‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU CỦA NETFLIX
‎Nhắc đến sự pha trộn kỳ cục ‎giữa các sinh vật…
‎ta nghĩ ngay tới… những loài thú có túi.
‎Những loài hữu nhũ khác thường, có túi.
‎Trông chúng có thể hơi kỳ dị…
‎nhưng chớ đánh giá thấp chúng.
‎Với những siêu năng lực khó ngờ ‎và khả năng thích nghi tuyệt vời…
‎chúng đã chế ngự được cả một lục địa đấy.
‎THÚ CÓ TÚI
‎Những thung lũng trên cao này là nhà của ‎một loài thú có túi mang tính biểu tượng.
‎DÃY NÚI ALPS CỦA ÚC ‎VICTORIA
‎Loài chuột túi xám miền Đông.
‎Hôm nay, một chú chuột túi mới ‎sẽ được sinh ra đời.
‎Mọi chú chuột túi con ‎đều ra đời theo cùng một cách.
‎Chẳng khác một phôi thai là bao.
‎Chưa mở mắt, chi sau gần như chưa mọc,
‎nó phải leo lên ‎một bức tường lông lá cao gấp sáu lần nó.
‎Đích đến ư?
‎Cái túi của chuột mẹ.
‎Cái túi sẽ giữ ấm cho chú chuột con,
‎cho nó bú
‎và bảo vệ nó.
‎Đến khi nó sẵn sàng chui ra.
‎Sau đó sáu tháng.
‎Chú chuột túi con miền Đông ‎ngắm nhìn thế giới lần đầu tiên.
‎Và nhận ra ‎nó đang trong một nhóm chuột túi.
‎Gọi là một bầy.
‎Chuột mẹ cùng vài nàng chuột khác
‎đang được chuột trùm bo bo giữ chặt.
‎Đó là bố nó.
‎Chú chuột túi con chuẩn bị khám phá ra ‎bí quyết thành công của bố nó.
‎Rất nhiều những khối cơ
‎và những cú gồng.
‎Một kẻ thách thức vừa xuất hiện.
‎Để tranh quyền giao phối với chuột bố.
‎Một màn phô trương sức mạnh,
‎nước tiểu,
‎và một chút gãi ngứa nữa.
‎Ngôn ngữ cơ thể như nói: ‎"Ta đấu với ngươi được.
‎Nhưng ngươi không muốn vậy đâu. ‎Không muốn đâu".
‎Có vẻ có tác dụng đấy.
‎Cho tới lượt đấu sau.
‎Ngày nào đó, chú chuột túi con cũng sẽ ‎thách đấu để trở thành vua chuột túi.
‎Nếu nó tồn tại được tới ngày đó.
‎Thung lũng này ‎còn là nhà của một đàn chó ‎dingo‎.
‎Và sở trường của chúng là bắt chuột túi.
‎Với vận tốc 40 km/h, ‎dingo ‎là loài khá nhanh nhẹn.
‎Nhưng chuột túi phóng được tới 64 km/h!
‎Đàn chó tìm kiếm những con tách bầy.
‎Nhưng lần này chúng đã không gặp may.
‎Chú chuột túi con tạm thời có thể thở phào ‎trong chiếc túi an toàn của chuột mẹ.
‎Chiếc túi chỉ là cái hốc bằng da đơn giản
‎song đã đem lại lợi thế cạnh tranh ban đầu ‎cho thú có túi suốt hàng triệu năm.
‎Các loài thú có túi lần đầu xuất hiện ‎song song với các loài khủng long…
‎trên một siêu lục địa cổ đại.
‎Ngày nay, ở hầu hết các nơi,
‎chúng đang bị ‎các loài hữu nhũ có nhau thai áp đảo.
‎Nhưng ở Châu Mỹ, ‎một số lượng thú có túi ôpôt vẫn tồn tại.
‎Trong đó có loài ‎monito del monte‎,
‎thành viên cuối còn lại trong dòng họ
‎đã khai sinh ra ‎ba phần tư số thú có túi hiện sống.
‎Người ta cho rằng ‎sau khi siêu lục địa tách ra,
‎một họ hàng gần của ‎loài hóa thạch sống này đã bị trôi giạt.
‎Bị cô lập tại nơi giờ là nước Úc, và không ‎bị các loài hữu nhũ khác cạnh tranh mấy,
‎các hậu duệ của loài ôpôt tiên phong này ‎đã vươn mình ra vùng đất đầy cơ hội sống.
‎CHUỘT TÚI ĐỎ
‎Dần dà, 200 loài khác nhau đã tiến hóa…
‎CHUỘT TÚI XÁM
‎CHUỘT TÚI MUSKY
‎…mỗi loài mang một cái tên đặc sắc…
‎GẤU TÚI MŨI TRẦN
‎…mỗi loài có một lối sống độc đáo.
‎CHUỘT TÚI WALLABY NÚI
‎Đa phần là loài ăn đêm…
‎MÈO TÚI HỔ
‎…ăn sâu bọ,
‎hoặc ăn chay.
‎GẤU TÚI
‎Nhưng có những loài ‎đã trở nên to lớn hơn, dữ tợn hơn,
‎và phát triển thành thú ăn thịt.
‎Được ghi hình vào năm 1936,
‎loài ‎thylacine‎, ‎hay còn gọi là hổ Tasmania,
‎từng là loài săn mồi đầu bảng ở Úc.
‎Đây là những thước phim cuối cùng về nó
‎trước khi bị các khu định cư của con người ‎và thợ săn tiền thưởng xóa sổ.
‎Ngày nay, chỉ còn ‎vài loài thú ăn thịt có túi còn sống.
‎Những loài lớn nhất ẩn náu ở góc khuất ‎vào loại hoang dại nhất của lục địa.
‎Một con quái vật huyền thoại…
‎với tiếng tăm rùng rợn.
‎Loài quỷ Tasmania.
‎NÚI CRADLE ‎TASMANIA
‎Một chú tiểu quỷ có thể ra vẻ ghê gớm…‎
‎nhưng có lẽ nó đang lo sợ ‎thì đúng hơn là hung hăng.
‎Cũng như mọi loài quỷ, ‎nó ưa thích bóng tối.
‎Nó mới tám tháng tuổi, vừa rời xa mẹ, ‎và từ đó chưa kiếm được gì mấy để bỏ bụng.
‎Nếu việc đó không sớm thay đổi, ‎cơ hội nó trưởng thành được sẽ rất thấp.
‎Vấn đề lớn nhất của nó ư?
‎Những con quỷ khác.
‎Chú tiểu quỷ chưa thể đọ lại các đàn anh.
‎Hai con quỷ trưởng thành ‎đang tranh nhau một cái xác.
‎Nhưng nó có thể trộm nhanh một miếng…
‎lúc chúng mải giành nhau.
‎Nó nên ăn khẩn trương đi…
‎kẻo nguy hiểm quay lại.
‎Nó chỉ có thể hy vọng ‎chúng để lại chút đồ thừa.
‎Nhưng khi một con quỷ có thể ngấu nghiến ‎gần nửa trọng lượng của nó mỗi lần ăn‎,
‎chắc nó sẽ phải đợi lâu đấy.
‎Tới rạng sáng, ‎sự kiên nhẫn của nó đã được đền đáp.
‎Ờ, đại khái vậy.
‎Còn mỗi da và xương, nhưng tiểu quỷ ‎thì làm gì được "kén cá chọn canh".
‎Lũ quỷ thỉnh thoảng có đi săn,
‎nhưng ăn thịt thừa là chúng cũng vui rồi.
‎Khả năng nuốt những thứ không nuốt nổi ‎đã giúp thú có túi thống trị một lục địa.
‎ĐẢO CHUỘT TÚI ‎NAM ÚC
‎Cây bạch đàn chiếm ba phần tư ‎diện tích rừng bản địa của Úc.
‎Lá của chúng độc tới nỗi
‎gần như không sinh vật sống nào ăn nổi.
‎Nhưng có một loài thú có túi nổi tiếng ‎đã tìm được cách khai thác
‎nguồn tài nguyên dồi dào này.
‎Bà mẹ gấu túi này có thể trông hơi lờ đờ,
‎nhưng nó đang ăn thay hai miệng ăn.
‎Cơ thể nó đang làm việc quá giờ.
‎Trong ruột nó ‎có một hỗn hợp vi khuẩn độc nhất vô nhị
‎giúp vô hiệu hóa những chất độc ‎có thể khiến con người hôn mê.
‎Nhưng gấu túi không phải sinh ra ‎đã tiêu hóa giỏi đến thế.
‎Khả năng đó là nhờ dung nạp.
‎Nên gấu con được bón cho ‎một hỗn hợp gồm sữa và thức ăn sệt.
‎Những giọt nhầy chứa các vi khuẩn nó cần.
‎Nhưng dù đã xử lý xong chất độc, gấu túi ‎cũng sẽ tiêu tốn gần hết năng lượng
‎mới tiêu hóa được ‎chỗ lá nghèo dinh dưỡng này.
‎Chẳng trách chúng dành ‎90% phần đời để ngủ.
‎Nhưng không phải loài thú có túi nào ‎cũng sống đời nhàn nhã như thế.
‎BÌNH NGUYÊN ATHERTON ‎QUEENSLAND
‎Đây là chuyên gia ‎nhảy dù mạo hiểm tự nhiên.
‎Sóc bay Úc.
‎Loài ôpôt lọt thỏm trong lòng bàn tay này
‎có thể lướt hết nửa chiều dài ‎một sân bóng đá chỉ với một cú nhảy.
‎Nhiên liệu cho lối sống nhanh của nó ‎được lấy từ những dòng nhựa đầy đường.
‎Nhưng răng nó lại quá nhỏ ‎để cắn xuyên được lớp vỏ cây dày.
‎Đến lúc phải ghé thăm ‎người anh em họ nặng ký của nó rồi.
‎Sóc bay Úc bụng vàng.
‎Bộ hàm khỏe hơn của chúng nhanh chóng ‎xuyên thủng cả những thân cây rắn nhất.
‎Để rồi khi sóc bụng vàng bỏ đi,
‎chú sóc nhỏ bèn chớp thời cơ.
‎Nhưng sóc bay Úc là loài sống bầy đàn.
‎Ngày càng nhiều sóc bay nhập hội.
‎Không khó để thấy ‎đang có nhiều khách không mời.
‎Chú sóc bụng vàng chịu hết nổi.
‎Đánh trả
‎hoặc là bay đi.
‎Một lựa chọn đơn giản với sóc bay Úc.
‎Quay lại dãy Alps của Úc, ‎chú chuột túi nhỏ giờ đã thành bé bự.
‎Chín tháng tuổi ‎và đang tiến nhanh tới tuổi trưởng thành.
‎Ờ, gần như vậy.
‎Nó sẽ tiếp tục nhảy ra, vào túi mẹ ‎trong vài tháng tới.
‎Tiếp bước chuột bố,
‎nó đang xây dựng hình ảnh rắn rỏi.
‎Và đấu quyền với chuột mẹ.
‎May cho nó, chuột mẹ siêu nhẫn nại.
‎Mẹ nó sẽ cam chịu cảnh này ‎tới khi nó một tuổi rưỡi.
‎Rồi nó sẽ phải tự thân vận động, ‎đấu đá để leo lên đỉnh cao.
‎Vì chỉ chuột trùm ‎mới được phép giao phối…
‎và hiện giờ, ông trùm là bố nó.
‎Kình địch đực đã trở lại.
‎Đến lúc rồi. Trận quyết chiến sắp bắt đầu.
‎Những trận chiến ác liệt.
‎Đôi khi còn gây thiệt mạng.
‎Đánh bại kình địch,
‎chuột bố nhận phần thưởng.
‎Phút giây ve vãn kiểu chuột túi.
‎Những cái mơn trớn…‎
‎và những cú đánh hơi của nó
‎được đón nhận nồng nhiệt.
‎Xem ra chú chuột túi con sắp có em rồi.
‎Nhưng lúc em nó chào đời‎ ‎cũng sẽ là lúc ‎nó phải rời sự bao bọc của túi mẹ.
‎Từ đó trở đi, nó sẽ phải trông ‎ở khả năng bứt tốc của chính mình.
‎Thách thức sinh tồn ‎bên trong vùng sa mạc rộng lớn của Úc
‎đã tạo nên loài thú có túi tốc độ nhất.
‎Chuột túi đỏ.
‎Được đặt tên theo ‎màu lông đặc trưng của con đực…
‎chuột túi đỏ cũng là ‎loài thú có túi nhanh nhất thế giới.
‎Nguồn thức ăn ở đây vô cùng khan hiếm,
‎nước uống thậm chí còn hiếm hơn…
‎nên chuột túi đỏ ‎phải di chuyển liên tục mới sống sót được.
‎Chúng dành cả đời đuổi theo những cơn mưa.
‎Một bước nhảy của chúng đi xa tám mét.
‎Những sợi gân chi sau của chúng ‎đóng vai trò như những cái lò xo khổng lồ,
‎phục hồi tới 70% ‎năng lượng trong mỗi bước nhảy.
‎Điệu bật nảy nhịp nhàng này ‎còn bơm nhiều ô-xy lên phổi chúng hơn…
‎khiến chúng lướt đều được 48 km/h.
‎Vừa nhanh vừa hiệu quả,
‎chuột túi đỏ ‎di chuyển được những chặng đường rất xa.
‎Sau khi rốt cuộc cũng tới ‎những đồng cỏ xanh hơn,
‎chúng sẽ chiết xuất gần hết lượng nước ‎chúng cần từ những cây cỏ chúng ăn…
‎để đi được tiếp hàng tuần ‎mà không cần uống nước.
‎Bằng sự chuyên môn hóa phi thường đó,
‎chuột túi đỏ phát triển được ‎tại những vùng đất khô cằn ở Úc.
‎Nhưng đa phần thú có túi phải gắn chặt ‎với những nguồn nước thường xuyên.
‎Chuột túi wallaby cát là ‎những anh em họ nhỏ hơn của chuột túi đỏ.
‎Chúng gặm cỏ quanh ‎các hồ móng ngựa và con lạch ở Bắc Úc…
‎và phải thường xuyên xuống uống nước.
‎Cá sấu nước mặn ‎chỉ chực chờ những con thú khát nước.
‎LẠCH HEDLOW ‎QUEENSLAND
‎Một kẻ thù xa xưa, đã ám ảnh ‎những vùng nước này từ thời khủng long.
‎Sự cảnh giác tập thể ‎và phản ứng nhanh nhạy…
‎đồng nghĩa với việc, thường thì ‎chuột túi wallaby sẽ thoát được.
‎Chúng đã trải qua hàng triệu năm ‎thích nghi với mối nguy hiểm này.
‎Nhưng giờ, thú có túi ‎đang đối diện với những mối họa mới,
‎và chúng đang vất vả tìm cách đối phó.
‎Hai trăm năm trước, con người ‎đã đưa những loài săn mồi mới tới Úc.
‎Mỗi năm, mèo hoang ‎giết chết gần 1,5 tỉ động vật bản địa.
‎Và chúng là tác nhân lớn dẫn đến ‎sự tuyệt chủng của 22 loài thú có túi.
‎Chuột tai thỏ ‎đang có nguy cơ sa vào vết xe đổ đó.
‎Các sinh vật nhút nhát này dùng giác quan ‎nhạy bén để tìm đường trong bóng tối.
‎Chiếc mũi thon dài cho phép chúng ‎đánh hơi ra hạt và quả trong màn đêm.
‎Đôi tai quá khổ ‎thì giúp phát giác nguy hiểm.
‎Nhưng chúng không đủ nhanh ‎để vượt mặt một con mèo.
‎Chuột tai thỏ đã biến mất ‎khỏi 80% phạm vi hoạt động.
‎Nhiều khu vực hoang dã đang phải được ngăn ‎bởi những hàng rào chống mèo.
‎Và ở những nơi đó, ‎số lượng chuột tai thỏ đang trên đà tăng.
‎Nhưng mối đe dọa lớn nhất đối với ‎thú có túi thì còn khó kiểm soát hơn.
‎Những năm gần đây,
‎những trận cháy rừng tự nhiên ở Úc ‎đã trở nên thảm khốc hơn bao giờ hết.
‎Biến đổi khí hậu tức những trận cháy hiếm ‎đã trở thành những cơn bão lửa đều đặn.
‎Hàng ngàn con gấu túi và các loài ‎thú có túi khác bỏ mạng gần như hàng năm.
‎Hậu quả là,
‎dường như chẳng còn gì sống sót nổi.
‎Nhưng những rặng cây bạch đàn ‎được bao phủ bởi lớp vỏ dày dặn.
‎Chỉ vài tuần sau khi bị thiêu đốt, ‎chúng đã đâm chồi sự sống.
‎Và liền sau đó, trên khắp nước Úc,
‎những loài sống sót đã gượng dậy.
‎Tới mùa sinh sản của gấu túi,
‎loài thường ngày ngái ngủ này ‎lại hăng hái di chuyển.
‎Tiếng rống của con đực đi xa hàng cây số…
‎thông báo địa điểm của nó…
‎và khoe tầm vóc của nó.
‎Đó là lời mời gọi con cái.
‎Có tiếng đáp lại.
‎Nhưng chả phải tiếng nó đợi nghe.
‎Hai con đực đụng độ là chuyện hiếm gặp…
‎nhưng chúng trở nên kịch liệt khá nhanh.
‎Kình địch đã tháo chạy.
‎Đến lúc tìm con cái tiếp rồi.
‎Rốt cuộc, khúc tình ca của nó ‎cũng đến tai kẻ cần nghe.
‎Chà, cô nàng xem ra chưa muốn "dính" nhau.
‎Nhưng một khi đã chịu đẻ em bé
‎thì gấu túi nhanh nhẹn lắm.
‎Cô nàng sẽ lâm bồn chỉ trong vòng 35 hôm.
‎Chỉ cần anh chàng này "cưa" đổ.
‎Khả năng sinh sản tốc độ đó ‎đã giúp thú có túi
‎tận dụng mọi ngóc ngách của lục địa này, ‎dù điều kiện sống khắc nghiệt nhường nào.
‎RỪNG MƯA NHIỆT ĐỚI WOOROONOORAN ‎BẮC QUEENSLAND
‎Đây là những cái cây ‎vào loại cao nhất nước Úc.
‎Có lẽ bạn đang thắc mắc, ‎chú chuột túi con làm gì trên cây thế nhỉ.
‎Nhưng nó là chuột túi cây.
‎Tổ tiên của nó ‎tiến hóa trên các đồng bằng,
‎nhưng sáu triệu năm trước, ‎một chú chuột túi táo bạo đã leo lên cây.
‎Chậm nhưng không chắc cho lắm,
‎các hậu duệ của nó ‎giờ biến những tán cây thành tổ ấm.
‎Chúng đã hình thành chi trước khỏe hơn,
‎bộ vuốt cong hơn
‎và chi sau ngắn hơn ‎một chú chuột túi bình thường.
‎Nhưng tiến hóa là một quá trình chậm rãi.
‎So với những kẻ sống trên cây khác, ‎chúng không hẳn là loài khéo léo nhất.
‎Đó là mới nói những con trưởng thành.
‎Sau bảy tháng trong túi, ‎đã đến lúc chuột túi con tự bước ra đời.
‎Kinh nghiệm bằng không,
‎thiếu kỹ năng, ‎và đang trên cao bảy "tầng" cây.
‎Chuột mẹ chỉ biết ngồi nhìn.
‎Nhưng thần chuột túi đã mỉm cười ‎với chú chuột túi con bé nhỏ này.
‎Miễn nó còn may mắn,
‎một năm sắp tới, nó còn được mẹ chăm bẵm.
‎Mặc dù sẽ tới ngày mọi loài thú có túi ‎phải rời xa sự bao bọc của túi mẹ.
‎Giờ đã 15 tháng tuổi, chú chuột con này ‎đã đạt bước tiến đáng kể.
‎Nó đấu quyền suốt ngày với các đồng môn.
‎Chiếc túi của mẹ đã nhường lại…
‎cho một cô em gái.
‎Nó mới sáu tháng tuổi ‎nên chưa bước ra ngoài.
‎Nhưng ở thung lũng này, ‎chả phải mỗi chuột túi có con nhỏ.
‎Đàn ‎dingo ‎vừa bỏ con lại nhà ‎để lên đường đi săn.
‎Khoảng 3.500 trước, những khu định cư ‎đời đầu của con người đã đưa ‎dingo ‎tới Úc.
‎Kể từ đó, chúng đã trở thành kẻ thù ‎không đội trời chung của chuột túi xám.
‎Đám chuột trẻ khác đã có nơi ẩn náu.
‎Còn chú chuột túi con này ‎chả biết chạy đâu.
‎Nếu không theo kịp bầy, nó sẽ nguy to.
‎Đàn ‎dingo ‎lao vào bầy chuột túi…
‎lùng bắt những con chậm chạp.
‎Một bà mẹ nặng bụng đang tụt lại đằng sau.
‎Đàn chó săn áp sát.
‎Chưa đầy một nửa số chuột túi con ‎tới được ngưỡng trưởng thành.
‎Nhưng ở phía bên kia thung lũng,
‎chú chuột túi con nọ, ‎mẹ nó và em gái nó đều đã sống sót.
‎Với tinh thần tiên phong,
‎khả năng thích ứng tuyệt vời
‎và, thừa nhận nhé, ‎chẳng mấy sự cạnh tranh,
‎thú có túi ở Úc ‎đã sống sót qua những thách thức
‎của mảnh đất khắc nghiệt này.
‎Nhưng tập hợp những con vật kỳ lạ này
‎đang vật lộn để thích nghi với ‎mối đe dọa đến từ những kẻ săn mồi mới…
‎và sự hỗn loạn của biến đổi khí hậu.
‎Nhưng có những người ‎đang đấu tranh vì tương lai của chúng.
‎Trên khắp nước Úc, người ta ‎đang cống hiến đời mình cho việc giải cứu,
‎trả về môi trường sống,
‎và bảo vệ những loài thú có túi ‎cần được bảo vệ nhất.
‎Và một số loài ‎thì đang tỏ ra đặc biệt kiên cường.
‎Chuột túi xám miền Đông vẫn sinh trưởng ‎và đã đạt số cá thể hàng triệu.
‎Nhờ sức mạnh của bầy,
‎một bà mẹ vô cùng tận tụy
‎cùng chiếc túi thần kỳ của nó,
‎chú chuột túi con ‎đã có một khởi đầu thuận lợi.
‎Giờ là lúc để trưởng thành.
‎Để biết đâu,
‎có thể một ngày nào đó,
‎nó sẽ trở thành vua chuột túi.
‎Biên dịch: Joy Ng