EEN NETFLIX-DOCUMENTAIREREEKS
Heersers van de hemel.
Symbolen van vrijheid.
Ongeëvenaarde jagers.
We zien roofvogels als meedogenloze moordenaars.
Maar er is nog een kant aan dit verhaal.
Verrassend slim.
Verbazingwekkend flexibel.
En zorgzamer dan je ooit had gedacht.
ROOFVOGELS
NOORDELIJKE MISSISSIPPI VERENIGDE STATEN
Diep in de winter.
Deze vrouwelijke Amerikaanse zeearend heeft weeën.
Het duurt 35 dagen tot haar eieren uitkomen.
Om klaar te zijn voor de lente…
…moet ze ze nu leggen.
Maar in deze tijd van 't jaar kan het weer snel omslaan.
Onbeschermd zouden haar eieren binnen enkele minuten bevriezen.
Maar Amerikaanse zeearenden zijn taai.
Ze doet er alles aan om ze te beschermen.
En mama is niet alleen.
Haar partner voor 't leven.
Een stel toegewijd aan het grootbrengen van de nieuwe generatie luchtjagers.
Over de hele wereld komen er meer dan 300 soorten roofvogels voor.
Van de grootste ter wereld, met een spanwijdte van zo'n drie meter…
…tot de kleinste, niet groter dan een vlinder.
Overal waar ze leven, heersen ze over de lucht.
Van dichte jungles…
…tot het ijzige noordpoolgebied.
Dorre woestijnen…
…tot enorme bergen.
Allemaal zijn het vleeseters…
…uitgerust met hetzelfde wapentuig.
Het is waarop en hoe ze jagen…
…wat heeft gezorgd voor zo'n geweldige cast…
…van moordenaars in de lucht.
FOREST OF DEAN VERENIGD KONINKRIJK
Geen open vluchtlijnen…
…en te veel plekken om te schuilen…
…maken het jagen bijna onmogelijk voor een roofvogel.
Behalve voor de meester van het bos.
De havik.
Gewapend met alle instrumenten van het vak.
Scherp binoculair zicht…
…een scherpe, gehaakte snavel om vlees te verscheuren…
…en lange, gekromde klauwen…
…om prooi te grijpen.
Dat is de standaarduitrusting.
Wat haar bijzonder maakt…
…is hoe ze haar prooi vangt.
Met enkele vleugelslagen…
…bereikt ze 50 kilometer per uur.
Eén van de snelst versnellende roofvogels.
Door af te remmen met haar staart, maakt ze scherpe bochten.
Verkorte vleugels…
…vormen zich naar de kleinste opening.
Ze moet haar doel pakken voor die kan schuilen.
Door laag te blijven, verhult ze haar benadering.
En als het de eerste keer niet werkt…
…zijn haviken niet alleen behendig…
…maar ook geduldig.
Levend in bossen over het hele noordelijk halfrond…
…heeft de havik z'n succes te danken aan zijn behendigheid.
Maar als het om pure snelheid gaat…
…is een andere roofvogel…
…onovertroffen.
Het snelste dier op aarde…
…de slechtvalk.
Topsnelheden van ruim 380 kilometer per uur…
…in een duikvlucht.
Slechtvalken zijn zo succesvol…
…dat ze over de hele wereld voorkomen.
WYE VALLEY VERENIGD KONINKRIJK
Kliffen zijn hun favoriete habitat.
Die bieden een uitkijkpunt om voedsel te spotten.
En ze creëren opwaartse luchtstromen…
…waarmee slechtvalken hoogte winnen voordat ze van bovenaf toeslaan.
Het succes van de meeste roofvogels hangt af van hun vliegkunsten.
THE HIGHVELD ZUID-AFRIKA
Maar er gaat er altijd één tegen de trend in.
Dit is de secretarisvogel.
Geen typische roofvogel.
Ze is een roofvogel…
…op stelten.
Ongeveer zo lang als een zevenjarig kind.
Hoewel ze wel kan vliegen…
…gaat ze liever te voet.
Tot wel 29 kilometer per dag.
Die lange benen zijn niet alleen om te lopen.
Ze helpen in het hoge gras te kijken.
Ze zien er wat onhandig uit…
…maar vergis je niet.
Die trap is dodelijk.
Een kracht van 20 kilo ontketend…
…in een oogwenk.
En ze moet snel zijn.
Deze levende velociraptor…
…is ook een moeder.
Twee kuikens, bijna volgroeid.
Altijd hongerig.
De ouderlijke taken nemen ook toe in het nest van de Amerikaanse zeearend.
Zodra de sneeuw gesmolten is…
…breekt het magische moment aan.
Twee kuikens, net uitgekomen.
Bij elk weer…
…op elk moment…
…beschermt mama ze zo goed als ze kan.
Maar met die klauwen moet ze uitkijken waar ze gaat staan.
De ouders wisselen elkaar af met broeden…
…en voedsel zoeken.
De afwisseling van taken geeft hun jongen de best mogelijke start.
Vier dagen later…
…komt het laatste ei uit.
Het oudste kuiken is al twee keer zo zwaar.
Tenzij de ouders kunnen voorzien in een ongekende hoeveelheid voedsel…
…zal het jongste kuiken het niet lang volhouden.
Roofvogels zijn het meest kwetsbaar in het nest.
KALAHARI-WOESTIJN ZUIDELIJK AFRIKA
Kuikens zouden snel omkomen in deze zinderende woestijn…
…tenzij ze beschut zijn tegen de zon.
Republikeinwevers bouwen enorme gemeenschappelijke nesten.
Binnen is het tot wel negen graden koeler.
Niet alleen de wevers profiteren ervan.
Hun nest heeft een paar Afrikaanse dwergvalken aangetrokken.
Als een van 's werelds kleinste roofvogels maken deze opvallende krakers…
…gebruik van het werk van de wevers.
Soms…
…eten ze ze zelfs op.
Maar als het gaat om helse buren…
…hebben wevers grotere problemen.
Dit nest van leven trekt allerlei soorten roofdieren aan.
De wevers lijken weerloos.
Maar ze hebben veiligheidstroepen.
Die staan klaar om elke aanval af te slaan.
Ze zijn maar zo groot als je vuist…
…maar de valken zijn erg krachtig.
En gelukkig tonen deze felle vechters enige terughoudendheid
Ze doden elk seizoen maar een paar wevers.
Meestal zijn er genoeg andere prooien.
Voor de wevers is het een kwestie van 'beter een bekende vijand.'
En voor de kleine valken is het een totaaloplossing…
…om voedsel en onderdak te vinden in de dorre woestijn.
HET AMAZONEGEBIED FRANS-GUYANA
In deze afgelegen hoek van Zuid-Amerika…
…is het leven zo overvloedig…
…dat elk wezen zijn niche nodig heeft.
Aan de top van de voedselketen staat de zeven kilo zware harpij.
Maar een andere roofvogel hier pakt het iets anders aan.
De roodkeelcaracara.
Als caracara's een dreiging voelen…
…laten ze dat aan iedereen weten.
Het is genoeg om het toproofdier van z'n stuk te brengen.
Caracara's worden gezien als 's werelds meest sociale en intelligente roofvogels.
Een winnende combinatie waardoor ze prooi kunnen pakken…
…waar zelfs een harpij van afblijft.
Wespen.
Die kun je beter met rust laten.
Maar door samen te werken…
…bedenken de caracara's een plan.
Eerst de directe aanpak.
Maar als het nest is beroerd…
…komen die angels overal.
Dan de ramkraak.
Daar is lef voor nodig.
Maar met een beetje moed…
…wordt de klus geklaard.
Als één caracara de pijn aankan…
…verlaten de wespen uiteindelijk het nest.
Deze papierachtige constructies zijn net zo voedzaam als karton…
…maar verborgen in de graten…
…zitten dikke, sappige larven.
De moed van één caracara komt het hele team ten goede.
Zodra zij haar buik vol heeft, deelt de rest de buit.
Net op tijd geserveerd.
Het leven in het regenwoud is zwaar.
Maar caracara's blijven een stapje voor…
…dankzij hun vasthoudendheid en teamwork.
De meeste roofvogels zijn niet zo coöperatief.
Zelfs in het nest is de concurrentie hevig.
Jonge zeearendkuikens kunnen per dag 20% groeien.
Maar de jongste heeft moeite om bij te blijven.
Bij elke voedertijd…
…staat hij achterin de rij.
Over iets meer dan twee maanden…
…moeten deze kuikens tien keer zo groot zijn…
…en klaar om te vliegen.
Maar als er onvoldoende voedsel is…
…keren arendskuikens zich tegen hun kleinere broertjes of zusjes.
Zelden overleven drie kuikens het.
De ouders werken hard om al hun jongen in leven te houden.
DE DRAKENSBERGEN ZUID-AFRIKA
Genoeg voedsel vinden is een constante strijd voor alle roofvogels.
Maar sommigen laten het eenvoudig lijken.
Gieren gebruiken thermiek…
…opstijgende warme luchtstromen, om hoogte te winnen.
Als ze eenmaal hoog genoeg zijn, zweven sommigen 160 kilometer…
…zonder één keer met hun vleugels te slaan.
Met hun telescopische zicht zoeken ze onderweg naar voedsel.
Gieren zijn aaseters.
Door de doden te eten, kregen ze een slechte naam.
Maar het zijn de enige roofvogels die nooit doden.
En ze doen essentieel werk als de schoonmaakploeg van de natuur.
Het lijkt misschien chaotisch, maar er is een pikorde.
Alleen al in Zuid-Afrika leven negen verschillende soorten gieren…
…en elk hebben ze hun eigen rol.
Eerst de middelgewichten.
Witruggieren.
Massaal verslinden zij het merendeel van het karkas…
…de interne organen en het vlees.
Dan de zwaargewichten.
Met meer dan zeven kilo is de oorgier een van Afrika's grootste.
Als zij aankomen, maakt iedereen plaats.
Hun krachtige snavels rijten door pezen en huid…
…waarmee ze nieuwe delen van het karkas openen voor de laatsten.
De lichtgewichten.
Kapgieren blijven aan de zijlijn…
…en stelen kliekjes waar ze kunnen terwijl ze geduldig wachten op hun beurt.
Als de anderen klaar zijn…
…pikken hun kleine snavels de botten kaal.
Gieren doen het vuile werk in het schoonhouden van onze planeet.
Magen zo zuur als auto-accu's vernietigen alle bacteriën en virussen die ze opeten.
En ze ontzeggen insecten die ziektes verspreiden…
een plek om zich voort te planten.
We hebben gieren nodig…
…maar hun aantal neemt snel af.
In slechts 15 jaar zijn 97% van India's gieren gedood.
Vergiftigd door het eten…
…van de karkassen van vee behandeld met het medicijn diclofenac.
Toen zwerfhonden hun plek als aaseters overnamen…
…leidde dat tot een toename van rabiës, tuberculose en miltvuur.
Andere roofvogels ondergingen eenzelfde lot.
In de jaren 50 werd DDT vrijelijk gebruikt als insecticide.
Het had een funest effect op eieren van de Amerikaanse zeearend…
…en roeide deze iconische soort bijna uit.
Toen mensen beseften wat de impact was, werd DDT verboden.
Binnen 50 jaar verzevenvoudigde het aantal Amerikaanse zeearenden.
Veel roofvogels staan nog steeds onder druk.
Ze worden gezien als bedreiging voor vee en wild…
…en worden gedood.
En als leefgebied wordt verwoest…
…verliezen ze voedsel en beschutting.
Maar niet iedereen vergaat het slecht in de moderne wereld.
LONDEN VERENIGD KONINKRIJK
Dit lijkt de laatste plek waar roofvogels zouden gedijen.
Maar voor wie flexibel is…
…is het een wereld voor mogelijkheden.
In het hart van de stad…
…staan de iconische schoorstenen van de Battersea-centrale…
…van ruim 90 meter hoog.
Hier woont een paartje slechtvalken.
Ze gebruiken de betonnen muren als kliffen.
Het stadsleven heeft z'n voordelen.
Er is hier zoveel licht, dat slechtvalken 's nachts kunnen jagen.
Het paar splitst zich op om meer terrein te bestrijken.
De vrouwtjesvalk is de grotere, meer ervaren nachtelijke jager.
Haar zicht is ruim twee keer zo scherp als het onze…
…dankzij ogen die zo groot zijn dat ze elkaar raken binnenin haar schedel.
Door haar hoofd te knikken, lokaliseert ze haar doel.
Maar in de stad op duiven jagen heeft risico's.
Door de vele gebouwen is een duikvlucht gevaarlijk.
Dat dwingt slechtvalken in de stad op de moeilijke manier te jagen.
De jacht op gelijke hoogte…
…waarin roofdier en prooi meer aan elkaar gewaagd zijn.
Maar zelfs zonder duikvlucht…
…zelfs 's nachts…
…delft 's werelds snelste zelden het onderspit.
Slechtvalken hebben zich verspreid door steden over de hele wereld…
…van New York tot Sydney.
En met elk broedseizoen blijven hun aantallen stijgen.
Bij het nest van de zeearenden…
…zijn de kuikens al ver gekomen.
Alle drie.
Allemaal worden ze sterker.
Eindelijk ontwikkelen ze hun slagpennen.
Het overleven van de kuikens is een getuigenis van mam en pap.
Zes maanden lang hebben ze onophoudelijk gewerkt.
Maar nu brengen ze minder eten…
…als hint voor de kuikens…
…dat het tijd is om uit te vliegen.
De kunst van het vliegen vergt oefening.
En de omstandigheden moeten goed zijn.
Zodra het weer opklaart, zijn ze meer vastberaden dan ooit.
Maar de buitenwereld is nieuw en verwarrend.
Andere vogels zijn vijandig tegenover roofvogels.
Het is eng om ver van familie te zijn.
En het kost tijd…
…om je draai te vinden.
Dit is nog maar het begin van de lange reis naar volwassenheid.
Gelukkig zullen mam en pap nog een tijdje op ze passen.
Roofvogels zijn geen geboren moordenaars.
Ze hebben tijd nodig om hun kunsten te perfectioneren.
Drie maanden lang hebben de secretarisvogelkuikens…
…alles van hun ouders gekregen.
Nu moeten ze voor zichzelf gaan zorgen.
Eén van de kuikens leidt de aanval.
Als de ander volgt…
…begint de jacht.
Prooi vinden vergt een scherpe blik…
…en veel lopen.
Het valt niet mee om iets te vangen.
Eindelijk succes.
Maar één kleine hagedis is amper een tussendoortje.
Gelukkig grijpt mama in.
Ze zal haar jongen nog twee maanden blijven voeden…
…terwijl de onhandige jongen…
…leren moordenaars te worden.
Net als mama.
Weinig andere vogels zijn zulke toegewijde ouders.
Roofvogels spenderen veel van hun leven aan het grootbrengen van hun jongen.
Ze bieden bescherming…
…en hun zuurverdiende maaltijden…
…om te zorgen dat hun kuikens op een dag in staat zullen zijn…
…om zelfstandig te overleven.
NOORDELIJKE MISSISSIPPI VERENIGDE STATEN
Laat in de herfst.
Honderden Amerikaanse zeearenden komen van heinde en verre…
…om te jagen op migrerende watervogels.
Jonge arenden moeten hun kracht opbouwen.
Van papa en mama krijgen ze geen liefdadigheid meer…
…dus ze moeten kijken en leren.
Zwevend op de wind kiest een volwassene het moment om toe te slaan.
Meerkoeten vluchten snel…
…maar kunnen niet lang onder blijven.
Een prooi vangen is moeilijk.
Hem vasthouden is nog moeilijker.
Beter om hem op te geven dan een gevecht te riskeren.
Tijd om wat hij heeft gezien in praktijk te brengen.
Het is de truc om er een te verrassen.
Makkelijker gezegd dan gedaan.
Met elke mislukte greep…
…met elke prooi die wegkomt…
…verfijnt hij zijn timing…
…en zijn aanvalshoek.
Eindelijk.
Maar hij is zo gefocust op wegkomen…
…dat hij de buit loslaat.
En nu…
…heeft hij concurrentie.
De jongeling is vastberaden zijn buit terug te winnen.
Maar dit is gewoon niet zijn dag.
En de tijd begint te dringen.
Als de temperatuur daalt hebben arenden meer energie nodig om warm te blijven.
Maar nog steeds geen vangst.
Minder dan de helft van alle jonge arenden overleven de eerste winter.
Het is nu of nooit.
En dit keer…
…laat hij niet los.
Een paar maanden geleden…
…kwamen deze nieuwe arenden ter wereld als weerloze kuikens.
Dankzij hun killer instinct en de enorme toewijding van hun ouders…
…zijn het volwaardige roofvogels geworden.
Ze ontwikkelen hun witte kop pas als ze vijf jaar oud zijn.
Pas dan zijn ze klaar om hun eigen gezin groot te brengen…
…en hun vaardigheden door te geven…
…aan de volgende generatie.
Ondertiteld door: Sander van Arnhem