EEN NETFLIX-DOCUMENTAIREREEKS
Op de planeet aarde lijken zij 't meest op buitenaardse wezens.
Geen wonder dat de koppotigen tot onze verbeelding spreken.
Hun buitenaards uiterlijk…
…gaat vergezeld van 'n verbluffende intelligentie, onafhankelijkheid…
…en vindingrijkheid.
Er valt nog zoveel te leren over deze zeldzame legendes van de diepzee.
Dieren die werkelijk vreemder zijn dan fictie.
VANCOUVEREILAND
De voedselrijke wateren maken dit een van de productiefste zeeën op aarde.
Een perfecte plek voor een nieuw leven.
DIEPTE 25 M - WATERTEMPERATUUR 5ºC
Verborgen onder de golven…
…in een geheime wereld…
…100.000 kostbare eitjes.
Elk niet groter dan een rijstkorrel.
Zes maanden lang zijn ze nauwlettend verzorgd…
…door mama…
…een reuzenkraak.
Haar lichaam…
…hun vesting.
Ze houdt het water in beweging…
…om te voorkomen dat algen haar baby's verstikken.
Elk eitje bevat…
…een piepkleine replica van een bijna onmogelijk wezen.
Acht armen…
…drie harten…
…en blauw bloed.
Uiteindelijk worden ze 250.000 keer zwaarder…
…en groeien ze uit tot de sluwste roofdieren in de oceaan.
Maar weinige komen zo ver.
Het is tijd om hun veilige babykamer te verlaten.
Met één laatste uitademing van mama…
…wordt deze baby in de oceaanstromen geworpen.
Ze zal haar moeder nooit meer zien.
Helemaal alleen…
…overgeleverd aan de zee.
Als ze het overleeft, zal ze haar plek innemen…
…in een van de meest ongelooflijke dierenfamilies op aarde.
In elke oceaan…
…zijn meer dan 800 soorten octopussen…
…pijlinktvissen…
…en sepia's.
Het zijn cephalopoda…
…wat letterlijk kop-poot betekent.
Dankzij hun eigenaardige anatomie…
…met ledematen die uit hun gezicht ontspruiten.
Maar de eerste koppotigen zagen er meer zo uit.
Een nautilus.
Hij lijkt op z'n molluskenverwant…
…de slak.
Hij is al een half miljard jaar onveranderd gebleven…
…terwijl andere zich op uitzonderlijke manieren ontwikkelden.
Ze verloren hun schelpen…
…waardoor ze flexibeler en wendbaarder werden…
…en plekken konden verkennen die eerst ontoegankelijk waren.
Hun vloeibare vorm…
…kan zelfs de verpletterende druk van de diepte overleven.
Maar zonder de bescherming van de schelp werden koppotigen makkelijke prooien.
Dus bedachten ze 'n bijna bovennatuurlijke reeks vaardigheden om veilig te blijven…
…cruciaal in een zee vol roofvissen.
KAAPSE SCHIEREILAND ZUID-AFRIKA
DIEPTE 5 M - WATERTEMPERATUUR 15ºC
De oceaan kan een intimiderende plek zijn…
…als je niet groter bent dan 'n luciferdoosje.
Het loont om niet op te vallen.
Maar een kleine sepia kan zich niet eeuwig verstoppen.
Een snelle stofwisseling betekent dat hij altijd honger heeft.
Z'n lievelingseten leeft in de ondiepten…
…op slechts 20 meter afstand.
Maar als je zo klein bent, is het een epische reis…
…vol gevaar.
Hij zwemt best goed…
…maar vissen zijn sneller.
Met 'n scherp gezichtsvermogen.
Opgaan in de omgeving is een specialiteit van koppotigen.
De vermomming van de sluwe sepia gaat nog een stap verder.
Speciale spieren in z'n huid…
…produceren duizenden stekelige uitwassen die bekend staan als tuberkels…
…waardoor hij eruitziet als zeewier.
Het lijkt te werken.
Dit is niet de enige outfit in z'n collectie.
In een fractie van een seconde kan hij elke look imiteren.
Slak…
…koraal…
…of steen.
Hun geweldige vermogen om van kleur te veranderen…
…is te danken aan hun chromatoforen:
miljoenen pixelachtige cellen gevuld met pigmenten.
Ze zetten uit en krimpen als ballonnen…
…om snelle kleurveranderingen te creëren.
Perfect om in een fractie van een seconde op te gaan in de achtergrond.
Koppotigen maken kameleons te schande…
…met de meest verfijnde camouflage van alle dieren.
Deze vermomming voldoet meestal om een sepia tuberculata te beschermen.
Maar als alles faalt…
…een rookgordijn.
Slijmrijke inktballen bootsen z'n vorm en grootte na.
Zodra z'n afleiding is uitgevoerd, ontsnapt hij.
In tegenstelling tot octopussen hebben sepia's een interne schelp…
…een ingebouwd zwemvest waardoor ze perfecte zwemmers zijn.
Maar na zo'n lange, veelbewogen reis heeft hij best trek gekregen.
Ze veranderen van vorm…
…spuiten inkt…
…zelfs hun ledematen groeien weer aan.
De superkrachten van de koppotigen helpen in gevaarlijke wateren te overleven.
In Canada, een succesverhaal ondanks een overweldigende overmacht.
De reuzenkraak is nu een jaar oud…
…en al 2000 keer groter.
Maar hij wordt nog veel groter.
Slechts één op de 30.000 bereikt de volwassenheid.
Om haar daarbij te helpen, moet ze op haar buitengewone zicht vertrouwen.
Elk octopusoog heeft een groter gezichtsveld dan wij met twee.
En als ze beide ogen gebruikt…
…ontgaat haar niets.
D'r ogen, ongehinderd door 'n harde kop, bewegen zich onafhankelijk van elkaar…
…zodat ze tegelijkertijd vooruit en achteruit kan kijken…
…met 'n gezichtsveld van bijna 360 graden.
Ze kan voedsel zoeken…
…en eventueel gevaar in de gaten houden.
Zoals alle octopussen is ze bijna zuiver proteïne.
Dus iedereen wil een hapje.
Ze is nu groot genoeg om roodbaarsaanvallen te overleven…
…maar er is altijd een grotere roofvis op zoek naar een maaltijd.
Ze moet waakzaam blijven.
Zonder ouders voor bescherming…
…moeten jonge octopussen net zo voorzichtig als nieuwsgierig zijn.
En in een constant veranderende oceaan moeten ze snel leren.
FERNANDO DE NORONHA - BRAZILIË
Als het tij keert…
…naderen er roofvissen…
…op zoek naar prooi die verrast werd door de eb.
DIEPTE 0 - 1 M WATERTEMPERATUUR 26 - 45ºC
Gestrand in een rotspoel…
…een negen maanden oude Braziliaanse octopus briareus.
Afgesneden van de terugtrekkende oceaan kan ze hier niet lang overleven.
Maar deze vindingrijke jonge octopus is nog niet klaar.
Bovenwater is dit het moment…
…waarop een leger van Sally Lightfoot-krabben heeft gewacht.
Bij eb kunnen ze zich op blootgelegde rotsen voeden.
Eerst lijken ze vastbesloten om droog te blijven…
…en maken ze van rots naar rots sprongen van tien keer hun lichaamslengte.
Maar als de sprong te groot is, moeten ze de duik riskeren.
Dit was geen toevalstreffer. Het was 'n zorgvuldig geplande hinderlaag.
De jonge octopus heeft de vaste route van de krabben geleerd.
Haar geweldige strategieën…
…worden uitgevoerd door een zeer ongewoon brein…
…verspreid over haar hele lichaam.
Twee derde van de neuronen bevinden zich in haar ledematen.
Ze is autodidact en weet wanneer ze zich gedeisd moet houden…
…en wanneer ze moet jagen.
Ze verlamt het door met haar verborgen bek giftig speeksel te injecteren…
…en wacht tot haar spijsverteringsenzymen z'n binnenkant vloeibaar maken.
Een voedzame krabshake.
Maar ze heeft er vijf per dag nodig om te groeien.
Het is een race tegen de klok.
De middagzon droogt haar getijdenpoel op…
…en dreigt haar op het droge achter te laten.
Aangezien ze door vochtige kieuwen ademt, zal ze zonder water stikken.
Het duurt uren tot 't weer vloed wordt…
…maar ze heeft 'n slimme oplossing bedacht.
In een holte achter haar kop slaat ze water op om te kunnen ademen.
Genoeg om 't nog enkele minuten te rekken.
De ademruimte die ze nodig heeft om het ondenkbare te doen.
Ze wordt een landcrawler.
Ze moet snel zijn voor ze uitdroogt.
Haar vloeibare lichaam is niet langer gewichtloos.
Haar organen dreigen te falen.
Van poel veranderen, is een riskante strategie…
…maar met sluwheid en vooruitziendheid wordt ze niet gepakt.
Hoe moeilijker de uitdaging, hoe inventiever de koppotigen worden.
Onvruchtbaar zand waar je je niet kunt verstoppen.
INDONESIË
DIEPTE 5 M - WATERTEMPERATUUR 28°C
Roofzuchtige kogelvissen.
Om hier te overleven zijn octopussen op de gekste strategieën op aarde overgegaan.
De wunderpus verbijstert roofvissen door ronduit raar te doen.
De blauw geringde octopus signaleert zijn dodelijke gif.
Anderen zijn innovatiever.
Geaderde octopussen lijken er spijt van te hebben…
…miljoenen jaren geleden hun schelpen te hebben gedumpt.
Als het om een vervangend pantser gaat…
…is het belangrijk de juiste maat te vinden.
Een perfecte bescherming tegen kogelvissen.
Eenmaal gemonteerd, dragen ze hun mobilhomes overal met zich mee.
Niet slecht voor 'n weekdier.
Octopussen…
…een van de scherpste geesten in de oceaan…
…en de beste instrumentengebruikers van alle ongewervelden.
Men denkt zelfs dat ze dromen.
Als je die intelligentie combineert met hun enorme afmetingen…
…ontstaat er iets opmerkelijks.
VANCOUVEREILAND
DIEPTE 25 M - WATERTEMPERATUUR 5ºC
Een spoor van verwoesting…
…dat leidt naar een kraken op het hoogtepunt van haar macht.
Als een van de snelst groeiende dieren ter wereld…
…heeft ze 20.000 calorieën per dag nodig.
Dus ze moet vaak jagen.
Deze driejarige reuzenkraak…
…zo zwaar als een mens…
…is een fysiologisch fenomeen.
Ze heeft dik blauw bloed…
…dat door haar drie harten door haar lichaam wordt gepompt.
Zwemmen is inspannend.
Bespaar liever energie en ga lopen.
Acht gespierde armen, vijf meter overdwars.
Krachtig genoeg om menselijk vlees te verscheuren.
Haar armen zien door betasting.
Tweeduizend zuignappen tasten…
… al proevend hun weg af.
Elke maaltijd brengt haar een stap dichter bij haar ultieme doel:
haar genen doorgeven aan de volgende generatie.
Kilo's opstapelen voor ze gaat paren…
…is haar beste manier om het succes te verzekeren.
Dus maakt ze haar wapens schoon om haar smaakzin, tast…
…en grip te verbeteren.
Even schrobben…
…en ze gaat weer op jacht.
Voor de meeste dieren is dit een val.
Maar zij is slimmer.
En in 'n weidse omgeving…
…makkelijke prooien.
Dit is haar laatste moordpartij.
Haar laatste optreden als eenzame sluipmoordenaar.
De meeste koppotigen krijgen maar één kans om te paren.
Dus ze moeten voorbereid zijn om alles te doen wat nodig is.
ZUID-AUSTRALIË
Elke winter verandert deze stille baai in een levendige stad van koppotigen.
DIEPTE 5 M - WATERTEMPERATUUR 12ºC
Tweehonderdvijftigduizend sepia's apama…
…wanhopig op zoek naar een vrouwtje.
Dit mannetje heeft 't te laat door.
Mannetjes kunnen een meter lang worden…
…maar met slechts 30 centimeter…
…wordt hij makkelijk door de grote jongens overtroefd.
Ze bewaken de vrouwtjes al…
…die met één tegen 11 in de minderheid zijn.
Niet makkelijk voor 'n nieuwkomer om toe te slaan.
Hun caleidoscopische huid…
…en enorme armen…
…getuigen van hun mannelijkheid.
Het ventje kan gewoon niet concurreren.
Als twee reuzen even sterk zijn…
…verwart de inktzwarte afleidingsmanoeuvre de aanvaller.
Oorlogswonden…
…herinneren ons eraan dat ze alles riskeren.
De paringsdrang is overweldigend.
De nieuwkomer ziet een kans.
Twee grote mannetjes zijn zo gefocust op 't gevecht…
…dat ze 't vrouwtje niet bewaken.
Hij sluipt nader.
Inktvissen paren in een omhelzing.
Hij probeert in positie te komen.
Maar nu doet de reus weer z'n plicht.
Het is te riskant.
Het is tijd om undercover te gaan.
Hij vouwt z'n grote armen op die zijn geslacht verraden.
Als hij 'n ander vrouwtje ziet dat onder 'n reus gevangen zit…
…verfijnt hij z'n vermomming.
De levendige kleuren worden dof om 'n gevlekte vrouwenmantel na te bootsen.
Volledig vermomd…
…sluipt de nieuwkomer nader…
…en begint te paren…
…pal onder de neus van de reus.
Hij bewijst dat hersens net zo nuttig kunnen zijn als spierkracht.
Misschien verloren in het moment laat de nieuwkomer z'n dekmantel vallen.
Hij is ontdekt.
Dit verbijsterende bedrog…
…is goed voor een derde van alle paringssuccessen.
Het werk van 't sepiaatje zit erop.
Maar voor veel koppotigen…
…is de paring pas het begin van de strijd om te broeden.
OOST-KAAP - ZUID-AFRIKA
DIEPTE 30 M - WATERTEMPERATUUR 10ºC
De roofvissen verzamelen zich.
Gladde pijlstaartroggen…
…Kaapse pelsrobben…
…en zandtijgerhaaien…
…zijn hier allemaal voor één ding:
het jaarlijkse banket.
Een eskader van pijlinktvissen.
In tegenstelling tot solitaire octopussen…
…verplaatsen ze zich in enorme scholen.
Samen zijn ze veiliger terwijl ze de open oceaan doorkruisen.
Dit vrouwtje is al gedekt…
…en wordt door het grotere mannetje bewaakt…
…opdat ze niet probeert nogmaals te paren.
Ze moet haar eieren op de zandbodem leggen.
Maar eerst…
…moet ze beneden door de barricade van roofvissen.
Haar beste kans is zich in de menigte te verstoppen.
Het is haar gelukt.
Ze legt haar eitjes tussen de massa die er al ligt.
Miljoenen eitjes enkel al op deze plek.
Wonderbaarlijke reproductie…
…en verbazingwekkend aanpassingsvermogen…
…hebben de koppotigen een enorm succes opgeleverd.
Zelfs nu, terwijl veel andere dieren uitsterven, overleven veel pijlinktvissen…
…sepia's…
…en octopussen…
…niet alleen, ze gedijen.
Aan 't zicht onttrokken…
…neemt hun aantal gestaag toe…
…en breiden ze hun bereik uit.
Maar naarmate de zeetemperatuur en vismethoden veranderen…
…is het onduidelijk wat de generaties na hen te wachten staat.
Eén ding is zeker.
Ze hebben allemaal een supermoeder die zich voor haar jongen opoffert.
VANCOUVEREILAND
DIEPTE 25 M - WATERTEMPERATUUR 5ºC
Deze vierjarige reuzenkraak is een echte overlever.
Ze is haar hele leven alleen geweest, een wees sinds haar geboorte.
Maar nu kloppen haar drie harten voor één doel.
Haar laatste daad:
haar kroost verzorgen.
Bijna een kwart van haar leven doet ze niets anders.
Ze verlaat haar hol niet meer…
…eet niet meer…
…en verhongert zichzelf om haar baby's de beste start te geven.
Zij zijn haar nalatenschap.
Niet wetend dat mam haar leven voor hen gaf…
…zijn deze piepkleine octopussen klaar om 't tegen de wereld op te nemen…
…en ons meer te leren over deze fantastische beesten.
Ondertiteld door: Trudy Kok