ik doe m'n best. Ik eet het op.
Nieuwe ervaringen zijn beter dan geen ervaringen.
Dat wordt m'n mantra op deze reis.
Op je sisu. Je innerlijke sisu.
Wat moet ik nog meer uitproberen, nu ik hier ben?
Aksana en Antti zijn twee goede vrienden. Die houden poolhonden.
- Lijkt je dat wat? - Zeker, maar die eten we toch niet op?
Ze lachen, maar ontkenden niks.
Na m'n eerste nacht hoorde ik, toen ik wakker werd, nog steeds gelach...
...en daar bleek een reden voor te zijn.
De laatste vijf jaar zijn de Finnen de gelukkigsten ter wereld.
Van niets word je zo blij als van deze chocolademelk...
...maar ik word zenuwachtig van mensen die echt gelukkig zijn. Absurd gelukkig.
Het idee dat je in het land van de gelukkigsten ter wereld bent...
Daar moet iets achter zitten.
Ik geloof het niet dat iemand altijd gelukkig kan zijn.
Ze worden gelukkig wakker.
Iets moet je eerst gelukkig maken.
Daar wil ik wat meer van afweten.
Ik ken iemand die gelukkig is. Hij glimlacht zelfs als hij 'n snoek fileert.
- Hé. - Hoe gaat het?
- Goed, hoor. - Wat een mooie dieren.
Ze zijn uniek.
Allu vist niet alleen heel goed. Hij is ook vijfdegeneratie-rendierhouder.
En m'n aartsvijand Taisto wordt later de zesde.
Dit is een familietraditie. We houden ze voor vlees.
We gebruiken alles, van kop tot staart.
M'n jas is ruim tien jaar oud. Dat is allemaal rendier.
Is dat rendier?
- We gaan ze voeren. Breng dit naar de slee. - Goed.
Taisto helpt wel als je iets nodig hebt.
- Stap maar in. - Wat?
Ga maar achterin zitten. Deze huid is voor jou.
Dat joch van zes mag voorop en ik moet achterin.
En ik moet...
- Hoe zit je daarin? - Op je knieën.
Klaar?
Brave hond.
In Lapland wonen meer rendieren dan mensen.
We hebben bezoek.
Dat zag ik toen ik achterom keek.
Als ze het me maar niet kwalijk nemen dat ik gisteren hun neef heb opgegeten.
Pak dat korstmos. En strooi maar rond.
Eten.
Hier, lieverd. Kijk eens.
Ik voer m'n rendieren.
Wat zijn ze schattig. Vreselijk lieve dieren.
Wat naar dat sommige ook op je bord belanden.
Toetje.
- Dit is bijzonder. - Zo leven wij.
We vangen ze en na jaren weet je hoe ze zich gedragen.
Het is een familietraditie en dat is 't verschil tussen jouw leven en 't mijne.
Ik jaag hier om te eten.
De meeste mensen in de grote steden jagen geld na.
- Dat is iets anders. - Precies.
- Begrijp je? - Ja, hier haal je veel genoegdoening uit.
Ik zit midden in de natuur. Dat is zo mooi aan m'n werk. Bos en natuur.
Daarom zijn we het gelukkigst.
Als je je rot voelt, knuffel je de boom en glimlach je weer.
Door van het land te leven zijn ze zo gelukkig, denk ik.
Jagen voor je eten, weet je wel.
Dat is echt iets heel bijzonders.
Ik heb liever bevroren voedsel uit de supermarkt.
De Finnen zijn dolgraag buiten.
De lucht is een van de schoonste ter wereld. Driekwart van het land is bos.
Ondanks hun liefde voor de natuur, verwacht je niet per hond te reizen.
Maar ik ga de hondenslee op.
Ik hoop dat het vriendelijke honden zijn.
Als ik iemand op een slee moest rondtrekken, zou ik niet vriendelijk zijn.
Ik zie geen poolhonden.
Aksana?
M'n gastvrouw gaat vast...
Je hebt slippers aan.
...naar bed?
Hier, een ijsprikker om een gat te maken.
Terwijl we het ijs breken, snap ik wat Aksana van plan is.
Eerst ik, en dan kom jij ook.
- Dat is grappig. Dat is grappig. - Goeie, hè?
Ga je het echt doen? O, mijn god. Dat je dat echt gaat doen.
- O... Lieve Heer. - Jammer dat het zo klein is.
- Oké. - Nu kun je relaxen. Geniet. Haal adem.
Nou, ik geloof je zo ook wel.
Aksana, dit is absurd.
Doe je dit elke dag?
- Elke ochtend. - Elke dag.
- Vind je dat fijn? - Het is heerlijk.
Ik word er gelukkig van, daarom. Ik moet 's morgens wakker worden.
- Ja. - Zeker in de winter is het heel donker.
- Een kop sterke koffie? Werkt dat? - Ik drink geen koffie.
- Dat drink je niet. Ga snel naar binnen. - Dank je.
Absurd.
IJswater schijnt je hormonen te geven waar je gelukkig van wordt.
Dat geloof ik graag, maar dit doe ik niet.
Ik ga dan liever naar een gezellig café. Daar word ik gelukkig van.
In een gat in het ijs springen is iets waar ik helemaal niet gelukkig van word.
Aksana's andere bron van vreugde snap ik wel.
Deze jongens.
Ze doezelen zo mooi op het dak.
Dat is het koor.
Ze trekken niet alleen sleeën, ze blaffen vierstemmig.
Het bevalt me wel.
Door de honden voel je je nooit rot.
Hoe je je ook voelt, als je hier komt word je altijd gelukkig.
- Oké. - Pas op je hoofd.
- Ga maar. - Goed.
Wat een meer.
Hoelang blijft dat bevroren?
- Tot na onze rit, hoop ik? - Hopelijk wel.
Zal ik gaan zitten?
Jij stuurt.
Moet ik hem besturen?
Dat loopt slecht af.
- Uh-huh. - Dat kun je best. Zeker weten.
'Dat zal wel', zei hij, vol onbenul.
Aksana wil dat ik stuur. Ik sta aan het roer.
Ik vind dat niet zo'n fijn gevoel.
Maar ik spreek m'n innerlijke sisu aan en probeer het.
Het is eigenlijk heel eenvoudig. Je stuurt met je lichaamsgewicht.
Als je naar links wilt, verschuif je je gewicht naar links.
- Kennen zij de route? - Ja, en hopelijk volgen ze die vandaag.
Ja, precies. Want ik weet dat niet...
...tot we bij iemand binnen komen rijden.
- Ja. Probeer het. - Ik...
- Ik kijk... - Het is net dansen.
Heb je me weleens zien dansen?
Eens zien of de honden tegen me opkijken. Waarschijnlijk niet.
Als we allebei straks nog overeind staan, kun je het een succes noemen.
Daar gaan we.
Het was me een genoegen.
- Goed. - O, mijn god.
Ze kunnen 50 km per uur rennen. Hoe zeg je 'rustig' in hondentaal?
- Naar links leunen? - Minder vaart en naar rechts.
Ja, goed zo.
- Hoe gaat het? - Heel goed.
Vort, poolhonden.
Het gaat nog goed.
Ze luisteren naar me.
Ik bestuurde dat ding echt. Fantastisch.
Ik waande me Ben-Hur.
Wauw, dit is gaaf.
Fantastisch. Te gek.
De Finnen zijn niet dom.
Misschien word je gelukkig als je nieuwe dingen durft te ondernemen.
Hoe stopte je ook alweer?
- Goed zo. - Wauw, dat was leuk.
Geweldig. Dat gaat snel.
Nou, Aksana, bedankt. Dat was heel bijzonder.
- Ik heb er ook van genoten. - Mooi.
Wat was dat vreselijk leuk.
Dat meen ik echt.
Als Canadees ben ik niet vanzelf gelukkig. Wij komen net de dag door.
Dit is een ander gevoel.
Misschien is dit sisu?
Ilkka heeft me voor een slaapmutsje uitgenodigd.
Dit is voor jou.
Of iets van vijf.
Alcohol is iets belangrijks in Finland, vooral als het op is.
We gaan een paar wodka's proeven. Een heel Finse nationale drank.
We zijn Finnen. We drinken gemiddeld vier shots per persoon.
Dat gaat mis, hoor.
Ilkka zegt dat om wodka te maken, de Finnen...
...aardappelen, gerst en rogge gebruiken.
En ik moet ze uitproberen, allemaal.
Ik zou zeggen, probeer de elementen van de smaak te proeven.
Zoals gerookt...
Ik proef alleen de smaak van de kater van morgen.
Die Ilkka, daar kun je ontzettend mee lachen.
Hij straalt uit dat ze de gelukkigste mensen ter wereld zijn.
Misschien komt dat wel door de wodka.
Even die derde nog eens proeven, ik moet dat nagaan.
Dat wodkaproeven is hoogstwaarschijnlijk m'n leukste ervaring.
Ten eerste omdat we binnen zaten.
Ten tweede, omdat we wodka dronken.
Ik voelde me beduidend Finser.
Gelukkig.
Na vijf wodka's wordt me iets duidelijk.
Er steekt iets achter.
Er is nog één Fins ding dat ik graag morgen met je ga doen.
En jawel.
Het is iets heel Fins, net als wodka.
- Mooi. - Ik vertrouw je.
Ik weet niet echt waar ik nu ja op heb gezegd...
...morgen met hem.
Zo erg kan het toch niet zijn?
We doen het. Dat is m'n sisu. Wat het ook is, ik doe het wel.
Of misschien niet, maar dat is dan m'n sisu...
...die z'n best doet om me het niet te laten doen.
Trouwens, heb je de aurora gezien?
Nee, maar dat komt vast nog, of hij er is of niet.
Waar is hij?
Zoiets valt altijd tegen.
Er is geen licht.
Ik ga naar bed.
Het is m'n laatste dag en ik weet dat ik ergens ja op heb gezegd...
...wat nee had moeten zijn.
Ilkka.
- Fijn je weer te zien. - Klaar om een Fin te vertrouwen?
Ik moet wel. Ik kijk wel wat er gebeurt.
Hoe verder we gaan, hoe banger ik word.
We gaan de diepe wildernis in, lijkt wel.
De weg wordt smaller tot we de auto moeten laten staan.
Ik neem het terug. Ik vertrouw je voor geen cent.
Net toen ik Finland leuk ging vinden...
Weet je, Finser kan gewoon niet.
Ilkka breekt me nog.
- Maar ik... - Ilkka.
Weer een bevroren meer?
Dan dringt het langzaam tot me door wat we gaan doen.
Als je erin springt, ken je alle Finse scheldwoorden die er zijn...
...maar er is een veilige manier om je in het water te krijgen.
Een veilige manier?
Nu kun je nog terug.
- Doe ik. - Loop maar.
Dat drijfpak moet me warm en droog houden.
Maar weet je hoe dat ook kan? Door niet in een koud meer te stappen.
Ik zou niet verder buiten m'n comfortzone kunnen zijn.
Ilkka.
Ik drink nooit meer vijf wodka's met een Fin.
Wegrennen lukt niet in dit pak.
Onthou, je moet nu vier treden af. Hoofd rechthouden en gewoon...
Ik wilde inderdaad m'n bril ophouden. Anders had ik er dom uitgezien.
Vooruit. Je kunt het.
- O, jee. - Nu zitten.
Nou?
Vertrouw een Fin maar.
Dit is zo erg nog niet.
- Voel je je Fins? - Eerder als een dolfijn.
Dit is heerlijk, moet ik zeggen.
Eerlijk is eerlijk.
Ik heb een goed idee.
- We wachten op de aurora. - Ik weet iets beters.
- Zeg maar. - Nog een wodkawedstrijd.
Sisu, neem je iets voor en voer het dan gewoon uit.
Met een duwtje in je rug.
Ik geef mezelf een schouderklopje en geef mezelf een dikke tien voor sisu.
IJsdrijven is best leuk om te doen.
Zo warm heb ik me in Finland nog niet gevoeld.
En ook nog niet zo gelukkig.
Aan het begin van de reis liet Finland me tot m'n schande nogal koud.
Maar de laatste drie dagen ontdooide ik.
Hé.
Ik eet tot slot met rendierhouder Allu...
...en z'n werknemers een laatste Finse maaltijd.
Gelukkig eten we geen rendier.
We eten snoekpasteitjes van de vis die Allu eerder heeft gevangen.
- Je vist voor je eigen eten.
- Het hele jaar. - Winter, zomer.
Je hebt hier in Lapland vast niet veel Uber Eats.
Dit is het eenvoudige leven. Het gaat erom wat ertoe doet.
Als je dat in drie woorden kon samenvatten...
- Familie? - Een van de drie.
- Ja. - Natuur.
Dieren.
Familie, natuur...
- Dieren. Meer hoeft niet. - ...dieren.
Ik wist niets van Finland af.
Ik wist niets van Lapland af. Ik wist niet eens waar dat lag.
En nu ik wegga, ken ik de mensen hier...
...wat ze doen, en waarom dat belangrijk voor ze is.
Het eenvoudige leven is een van de redenen waarom ze zo gelukkig zijn.
Je vroeg om drie woorden die voor ons het belangrijkst zijn. Nu jij.
Familie is nummer één.
Eten.
En golf.
Ik weet dat dat iets oppervlakkiger klinkt.
Ik hou nog steeds niet van de winter...
...maar ik denk wel dat ik wat van de warmte van de Finnen heb overgenomen.
Ik ben niet avontuurlijk ingesteld...
...dus het idee dat ik al die dingen doe die ik gewoonlijk nooit zou doen...
...is echt heel bijzonder.
Dus ik neem aan dat ik sisu heb.
Hoe zeg je 'proost'?
Bijna.
M'n grafschrift zou zijn:
'Hier ligt een man die ijsdreef in de poolcirkel.'
Vertaling: Marc de Jongh