‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU NETFLIX
‎Chúng là loài giống người ngoài hành tinh ‎nhất mà ta biết trên Trái Đất.
‎Không ngạc nhiên khi họ động vật chân đầu ‎đã thu hút trí tưởng tượng của chúng ta.
‎Ngoại hình khác lạ của chúng…
‎đi kèm với trí thông minh đáng kinh ngạc,
‎tính độc lập,
‎và óc sáng tạo.
‎Và vẫn còn rất nhiều điều để khám phá
‎về những huyền thoại hiếm gặp ‎của biển sâu này.
‎Những con vật ‎thực sự còn kỳ lạ hơn cả những gì hư cấu.
‎BẠCH TUỘC
‎ĐẢO VANCOUVER ‎CANADA
‎Các vùng nước giàu dinh dưỡng
‎biến nơi đây thành vùng biển vào loại ‎sinh sôi nảy nở nhất hành tinh.
‎Một nơi hoàn hảo ‎để bắt đầu một cuộc sống mới.
‎ĐỘ SÂU 25 MÉT ‎NHIỆT ĐỘ NƯỚC NĂM ĐỘ C
‎Ẩn dưới những lớp sóng…‎
‎tại một thế giới bí mật…‎
‎là 100.000 quả trứng quý giá.
‎Mỗi quả lớn không quá một hạt gạo.
‎Sáu tháng qua, ‎chúng đã được chăm nom kỹ lưỡng
‎bởi Mẹ.
‎Một chú bạch tuộc khổng lồ ‎Thái Bình Dương.
‎Cơ thể nó‎ ‎là pháo đài của chúng.
‎Nó khuấy nước liên tục
‎để ngăn tảo khiến con nó chết ngạt.
‎Trong mỗi quả trứng
‎là một bản sao tí hon ‎của một sinh vật gần như siêu thực.
‎Tám chi,
‎ba quả tim,
‎và dòng máu màu xanh.
‎Về sau khi lớn lên, ‎chúng sẽ nặng hơn 250.000 lần…
‎và nằm trong số ‎những kẻ săn mồi quái kiệt nhất đại dương.
‎Mà rất ít con sống được đến lúc đó.
‎Đã đến lúc chúng rời ‎sự bao bọc của vườn trẻ.
‎Với cái thở ra cuối cùng từ Mẹ…
‎đứa bé này được đẩy vào ‎dòng chảy đại dương.
‎Nó sẽ không bao giờ gặp lại mẹ nó nữa.
‎Hoàn toàn đơn độc,
‎dưới bàn tay của biển cả.
‎Nếu nó sống sót,
‎nó sẽ có được vị trí
‎trong họ động vật ‎vào loại phi thường nhất trên Trái Đất.
‎Có mặt ở mọi đại dương…
‎có hơn 800 loài bạch tuộc,
‎mực,
‎và mực nang.
‎Chúng là loài chân đầu…
‎dịch ra đúng nghĩa là "chân - đầu",
‎bởi cấu trúc cơ thể khác thường của chúng, ‎với các chi mọc ra từ trên mặt.
‎Nhưng các loài chân đầu đời đầu tiên ‎trông giống thế này hơn.
‎Một con ốc anh vũ.
‎Nó có vẻ ngoài giống ‎người họ hàng nhuyễn thể của nó, ốc sên.
‎Nó vẫn giữ dáng vẻ này đã nửa tỉ năm qua…
‎trong khi các loài khác thì đã tiến hóa ‎theo những cách không thể phi thường hơn.
‎Chúng đã rũ bỏ cái vỏ,
‎khiến chúng linh hoạt hơn, lanh lẹ hơn,
‎có thể khám phá những nơi từng là đất cấm.
‎Hình thể dạng lỏng
‎giúp chúng sống qua cả ‎áp lực nghiền nát của biển sâu.
‎Nhưng không còn lớp vỏ che chở,
‎các loài chân đầu ‎trở thành mục tiêu ngon ăn.
‎Bởi vậy, chúng đã nghĩ ra ‎một chuỗi khả năng gần như siêu nhiên
‎để tự vệ…
‎yếu tố sống còn ‎ở một vùng biển đầy kẻ săn mồi.
‎ĐỘ SÂU NĂM MÉT ‎NHIỆT ĐỘ NƯỚC 15 ĐỘ C
‎Đại dương có thể là nơi đáng sợ…‎
‎nếu bạn chỉ lớn bằng một bao diêm.
‎Tránh gây chú ý là việc nên làm.
‎Nhưng chú mực nang nhỏ bé này ‎đâu thể trốn mãi.
‎Sự trao đổi chất mạnh mẽ ‎đồng nghĩa với việc, nó luôn luôn đói.
‎Món khoái khẩu của nó ‎sống ở vùng nước nông…
‎cách đây chỉ 20 mét.
‎Nhưng khi bạn nhỏ cỡ này ‎thì đó sẽ là cả một hành trình lịch sử…
‎đầy hiểm nguy.
‎Nó bơi khá giỏi…
‎nhưng cá bơi nhanh hơn.
‎Với thị lực nhạy bén.
‎Nhưng trà trộn ‎lại là đặc sản của loài chân đầu.
‎Chú mực nang láu cá này
‎thì còn khéo cải trang hơn nữa.
‎Những cơ bắp đặc biệt trên da nó
‎tạo ra hàng ngàn cái gai mọc ngoài ‎gọi là các củ…
‎khiến nó trông như rong biển.
‎Có vẻ có tác dụng đấy.
‎Đây không phải ‎trang phục duy nhất trong bộ sưu tập.
‎Trong một tích tắc, nó có thể hóa thân ‎thành bất kỳ bộ dạng nào.
‎Ốc,
‎san hô,
‎hoặc đá.
‎Khả năng đổi màu kỳ diệu ‎của các loài chân đầu
‎là nhờ cả vào các tế bào sắc tố của chúng.
‎Hàng triệu tế bào giống như các điểm ảnh ‎chứa đầy các sắc tố,
‎chúng nở ra, co vào ‎như những trái bóng bay…
‎để tạo ra những pha đổi màu chóng mặt.
‎Quá phù hợp để hòa vào cảnh nền xung quanh ‎chỉ trong một tích tắc.
‎Các loài chân đầu ‎khiến tắc kè hoa cũng phải hổ thẹn
‎với khả năng ngụy trang tinh vi nhất ‎trong mọi loài động vật.
‎Lớp ngụy trang này thường sẽ là đủ ‎để giúp một con mực nang gai né hiểm nguy.
‎Nhưng khi thất bại…
‎Nó phải tung hỏa mù.
‎Các quả cầu mực đầy dịch nhầy,
‎nhái theo hình dáng và kích cỡ của nó.
‎Triển khai chim mồi xong, ‎nó liền thoát thân.
‎Khác với các loài bạch tuộc, ‎mực nang có một lớp vỏ trong.
‎Một thứ phao cứu sinh tích hợp, biến chúng ‎thành vận động viên bơi siêu hạng.
‎Dù vậy, sau một hành trình dài, ‎đầy biến cố như thế,
‎nó cũng đói meo cả ra rồi.
‎Thay hình đổi dạng,
‎phun mực,
‎thậm chí là mọc lại chi…
‎những siêu năng lực của loài chân đầu ‎giúp chúng sinh tồn ở các vùng nước dữ.
‎Quay lại Canada, ‎ta đến với một câu chuyện thành công
‎bất chấp gian truân chất chồng.
‎Chú bạch tuộc khổng lồ Thái Bình Dương ‎giờ một tuổi…
‎và đã bự hơn 2.000 lần.
‎Nhưng chặng đường trưởng thành còn dài.
‎Cứ 30.000 con thì chỉ một con ‎đến được tuổi trưởng thành.
‎Để sống được tới lúc đó, nó sẽ phải ‎trông cậy vào thị lực phi thường của mình.
‎Mỗi con mắt của bạch tuộc sở hữu phạm vi ‎quan sát lớn hơn hai mắt của ta cộng lại.
‎Nên khi nó dùng cả hai mắt…
‎chẳng gì thoát khỏi mắt nó.
‎Không bị giới hạn bởi một hộp sọ rắn, ‎hai con mắt của nó di chuyển độc lập,
‎nên nó có thể đồng thời ‎nhìn cả đằng trước lẫn đằng sau,
‎đem lại phạm vi quan sát gần 360 độ.
‎Cho phép nó vừa quét tìm thức ăn…
‎vừa trông chừng được nguy hiểm.
‎Cũng như mọi loài bạch tuộc, ‎cơ thể nó gần như thuần đạm.
‎Nên loài nào cũng muốn đớp.
‎Nó đã đủ lớn ‎nên chả thể chết khi bị cá quân tấn công…
‎nhưng sẽ luôn có một kẻ săn mồi khác ‎lớn hơn, đang đi tìm miếng ăn.
‎Nó phải đề cao cảnh giác.
‎Không có bố mẹ che chở,
‎bạch tuộc non phải biết cân bằng ‎giữa tính tò mò bẩm sinh và sự thận trọng.
‎Và ở một đại dương thay đổi liên tục, ‎chúng phải học được điều đó thật nhanh.
‎Khi thủy triều thay đổi,
‎những kẻ săn mồi bèn mò đến,
‎tìm kiếm con mồi ‎bị mắc kẹt do dòng nước rút.
‎ĐỘ SÂU TỪ KHÔNG ĐẾN MỘT MÉT ‎NHIỆT ĐỘ NƯỚC TỪ 26 ĐẾN 45 ĐỘ C
‎Mắc cạn trong một vũng thủy triều…‎
‎là một chú bạch tuộc san hô Brazil ‎chín tháng tuổi.
‎Bị nước biển rút chặn đường lui,
‎ở đây, nó sẽ chẳng thể tồn tại lâu.
‎Nhưng chú bạch tuộc non tháo vát này
‎chưa chịu chết.
‎Trên mặt nước,
‎đây chính là khoảnh khắc
‎mà quân đoàn cua Sally Lightfoot này ‎đang chờ đợi.
‎Triều xuống là thời cơ để chúng ‎kiếm ăn trên những tảng đá lộ thiên.
‎Lúc đầu, chúng có vẻ ‎quyết tâm giữ mình khô ráo…
‎nhảy từ tảng đá này sang tảng đá khác, với ‎khoảng cách gấp mười lần chiều dài cơ thể.
‎Nhưng nếu khoảng cách quá lớn, ‎chúng sẽ buộc phải nhào xuống nước.
‎Đây không phải cú ăn may. Đây là ‎màn phục kích đã được trù liệu kỹ lưỡng.
‎Chú bạch tuộc non đã nắm được ‎đường lối quen thuộc của đàn cua.
‎Khả năng lên chiến lược ‎đáng kinh ngạc của nó…
‎đến từ một bộ não cực kỳ khác thường,
‎được phân bổ khắp cơ thể nó,
‎với hai phần ba số tế bào thần kinh ‎là nằm ở các chi của nó.
‎Từ kinh nghiệm cá nhân, ‎nó đã biết lúc nào nên chờ đợi,
‎lúc nào nên đuổi bắt.
‎Nó làm tê liệt con cua bằng cách tiêm ‎nước miếng độc với cái mỏ ẩn giấu của nó…
‎rồi đợi các enzim tiêu hóa của nó ‎hóa lỏng nội tạng của con cua.
‎Món cua lắc bổ dưỡng.
‎Nhưng nó phải ăn ‎năm con một ngày mới lớn được,
‎nên thời gian đang chống lại nó.
‎Cái nắng giữa trưa ‎đang thu hẹp vũng triều của nó…
‎khiến nó đứng trước nguy cơ chết khô.
‎Mà, khi nó đã phải thở qua các mang ẩm, ‎nó sẽ chết ngạt nếu không có nước.
‎Hàng giờ nữa thủy triều mới lại lên…‎
‎song nó đã nghĩ ra ‎một giải pháp thông minh.
‎Nó trữ nước vào một cái hốc ở gáy ‎để giúp nó thở.
‎Đủ để câu giờ thêm vài phút.
‎Nó cần một không gian thở ‎để làm nên điều không tưởng.
‎Nó biến thành loài bò sát đất liền.
‎Nó phải di chuyển thật nhanh kẻo chết khô.
‎Cơ thể dạng lỏng của nó ‎không còn phi trọng lượng nữa.
‎Nó đang đứng trước nguy cơ bị suy tạng.
‎Đổi vũng triều là một phương án mạo hiểm…
‎nhưng bằng sự khôn ngoan và tính lo xa, ‎nó không chịu để bị kẹt lại.
‎Thách thức càng lớn, ‎các loài chân đầu càng trở nên sáng tạo.
‎Những bãi cát cằn cỗi chẳng một chỗ trốn.
‎ĐỘ SÂU NĂM MÉT ‎NHIỆT ĐỘ NƯỚC 28 ĐỘ C
‎Đây là cá nóc săn mồi.
‎Để tồn tại ở đây,
‎bạch tuộc đã viện tới những chiến thuật ‎vào loại lạ kỳ nhất hành tinh.
‎Loài wunderpus khiến kẻ săn mồi rối trí ‎bằng cách cư xử vô cùng kỳ quặc.
‎Bạch tuộc đốm xanh thì "rào trước" ‎bằng nọc độc chết chóc của nó.
‎Có những loài còn sáng tạo hơn.
‎Bạch tuộc gân ‎dường như ân hận khi đã trút bỏ vỏ
‎hàng triệu năm trước.
‎Khi cần tìm một bộ giáp thay thế,
‎quan trọng nhất là phải vừa người.
‎Một vỏ bọc hoàn hảo trước cá nóc.
‎Khi đã hợp nhất rồi, chúng sẽ gánh theo ‎căn nhà di động tới mọi nơi.
‎Nhuyễn thể mà khỏe gớm.
‎Các loài bạch tuộc sở hữu những khối óc ‎vào loại nhạy bén nhất đại dương
‎và giỏi dùng công cụ nhất ‎trong các loài không xương sống.
‎Chúng thậm chí được cho là biết mơ.
‎Khi một trí tuệ nhường đó ‎đi đôi với kích thước đáng nể,
‎một tạo vật có một không hai sẽ trỗi dậy.
‎ĐẢO VANCOUVER ‎CANADA
‎ĐỘ SÂU 25 MÉT ‎NHIỆT ĐỘ NƯỚC NĂM ĐỘ C
‎Một lối mòn đầy chết chóc
‎đưa ta tới hang ổ của một con bạch tuộc ‎khổng lồ đang đạt độ chín về sức mạnh.
‎Là một trong những loài ‎lớn nhanh nhất hành tinh,
‎mỗi ngày nó cần tới 20.000 calo.
‎Tức là phải đi săn rất nhiều.
‎Giờ đây, đã nặng bằng một người,
‎chú bạch tuộc khổng lồ Thái Bình Dương ‎ba tuổi này
‎đã trở thành một hiện tượng sinh lý học.
‎Nó mang dòng máu màu xanh đặc quánh, ‎được ba quả tim của nó bơm đi khắp cơ thể.
‎Việc bơi lội quá cực nhọc.
‎Nên đi bộ để tiết kiệm năng lượng thì hơn.
‎Tám chi cuồn cuộn, dài ngang năm mét.
‎Đủ mạnh mẽ để xé xác một con người.
‎Nó "nhìn" qua các chi với những cái chạm.
‎Hai ngàn giác mút cảm nhận đường đi,
‎vừa đi, vừa nếm.
‎Mỗi miếng mồi lại giúp nó ‎tiến gần hơn tới mục tiêu tối thượng.
‎Truyền lại gen của nó cho thế hệ kế cận.
‎Lên cân nhanh chóng trước khi giao phối
‎là cách tốt nhất ‎để đảm bảo nó sẽ sinh sản thành công.
‎Nó bèn gột rửa vũ khí, ‎để cải thiện khả năng nếm,
‎sờ nắn, và siết của chúng.
‎Lau chùi gọn lẹ xong…
‎nó lại lên đường đi săn.
‎Với đa số loài động vật, ‎đây là một cái bẫy.
‎Nhưng nó khôn ngoan hơn thế.
‎Còn ngoài đất trống ư,
‎nhặt cái là xong.
‎Đây là chuyến tàn sát cuối cùng của nó.
‎Lần cuối nó vào vai sát thủ đơn độc.
‎Đa phần các loài chân đầu ‎chỉ có một cơ hội giao phối.
‎Nên chúng phải sẵn sàng ‎làm bất cứ điều gì cần làm.
‎WHYALLA ‎NAM ÚC
‎Cứ đông đến là vùng vịnh bình yên này ‎thành đô thị động vật chân đầu náo nhiệt.
‎ĐỘ SÂU NĂM MÉT ‎NHIỆT ĐỘ NƯỚC 12 ĐỘ C
‎Hai trăm năm mươi nghìn ‎con mực nang khổng lồ,
‎tất cả đều khao khát tìm bạn tình.
‎Con đực này là một con "trâu chậm".
‎Mực nang khổng lồ đực ‎có thể dài tới một mét…‎
‎nên với chiều dài chỉ 30 phân thế này…‎
‎nó dễ dàng bị đám to xác áp đảo.
‎Chúng đang canh gác các con cái rồi,
‎mà vốn 11 con đực đã chỉ có một con cái.
‎Một kẻ chân ướt chân ráo ‎sẽ khó mà làm tới được.
‎Lớp da sặc sỡ như kính vạn hoa ‎của mực nang khổng lồ
‎cùng các chi đồ sộ
‎thể hiện sự nam tính của chúng.
‎Anh chàng nhỏ con này ‎đơn giản là không chọi nổi.
‎Khi có hai gã khổng lồ ngang cơ…
‎chim mồi bằng mực ‎sẽ khiến kẻ tấn công phân tâm và rối trí.
‎Những vết sẹo sau trận chiến. ‎Lời gợi nhắc là chúng sẽ đánh cược tất cả.
‎Động lực tìm bạn tình quá lớn lao.
‎Kẻ mới tới đã nhìn ra một cơ hội.
‎Hai con đực lớn ‎đang quá tập trung giao chiến,
‎đến nỗi quên canh gác con cái.
‎Nó lẻn vào.
‎Mực nang khổng lồ ‎giao phối kiểu mặt đối mặt thân mật.
‎Nó loay hoay vào vị trí.
‎Nhưng gã khổng lồ ‎đã quay lại làm nhiệm vụ.
‎Quá mạo hiểm.
‎Đã đến lúc phải hoạt động ngầm.
‎Nó gập các chi to lớn ‎khiến nó bị lộ giới tính thật lại.
‎Trông thấy một con cái khác ‎đang bị một gã khổng lồ giam cầm,
‎nó viện tới lớp ngụy trang của mình,
‎giúp giảm sự sặc sỡ của nó, nhái theo ‎lớp áo khoác vằn vện của một con cái.
‎Trong bộ cánh nữ tính…
‎kẻ mới tới lẻn vào…
‎và được giao phối…
‎ngay dưới mũi gã khổng lồ.
‎Một minh chứng rằng "hữu mưu" ‎lắm khi cũng quyến rũ như "hữu dũng".
‎Có lẽ quá say men nồng ‎nên kẻ mới tới đã quên mất lớp ngụy trang.
‎Cuộc chơi chấm dứt.
‎Mánh lừa bịp khó tin này
‎thế mà lại đem lại ‎một phần ba số ca sinh sản thành công.
‎Chú mực nang không lớn lắm ‎đã xong nhiệm vụ.
‎Nhưng với nhiều loài chân đầu khác,
‎giao phối mới chỉ là ‎bước đầu trong cuộc chiến sinh sản.
‎ĐỘ SÂU 30 MÉT ‎NHIỆT ĐỘ NƯỚC MƯỜI ĐỘ C
‎Đám săn mồi đang tề tựu.
‎Cá đuối đuôi ngắn,
‎hải cẩu lông nâu,
‎và cá mập hổ cát…‎
‎tất cả dồn về đây vì một thứ.
‎Bữa tiệc thường niên.
‎Một tổ đội mực chokka.
‎Khác với bạch tuộc đơn độc,
‎chúng di chuyển thành từng đàn lớn…‎
‎tìm kiếm sự an toàn tập thể ‎trong quá trình băng qua đại dương.
‎Đã giao phối xong,
‎con cái này ‎đang được một con đực lớn hơn hộ tống
‎để đảm bảo ‎nó không tìm cách giao phối nữa.
‎Nó phải đẻ trứng xuống nền cát.
‎Nhưng trước hết,
‎nó phải vượt qua được ‎rào cản săn mồi bên dưới.
‎Phương án tốt nhất của nó ‎là ẩn mình giữa đám đông.
‎Nó tới nơi rồi.
‎Nó sẽ đẻ nang trứng ‎giữa đàn mực cái cũng đã tới nơi.
‎Chỉ một điểm này thôi ‎có tới hàng triệu quả trứng.
‎Khả năng sinh sản phi thường
‎và khả năng thích nghi tuyệt vời
‎đã mang lại thành công đáng kể ‎cho các loài chân đầu.
‎Thậm chí ngày nay, ‎khi nhiều loài khác đang giảm dần số lượng
‎thì nhiều loài mực, mực nang,
‎và bạch tuộc
‎không chỉ vẫn tồn tại
‎mà còn phát triển mạnh.
‎Ẩn mình khỏi tầm mắt,
‎số lượng thì vẫn tăng đều,
‎và mở rộng được phạm vi.
‎Nhưng với việc nhiệt độ nước biển ‎và tập quán đánh bắt thay đổi…
‎chẳng ai biết các thế hệ sau của chúng ‎sẽ đối mặt với tương lai nào.
‎Nhưng có một điều chắc chắn.
‎Chúng đều có một bà mẹ anh hùng, ‎sẵn sàng xả thân vì con cái.
‎ĐẢO VANCOUVER ‎CANADA
‎ĐỘ SÂU 25 MÉT ‎NHIỆT ĐỘ NƯỚC NĂM ĐỘ C
‎Giờ đã bốn tuổi,
‎chú bạch tuộc khổng lồ Thái Bình Dương này ‎là kẻ sinh tồn đích thực.
‎Nó đã cô độc cả đời mình,
‎sinh ra đã mồ côi.
‎Nhưng giờ đây, ba quả tim của nó ‎đang đập vì một mục đích duy nhất.
‎Hành động sau chót của nó.
‎Chăm sóc đàn con.
‎Gần một phần tư cuộc đời,
‎nó chỉ làm đúng một việc này.
‎Nó không rời khỏi hang nữa,
‎nó chẳng ăn nữa,
‎nó tự nhịn đói ‎để các con nó có được khởi đầu tốt nhất.
‎Chúng là di sản của nó.
‎Không hề biết Mẹ đã xả thân vì chúng,
‎những chú bạch tuộc tí hon này ‎đã sẵn sàng đối diện với cả thế giới‎,
‎và cho chúng ta biết thêm đôi điều ‎về những sinh vật huyền bí này.
‎Biên dịch: Joy Ng