NETFLIX — SERIAL DOKUMENTALNY
By znaleźć mieszaninę dziwnych stworzeń,
wystarczy spojrzeć na torbacze.
Te ssaki to odmieńcy z torbami.
Mogą wydawać się dziwne…
ale nie lekceważcie ich.
Dzięki niespodziewanym supermocom i niezwykłej zdolności adaptowania się
podbiły cały kontynent.
TORBACZE
W tych wysoko położonych dolinach żyje legendarny torbacz.
ALPY AUSTRALIJSKIE WIKTORIA
Kangur olbrzymi.
Dziś na świecie pojawił się nowy członek rodziny.
Wszystkie kangury zaczynają tak samo.
Są trochę większe od zarodka.
Niewidome, z ledwo wyrosłymi tylnymi kończynami,
muszą pokonać ścianę futra sześć razy większą od nich.
Jaki mają cel?
Dostać się do torby mamy.
W jej torbie mały kangur ma zapewnione ciepło,
pokarm
i bezpieczeństwo.
Do czasu, aż podrośnie.
Pół roku później.
Młody kangur olbrzymi po raz pierwszy ogląda świat.
Dowiaduje się, że jest częścią grupy.
Należy do stada.
Jego mama i kilka innych samic
są zazdrośnie strzeżone przez samca.
To jego tata.
Mały kangur odkryje sekret powodzenia ojca.
Dużo mięśni
i dużo rozciągania się.
Przybył rywal.
Chce zakwestionować prawa godowe taty.
To pokaz mocy…
moczu…
i drapania się.
Jego ciało mówi „Mógłbym cię pokonać.
Ale nie chcesz tego.
O nie”.
Wygląda na to, że to działa.
Do następnego razu.
Pewnego dnia mały kangur postanowi zostać królem kangurów.
Jeśli zdoła przeżyć do tego czasu.
W tej dolinie żyją też stada dingo.
A polowanie na kangury to ich specjalność.
Dingo są dosyć szybkie, rozwijając prędkość do 40 km/h.
Ale kangury mogą się rozpędzić do 65 km/h!
Wataha szuka maruderów.
Ale nie tym razem.
Na razie kangurek może odpocząć w torbie mamy.
To zwykły fałd skóry,
ale dzięki niemu torbacze miały przewagę na starcie
przez miliony lat.
Pierwsze torbacze pojawiły się w epoce dinozaurów
na starożytnym superkontynencie.
Dziś w większości miejsc
przegrywają rywalizację ze ssakami łożyskowymi.
Ale w Amerykach wciąż istnieje spora populacja oposów.
Wśród nich znajduje się torbik bambusowy.
Ostatni członek rodziny,
która dała początek trzem czwartym dzisiejszych torbaczy.
Uważa się, że po rozpadzie superkontynentu
bliski krewny tej żywej skamieliny został odcięty od rodziny.
Odizolowany na terenach dzisiejszej Australii,
gdzie nie musiał rywalizować z innymi ssakami.
Ci pionierscy spadkobiercy oposów trafili do krainy obiecanej.
KANGUR RUDY
Z czasem wyewoluowało 200 różnych gatunków.
KANGUR SZARY
TOREBNIK PIŻMOWY
Każdy ma fantastyczną nazwę.
KANGUROSZCZUR
I każdy prowadzi inny styl życia.
SKALNIAK
KUOKA
Większość poluje nocą.
NIEŁAZ WIELKI
GRUBOGONIK
Jedzą owady…
lub są wegetarianami.
Ale niektóre urosły bardziej,
stały się zawzięte i zasmakowały w mięsie.
Nakręcony w 1936
wilkowór, znany również jako tygrys tasmański,
był najgroźniejszym drapieżnikiem Australii.
To ostatnie nagranie tego zwierzęcia,
nim ludzkie osiedla i łowcy nagród zupełnie je wytępili.
Dziś żyje jedynie kilka gatunków torbaczy-drapieżników.
Największy z nich czai się w najdzikszych zakątkach kontynentu.
Legendarna bestia…
z przerażającą reputacją.
Diabeł tasmański.
Młody diabeł zgrywa twardziela…
ale jest bardziej niespokojny niż agresywny.
Jak wszystkie diabły, woli ciemność.
Ma dopiero osiem miesięcy. Niedawno opuścił mamę
i od tamtej pory chodzi głodny.
Jeśli to się wkrótce nie zmieni, szanse na dorośnięcie będą nikłe.
Największe zagrożenie?
Inne diabły.
Nie może rywalizować z większymi od siebie.
Dwa dorosłe diabły walczą o padlinę.
Może się zakraść i uszczknąć coś dla siebie,
kiedy są zajęte walką.
Lepiej, żeby się uwinął…
zanim pojawią się kłopoty.
Jedyne, na co może liczyć, to ewentualne resztki.
Zważywszy na to, że diabeł może pochłonąć posiłek o wadze połowy swojego ciała,
poczeka sobie długo.
O świcie jego cierpliwość się opłaciła.
Tak jakby.
Została tylko skóra i kości, ale młody diabeł nie może być wybredny.
Diabły czasem polują,
ale równie chętnie szukają padliny.
Zdolność jedzenia niejadalnego sprawiła, że torbacze opanowały kontynent.
WYSPA KANGURA POŁUDNIOWA AUSTRALIA
Drzewa eukaliptusowe stanowią trzy czwarte australijskich lasów.
Ich liście są tak toksyczne,
że są niejadalne dla prawie każdej żywej istoty.
Ale jeden słynny torbacz znalazł sposób,
by wykorzystać to bogactwo.
Ta mama-koala może wydawać się zmęczona,
ale karmi dwoje młodych.
Jej ciało pracuje na wysokich obrotach.
Jej jelita zawierają unikalną mieszankę bakterii,
neutralizującą trucizny, które nas wprowadziłyby w śpiączkę.
Ale koale nie rodzą się z takim układem trawiennym.
Muszą go zdobyć.
Dziecko żywi się mieszanką mleka i papki.
To odchody matki, które zawierają potrzebne młodym bakterie.
Nawet po usunięciu toksyn koala potrzebuje prawie całej energii,
by strawić te mało odżywcze liście.
Nic dziwnego, że przez 90 procent życia śpi.
Ale nie każdy torbacz wiedzie takie spokojne życie.
Poznajcie prawdziwego skoczka.
Lotołapankę karłowatą.
Ten opos wielkości dłoni
potrafi pokonać jednym skokiem połowę długości boiska piłkarskiego.
Jego szybki tryb życia jest napędzany dzięki sokowi mlecznemu.
Ale jego zęby są zbyt małe, by przegryźć grubą korę.
Pora złożyć niezapowiedzianą wizytę trochę większym kuzynkom.
Lotołapankom żółtobrzuchym.
Ich mocne szczęki szybko przecinają najtwardszą korę.
A kiedy żółtobrzuche znikają,
ten mały koleś korzysta z okazji.
Lotołapanki to zwierzęta społeczne.
Coraz więcej dołącza do imprezy.
Tych nieproszonych gości trudno zignorować.
Żółtobrzuche mają dość.
Walka
albo ucieczka.
Łatwy wybór dla lotołapanki karłowatej.
W Alpach Australijskich kangur jest już dużym dzieckiem.
Ma dziewięć miesięcy i jest na prostej drodze do dorosłości.
No prawie.
Będzie wskakiwał do torby mamy jeszcze przez kilka miesięcy.
Podążając śladami ojca,
pracuje nad swoim wizerunkiem twardziela.
I walczy treningowo z mamą.
Na szczęście nie robi to na niej wrażenia.
Będzie to znosiła, aż młody osiągnie półtora roku.
Potem zostanie sam,
walcząc o dotarcie na szczyt.
Bo tylko głowa stada może spółkować.
A w tej chwili to jego tata.
Rywal wrócił.
Nadszedł czas na pojedynek.
Walki są brutalne.
A czasem śmiertelne.
Rywal pokonany,
a tata odbiera nagrodę.
Pora na odrobinę zalotów.
Jego pieszczoty…
i obwąchiwanie
zostają dobrze przyjęte.
Kangurek wkrótce będzie miał rodzeństwo.
Kiedy pojawi się ono na świecie, straci dostęp do torby mamy.
Od tamtej pory będzie musiał liczyć na swoją prędkość.
Wyzwania stawiane przez rozległy australijski interior
ukształtowały najszybszego z torbaczy.
Kangura rudego.
FOWLERS GAP NOWA POŁUDNIOWA WALIA
Gatunek wziął nazwę od koloru sierści samców.
Kangur rudy jest też największym torbaczem na świecie.
Nie ma tu wielu źródeł pożywienia,
a o wodę jest jeszcze trudniej.
Kangury rude muszą się przemieszczać, by przeżyć.
Całe życie gonią za deszczem.
Pokonują osiem metrów jednym skokiem.
Ścięgna w tylnych łapach działają jak wielkie sprężyny,
odzyskując do 70% energii w każdym skoku.
Rytmiczne odbijanie pompuje więcej tlenu do płuc,
pozwalając im poruszać się z prędkością 50 km/h.
Szybko i sprawnie
kangury rude migrują na duże odległości.
Gdy w końcu trafią na zielone pastwiska,
wyciągają ze zjadanych roślin całą potrzebną sobie wodę…
i nie muszą pić przez wiele tygodni.
Dzięki niesamowitej specjalizacji,
kangury rude świetnie sobie radzą w suchych rejonach Australii.
Ale większość torbaczy wymaga stałego dostępu do wody.
Zwinne kangury rdzawoszyje to mniejsi kuzyni kangurów rudych.
Pasą się wokół ślepych odnóg rzek i potoków północnej Australii.
Muszą regularnie schodzić do wody, żeby się napić.
Krokodyle różańcowe tylko na to liczą.
To pradawny wróg, grasujący w tych wodach od czasów dinozaurów.
Grupowa czujność i szybkie reagowanie
często pozwalają kangurom rdzawoszyim uciec w odpowiednim momencie.
Miały miliony lat, by przystosować się do zagrożenia.
Ale dziś torbaczom grozi coś innego.
I nie radzą sobie z tym zagrożeniem.
Dwieście lat temu ludzie przywieźli do Australii nowe drapieżniki.
Dzikie koty zabijają prawie półtora miliarda zwierząt rocznie.
Odegrały główną rolę w wyginięciu 22 gatunków torbaczy.
Wielkouchowi króliczemu grozi ten sam los.
Te płochliwe stworzenia dzięki wyostrzonym zmysłom żyją nocą.
Ich wydłużone nosy pozwalają im wyczuwać w ciemności owoce i nasiona.
A duże uszy pomagają wykryć zagrożenie.
Ale nie są na tyle zwinne, by uciec kotu.
Populacja wielkouchów króliczych zmniejszyła się o 80 procent.
Niektóre dzikie obszary są dziś chronione za pomocą antykocich ogrodzeń.
Tutaj populacja wielkouchów rośnie.
Ale największe zagrożenie dla torbaczy jest trudniej kontrolować.
W ostatnich latach
naturalne pożary w Australii stały się jeszcze bardziej niszczycielskie.
Przez zmiany klimatyczne dochodzi do nich coraz częściej.
Prawie co roku giną tysiące koali i innych torbaczy.
Czegoś takiego
nic nie przeżyje.
Ale drzewa eukaliptusowe są chronione przez grubą korę.
W ciągu kilku tygodni od pożaru powracają do życia.
Wkrótce w całej Australii
ocalali wracają do normalności.
Pora na sezon godowy koali.
Zwykle śpiące zwierzęta stają się bardziej aktywne.
Samiec nawołuje przez wiele kilometrów.
Oznajmia swoje położenie.
I popisuje się rozmiarem.
To zaproszenie dla samic.
Jest odpowiedź.
Ale nie taka, na jaką liczył.
Spory między samcami są rzadkie…
i szybko stają się nieprzyjemne.
Rywal odparty.
Czas wrócić do poszukiwania samicy.
W końcu jego miłosna pieśń zostaje wysłuchana.
Samicy nie śpieszy się do zalotów.
Ale jeśli chodzi o robienie dzieci,
koale się nie obijają.
Za 35 dni urodzi.
Jeśli samcowi uda się do niej dobrać.
Tak szybka reprodukcja pomogła torbaczom
zająć każdy zakątek kontynentu, nawet te najbardziej ekstremalne.
PARK NARODOWY WOOROONOORAN PÓŁNOCNE QUEENSLAND
To jedne z najwyższych drzew w Australii.
Możecie się zastanawiać, co tu robi mały kangur.
Ale to drzewiak.
Jego przodkowie wyewoluowali na równinach,
ale sześć milionów lat temu jeden śmiały kangur wszedł na drzewo.
Powoli, ale niezbyt pewnie,
jego potomkowie urządzają sobie dom w koronie drzewa.
Mają mocniejsze przednie kończyny,
zakrzywione szpony
i krótsze tylne łapy niż zwykłe kangury.
Ale ewolucja to powolny proces.
W porównaniu z innymi mieszkańcami drzew wydają się trochę pokraczne.
A to przecież dorosłe osobniki.
Po siedmiu miesiącach w torbie pora, by kangur wyszedł na świat.
Bez doświadczenia,
bez sprzętu
i na siódmym piętrze.
Mama może tylko patrzeć.
Ale bogowie kangurów uśmiechają się do tego malucha.
Jeśli będzie miał szczęście,
spędzi kolejny rok pod opieką mamy.
Nadchodzi dzień, kiedy wszystkie torbacze muszą opuścić torbę.
Mając 15 miesięcy, ten kangur zrobił duży krok naprzód.
Spędza całe dnie, walcząc z rówieśnikami.
Torbę mamy przejęła…
jego siostra.
Ma tylko sześć miesięcy i jeszcze nie postawiła stopy na ziemi.
Ale nie tylko kangury w tej dolinie mają młode.
Wataha dingo zostawiła młode i wyruszyła na polowanie.
Dingo pojawiły się w Australii z pierwszymi osadnikami 3500 lat temu.
Od tamtej pory są największymi wrogami kangurów szarych.
Młode chowają się w torbie.
Ale ten kangur już nie może.
Jeśli nie nadąży za stadem, będzie miał kłopoty.
Dingo rozpoczynają atak,
szukając najwolniejszego kangura.
Mama z ciężką torbą zostaje w tyle.
Myśliwi zbliżają się.
Mniej niż połowa kangurów dożywa dorosłości.
Ale po drugiej stronie doliny,
mama, młody kangur i jego siostra przeżyli.
Dzięki pionierskiemu duchowi,
niezwykłej zdolności do adaptacji
i, szczerze mówiąc, małej konkurencji,
australijskie torbacze stanęły na wysokości zadania
i poradziły sobie na tej bezlitosnej ziemi.
Ale ta wspaniała kolekcja ekscentrycznych zwierząt
ma problem z przystosowaniem się do nowych drapieżników
i do chaosu zmian klimatycznych.
Niektórzy jednak walczą o ich przyszłość.
W całej Australii ludzie poświęcają życie ratowaniu…
wypuszczaniu…
i chronieniu torbaczy znajdujących się w potrzebie.
Niektóre gatunki okazują się niezwykle odporne.
Kangury olbrzymie świetnie sobie radzą. Są ich miliony.
Dzięki potędze stada,
bardzo oddanej mamie
i jej niesamowitej torbie,
kangury mają świetny start w życie.
Teraz czas dorosnąć.
Być może kiedyś
zostanie on
królem kangurów.
Napisy: Tomasz Suchoń