NETFLIX — SERIAL DOKUMENTALNY
Nic tak nie pobudza naszej wyobraźni jak wielkie koty.
Wspaniałe,
potężne
i zabójcze.
Ale gdy zbliżamy się do tych nieuchwytnych zwierząt,
odkrywamy inną stronę ich życia.
Są bardziej troskliwe,
współpracujące ze sobą
i odporne,
niż nam się wydaje.
Wielkie koty skrywają tajemnice, których nie widać na pierwszy rzut oka.
WIELKIE KOTY
DELTA RZEKI OKAWANGO, BOTSWANA
Trzy miesiące temu ta lwica opuściła swoje stado,
by wydać na świat młode.
Młode lwy są podatne na ataki, zwłaszcza ze strony innych lwów.
Teraz, gdy trochę podrosły, jest gotowa wrócić do stada.
Dbanie o rozrastającą się rodzinę nie jest łatwe dla samotnej mamy.
Musi częściej polować,
a to znaczy, że musi zostawiać młode bez opieki.
Na rozległej sawannie łatwo dostrzec zdobycz.
Ale działa to w obie strony.
Lwica musi być cierpliwa.
Wielkie koty są bardziej zabójcze po zmroku.
Dzięki niezwykłemu wzrokowi widzą w nocy sześć razy lepiej od nas.
Mają więc przewagę nad swoją ofiarą.
Działając w pojedynkę, musi podejść jak najbliżej przed atakiem.
Polując w nocy, samotna lwica
odniosła taki sam sukces, jakby była ze stadem.
Problemem jest jednak utrzymanie zdobyczy.
Lwy to największe drapieżniki na tych równinach.
Poradzi sobie z dwiema hienami.
Ale całe stado? To zupełnie inna historia.
Ryzykuje nie tylko swoją zdobyczą.
Może stracić życie.
Ale ta lwica nie jest sama.
Rodzina ją odnalazła.
Z nią przy boku
jest niezwyciężona.
Ostra rywalizacja na sawannie zmusiła lwy
do zrobienia czegoś niezwykłego.
Lwy są jedynymi wielkimi kotami żyjącymi w stadach.
To głównie samice polują.
Rolą samca jest obrona rodziny.
Jak długo rodzice są silni, młode powinny być bezpieczne.
Ale pokój nigdy nie trwa długo w świecie wielkich kotów.
Od początku istnienia zabijanie jest ich sposobem na życie.
Ponad dziesięć milionów lat temu głęboko w lasach Azji
pojawił się nowy gatunek drapieżnika.
Dziś pantera mglista daje nam namiastkę tego,
jak mogły żyć te wczesne koty.
TAJLANDIA
To najmniejszy z wielkich kotów…
ale również najbardziej zwinny.
Krótkie, umięśnione nogi,
bardzo ostre pazury,
obrotowe stawy skokowe…
i bardzo długi ogon sprawiają, że pantery to świetni wspinacze.
Nawet małpy nie są bezpieczne.
W stosunku do swoich rozmiarów
pantery mgliste mają największe kły ze wszystkich kotów.
To współczesne tygrysy szablozębne.
Z biegiem czasu wielkie koty zeszły z drzew.
Stały się większe i jeszcze potężniejsze.
Ewoluowały i podbijały nowe tereny,
a ich sierść zapewniła im doskonały kamuflaż.
Nawet największe z nich mogą wtopić się w otoczenie.
Tygrysie pasy przypominają splątaną roślinność.
A gładka sierść pumy pozwala jej zniknąć z pola widzenia,
nawet gdy nie ma się gdzie ukryć.
Cętki pantery odzwierciedlają nakrapiany cieniami krajobraz równinny.
Dzięki temu może znacznie zbliżyć się do swojej ofiary.
Ale kamuflaż przydaje się nie tylko na polowaniu.
Pomaga też w obronie.
Gepardzica ukrywa się ze swoimi młodymi.
Mają dopiero dziesięć dni. W takim wieku są najbardziej bezbronne.
Ich oczy ledwo się otwierają. Są całkowicie zależne od mamy.
Większość wielkich kotów dorasta powoli w podobnym tempie.
Minie dziewięć tygodni, zanim zaczną jeść mięso.
Po pół roku zostaną odstawione od mleka matki.
A po dwóch latach staną się w pełni samodzielne.
To długa i niebezpieczna podróż od bezbronnego kociaka do zabójcy.
Zwłaszcza dla największego z wszystkich kotów.
Ta pięciomiesięczna tygrysica nie jest jeszcze w pełni rozwinięta.
Ale już zaczyna się przymierzać do polowania w swoim leśnym domu.
PARK NARODOWY BANDHAVGARH, INDIE
Musi nauczyć się obierać cel,
zaplanować podejście
i wykonać ostateczny atak.
Tym razem ofiarą jest jej brat.
Śledzenie, rzucanie się na siebie i walka
to bezpieczny sposób na poprawę umiejętności.
Poza tym pokonywanie braci to świetna zabawa.
Zabawa to podstawa rozwoju wszystkich wielkich kotów.
Ale niektóre lekcje z zabawą nie mają nic wspólnego.
DELTA RZEKI OKAWANGO, BOTSWANA
Ten sześciomiesięczny lampart spędza większość czasu poza domem.
Z mamą.
Gdy ona wyrusza na polowanie,
on zostaje w bezpiecznym miejscu.
Ale co w tym fajnego?
Nadszedł czas na małą przygodę.
Nie schodzi zbyt pewnie.
Musi nad tym popracować.
Dorastający kot musi przekraczać swoje granice.
Nie może jednak przesadzać.
Bawół afrykański.
Jedno z najgroźniejszych zwierząt Afryki.
Ma reputację zabójcy młodych kotów.
Błąd nowicjusza.
To nie czas na doskonalenie umiejętności myśliwskich.
To pora, by nauczyć się ukrywać.
I ratować się ucieczką.
Stracił jedno z dziewięciu żyć…
i wciąż musi się wiele nauczyć.
Kiedy wraca mama,
czas na jedną z najtrudniejszych lekcji.
Guziec wciąż jeszcze żyje.
To przerażający widok,
ale też szansa, by potrenować chwyt za gardło.
Śmiertelną technikę wielkich kotów.
Gdy młody sobie nie radzi,
wkracza profesjonalistka.
Wielkie koty uczą się, naśladując mamę.
Ten młody lampart
będzie potrzebował wielu umiejętności, kiedy pozostanie sam.
Dlatego młode spędzają wiele czasu pod okiem mamy.
W delcie Okawango lwica wraca do swojego stada.
W otoczeniu rywalizujących lwów
jej młode są najbezpieczniejsze pod opieką taty.
Do tej pory
jadły jedynie z mamą.
Dziś czeka je obiad z królem.
Z bliska jest dużo większy.
Samica będzie mogła zjeść dopiero, gdy samiec skończy posiłek.
Młode są w lepszej sytuacji.
Do pewnego stopnia.
To lwice zajmują się rodzicielstwem.
Tata zjadł lwią część posiłku,
więc lwica musi znów zapolować.
Stada mogą liczyć ponad 40 osobników.
Utrzymywanie relacji nie jest łatwe.
Skomplikowane życie towarzyskie sprawiło, że lwy to najmądrzejsze z wielkich kotów.
Ta dodatkowa inteligencja sprawia, że stada lwów to maszyny do zabijania.
Podczas polowania każda lwica zna swoje miejsce.
Najcięższe z nich zaczekają z boku.
Lżejsze i szybsze zaatakują ofiary ze skrzydeł.
Pułapka jest zastawiona.
Skrzydłowe atakują z prędkością 50 km/h,
kierując zdobycz w stronę zasadzki.
Jeśli ktoś spudłuje…
można liczyć na kogoś innego.
W ciągu dnia stadne polowanie
podwaja ich szansę na sukces.
Każda dostanie swoją działkę.
To wspólnota równych sobie samic.
I choć dochodzi do zgrzytów…
zwykle trzymają nerwy na wodzy.
W stadzie siła.
Ale znów wprasza się tata.
Wydaje się to niesprawiedliwe, ale samce muszą być w dobrej formie.
Zbliża się groźba inwazji.
Wędrujące samce chcą przejąć stado.
I zabić młode.
Aby chronić rodzinę,
tata potrzebuje całej swojej siły.
PANTANAL, BRAZYLIA
Obrona własnego terytorium jest kluczowa dla wielkich kotów.
Największe mokradła świata mogą nie wydawać się stworzone dla kotów.
Żyje tu jednak największe skupisko jaguarów na świecie.
Są tęgie i umięśnione. To pitbulle świata wielkich kotów.
W stosunku do wagi
mają najsilniejsze szczęki z wszystkich kotów.
To jego teren.
Samce jaguarów regularnie oznaczają swoje terytorium.
Patrolują ląd i wodę.
W przeciwieństwie do innych kotów jaguary są świetnymi pływakami.
Samce strzegą terenu nie tylko dla siebie.
Jest tu miejsce również dla kilku samic.
Ta jest w okresie godowym i wyczuła zapach samca.
W najbliższych dniach będą często spółkować.
Co oznacza, że spłodzi jej młode.
Musi zachować czujność,
bo rywale tylko szukają okazji, by się zakraść.
Sąsiad przekroczył granicę.
Jaguary starają się unikać walki.
Ryzyko doznania kontuzji jest zbyt duże.
Ale gdy chodzi o prawa godowe, nie mają wyboru.
Intruz zostaje pokonany.
Chwilowo.
Poszukiwanie terytorium zmusiło wielkie koty do skrajności.
Tygrysy syberyjskie grasują po zamarzniętych lasach Syberii.
Długie, gęste futro chroni je przed mrozem.
Lamparty plamiste przemykają uliczkami Bombaju.
Pod osłoną nocy polują na bezpańskie psy i inne zwierzęta domowe.
Jeden z wielkich kotów wspina się nawet na najwyższe góry świata.
HIMALAJE, INDIE
Cztery tysiące metrów w górę.
Jest zimno.
Powietrze jest rzadkie.
Teren jest zdradliwy.
Ale ta pantera śnieżna znalazła jakiś sposób.
Krótkie przednie kończyny, przedłużone tylne
i wyjątkowo długi ogon
dają jej równowagę i zwinność w tym trudnym terenie.
Potrafi skakać na dziesięć metrów.
Szerokie, grubo owłosione stopy, działają jak rakiety śnieżne,
zapobiegając zapadaniu się w teren.
Nie ma tu za wiele pokarmu,
musi więc przeszukać obszar o powierzchni 777 kilometrów kw.
Pantery śnieżne pokonują tak duże odległości,
że rzadko się spotykają.
Zamiast tego komunikują się poprzez zapach.
Mimo ekstremalnych wyzwań codzienności,
ta niezwykła samica zdołała wychować trzy młode.
Przez prawie dwa lata były zależne od mamy.
Czas zacząć polować dla siebie.
Tutaj to nie takie proste.
Ten młody koziorożec alpejski to szansa dla jednego z lampartów.
Polowanie na tych wysokościach jest ryzykowne.
A koziorożec właśnie podniósł stawkę.
Mama obserwuje.
Młode musi to zrobić samo.
Tak blisko…
a tak daleko.
To może wyglądać na porażkę,
ale nawet najlepszy drapieżnik musi znać swoje granice.
Tutaj może mu to uratować życie.
Wkrótce te trzy młode zostaną same,
zdane na własne umiejętności.
Ale jedno czekające je wyzwanie jest poza ich kontrolą.
Ocieplenie klimatu zmusza zimnolubne zwierzęta
do przeniesienia się w wyższe góry.
Im wyżej, tym mniej mają dla siebie miejsca.
Gdy znika dzika zwierzyna,
wielkie koty popadają w konflikty z ludźmi.
Są uważane za zagrożenie dla ludzi i dla zwierząt hodowlanych,
więc poluje się na nie dla trofeów.
Wielkie koty są prześladowane na całym świecie.
I doprowadzane na skraj wyginięcia.
Ale jest nadzieja.
Pozostawiając tym wspaniałym zwierzętom trochę przestrzeni,
osiągniemy niesamowite efekty.
Pięćdziesiąt lat temu w tych dolinach ludzie wybili wiele dzikich zwierząt.
Odkąd zakazano tu polowań i upraw,
liczba gwanako andyjskich stale rośnie.
A za taką zdobyczą…
podążają drapieżniki.
Pumy, zwane też górskimi lwami.
Było ich tak mało na świecie,
że zakładano, że żyją samotnie.
Dziś w tym miejscu jest ich więcej niż gdziekolwiek indziej w Amerykach.
I zaczynają się zachowywać jak nigdy wcześniej.
Pumy gromadzą się i tolerują swoją obecność.
Nie tylko w rodzinie.
Co dziwniejsze, dzielą się jedzeniem.
Gdy ten region stawał się bardziej dziki,
pumy wracały do swoich naturalnych zachowań.
Obraz wielkich kotów jako samotnych zabójców
został zakwestionowany.
Potrafią współpracować lepiej, niż sądziliśmy.
MASAI MARA, KENIA
Gepard jest najszybszym ze wszystkich wielkich kotów.
Jego budowa zapewnia mu prędkość, nie siłę.
W pojedynkę jest słaby.
Ale w grupie…
stanowią potężną siłę.
Gang braci.
Nie planują polowań jak lwy.
Opierają się na liczbach.
Każdy wybiera cel.
Wtedy atakują.
Pora rozpocząć pościg.
Jeśli jeden zawiedzie, reszta ma inne możliwości.
Prędzej czy później
atak się powiedzie.
A gdy jeden gepard walczy z gnu…
połączone siły pozwalają dokończyć dzieła.
Łączenie sił pomaga wielkim kotom stać się lepszymi myśliwymi.
Ale dla lwów przewaga liczebna jest jeszcze ważniejsza w obronie.
Młode w delcie Okawango są beztroskie
i nieświadome tego, że ich życie się zmieni.
To odgłos, który wywołuje strach w każdej rodzinie lwów.
Wędrujące samce zbliżają się,
chcąc przejąć stado.
Jeśli im się uda, zabiją młode,
by samice znów rozpoczęły sezon godowy.
Samce ze stada próbują zastraszyć intruzów.
Ale napastnicy się nie wycofują.
Walka jest nieunikniona.
Lwice muszą odciągnąć młode jak najdalej od zagrożenia.
Ale droga do bezpieczeństwa jest zablokowana.
Te koty zwykle unikają wody.
Nie bez powodu.
Ale nie ma wyboru.
Już nie ma odwrotu.
Najmłodsze ma problem, by nadążyć.
Jeszcze trochę.
W końcu, idąc za mamą,
są bezpieczne.
Ale nie wszyscy mieli tyle szczęścia.
To jeden z samców ze stada.
Ochrona młodych kosztowała go życie.
Przeżył tylko ich ojciec.
Nie wiadomo, jak długo utrzyma swoje rządy.
Na razie młode są bezpieczne.
Rosną w siłę dzięki miłości i opiece stada.
I dzięki ojcu, który będzie ich bronił za cenę życia.
Wszystkie wielkie koty rodzą się w świecie pełnym niebezpieczeństw i dramatów.
Ale jeśli damy im wolność, której potrzebują…
te wspaniałe zwierzęta będą żyć dalej.
Napisy: Tomasz Suchoń