‪LOẠT PHIM TÀI LIỆU NETFLIX
‪Những kẻ thống trị bầu trời.
‪Biểu tượng của tự do.
‪Những tay thợ săn vô song.
‪Chúng ta nghĩ chim săn mồi
‪là những tên sát thủ tàn nhẫn.
‪Song câu chuyện của chúng ‪đâu chỉ có vậy.
‪Thông minh một cách đáng ngạc nhiên.
‪Giỏi thích nghi đến bất ngờ.
‪Và biết quan tâm
‪hơn bạn tưởng tượng nhiều.
‪CHIM SĂN MỒI
‪THƯỢNG NGUỒN SÔNG MISSISSIPPI ‪HOA KỲ
‪Thời điểm lạnh nhất mùa đông.
‪Con đại bàng đầu trắng cái này ‪đang lên cơn co thắt.
‪Trứng của nó mất 35 ngày mới nở.
‪Để sẵn sàng cho mùa xuân,
‪nó phải đẻ trứng lúc này.
‪Nhưng vào thời điểm này trong năm, ‪thời tiết có thể thay đổi nhanh chóng.
‪Nếu phơi ngoài trời, ‪trứng của nó sẽ đông cứng trong vài phút.
‪Nhưng đại bàng đầu trắng rất cứng cỏi.
‪Nó sẽ làm mọi thứ có thể
‪để bảo vệ chúng.
‪Và không chỉ có chim mẹ.
‪Mà cả bạn đời của nó nữa.
‪Một cặp đôi tận tụy với việc nuôi dưỡng ‪thế hệ thợ săn trên không tiếp theo.
‪Trên khắp hành tinh,
‪có hơn 300 loài‪ ‪chim săn mồi.
‪Từ những loài lớn nhất thế giới, ‪với sải cánh dài 2,7 mét,
‪đến những loài nhỏ nhất,
‪không lớn hơn bươm bướm là bao.
‪Dù sống ở đâu, ‪chúng cũng kiểm soát bầu trời.
‪Từ những khu rừng rậm rạp
‪đến vùng Bắc Cực băng giá.
‪Từ sa mạc khô cằn…
‪đến những ngọn núi cao chót vót.
‪Tất cả đều là những kẻ ăn thịt
‪được trang bị cùng một loại vũ khí.
‪Chính cách săn mồi và thứ mà chúng săn
‪đã tạo ra một dàn sát thủ trên không
‪đáng kinh ngạc.
‪RỪNG DEAN ‪VƯƠNG QUỐC ANH
‪Việc không có đường bay mở
‪cũng như việc thiếu nhiều nơi để ẩn nấp
‪khiến việc săn mồi đối với chim ăn thịt ‪gần như bất khả thi.
‪Ngoại trừ vị chủ nhân của khu rừng.
‪Ưng ngỗng.
‪Được trang bị đầy đủ đồ nghề, kỹ năng.
‪Thị lực cả hai mắt sắc bén,
‪một cái mỏ dạng móc nhọn hoắt ‪để xé toạc da thịt,
‪và các móng vuốt lớn, cong
‪để tóm gọn con mồi.
‪Đó là trang bị tiêu chuẩn thôi.
‪Điều khiến nó đặc biệt
‪là cách nó đuổi theo con mồi.
‪Chỉ vài cái vỗ cánh,
‪nó đạt tốc độ 51,5 ki-lô-mét trên giờ…
‪gia tốc nhanh nhất ‪trong hầu hết các loài chim ăn thịt.
‪Dùng đuôi làm phanh hơi,
‪nó cua gắt trong không gian hẹp.
‪Thu ngắn sải cánh
‪để vặn mình chui lọt khe hở nhỏ nhất.
‪Nó cần đến chỗ mục tiêu ‪trước khi con mồi đến được chỗ nấp.
‪Việc bay sát mặt đất ‪giúp che giấu sự tiếp cận của nó.
‪Và nếu lần đầu không thành công…
‪thì ưng ngỗng, ngoài nhanh nhẹn…
‪còn kiên nhẫn nữa.
‪Sống trong các khu rừng ‪khắp phía Bắc bán cầu,
‪thành công của ưng ngỗng ‪đến từ sự nhanh nhẹn đáng kinh ngạc.
‪Mà khi bàn về tốc độ thuần túy…
‪một loài chim ăn thịt khác
‪lại bất khả chiến bại.
‪Loài vật nhanh nhất trên Trái Đất,
‪chim cắt lớn.
‪Tốc độ tối đa trên 386 ki-lô-mét trên giờ
‪khi sà xuống.
‪Chim cắt lớn thành công đến mức
‪chúng có mặt ở khắp nơi trên thế giới.
‪THUNG LŨNG WYE ‪VƯƠNG QUỐC ANH
‪Chúng thích sống ở các vách đá.
‪Đây là nơi cho vị trí tốt ‪để quan sát tìm kiếm thức ăn.
‪Và tạo ra luồng khí hướng lên
‪mà chim cắt lớn dùng để bay lên ‪trước khi chúng tấn công từ trên cao.
‪Sự thành công ‪của đa số loài chim săn mồi
‪phụ thuộc vào khả năng bay thành thạo.
‪HIGHVELD ‪NAM PHI
‪Nhưng luôn có một loài ‪đi ngược chiều đám đông.
‪Hãy gặp gỡ diều ăn rắn.
‪Không phải chim săn mồi điển hình.
‪Nó là chim ăn thịt
‪đi trên cà kheo.
‪Nó cao ngang một đứa trẻ bảy tuổi.
‪Và dù nó có thể bay,
‪nó lại thích đi bộ hơn.
‪Đi bộ lên đến 29 ki-lô-mét một ngày.
‪Đôi chân dài đó không chỉ để đi bộ đâu.
‪Chúng giúp nhìn xuyên đám cỏ cao.
‪Trông chúng hơi lóng ngóng…
‪nhưng đừng để bị lừa.
‪Đó là một cú đá chết chóc…
‪giải phóng một lực tương đương 20 ký
‪nhanh hơn một cái chớp mắt.
‪Và nó cần phải di chuyển nhanh.
‪Con chim ăn thịt tốc độ còn sống này ‪còn là một người mẹ.
‪Hai chim con, gần như đã trưởng thành.
‪Lúc nào cũng thấy đói.
‪Nhiệm vụ làm cha mẹ ‪cũng đang căng thẳng hơn
‪ở tổ đại bàng đầu trắng.
‪Ngay khi tuyết tan,
‪khoảnh khắc kỳ diệu đã đến.
‪Hai con non mới nở.
‪Dù thời tiết ra sao…
‪vào bất cứ lúc nào…
‪chim mẹ cũng sẽ bảo vệ chúng hết sức mình.
‪Nhưng với mấy cái móng vuốt đó,
‪nó phải đi thật cẩn thận.
‪Hai con trưởng thành thay phiên ấp trứng
‪và kiếm thức ăn.
‪Kiểu nuôi con thay phiên ‪giúp con non có khởi đầu tốt nhất có thể.
‪Bốn ngày sau,
‪quả trứng cuối cùng đã nở.
‪Chim con lớn nhất đã to gấp đôi nó rồi.
‪Nếu bố mẹ không thể cung cấp ‪một lượng thức ăn đặc biệt nhiều,
‪chú chim út sẽ không thể sống được lâu.
‪Chim săn mồi ‪dễ bị tổn thương nhất khi ở trong tổ.
‪SA MẠC KALAHARI ‪MIỀN NAM CHÂU PHI
‪Chim con sẽ sớm chết ‪trong cái sa mạc nóng rực này…
‪trừ khi chúng có nơi trú ẩn khỏi mặt trời.
‪Loài chim rồng rộc chan hòa ‪xây các tổ chim khổng lồ chung.
‪Bên trong tổ mát hơn tới chín độ C.
‪Rồng rộc không phải ‪loài duy nhất được hưởng lợi.
‪Tổ của chúng đã thu hút ‪một cặp chim ưng Pygmy.
‪Trong các loài chim ăn thịt ‪nhỏ nhất Trái Đất,
‪những kẻ lấn chiếm khác biệt này ‪lợi dụng sự chăm chỉ của rồng rộc.
‪Đôi khi
‪chúng còn ăn cả rồng rộc.
‪Nhưng khi bàn về hàng xóm ác ma,
‪chim rồng rộc còn có vấn đề lớn hơn nhiều.
‪Cái tổ đầy sự sống này
‪thu hút đủ loại động vật ăn thịt.
‪Tuy rồng rộc có vẻ thiếu khả năng tự vệ
‪chúng lại có một lực lượng an ninh…
‪luôn sẵn sàng chống lại mọi cuộc tấn công.
‪Chỉ nhỏ bằng nắm tay người,
‪nhưng những con chim ưng rất mạnh mẽ.
‪Và may mắn thay,
‪những chiến binh nhỏ bé hung tợn này ‪biết kiềm chế.
‪Mỗi mùa chúng chỉ ăn ‪vài con rồng rộc thôi.
‪Thường thì chúng còn ăn ‪rất nhiều con mồi khác xung quanh.
‪Đối với đám rồng rộc, trường hợp này là ‪"ma quen còn hơn quỷ lạ".
‪Và đối với lũ chim ưng nhỏ,
‪nó là giải pháp một cửa
‪để tìm thức ăn và nơi trú ẩn
‪trên sa mạc cằn cỗi.
‪AMAZON ‪GUYANE THUỘC PHÁP
‪Ở nơi xa xôi hẻo lánh của Nam Mỹ này…
‪sự sống rất phong phú,
‪mọi sinh vật ‪đều cần nơi thích hợp cho mình.
‪Đứng đầu chuỗi thức ăn
‪là đại bàng Harpy nặng 6,8 ký.
‪Nhưng một loài chim săn mồi khác ở đây ‪lại có cách làm việc khác một chút.
‪Chim cắt Caracara họng đỏ.
‪Khi cắt Caracara thấy có mối đe dọa,
‪chúng báo cho tất cả biết.
‪Bấy nhiêu là đủ ‪để làm thú săn mồi hàng đầu bị ảnh hưởng.
‪Cắt Caracara được coi là chim ăn thịt ‪thông minh, có tính xã hội nhất thế giới.
‪Một tổ hợp vô địch giúp chúng tấn công ‪được con mồi mà cả đại bàng Harpy cũng né.
‪Ong bắp cày.
‪Thường thì nên để chúng được yên.
‪Mà nhờ hợp tác với nhau,
‪cắt Caracara đã nghĩ ra một kế hoạch.
‪Đầu tiên, tiếp cận trực tiếp.
‪Nhưng một khi tổ bị náo động,
‪lũ ong nhỏ đó sẽ bay loạn khắp nơi.
‪Kế tiếp, là đập rồi cướp.
‪Phải can đảm mới làm được.
‪Nhưng một chút sự can đảm
‪sẽ giúp hoàn thành công việc.
‪Nếu một con cắt Caracara có thể chịu đau
‪thì cuối cùng ‪đám ong bắp cày cũng sẽ bỏ tổ.
‪Các công trình nhìn giống bằng giấy này ‪bổ béo ngang tấm bìa cứng…
‪nhưng giấu trong các lỗ tổ ong ‪là các ấu trùng núc ních, béo ngậy.
‪Sự dũng cảm của một con cắt Caracara ‪có lợi cho cả đội.
‪Một khi nó đã ăn no, những con còn lại ‪sẽ chia sẻ chiến lợi phẩm.
‪Dọn lên vừa kịp lúc.
‪Cuộc sống trong rừng mưa rất khó khăn.
‪Nhưng cắt Caracara vẫn nắm lợi thế
‪nhờ vào sự kiên trì và tinh thần đồng đội.
‪Hầu hết các loài chim săn mồi ‪không hợp tác đến thế.
‪Ngay cả ở trong tổ, ‪sự cạnh tranh cũng rất khốc liệt.
‪Đại bàng đầu trắng non mới nở ‪có thể lớn thêm 20 phần trăm mỗi ngày.
‪Nhưng con nhỏ nhất ‪đang vật lộn để theo kịp.
‪Cứ đến giờ ăn,
‪là nó đều ở cuối hàng.
‪Trong hơn hai tháng nữa,
‪những chú chim non này ‪cần lớn lên gấp mười lần
‪và sẵn sàng để bay.
‪Nhưng nếu thiếu thức ăn,
‪những con đại bàng con lớn hơn ‪sẽ tấn công người anh em nhỏ bé.
‪Hiếm khi cả ba con sẽ cùng sống sót.
‪Chim bố và chim mẹ đang cật lực
‪để giữ tất cả những đứa con của chúng ‪được sống sót.
‪DRAKENSBERG ‪NAM PHI
‪Tìm đủ thức ăn là ‪cuộc đấu tranh triền miên
‪của mọi loài chim săn mồi.
‪Mặc dù một số loài ‪làm việc đó trông có vẻ dễ dàng.
‪Kền kền sử dụng nhiệt,
‪các cột khí ấm bốc lên,
‪để bay lên cao.
‪Một khi đã đủ cao, ‪một số con bay vút lên hơn 160 ki-lô-mét
‪mà không cần vỗ cánh cái nào.
‪Trên đường bay lên,
‪chúng dùng thị lực cỡ kính viễn vọng ‪để quét tìm thức ăn.
‪Kền kền là sinh vật ăn xác thối.
‪Ăn thịt thú chết làm chúng mang tiếng xấu,
‪nhưng chúng là loài chim săn mồi duy nhất ‪chưa từng sát sinh.
‪Và chúng làm công việc thiết yếu ‪với tư cách đội dọn dẹp thiên nhiên.
‪Trông thì có vẻ hỗn loạn,
‪nhưng là mổ có trật tự đấy.
‪Chỉ riêng ở miền Nam châu Phi đã có ‪chín loài kền kền khác nhau sinh sống,
‪và mỗi loài có vai trò riêng.
‪Đầu tiên là hạng trung.
‪Kền kền lưng trắng.
‪Chúng kéo bầy đông đúc ‪đến ngấu nghiến phần lớn cái xác,
‪nội tạng và thịt của nó.
‪Tiếp theo là hạng nặng.
‪Với trọng lượng hơn 6,8 ký,
‪kền kền cổ yếm ‪là một trong những loài to nhất châu Phi.
‪Khi chúng xuất hiện,
‪tất cả dạt sang hết một bên.
‪Cái mỏ mạnh mẽ của chúng ‪xé toạc các dây chằng và lớp da thú,
‪khui ra những phần mới của cái xác ‪cho những con ở cuối hàng.
‪Đám hạng nhẹ.
‪Kền kền đội mũ thích đứng nhìn bên lề,
‪ăn trộm đồ thừa khi có thể,
‪kiên nhẫn chờ đến lượt chúng.
‪Một khi các con khác đã xong,
‪cái mỏ nhỏ của chúng ‪sẽ nhặt sạch thịt dính ở xương.
‪Kền kền làm việc bẩn thỉu ‪để giữ cho hành tinh của ta sạch sẽ.
‪Dạ dày chúng có tính axit ‪giống ắc quy xe hơi
‪giúp tiêu hủy ‪mọi vi khuẩn và vi-rút mà chúng ăn.
‪Và chúng không cho côn trùng truyền bệnh
‪một nơi để sinh sản.
‪Chúng ta cần kền kền,
‪nhưng số lượng của chúng đang giảm mạnh.
‪Chỉ trong 15 năm, 97 phần trăm ‪số lượng kền kền của Ấn Độ đã bị giết,
‪do bị đầu độc ‪thông qua việc cho ăn xác gia súc
‪đã điều trị bằng thuốc Diclofenac.
‪Khi chó hoang ‪thay thế chúng làm những kẻ ăn xác thối,
‪việc đó đã dẫn đến sự gia tăng bệnh dại, ‪bệnh lao và bệnh than.
‪Các chim ăn thịt khác ‪cũng chịu số phận tương tự.
‪Vào những năm 1950,
‪DDT từng là loại thuốc trừ sâu ‪được sử dụng tự do.
‪Nhưng nó có tác động hủy diệt ‪lên trứng của đại bàng đầu trắng
‪và gần như đã xóa sổ ‪loài vật có tính biểu tượng này.
‪Một khi người ta nhận ra tác động của nó,
‪DDT đã bị cấm.
‪Trong vòng 50 năm,
‪số lượng đại bàng đầu trắng ‪đã tăng gấp bảy lần.
‪Nhiều loài chim săn mồi ‪vẫn đang chịu sức ép.
‪Bị coi là mối đe dọa ‪với gia súc và thú để săn,
‪chúng bị ngược đãi.
‪Và khi môi trường sống bị phá hủy,
‪chúng sẽ mất thức ăn và nơi ở.
‪Nhưng đâu phải cứ ở thế giới hiện đại ‪là rơi vào tình trạng tồi tệ.
‪LONDON ‪VƯƠNG QUỐC ANH
‪Đây có vẻ là nơi cuối cùng ‪để chim ăn thịt phát triển mạnh.
‪Nhưng với những con có thể thích nghi,
‪đó là một thế giới đầy rẫy những cơ hội.
‪Ở trung tâm thành phố
‪là các ống khói mang tính biểu tượng của ‪Nhà máy điện Battersea cao hơn 91 mét.
‪Chúng là nhà của một cặp chim cắt lớn.
‪Chúng dùng những bức tường bê tông ‪như vách đá.
‪Đời sống thành thị có lợi thế riêng.
‪Ở đây có rất nhiều ánh sáng,
‪nên chim cắt lớn ‪có thể săn mồi vào ban đêm.
‪Cặp chim này tách ra để bao quát hơn.
‪Chim cắt cái là thợ săn ban đêm ‪to con hơn, dày dặn kinh nghiệm hơn.
‪Thị giác của nó sắc bén gấp đôi chúng ta,
‪nhờ đôi mắt to đến nỗi
‪chạm vào phía trong hộp sọ của nó.
‪Bằng cách gật gù đầu, ‪nó sẽ định vị mục tiêu.
‪Nhưng việc truy đuổi chim bồ câu ‪trong thành phố sẽ có rủi ro.
‪Nhiều tòa nhà thế này ‪thì sà xuống rất nguy hiểm.
‪Điều đó buộc chim cắt lớn thành thị ‪phải chọn cách đi săn khó hơn.
‪Rượt song song…
‪thì cuộc đua giữa kẻ săn mồi và con mồi ‪sẽ cân bằng hơn.
‪Nhưng ngay cả khi không sà xuống,
‪dù là vào ban đêm…‪
‪phi công thượng hạng của thiên nhiên ‪hiếm khi bị vượt mặt.
‪Chim cắt lớn đã tản ra ‪các thành phố trên thế giới,
‪từ New York đến Sydney.
‪Và với mỗi mùa sinh sản, ‪số lượng của chúng lại tiếp tục tăng.
‪Ở tổ đại bàng đầu trắng,
‪lũ chim non đã trưởng thành nhiều.
‪Cả ba con.
‪Tất cả đều phát triển mạnh khỏe.
‪Và cuối cùng lông bay của chúng ‪cũng đã mọc.
‪Sự sống sót của lũ chim non ‪là minh chứng cho bố mẹ.
‪Chúng đã làm việc không biết mệt ‪trong sáu tháng.
‪Nhưng giờ chúng mang ít thức ăn về hơn…
‪để gợi ý cho đại bàng con
‪là đã đến lúc bay khỏi tổ.
‪Phải tập thì mới nắm được nghệ thuật bay.
‪Và điều kiện phải phù hợp.
‪Một khi trời quang mây tạnh, ‪chúng quyết tâm hơn bao giờ hết.
‪Nhưng thế giới bên ngoài ‪rất mới mẻ và khó hiểu.
‪Các loài chim khác ‪luôn thù địch với động vật ăn thịt.
‪Thật đáng sợ ‪khi phải liều mình xa gia đình.
‪Và phải mất thời gian
‪để tìm thấy sự tự tin.
‪Đây chỉ là khởi đầu
‪của hành trình dài đến tuổi trưởng thành.
‪May mắn thay,
‪bố mẹ sẽ trông chừng chúng một thời gian.
‪Chim săn mồi không phải sát thủ bẩm sinh.
‪Chúng cần thời gian để hoàn thiện kỹ năng.
‪Trong ba tháng đầu, ‪các con diều ăn rắn non
‪được bố mẹ chu cấp mọi thứ.
‪Giờ chúng phải bắt đầu ‪tự mình chống chọi lại mọi thứ.
‪Một con chim con dẫn đầu.
‪Khi anh em của nó đi theo,
‪cuộc săn bắt đầu.
‪Việc tìm kiếm con mồi cần ‪con mắt tinh tường,‪ ‪và phải đi bộ nhiều.
‪Bắt được con mồi không hề dễ dàng.
‪Cuối cùng cũng thành công.
‪Nhưng một con thằn lằn nhỏ ‪chỉ là món đồ ăn vặt.
‪May mắn là chim mẹ có tham gia vụ này.
‪Nó sẽ tiếp tục ‪cho con ăn thêm hai tháng nữa…
‪trong lúc những con non vụng về
‪học cách trở thành sát thủ chết chóc,
‪hệt như mẹ chúng.
‪Rất ít loài chim khác ‪tận tụy đến vậy khi làm bố mẹ.
‪Chim ăn thịt dành phần lớn cuộc đời ‪để nuôi con non.
‪Cung cấp sự bảo vệ
‪và những bữa ăn vất vả kiếm được
‪để đảm bảo ngày nào đó
‪con non của chúng sẽ có thể
‪tự mình sinh tồn.
‪THƯỢNG NGUỒN SÔNG MISSISSIPPI ‪HOA KỲ
‪Cuối mùa thu.
‪Hàng trăm con đại bàng đầu trắng ‪bay đến đây từ khắp bốn phương…
‪để săn các loài chim nước di cư.
‪Đại bàng con cần tăng cường sức mạnh.
‪Chúng sẽ không nhận được ‪sự giúp đỡ từ bố mẹ nữa…
‪nên chúng cần phải xem và học hỏi.
‪Lướt theo gió,
‪một con trưởng thành ‪chọn thời điểm để tấn công.
‪Sâm cầm trốn rất nhanh…
‪nhưng chúng không thể ở dưới đó lâu.
‪Bắt được con mồi rất khó.
‪Giữ được nó còn khó hơn.
‪Thà từ bỏ nó ‪còn hơn phải liều mình chiến đấu.
‪Đã đến lúc áp dụng những gì nó thấy ‪vào thực tế.
‪Mẹo là phải bắt những con mất cảnh giác.
‪Nói thì dễ hơn làm.
‪Sau mỗi lần bắt thất bại…
‪sau mỗi lần có con thoát được nó…
‪nó lại tinh chỉnh thời gian
‪và góc tấn công.
‪Cuối cùng cũng được.
‪Nhưng quá tập trung vào việc thoát thân,
‪nó đã phạm một sai lầm.
‪Và giờ,
‪nó còn có đối thủ cạnh tranh.
‪Chú chim trẻ tuổi ‪quyết tâm giành lại phần thưởng.
‪Nhưng hôm nay không phải ngày của nó.
‪Và ngày thì ngày càng ngắn đi.
‪Khi nhiệt độ giảm,
‪đại bàng cần thêm năng lượng để giữ ấm.
‪Nhưng vẫn không bắt được gì.
‪Chưa tới một nửa số đại bàng con ‪sống sót qua mùa đông đầu tiên.
‪Bây giờ hoặc không bao giờ.
‪Và lần này…
‪nó đã không buông ra.
‪Chỉ vài tháng trước,
‪đám đại bàng mới này ‪đã bước vào thế giới như chim non bất lực.
‪Nhờ bản năng sát thủ ‪và sự tận tâm đáng kinh ngạc của bố mẹ,
‪chúng đã trở thành những con chim săn mồi ‪phát triển toàn diện.
‪Chúng sẽ không phát triển cái đầu trắng ‪cho đến khi năm tuổi.
‪Chỉ khi đó chúng mới sẵn sàng ‪nuôi dưỡng một gia đình riêng…
‪và truyền lại kỹ năng của chúng…
‪cho thế hệ sau.
‪Biên dịch: Joy Ng