NETFLIX — SERIAL DOKUMENTALNY
Wszystkie cechy psów, które kochamy…
odziedziczyły one po dzikich przodkach.
Ostre zmysły…
sprawność fizyczna…
i zaciekła determinacja…
pomogły psom sprostać wyzwaniom świata.
Ale prawdziwy sekret ich sukcesu jest dużo bardziej zaskakujący.
Dotyczy intymnej strony ich życia.
To coś, co sprawia, że każdy pies
od kundla do dzikiego wilka, należy do jednej rodziny.
PSY
DELTA RZEKI OKAWANGO BOTSWANA
Historia każdego psa zaczyna się w kryjówce.
Oto schronienie dla 15 młodych likaonów.
Mają pięć tygodni.
Liczą na porządny posiłek.
Ich opiekunki też są głodne.
Jak psy domowe, są zależne od pokarmu dostarczanego przez innych.
Ale w przeciwieństwie do nich nie wiedzą, czy dostaną posiłek.
Mama, tata i reszta rodziny polują od samego świtu.
W jednym rytmie.
Stanowią jedność.
Specjalizują się w polowaniu na dużą zwierzynę.
Osiągają prędkość do 65 km/h.
Ale nie na zalanych terenach.
Muszą zagonić ofiarę na twardszy grunt.
Ale kob moczarowy wie, że głębsza woda może uratować mu życie.
Likaony wymanewrowane. Tu jest dla nich za głęboko.
Robi się za gorąco na polowanie.
Wracają do domu bez niczego, a to znaczy, że ucierpi cała rodzina.
Dorastające szczeniaki błagają o mięso.
Ale dostaną tylko trochę mleka.
Szczeniaki zginą, jeśli wkrótce czegoś nie zjedzą.
Kolejne dni będą kluczowe.
Aby przeżyć, wataha potrzebuje wszystkich cech, które dzieli
z pozostałymi członkami psiej rodziny.
Z wilkami.
Z lisami, dzikimi psami
i szakalami.
Trzydzieści pięć gatunków.
Wszystkie z nich polują.
Czy to 60-kilogramowy wilk, czy lis rozmiarów chihuahua.
Żyją na całej planecie, od Sahary po Arktykę.
Wszystkie mają wyjątkowy węch, wzrok i słuch.
I są wysportowane.
Ale nie są najszybszymi mięsożercami.
I na pewno nie największymi.
Psy są silne ponad swoją miarę.
To zdolność wywodząca się z dalekiej przeszłości.
Ponad 40 milionów lat temu
pierwsze psy pojawiły się na obecnym południowym zachodzie USA.
Wciąż żyje tu spadkobierca tych psów.
Urocjon wirginijski może i wygląda jak lis,
ale jest bliżej spokrewniony z prehistorycznymi przodkami.
Taki był początek wszystkich psów.
Małe.
Wystraszone.
Bardziej współczesny z psów, kojot, zabiłby go, gdyby tylko mógł.
Ale urocjon wiriginijski ma asa w rękawie.
Wspina się na drzewa.
Większość psów tego nie potrafi.
Długie pazury. Krótkie kończyny.
Bardzo zwinny.
Bardziej przypomina kota niż psa.
Jego przodkowie przetrwali, unikając kłopotów.
Ale w końcu zeszli z drzew
i stali się nieustępliwymi myśliwymi.
Z czasem krótkie, mocne nogi wydłużyły się
i psy stanęły na palcach.
Silne mięśnie i specjalne więzadła w przednich łapach
zapewniają im sprężysty krok.
Ich chód jest tak efektywny,
że stały się światowej klasy długodystansowcami.
PÓŁNOCNA ALBERTA KANADA
Na mroźnej północy trudno znaleźć jedzenie.
Para wilków szarych,
dwa razy cięższych od owczarka niemieckiego,
przewodzi rodzinie.
Mogą przejść do stu kilometrów dziennie.
Wytropienie ofiary to jedno.
Zabicie jej to inna sprawa.
Dorosłe bizony ważą około tony.
Mają zabójcze rogi i kopyta.
Jeśli utrzymają pozycje,
będą jak forteca nie do zdobycia.
Wilcza rodzina zaczyna oblężenie.
Szukają śladu strachu lub słabości.
Mogą tak czekać…
całymi dniami.
Nie muszą robić wiele.
Wystarczy otoczyć ofiarę.
To działa na psychikę bizonów.
W końcu wilki dopną swego.
Teraz nie mogą pozwolić im uciec.
Ojciec prowadzi pościg.
Nęka bizona.
Podejmuje wielkie ryzyko.
Po wybraniu ofiary nie poddaje się.
Kolejne ugryzienia osłabiają młodego bizona.
Psy nie mają narzędzi do szybkiego zabijania.
Ale wilk jest nieugięty.
Wytrzymałość pomaga mu pokonać ofiarę co najmniej pięć razy cięższą od niego.
To zmienia na lepsze sytuację całej rodziny.
Nie wszystkie psy polują w watahach.
Jeden z nich to samotny wilk.
Ta samica na pierwszy rzut oka wygląda na lisicę.
Tylko że…
chodzi na szczudłach.
Wilk grzywiasty to najwyższy pies na świecie.
GOIÁS BRAZYLIA
By znaleźć jedzenie, potrzebuje wzrostu, nie prędkości.
Ma prawie metr w kłębie. Dobrze widzi przez wysoką trawę.
Niewiele dużych zwierząt zamieszkuje te suche równiny.
Skoro mało tu zwierzyny,
poluje sama.
Polega na swoim niesamowitym węchu i słuchu.
Jej węch jest około 50 razy bardziej wrażliwy niż nasz.
Potrafi usłyszeć bardzo wysokie częstotliwości.
Taka zdobycz nie wystarczy na długo.
Gryzonie nie zapewnią jej sytości.
Pod owocującą jabłonią
widzimy coś niespotykanego w rodzinie psów.
Czasem nawet mięsożercy stają się wegetarianami.
Psy mają mniejsze, ale bardziej uniwersalne zęby niż koty,
więc większość z nich zje prawie wszystko.
Dzięki fleksitarianizmowi radzą sobie, gdy trudno o zdobycz.
Funkcjonują w każdych warunkach.
BRISTOL ANGLIA
Nawet betonowa dżungla daje im dom.
W wielu miastach
lisy rude patrolują ulice po zmroku.
Ich obecność wiąże się z typowo psimi uwarunkowaniami.
Chodzi o to, co dzieje się
pod ziemią.
Lisica właśnie urodziła.
Każdy dziki pies zaczyna życie w kryjówce,
zwykle pod opieką matki.
Tu jest bezpiecznie.
To idealne miejsce dla bezbronnych szczeniaków.
A mioty potrafią być duże.
Produkcja mleka dla siódemki młodych jest wyczerpująca.
Ale trzeba je karmić całą dobę.
Mimo że też jest głodna, nie może ich zostawić.
Za każdą lisicą stoi Fantastyczny Pan Lis.
Przemierza miasto i szuka dla niej jedzenia.
To rzadkość.
Niewiele mam u ssaków może tak polegać na ojcu swoich młodych.
Ale każda rodzina dzikich psów ma oddanego ojca, który o nią dba.
Ta lojalność jest źródłem więzi między ludźmi i psami.
Dzięki niej więcej młodych przeżyje.
Powodzenie psiej rodziny nie zależy od siły fizycznej.
To zasługa stałego partnerstwa między mamą i tatą.
Oddanie likaonów jest testowane do granic możliwości.
Mając 15 szczeniąt i ponad 20 starszych braci i sióstr,
muszą wkrótce coś upolować.
Tata coś wyczuł.
Ale to nie zwierzyna.
To kolejny drapieżnik.
Lwy polują na dzikie psy.
Szczeniaki są poważnie zagrożone.
Walka byłaby daremna.
Lepiej odciągnąć lwicę od kryjówki.
Udało się.
Ale teraz wie, gdzie się ukrywają. Może tu wrócić.
Psy muszą zaryzykować.
Przenieść młode w inne miejsce w środku dnia.
Mają inne kryjówki,
ale najbliższa jest prawie kilometr stąd.
To za daleko na osłabione nogi.
Czas na pomoc starszego rodzeństwa.
Są bezpieczniejsze, ale wciąż głodne.
Szanse na przetrwanie maleją z dnia na dzień.
Psy są zaskakująco wrażliwe.
PARK NARODOWY HWANGE ZIMBABWE
A jeśli ważysz mniej niż miniaturowy jamnik,
zawsze jesteś słabszy.
Ten samiec otocjona wielkouchego opiekuje się piątką młodych,
podczas gdy miłość jego życia wyruszyła na polowanie.
Co może pójść nie tak?
Dzień zaczyna się jak zwykle.
Czas na poranną toaletę…
i na edukację domową.
Szczeniaki chętnie eksplorują.
Uczą się używać nietoperzowych uszu.
Potrafią usłyszeć dźwięki o 20 decybeli cichsze niż my.
Nawet kroki termitów i chrząszczy.
Niesamowite, że otocjony wielkouche żywią się prawie wyłącznie owadami.
Mama potrzebuje tysięcy owadów dziennie, by wyprodukować mleko dla młodych.
Dlatego ciągle nie ma jej w domu.
I dlatego tata opiekuje się młodymi,
dbając o zaspokajanie ich potrzeb.
Będzie je chronił za cenę życia.
Ale niespodziewana burza może oznaczać złe wieści.
Ulewny deszcz to problem dla każdego, kto ma dom pod ziemią.
Tacie i młodym się poszczęściło.
Ale ich sąsiedzi musieli opuścić norę.
W pośpiesznej ucieczce
ktoś został w tyle.
Opuszczone młode nie przetrwa długo.
Potrzebuje wsparcia rodziny.
Tata i jego piątka młodych są najbliżej.
Może jedynie prosić ich o pomoc.
To ryzyko.
Psy często zabijają intruzów.
Powoli szczeniaki ją akceptują.
A gdy tata siada obok niej, to dobry znak.
Mama wraca.
I odkrywa kolejny pysk do wykarmienia.
Ale nie waha się ani chwili.
Ten szczeniak jest prawdopodobnie spokrewniony.
Mimo to rzadko widzi się taką adopcję.
Otwarte rodziny i oddani ojcowie pomagają przetrwać najcięższe czasy.
Psy to bardzo towarzyskie zwierzęta.
Kluczem do ich życia rodzinnego jest wyrafinowana komunikacja.
Wycie wilka ma zastraszyć intruzów.
TROMS NORWEGIA
To sygnał wysyłany na 15 kilometrów, informujący o sile watahy.
To dźwiękowa flaga w ziemi.
Ostrzeżenie, by trzymać się z daleka.
W watasze są jeszcze bardziej ekspresyjne.
Ten wzrok.
Postawa.
Sztywniejąca sierść.
Ruchy ogona.
Każdy ich ruch jest częścią skomplikowanego języka.
Języka, który nasze psy także rozumieją.
Ale to najsurowsza z psich rodzin.
Zwłaszcza jeśli chodzi o kolację.
Starsze wilki zawsze jedzą pierwsze.
Młodzieniec wychodzi przed szereg…
ale szybko zostaje skarcony.
Kładzie się na ziemi, by uspokoić sytuację.
Uważa się, że ta stadna hierarchia utorowała psom drogę
do współpracy z ludźmi.
Nisko postawione wilki często głodują.
W chudych czasach są wyganiane z watahy.
Około 40 tysięcy lat temu
młody głodny wilk podszedł do grupy ludzi
i zrobił słodkie oczy, by otrzymać posiłek.
W taki sposób wilki trafiły do pierwszych ludzkich rodzin.
I do naszych serc.
Niesamowite, że każdy domowy pies, od pudla do doga niemieckiego,
pochodzi od wilka szarego.
Ale nasza relacja z dziką częścią rodziny jest skomplikowana.
Baśnie uczą nas, że wilki są wielkie i złe.
A lisy chytre i przebiegłe.
Mimo że są lojalne i inteligentne jak nasi najlepsi przyjaciele.
Na całym świecie psy, a zwłaszcza wilki, były prześladowane
i wypędzane ze swoich naturalnych terytoriów.
Ale są wytrzymałe.
Dostając cień szansy i przestrzeń,
psy sobie poradzą.
BRISTOL ANGLIA
Niektóre odniosły niezrównany sukces we współczesnym świecie.
PSY PRZEWODNICY MOGĄ PRZEBYWAĆ TYLKO W OGRODZIE
Dzięki ciężkiej pracy rodziców
szczenię lisa rudego jest gotowe wyruszyć w świat.
Ma pięć miesięcy i uczy się, jak sobie radzić.
Rodzeństwo to przyjaciele na całe życie.
Współmyśliwi.
ZAKAZ WPROWADZANIA PSÓW
Lepiej, żeby przyglądały się mamie podczas przeszukiwania ulic.
Odkryła stałe źródło pożywienia.
Karmienie dzikich zwierząt może powodować problemy.
Ale może to początek nowego związku między dzikimi psami a nami.
Tak jak z wilkami tysiące lat temu.
Na razie młode dowiadują się,
że dzięki jedzeniu, które dajemy im lub wyrzucamy,
ludzie są kluczem do ich przetrwania.
Ci szybko adaptujący się oportuniści rozprzestrzenili się w 83 krajach.
Na pięciu kontynentach.
To największa pod względem liczebności grupa drapieżników na Ziemi.
Ale nie wszystkie psy sobie radzą.
Utrata siedlisk, polowania i choroby sprawiły,
że na świecie zostało mniej niż siedem tysięcy likaonów.
A przyszłość tej rodziny zawisła na włosku.
Muszą znaleźć jedzenie.
Na sawannie jest sporo miejsc, w których może się ukryć zwierzyna.
Stado musi zmienić strategię.
Wykorzystać swoje silne strony.
Dzielą się na pary i trójki, żeby odciąć impalę od stada.
Tata atakuje.
Ale potrzebuje innych, by dokończyć robotę.
W końcu się udało.
Odrywają spore kęsy impali i wrzucają je w siebie bez opamiętania.
Muszą być szybkie.
Gdy inni drapieżnicy zwęszą padlinę,
likaony będą musiały porzucić ucztę.
Znów wracają do domu.
Ale tym razem nie wracają z pustymi rękami.
Niektóre z nich mają w brzuchach mięso ważące jedną trzecią ich wagi.
Ten poziom ekscytacji oznacza tylko jedno.
Nie ma tu hierarchii posiłków jak u wilków.
Szczeniaki i opiekunki dostają swój przydział.
Dziś jest radosny dzień.
A przyszłość młodych jest trochę bardziej optymistyczna.
Dla likaonów pstrych przetrwanie to kwestia odważnej i wytrwałej drużyny.
Ale czy to samotny wilk, czy zgrana wataha,
wszystko w gruncie rzeczy zależy od lojalności rodziców.
Dzięki niej psy tak dobrze sobie radzą.
I dlatego zajmują tak ważne miejsce w naszych sercach.
Napisy: Tomasz Suchoń