NETFLIX - SERIAL DOKUMENTALNY
W delfinach jest coś magicznego.
Wyglądają przyjaźnie.
Ale jakby nie z tego świata.
Bez wątpienia są inteligentne.
I zwinne.
Wciąż kryją przed nami wiele tajemnic.
Teraz możemy zanurzyć się w ich świecie
i poznać lepiej te wyrafinowane ssaki.
Im głębiej zaglądamy,
tym bardziej przypominają nas.
DELFINY
BAHAMY, PÓŁNOCNY ATLANTYK TEMPERATURA WODY: 26 STOPNI
Urodzony w świecie, w którym nie może nawet oddychać,
młody delfinek plamisty musi się wiele nauczyć o przetrwaniu.
Dobrze, że ma świetnych nauczycieli.
Mamę.
Oraz liczną grupę rodziny i przyjaciół.
Nauczą go,
jak zdobyć jedzenie
i unikać niebezpieczeństw.
Społeczeństwo delfinów jest skomplikowane.
Największym wyzwaniem jest znalezienie w nim swojego miejsca.
Te ciepłe, płytkie wody są również domem dla innego gatunku.
To butlonosy zwyczajne.
Może się wydawać, że to idealne miejsce na wychowanie młodych.
Ale nawet tutaj życie nie jest łatwe.
Samica i młode są śledzeni.
Grupa samców
szuka partnerki.
Mogą zaatakować młode, by dostać się do mamy.
Kolejne delfiny dołączają do pościgu.
Mama robi wszystko, by chronić potomstwo.
W końcu
odgania napastników.
Ale nigdzie nie widać jej dziecka.
Samo ma niewielkie szanse na przeżycie.
W końcu młode wraca do mamy…
i jej sojuszników.
Młody delfin nabrał trochę życiowej mądrości.
Ale nauka bycia delfinem dopiero się rozpoczęła.
Delfiny to ssaki, które oddychają powietrzem jak my.
Ich przodkowie żyli kiedyś na suchym lądzie,
ale 50 milionów lat temu zrobili coś niesamowitego.
Opuścili ląd, by wieść morski żywot.
Kiedy jedna z gałęzi rodziny stała się ogromnymi fiszbinowcami…
one przybrały opływowy kształt i stały się sprytnymi drapieżnikami.
Dziś ponad 40 gatunków delfinów poluje w oceanach świata.
Od wód tropikalnych…
po morza polarne,
a nawet rzeki tysiące kilometrów w głębi lądu.
Tam, gdzie jest zdobycz,
jest też delfin, który ma na nią ochotę.
Największymi członkami rodziny są orki.
Osiągają niemal 10 metrów długości i mogą ważyć ponad sześć ton.
Każda z nich musi złapać 45 kilogramów jedzenia dziennie.
To niełatwe podczas polarnej zimy.
Chyba że wiesz, gdzie szukać.
KVALØYA, MORZE NORWESKIE TEMPERATURA WODY: 6 STOPNI
W najzimniejszych miesiącach
ich ulubiony przysmak ukrywa się w chronionych fiordach.
To śledzie.
Są ich miliardy.
Namierzenie ich dokładnej lokalizacji może być trudne.
Nie mówiąc już o złapaniu ich.
Stado prowadzone przez doświadczoną samicę
kieruje się w stronę ogromnej ławicy.
Dopóki śledzie zachowują swój szyk,
trudno je odseparować.
Ale orki mają plan.
Wydając pulsujące dźwięki
i błyskając białymi brzuchami…
zaganiają śledzie na płyciznę.
W panice ryby tworzą coraz ciaśniejsze ławice.
Aż w końcu
orki mogą zaatakować.
Uderzając płetwami ogonowymi, wywołują potężne fale ciśnienia.
To nokautujące ciosy.
Gdy ryby są ogłuszone,
orki mogą spokojnie się posilić.
Delfiny maksymalizują szanse na sukces, współpracując ze sobą.
Na otwartym oceanie działają na ogromną skalę.
To rozpędzone delfiny długonose.
Superstado liczące ponad tysiąc osobników.
Polują tak skutecznie,
że mogą sobie pozwolić na sporo odpoczynku.
FERNANDO DE NORONHA, POŁUDNIOWY ATLANTYK TEMP. WODY: 26 STOPNI
Ten archipelag położony 320 km na wschód od Brazylii jest ulubionym przystankiem
atlantyckich delfinów długodziobych.
Kierują się do płytkich zatok wyspy.
Pierwsi przybysze są w świetnym humorze.
To olimpijscy gimnastycy wśród delfinów.
Mogą skoczyć na wysokość trzech metrów
i zrobić śrubę siedem razy.
Wygląda to na świetną zabawę.
Uważa się, że w tych akrobacjach chodzi o coś więcej.
Być może to forma komunikacji.
Powitanie innych delfinów w zatoce.
W jedności siła.
Delfiny długodziobe mogą się odprężyć.
Ale nie mogą całkiem się wyłączyć,
bo utoną.
Wyłączają więc tylko połowę mózgu,
by jednym okiem obserwować otoczenie.
Śpią, płynąc w zwolnionym tempie.
Gdy starsze delfiny odpoczywają,
młodsze się bawią.
Rzucają do siebie wodorosty.
Wydaje się proste.
Ale to zaskakująco skomplikowana zabawa.
Operowanie przedmiotami,
kopiowanie ruchów i, co najważniejsze, zrozumienie intencji innych,
to umiejętności, które każdy delfin musi opanować, dojrzewając.
BAHAMY, PÓŁNOCNY ATLANTYK TEMPERATURA WODY: 26 STOPNI
Ten młody delfinek plamisty ma już rok i niemal płynnie mówi po delfińsku.
Wiele można przekazać za pomocą mowy ciała i dotyku.
Pocieranie płetwami dodaje otuchy.
Jak trzymanie się za ręce.
Ale niektóre rzeczy można przekazać tylko za pomocą dźwięku.
Jego mama powtarza wyjątkowy sygnał.
To jej unikalny gwizd.
Dzięki niemu łatwiej odnaleźć ją w tłumie.
Gdy młody delfin nauczy się go naśladować, będzie mógł mówić do niej po imieniu.
Czas poeksperymentować z własnym gwizdem.
Tak jak ludzkie dzieci, delfiny uczą się mówić latami.
A kiedy już zaczną…
nigdy nie przestają.
Umiejętności dźwiękowe delfinów znacznie wykraczają poza słowa.
Miejscowe butlonosy szukają pożywienia na dnie oceanu.
Wygląda na to, że nic tu nie ma.
Ale one widzą to, czego my nie dostrzegamy.
Wystrzeliwują strumień wysokich trzasków.
Pięćset na sekundę.
Analizują echo, by odnaleźć ryby chowające się w piasku.
Echolokacja to niezwykły szósty zmysł…
który pozwala delfinom polować w najbardziej nietypowych miejscach.
KAROLINA POŁUDNIOWA, PÓŁNOCNY ATLANTYK TEMPERATURA WODY: 26 STOPNI
Błotniste ujście rzeki.
Zaczyna się odpływ.
Teraz podróż w głąb lądu może być ryzykowna.
Ale ten delfin wie, że ujście jest pełne ryb.
Używając echolokacji,
ta samica potrafi nawigować w mętnej wodzie i zdobyć pożywienie.
Problem w tym, że podczas odpływu ryby chowają się w rafach ostrygowych.
Mogłaby ona rozszarpać jej delikatną skórę.
Musi w jakiś sposób wypłoszyć stamtąd ryby.
Żwawymi ruchami ogona wypędza ryby z kryjówki
i zagania je na brzeg, gdzie może bezpiecznie zaatakować.
Tylko kilka gatunków delfinów potrafi tak polować.
Ta technika działa jedynie przez kilka godzin dziennie.
Gdy zaczyna się przypływ, ryby się rozpraszają.
Potrzebna jest nowa strategia.
Łączy siły z przyjaciółmi
i wspólnie kierują się w stronę szerszych kanałów.
A potem…
czekają.
Za każdym razem, gdy przepływa ławica, delfiny atakują,
wywołując fale, które wyrzucają ryby na brzeg.
Wykorzystując echolokację i koordynację, wyczarowują ucztę z błota.
W oceanie delfiny muszą wykorzystać swoje wyjątkowe zmysły do granic.
WYSPY KANARYJSKIE TEMPERATURA WODY: 21 STOPNI
Polowanie w otchłani stworzyło jednego z najbardziej niezwykłych delfinów.
Grindwale może wyglądają dziwnie,
ale ich bulwiaste czoła skrywają tajemnicę sukcesu.
Wydają wiązki dźwiękowe o dużym zasięgu.
Dysponują najpotężniejszą echolokacją wśród delfinów.
Dzięki niej mogą polować na ławice kałamarnic,
znajdujące się 800 metrów niżej.
Ale młode grindwale nie potrafią wstrzymywać oddechu tak długo.
Rodzina na zmianę opiekuje się nimi przy powierzchni.
Babcia ma ponad 50 lat,
ale wciąż produkuje mleko, by nakarmić młode.
Te delfiny żyją do 70 lat
i całe życie spędzają z rodziną.
To prawdopodobnie najdłuższe i najlojalniejsze więzi wśród zwierząt.
Gdy myśliwi wyłaniają się z otchłani, widać, że odnieśli sukces.
Czas ruszać dalej.
Babcia dysponuje mentalną mapą ich oceanicznego domu.
Nasłuchuje odgłosów fal rozbijających się o brzegi wysp
i prądów przy ujściach rzek.
To akustyczne punkty orientacyjne.
Ale czasem
nawet ci świetni nawigatorzy się gubią.
Co roku
setki delfinów zostają uwięzione na plażach całego świata.
Grindwale spotyka to częściej niż inne gatunki.
Wystarczy, że jeden lub dwa zboczą z kursu…
a reszta rodziny płynie za nimi.
Czasem ich wołanie o ratunek ściąga setki kolejnych ofiar.
Klęski żywiołowe, hałas i choroby wydają się odgrywać w tym pewną rolę.
Ale nie wiemy, jakie są dokładne przyczyny takich wydarzeń.
Ludzie robią, co mogą, by uratować uwięzione delfiny
i pomóc im wrócić do oceanu.
Związek między ludźmi a delfinami jest głęboki.
Łączy nas żądza emocji, obserwowana u niewielu zwierząt.
Wyrażamy siebie w sposób, który nie odgrywa roli w przetrwaniu.
Wygląda na to, że cała ta zabawa ma swój cel.
Powoduje zastrzyk hormonów,
które dają poczucie pewności siebie i radość.
Wspólna zabawa wzmaga te emocje.
To zachęta do pracy zespołowej i spędzania czasu z przyjaciółmi.
Może dlatego delfiny szukają towarzystwa innych.
Bawią się z innymi delfinami.
Z nami.
I z innymi zwierzętami.
Delfiny słyną z przyjaznej natury.
Ale mają też mroczniejszą stronę.
PATAGONIA, POŁUDNIOWY ATLANTYK TEMPERATURA WODY: 12 STOPNI
Gdy największe drapieżniki oceanu polują, nikt nie jest bezpieczny.
To walenie południowe.
Mogą ważyć ponad 70 ton.
Są dziesięć razy cięższe od orek.
Ale pracując zespołowo,
orki są niemal nie do powstrzymania.
Walenie południowe udają się na płyciznę, by uniknąć ataku z dołu.
Ale orki nie poddają się tak łatwo.
Na zmianę atakują boki waleni, uderzając je tam, gdzie boli najbardziej.
Walenie kontratakują.
Wtedy odgłosy walki przyciągają więcej waleni
i orki w końcu się wycofują.
Polowanie na tak dużą ofiarę sprawiło,
że orki są nazywane zabójcami wielorybów.
Albo wielorybami-zabójcami.
Delfiny to nie tylko bezwzględni myśliwi.
Bywają też zaskakująco agresywne wobec siebie.
BAHAMY, PÓŁNOCNY ATLANTYK TEMPERATURA WODY: 26 STOPNI
W wieku sześciu lat ten młody delfinek plamisty
poznał już kilka punktów orientacyjnych.
Rzadziej widuje się z mamą
i spędza więcej czasu z przyjaciółmi.
Budowanie sojuszy jest kluczowe w pierwszych latach życia.
Delfiny tworzą liczniejsze
i bardziej intensywne relacje niż inne zwierzęta, z wyjątkiem nas.
Gdy dorośnie, jego życie się skomplikuje.
Musi zdobyć jak najwięcej przyjaciół.
Społeczność butlonosów zwyczajnych w Australii Zachodniej
uważana jest za najbardziej wyrafinowaną społeczność delfinów na świecie.
W tej zatoce żyje dwa tysiące osobników.
ZATOKA REKINA, OCEAN INDYJSKI TEMPERATURA WODY: 21 STOPNI
W okresie godowym twoje znajomości są ważniejsze niż kiedykolwiek.
Samce, które łączą siły, mają większe szanse na zdobycie samicy.
Ta trójka mieszka po wschodniej stronie zatoki.
Przyjaźnią się od 20 lat.
Pływanie w jednym rytmie pokazuje, jak są ze sobą zżyte.
A choreografia pomaga zaimponować płci przeciwnej.
Przeplatanka.
Styl grzbietowy.
Podwójne dotknięcie ogona.
Nurkowanie synchroniczne.
Podwójny skok.
Tango.
I odwrócone zagajanie godowe.
Im lepszy układ, tym atrakcyjniejszy jest delfin.
Mimo tego potrzeba wielu dni, by zdobyć samicę.
A teraz mają rywali.
Na zachodzie zatoki powstają konkurencyjne grupy.
Trójka ze wschodu potrzebuje wsparcia.
Wzywają więc szersze grono przyjaciół.
Słabsi zwykle się wycofują.
Ale gdy obie strony są sobie równe,
bójki mogą spowodować poważne kontuzje.
Godzinę później
jest już po wszystkim.
Dzięki lojalności i ścisłej współpracy przyjaciele ze wschodu zwyciężają
i mają szansę spłodzić kolejne pokolenie.
Dzięki inteligencji i współpracy delfiny świetnie radzą sobie w oceanie.
Ale ich dom szybko się zmienia.
Nawet te zdolne do adaptacji zwierzęta mają swoje problemy.
Morza stają się coraz głośniejsze.
Cieplejsze.
I bardziej zanieczyszczone.
Zamiast wodorostami delfiny bawią się plastikowymi torbami.
Połykane śmieci zabijają ponad sto tysięcy morskich ssaków rocznie.
A skażenie chemiczne zagraża ich zdolności do rozmnażania.
Ale największe zagrożenie dla delfinów to przemysłowe rybołówstwo.
Szybko pozbawia ich pożywienia
i powoduje, że co roku toną setki tysięcy osobników.
Jednak nawet małe zmiany w naszych działaniach
mogą poprawić sytuację.
KAROLINA POŁUDNIOWA, PÓŁNOCNY ATLANTYK TEMPERATURA WODY: 17 STOPNI
Gdy rybacy polują na krewetki…
inne zwierzęta wpadają w ich sieci.
Ale ci rybacy używają sieci ze specjalnymi otworami,
by większe zwierzęta mogły uciec.
Miejscowe butlonosy chętnie z tego korzystają.
Wykorzystują otwory wylotowe, by zdobyć ryby.
Wejście w te śmiertelne pułapki to ryzykowny manewr.
Ale głodne delfiny podejmują to ryzyko.
Rybacy je tolerują.
Nic na tym nie tracą.
Musimy się jeszcze wiele nauczyć o delfinach.
Niektóre gatunki są na skraju wyginięcia,
ale wciąż odkrywamy nowe.
MOCAJUBA, RZEKA TOCANTINS TEMPERATURA WODY: 28 STOPNI
Od dawna uważano, że istnieje pięć gatunków delfinów rzecznych.
Biolodzy uważają jednak, że odkryli szósty gatunek.
Uważa się, że żyje tylko około tysiąca delfinów
z gatunku inia araguaiaensis.
Ale codziennie w tym brazylijskim mieście pojawia się kilka z nich.
Miejscowe dzieci nie mogą się ich doczekać.
Łatwo zrozumieć podobieństwo dzieci do tych magicznych stworzeń.
Ludzie i delfiny mogą zamieszkiwać różne światy…
ale mamy ze sobą naprawdę wiele wspólnego.
To głęboka więź, którą powinniśmy pielęgnować
dla przyszłych pokoleń.
Napisy: Tomasz Suchoń