Amerikan askerleri bugün Kandehar'da Amerikan bayrağını çekti.
Bu sıradan bir bayrak değildi.
Bu bayrak, New York'taki saldırı bölgesinde uçuruldu
ve Dünya Ticaret Merkezi saldırılarının bazı kurbanlarının ailelerince imzalandı.
Katı İslami rejimin çöküşünün ardından
güneydeki bir Afgan şehrinde de
hayat normale dönüyor gibi görünüyor.
Kandehar özgürlüğüne kavuşunca
Taliban liderliğinden geriye kalanlardan hâlâ Afganistan'da olanlar
ve El-Kaide liderliğinin parçalarından hâlâ orada olanlar
Afganistan'da yenildiklerini anladılar.
KANDEHAR, AFGANİSTAN TALİBAN'IN DÜŞÜŞÜNDEN SONRA
Taliban, Amerika'nın taleplerini dinleyip
bin Ladin'i onlara verseydi,
El-Kaide'nin Afganistan'daki askerî üslerini yok etseydi
ve onları ülkeye almasaydı
Amerikalılar Afganistan'a girmezdi.
Yenilgileri kaçınılmazdı.
Taliban'a şehirlerdeki istilaya
direnemeyeceğini söyledik.
Şehirleri terk etmeleri gerekeceğini.
Stratejilerini gözden geçirmelerini.
Askerî merkezlerinin savunmayı başaramayacağını.
Kolayca yenileceklerini söyledik.
Birçok kişi o noktada savaşın bittiğini varsaydı.
Maalesef El-Kaide'yi devirmek, Taliban rejimini devirmek,
Afganistan'ı devirmek
ve terör gruplarını yok etmek Washington'daki bazı insanlar için
başka bir savaşa doğru atılan bir adımdı.
Irak'ta bir savaşa.
O meşru savaştan, 11 Eylül'e misilleme yapma savaşından
kaynaklarımızı çekip
11 Eylül'le ilgisi olmayan bir ülkeye gittik.
Emirlerim üzerine koalisyon güçleri,
Saddam Hüseyin'in savaş açma gücünü baltalamak için
askerî öneme sahip seçili hedeflere saldırmaya başladı.
NETFLIX BELGESEL DİZİSİ
4. KISIM İYİ NİYETLİ SAVAŞ
KABİL, AFGANİSTAN
2001'in sonu Afganistan'da bir iyimserlik…
ARALIK 2001
…ve potansiyel dönemiydi.
Afganistan kabaca 1996-2001 yılları arasındaki
karanlık yıllardan çıkmıştı.
Sanki perdeler açılıp içeri güneş girmiş gibi
Afgan halkı bir fırsat gördü.
Taliban rejimi sırasında yasaklanan
müzik sesi ilk kez yeniden sokaklarda bangır bangır çalıyordu.
Taliban idaresinin mecburi kıldığı sakalı kestirmek isteyen erkekler
uzun kuyruklar oluşturdu.
Afganistan halkı yeni bir umut bulmuştu,
özellikle de uluslararası camia geldiğinde.
Taliban'ın gidişiyle Kabil halkı dönüyor.
Taliban'ın anlayışsızlığına tahammül edemeyenler
başkentte bir hayat kurmak için evlerine dönüyor.
Taliban'ın düşüşünden sonra Kabil'e geldik.
Kabil'de giymek için çarşaf getirdim ama Kabil'e geldiğimde
kadınların çoğunda çarşaf yoktu
çünkü Kabil artık Taliban kontrolünde değildi.
Taliban beni kırbaçlayacak diye korkmadan sokağa çıkabilirdim.
FEVZİYE KUFİ ESKİ AFGAN MECLİSİ ÜYESİ
Sonunda insan gibi nefes alabileceğimi hissettim.
Amerikan ordusu savaşmakta, düşmanı mağlup etmekte çok başarılı.
Sonraki adımı bulma konusunda pek başarılı olmayabiliyor.
Taliban, Kabil'den ve Kandehar'dan,
ardından da büyük ölçüde ülkeden def edilince
ABD ordusunun sonrası için pek bir planı yoktu.
Ülkenin istikrar bulmasına,
temel hizmetlerin sağlanmasına,
ülkeyi modern dünyaya taşımaya nasıl yardım edebilirsin?
Tam olarak ne yapmak istediğimiz
ve ne zaman yapmak istediğimiz net değildi.
Tek bildiğimiz, Afganistan'da her ne olursa olsun…
AFGANİSTAN'DAKİ ABD ELÇİSİ, 2011-2012
…bir daha Afganistan sınırlarının ötesinde
vatanımıza düzenlenen bir saldırının üssü olmasını istemediğimizdi.
Anlaşmazlık da burada başladı.
Bana kalırsa
o garantiyi istiyorsan ulus inşası yapman gerek.
Ulaştırma hatları olmalı,
gerektiğinde güçlerin kullanabileceği, çiftçilerin pazara ürün götürebileceği
güzel yollar olması gerek.
Sonra minimalistin biri "Bunlar umurumuzda değil" dedi.
"Bir şey… Gidelim işte."
Rumsfeld doktriniydi bu.
Sevmediğin bir rejimi
mümkün olan en az güçle devir ve oradan ayrıl.
Gerisini dert etme.
On yıl sonra dönmemiz gerekirse döneriz.
Aralık 2001'de Rumsfeld,
Afganistan'daki komutan…
KOMUTAN, ABD MERKEZ KOMUTA
…General Tommy Franks'i çağırdı
ve şöyle dedi, "Crawford, Teksas'a Başkan Bush'un yanına gideceğiz.
Irak'la ilgili seçenekleri ona anlatman gerek." dedi.
Tora Bora Muharebesi yeni bitmişti.
Hâlâ bin Ladin'i arıyorlardı. Afganistan'ı temizliyorlardı.
Aynı generale hemen şu emir verildi:
"Irak'taki planlamayı hızlandırmalıyız."
Savunma Bakanı Donald Rumsfeld terörle savaş yöntemlerini konuşmak üzere
NATO liderleriyle buluştu.
Küresel terör ağıyla başa çıkmanın tek yolu
onu olduğu yere kadar izlemektir.
İstihbarat kaynakları, gizli haberleşmeler
ve şu an gözaltında olanlarca verilen ifadeler
Saddam Hüseyin'in teröristlere yardım edip onları koruduğunu gösteriyor.
El-Kaide üyeleri de dâhil.
Irak'ta El-Kaide bağlantısı yok, dedik.
Birçok kişi şöyle dedi: "Evet, var. Irak bağlantı dolu.
Hazır Afganistan'dayken onların da icabına bakalım."
Yanlış. Çok yanlış.
Bush idaresindeki yeni muhafazakâr,
muhafazakâr şahinlerin çoğu
ilk Körfez Savaşı'nda
Saddam Hüseyin'i iktidarda bırakmayı hata olarak görüyordu.
ABD'nin onu on yıl önce etkisiz hâle getirmesi gerektiğini,
fırsatı kaçırdığını düşünüyorlardı.
Bunu harekete geçmek için fırsat olarak gördüler.
BM'de tüm dünyayı, Saddam ve bin Ladin'in
kitle imha silahı geliştirdiğine ikna etmeye çalıştık.
Colin Powell'ın konuşması buydu.
Bugün dikkatinizi çekmek istediğim konu Irak ve El-Kaide terörist ağı arasındaki…
5 ŞUBAT 2003
…belki de çok daha gizli bağ.
Klasik terör örgütlerin ve modern cinayet yöntemlerini
bir araya getiren bir bağ.
Bunun palavra olduğunu biliyorduk.
Ama "Belki istihbarat almışlardır" dedik.
Sonra o istihbaratın nereden geldiğini öğrendik.
İbn Şeyh El-Libi'den gelmişti.
İBN ŞEYH EL-LİBİ
Yakalandığında işkence gördü.
Bin Ladin ve Saddam'ın birlikte çalışıp
kitle imha silahı geliştirdiğini itiraf etti.
Bakan Powell, bu bilgiyi İbn Şeyh El-Libi'nin verdiğini söyledi.
Kıdemli bir terörist casus,
Irak'ın bu silahlar üzerine El-Kaide'ye eğitim verdiğini anlattı.
Neyse ki bu casus şu an gözaltında.
Ve hikâyesini anlattı.
Altmış beş bin Amerikan birliği Basra Körfezi'nde hazır bekliyor.
Başkan Bush emri verirse
bu sayı üç, dört hafta içinde 250.000'e fırlar.
Amerika fikrini belirtti.
Saddam Hüseyin ve terörist müttefiklerinin kitle imha silahlarını
bize ya da dost ve müttefiklerimize karşı kullanma tehlikesini kabul edemeyiz.
Hükûmetimizin, bu idarenin politikası
rejim değişikliği.
Dünyanın en kötü liderleri dünyanın en kötü silahlarıyla
bizi tehdit edemez.
Savaştan kaçmayacağız.
Teftişler tek başlarına son değiller.
Özgür bir Irak, milyonların hayatına
umut ve ilerleme katarak
Orta Doğu'yu değiştirmek için özgürlüğün gücünü gösterebilir.
San Francisco'dan Oregon'a, hatta Tampa'ya protestocular savaş karşıtı yürüyüş yaptı.
Irak'la savaşın yanlış olduğunu düşünüyorum.
11 Eylül'den sonra Afganistan'a asker göndermek için
neredeyse halkın tamamı destek vermişti.
Irak çok farklıydı.
Irak bize saldırmamıştı.
Irak konusunda ne yapacağımıza dair çok coşkulu, bazen de acı bir
toplumsal tartışma vardı hatta.
AKILLI BOMBA - TEZAT BUSH - TAM BİR APTAL
Savunma Bakanı Donald Rumsfeld bugün net bir şekilde
Iraklılar ne kadar inkâr da etse kitle imha silahları olduğunu söyledi.
Saddam Hüseyin'in elinde kitle imha silahları,
bir de üstüne El-Kaide teröristleri dâhil teröristlerle bağı
müsamaha edilemeyecek kadar büyük bir tehdit.
Gazeteciler, Bush idaresinin
Irak'ta kitle imha silahı olduğu
ve Saddam Hüseyin'in silahları kullanacağı iddialarına
kesinlikle daha şüpheli yaklaşmalıydı.
ABD istihbarat camiası
Saddam Hüseyin'in şarbon
ve bilinen en öldürücü zehirlerden biri olan
botilinum toksini stokları olduğuna inanıyor.
Sudan ve Afganistan'da teröristlerle teması var.
Atta ve Iraklı bir diplomatın teması olduğu doğrudur.
Irak'ta El-Kaide üyeleri olduğuna dair
kesin kanıtımız var.
Kısacası, Saddam Hüseyin'in elinde
kitle imha silahı olduğuna şüphe yok.
Irak, Saddam ve El-Kaide arasında bir ilişki vardı diye ısrar ediyorum
çünkü Irak ve El-Kaide arasında bir ilişki vardı.
BM silah denetçileri başkanı Hans Blix son raporunu sundu.
BM denetçilerinin, Irak'ta kitle imha silahı bulmadığını söyledi.
Irak'a gidip tüm bunların palavra olduğunu,
yanlış olduğunu öğrendiğimizde İbn Şeyh'e "Niye yalan söyledin?" dediler.
"İşkence ediyordunuz. İstediğinizi verdim" dedi.
MAYIS 2003
Mayıs 2003'te
Rumsfeld, Kabil'e gidip muharebe harekâtlarının bittiğini söyledi.
Bush'un "Irak'ta görev başarılı" demek için
San Diego'daki uçak gemisine bindiği gündü bu.
Bush idaresinin aynı gün savaşların bittiğini ilan etmesi için
planlanmış bir andı yani.
Ve tabii ki yanıldılar.
Irak'taki ekipler yerlerdeki kanı temizlemekle meşgul.
Bombacılar, üç Amerikan askerini ve neredeyse iki düzine Iraklıyı öldürdü.
Zamanında Irak'a gitme sebebimiz kitle imha silahı olduğunu düşünmemiz.
Ama yokmuş.
Görünüşe göre orada kitle imha silahı yok.
Yerini biliyorum, demiştiniz.
Öyle demedim. Şüpheli yerleri biliyorum dedim ve…
Yerini biliyorum, dediniz. Tikrit yakınında, Bağdat yakınında
ve oranın kuzey, doğu, güney ve batısında.
Böyle dediniz.
Görünüşte Irak'a gitme sebebimiz
Saddam Hüseyin'in kitle imha silahlarıydı.
Bunun da yanlış olduğu ortaya çıktı.
ABD askerî ölümlerinin sayısı 2.000'i aştı.
Irak'ta hem durum kötüydü hem de arkasındaki sebep yanlıştı.
Doğru olmadığı ortaya çıktı.
Irak'a gitmek için verilen hiçbir sebebin
gerçek olmadığı ortaya çıktı.
Bence bu biraz mübalağa oluyor.
BEYAZ SARAY ÖZEL KALEMİ, 2001-2006
Mesele sadece kitle imha silahları değildi.
Tek sebebi bu değildi.
Saddam Hüseyin, kitle imha silahlarına bağımlı
adam öldürmeye eğilimli bir diktatör.
Kitle imha silahları geliştirmesi sonucunda
kendisinin ve halkının başına açtığı krizi anlasaydı…
Teröristlere bize karşı kullanmaları için gizlice kitle imha silahları
vermeye karar verebilir.
BM kararlarını 16 kez ihlal ettiler, 16 farklı BM kararını.
İtaat etmediler.
Silah denetçilerinin…
Birleşmiş Milletler'in en az 16 farklı kararına
itaatsizlik ettiler.
Başkan Bush da bunun bir sonucu olmalı diye düşündü.
Stratejik narsisizm,
dünyayı sadece bizim gözümüzden tanımlama
ve bizim yaptıklarımızın
olumlu bir sonuca ulaşmada etkili olacağını varsayma eğilimidir.
İnsanlar "2003'te Irak'ı işgal etmeli miydik?" diye tartışıyor
ama bence "Kim kolay olur sandı ve neden kolay olur sandı?"
daha verimli bir tartışma olur.
2003'ten 2004'e kadar yapılan politika kararları
zaten çok zor olacak bir durumu daha da kötüleştirdi.
Keşke istihbarat farklı olsaydı.
İstihbarat doğru olsaydı Irak Savaşı olur muydu?
Kitle imha silahları olsaydı savaş olur muydu?
-Kesinlikle. -Hayır. Olmadığını bilseydiniz.
Şimdi anladım.
İlginç bir soru. Geri alamayacağım bir karar.
Tahmin etmem zor.
Irak Savaşı'nda 4.400'den fazla ABD askeri
ve yaklaşık 200.000 Irak vatandaşı hayatını kaybetti.
Son yirmi yıla şöyle bir bakınca
Irak'ın işgalinin birçok yönden
terörle savaştaki başarımızı başlatan hareket olduğunu
göz ardı etmek zor.
Bin Ladin'in Amerika liderliğinde Batı'nın İslam'a karşı savaş ilan ettiği
ve Müslüman topraklarını sıra sıra işgal edeceğine dair iddiasını…
KIDEMLİ ÜYE DIŞ İLİŞKİLER KONSEYİ
…destekleyen yalnızca istila değildi.
Dünya çapında televizyonlarda gösterilen
Ebu Gureyb'deki görüntüler
buna gerçekçi bir boyut kazandırıp
ABD'nin Irak'ı özgürleştirdiği iddialarını vurguladı.
Ordu, Amerikalı askerlerin Iraklı mahkûmlara
kötü muamele yaptığı bu fotoğraflara birkaç kişinin kabahati, dedi
ama Bağdat dışındaki Ebu Gureyb cezaevinde
neler olduğunu kaç kişi biliyordu?
Bence birçok kişi Irak'ı istila etmiş olmamızın
Amerikan tarihindeki en önemli dış politika hatalarından biri olduğunu
ifade etti.
Geçmişe bakıp hata neredeydi diye sorarsanız
bana kalırsa en büyük dönüm noktası Irak'taki savaştı.
ORTA DOĞU MUHABİRİ
2001 ve 2002'de Afganistan…
Canlıydı, umutluydu, mutluydu.
Gerçekten harikaydı.
Sonra tüm kaynaklar, tüm dikkat, birçok birlik, özellikle Özel Kuvvetler,
her şey oradan alındı.
Ondan iki sonra da güçlü Taliban dirilişi başlıyor.
Bu iki olay alakasız değil.
Aynı anda yaşanan iki savaş var
ve yönetim, aynı anda ikisiyle başa çıkmakta zorlanıyor.
Bush idaresinin kalanında
Irak'a odaklanıldı, Afganistan ikinci planlaydı.
NEW YORK
Bizim yanımızda İngilizce konuşmadılar.
Komşunuz her şey olabilir.
1948'de doğdum.
Bir vizyonum vardı. Amerika'ya gidip
hayatımı orada geçirecektim.
Rolüm de Amerika'da konuşulan dilde İslam'ı ve maneviyatını
tanıtmak olacaktı.
İdeal hâliyle Amerika çok değerli bir şey.
Tüm insanların eşit olduğu fikri
hem çok engin bir gerçek
hem de dünyadaki tüm dinlerin evrensel değerini
ifade eden bir şey.
11 Eylül'den sonra fark ettim ki dinî topluluğumuzun
sözcüleri ya da liderleri gibi görünen bizler
işte bu kriz anlarında
müdahil olup açıklamalıyız.
YMCA'nin Müslüman versiyonu olacak İslami bir halkevi kurma gibi
bir vizyonum vardı.
Spor, dersler, konuşmalar, açık oturumlar gibi programlar olacak
ve çeşitli dinî topluluklardan insanlar bir araya gelip
oyun oynayacak, birbirini tanıyacak,
birlikte eğlenecekti.
Bu sayede bir topluluk hissi oluşacaktı.
Saldırı noktasından birkaç adım ötede inşası onaylanan tartışmalı İslami merkezi
protesto eden yürüyüşe çok sayıda kişinin katılması bekleniyor.
Saldırı noktasındaki cami tartışması…
Saldırı noktasındaki cami…
-Saldırı noktasındaki cami… -11 Eylül'deki cami…
Saldırı noktasındaki cami.
Fox News, bize "saldırı noktasındaki cami" demenin
istedikleri hırsı yaratacağını biliyordu.
Argümanları pek tutarlı değildi.
Bu caminin inşasının
aslında Müslüman Kardeşler operasyonu olduğuna dair belirtiler var.
11 Eylül Şeriat'a adam bulma merkezi diyoruz
çünkü yaptığı şey bu.
Biz daha yeniden inşasını bitirmeden
Dünya Ticaret Merkezi'nin gölgesine cami dikerlerse sonra ne yapacaklar?
Cami istemiyoruz. Burada olmaz, şimdi olmaz, asla olmaz.
Cami istemiyoruz!
Cami, 11 Eylül ailelerinin
acısı ve duyguları için hiç yakışık almaz.
Bunun tek yaptığı daha fazla ayrım, öfke ve nefret yaratmak.
Bu bize saygısızlık. Merkezin dışında yapsınlar.
Teröristleri ödüllendirmek için cami yapmamalıyız.
SALDIRI BÖLGESİ MEZARLIK KUTSAL TOPRAKLARDA CAMİ İSTEMİYORUZ
Bu projeden vazgeçmeye zorlandım diyebiliriz.
Acı vericiydi.
Çünkü çok büyük bir başarı olacağını biliyordum.
Farklılıklar arasında topluluk oluşturmak,
farklılıklarımızın bilincinde olarak
bir topluluk hissi yaratmak için bir model olurdu.
Amerika'daki bu sorunu çözdüğümüzü hayal edin.
Ne kadar güzel sonuçları olurdu?
HRİSTİYAN VE MÜSLÜMAN DAYANIŞMASI
Şu ana kadar 600 milyar dolar harcadık, yakında bir trilyon olacak.
4.000'i aşkın kişiyi kaybettik, 30.000 kişi yaralandı.
En önemlisi de
stratejik millî güvenlik açısından bakılınca
El-Kaide dirildi ve 2001'den beri hiç olmadığı kadar güçlü.
Hedefimizden saptık.
Barack Obama başkanlık kampanyası yaparken
hiç askerlik yapmamış genç karizmatik bir figürdü…
İHTİYACIMIZ OLAN DEĞİŞİM
…ve Irak Savaşı'nın hata olduğunu söylediği
kayıtlara geçmişti.
Seçilirse de Irak'tan birlikleri çekmeyi planlıyordu.
İki savaşa da karşı olarak görünemezdi.
Onun gözünde Irak savaşı kötüydü, Afganistan savaşı iyiydi.
Afganistan halkı daha iyi bir gelecek vaadini istiyor.
Ama yeni bir gün umudunun
yeniden şiddet ve belirsizlikle karardığını gördük.
Afganistan Savaşı'nı doğru yapacağı savaş olarak kucakladı.
İşi başaracak ne kaynağımız ne de stratejimizin olduğu
birkaç yılın da geçtiği sekiz yılın ardından
niyetim işi bitirmek.
Ama sonra ne oldu?
Obama'nın başkan olmasından birkaç ay sonra
Afganistan'daki hesap değişti.
Stan McChrytal, Kabil'e gönderildi.
Oradaki durumu değerlendirip
Afganistan'daki gidişatı tersine çevirmek için
ne gerektiğini bildirmesi emredildi.
Çok zor, bazen sabır gerekiyor,
bazen de bunu yapmak için daha fazla riski kabul etmek gerek.
Birlik artışı tavsiyesinin de olduğu
çok gizli bir değerlendirme yazdı.
Maksimum 80-90 bin ilave birlik istedi.
Ortalama da 30 bin civarı asker istedi.
Bu da Obama'yı zor duruma soktu
çünkü başkan Afganistan savaşından iyi olarak bahsetmişti.
Afganistan tersine döndüreceği savaştı.
Ama şimdi en iyi Amerikan generali sadece 10.000 birlik değil,
on binlerce birlik lazım diyordu.
İlave 40.000 ile birlikle
Afganistan'da 100.000 Amerikan birliği olacaktı.
Ekonominin zorda olduğu, hatta kötüye gittiği bir dönemde
çok büyük bir kaynak kullanımıydı bu.
CEBRİ İCRA SATILIK
Yeni yaklaşım büyük ölçüde kontrgerilla ilkelerine odaklanmıştı.
Ya da "counterinsurgency"nin kısaltması olan COIN'e. Kötü bir kısaltma.
Merhaba. Nasılsın?
Bunun terörle mücadeleden farkı ne?
Terörle mücadele daha stratejik. Saldırıları önlüyorsun,
kötü adamları öldürüyor, yakalıyor ya da tutukluyorsun.
Yani teröristlerin eylemlerini zorlaştırıyor
ve teröristlerin saldıracağı olası hedefleri sağlamlaştırıyorsun.
Kontrgerilla farklı bir şey.
Sadece terörizmin ya da saldırıların önlenmesi değil,
aynı zamanda toplumların yeniden ayarlanması.
Böylece radikal akımlara katılma, şiddet eylemleri gerçekleştirme arzusunu
doğuran ideoloji
bir şekilde farklı bir kanala yöneltiliyor ya da değiştiriliyor.
Yani toplumu yeniden yaratmaya çalışıyorsun.
Böylece terörist toplanmasına ve köktenleşmeye mahal veren
düşünme süreçleri bir şekilde bastırılıyor
ya da daha iyi yönetim, eğitim, daha fazla okuryazarlık
ve daha yüksek sosyoekonomik yaşam standardı getiren
büyük değişimlerle bir şekilde yok ediliyor.
Bu da başkan ve savaş kabinesi için
çok ihtiyatlı bir süreç başlattı.
Beyaz Saray Durum Odası'nda toplandılar.
Masa Obama'nın en iyi danışmanlarıyla doluydu.
Yanında o zamanki başkan yardımcısı Joe Biden vardı.
Savunma Bakanı Bob Gates oradaydı,
Dışişleri Bakanı Hillary Clinton vardı.
CIA direktörü oradaydı.
KORGENERAL KARL EIKENBERRY
Çok sağlıklı bir tartışma vardı. Askerî liderler…
AMİRAL MICHAEL MULLEN
…büyük bir birlik desteğinin gerekli olduğunu söylüyordu.
Biden ve diğerleri El-Kaide'ye çok daha fazla odaklanan
bir alternatif önerdi.
Çok daha dar bir hedefti.
Bazen gerginlikler yaşandı.
Generaller ve Başkan Yardımcısı Biden birbirlerinden pek hazzetmiyordu.
Başkanın kararı, generallerinin istediğiyle
Başkan Yardımcısı Biden'ın tavsiyesi arasında
orta yolu bulmaktı.
Ama orduya iki şey söyledi.
Bir. Görevleri iyice odaklı olacaktı.
İkincisi de 18 ay kadar güç gönderecek olmasıydı.
Sonra birlikler eve dönmeye başlayacaktı.
Yani süre sınırı koydu.
Başkan ayrıca Temmuz 2011'de birlikleri çekmeye başlamak olan
tartışmalı kararına karşı çıkan Capitol Hill'e
güçlü bir ikna ekibi gönderdi.
Dostlarımıza ve düşmanlarımıza yanlış bir izlenim vermiş oluruz.
Gidip kazanmak isteyen kadın ve erkeklere yanlış bir izlenim vermiş oluruz.
Savaş, irade yarışıdır.
Biz düşmana ne zaman çekileceğimizi söyledik.
Düşmana yıllar öncesinden
ne kadar birliğimiz olacağınız ve neler yapıp yapmayacağını söyledik.
Sanki savaşın nasıl olmasını istediğimizi yazıp
senaryoya sadık kalması umuduyla düşmana verdik.
Profesyoneller,
benim gibi subaylar selamlayıp infaz ediyor.
Biz de öyle yaptık.
ESKİ ÇAVUŞ DENİZ PİYADE KOLORDUSU ARAŞTIRMACI GAZETECİ
Haber okumazdım. Siyaset hakkında bilgim yoktu.
Saldırıya uğradığımızı biliyordum, kimin yaptığını bile bilmiyordum.
11 Eylül'ün siyasi ortamını anlamıyordum.
Askere alınmıştım, vatana hizmet etmek istiyordum.
Liseden mezun olduktan on gün sonra
Deniz Piyadeleri'ne katıldım.
Afganistan'a gönderildim.
2 TEMMUZ 2009
Tabur komutanı konuşmasında
"Tüm dünyanın gözü üzerinizde" dedi.
Afganistan'da durumu değiştirme,
bizim Taliban'a karşılık vermemizdense onları buna zorlama zamanı.
Bize anın ehemmiyetini, bunun tarihî bir an olduğunu
aşılamaya çalışıyordu.
Bunun Afganistan Savaşı'nda önemli bir olay olduğunu.
-Tarihin parçasısın. -Tarihin parçası olduğumu.
Üzgünüm.
Vietnam Savaşı'ndan bu yana yapılan en büyük helikopterle girişti.
Savaştaki ilk günüm.
Helikopter yolculuğunun her anını hatırlıyorum.
Sıkış tepiştik, neredeyse üst üste oturuyorduk.
Mazot kokusu geliyor.
Düşüncelerini bile duyamıyorsun.
Aklımızdan konuşmalar geçiyor.
Şöyle demişlerdi:
"Etrafınıza bakın. Yanında durduğunuz bazı insanlar
burada olmayabilir."
Silahlı çatışmaya gireceğimizi biliyorduk.
2009'da Taliban egemendi.
KOMUTAN, ABD MERKEZ KOMUTA
Yükselişteydiler.
Afganistan'ın farklı illerindeki bölgeleri kimin kontrol ettiğini gösteren
haritalarımız vardı.
Bölgeler yavaş yavaş Taliban ya da diğer direnişçi gruplar için
belirlediğimiz renge dönmeye başlamıştı.
Afganistan'da başlattığımız sivil asker harekâtı
önümüzdeki 18 ayda gerçekleşecek.
Birçoğumuzun da gördüğü gibi,
gidişat kolaylaşmadan önce muhtemelen zorlaşacak.
2 Temmuz 2009.
İlk 20-30 dakika sessizdi.
Sonra bize ateş açıldı.
Koşun! Duramayız.
Hadi! Koşun!
O kadar uzaktan ateş ediyorlardı ki
mermilerin nereden geldiğini göremiyordum.
Hadi! Şu binanın tepesindeler.
Sesi havai fişek gibi ama size çok yakınlar.
Kim iyi, kim kötü, bilmiyoruz.
Taliban üniforma giymiyor.
Yerel halkın arasına karışıyorlar.
-Nereden ateş ediyorlar? -Bize ateş ediyorlar.
-Görünüp kayboluyorlar. -Göremiyoruz. Yerleri görünmüyor.
Paraşütlü kurtarma ekibinin geldiğini öğrendik.
Onların gelmesi, birinin vurulduğunu gösteriyordu.
-Şimdi! -Geldim!
Vurulan kişi de Birinci Sınıf Er…
Üzgünüm.
Adairsville, Georgia'lı Birinci Sınıf Er Charles Seth Sharp idi.
-Hadi Sharp! -Helikopter ne zaman gelecek?
-Hadi! Hadi Sharp! -Hadi bebeğim.
Sharp!
Mangasındakiler ona sesleniyor, "Sharp, uyan. Uyan Sharp" diyordu.
Ama uyanmıyordu.
Kan toprağa dökülüyordu.
-Gitmeliyiz. Hadi. Yürü. -Sharp.
Sonunda deniz piyadeleri onu alıp yolun aşağısına götürdü.
Bir binaya girdiler. Sıhhiyeciler ilgilenmeye başladı.
Sharp çok kan kaybetti.
Kurtulamadı.
"Burada ne yapıyorum?"
Ne yaptığımızı bilmiyorduk. Amaç ne, bilmiyorduk.
31 Temmuz 2009'a kadar tek bir el ateş etmedim.
Adamın biri elinde AK-47 ile siperin arkasından çıktı.
Her şey barizdi.
Ona doğru nişan alıp mermileri boşalttım.
O günü, 31 Temmuz'u çok düşündüm.
Vurduğum kişi en fazla 15 yaşında gibi görünüyordu.
O an neden orada olduğumuzu düşündüm.
HUZUR İÇİNDE YAT SHARP 020709
Bu kişi kimdi?
Gerçekten Talibanlı mıydı yoksa savaşmaya zorlanmış mıydı?
Ya biri benim ülkemi işgal etse? Ona ateş eder miydim?
Sovyetlerin Afganistan'ı işgaliyle Amerikan'ın işgali arasındaki fark ne?
Arada fark var mı?
Birine işgal diyebilir…
GULBEDDİN HİKMETYAR ESKİ MÜCAHİT LİDERİ
…diğerine diyemez miyiz?
Afganların Afganistan'daki ABD varlığıyla savaşma motivasyonu
Sovyetlerle savaşma motivasyonlarıyla aynı.
İki cihat arasında bir fark yok.
İki işgal arasında fark yok.
İşgallere karşı iki direniş arasında
fark yok.
Dün bize özgürlük savaşçısı diyorlardı.
Ama aynı şeyi bugün yapınca bize düşman diyorlar,
terörist diyorlar.
Vurulan var mı?
El yapımı bomba tehdidi öyle büyüktü ki
her hizmet süresinde iki, üç, dört uzvu kopan
birden çok asker oluyordu.
Salı günü bir Amerikan askeri
Batı Afganistan'daki bir el yapımı bomba saldırısı sonucu
hayatını yitirdi.
Pazartesi günü Afganistan'daki üç ayrı saldırıda
yedi Amerikan askeri daha hayatını kaybetmişti.
Helmand'ın büyük kısmı çamur ve el yapımı bomba gömmek çok kolay.
Bomba dediğim patlayıcı toz dolu sarı su testisi,
fünye ve ateşleyecek bir şey.
Yapması çok basit.
Taliban bombaları üç, dört dakika içinde gömdüğünü söylüyordu.
Bombayı toprakla kaplayıp üstüne su döküyorlardı.
Hava çok sıcak olduğundan beş, on dakika içinde
önünde el yapımı bomba da olsa
orada bomba olduğunu gösteren hiçbir şey kalmazdı.
Yani attığın her adımda
el yapımı bombaya basacağım diye korkuyordun.
Kapı aralığında, sokak arasında, hendeklerde, her yerdeydiler.
Bombalardan birine basıp her yerinin parçalandığını
hayal edebiliyorsun.
Korkunç bir histi.
Bombalara dikkat etmeleri gerektiğinden
üç, dört kilometre gitmeleri saatler sürerdi.
Taliban geldiklerini bir kilometre öteden görürdü.
Deniz Piyadeleri'nin çeşitli patlayıcıları vardı.
MICLIC diye bir patlayıcı vardı.
9 metre uzunluğundaki bir çorap gibi bir şey
ve 60 santimetrede bir el bombası var.
Çok güzeldi.
Onlar için kısa bir yol açıyordu.
Sangin'deki köylerde böyle ilerlediler.
Bir dokuz, on metre daha güvenli bir şekilde yürüyebilmek için
düzenli olarak Afganların arazisini yok ettiler.
Sağlam delik ha.
Çok sağlam. Kendimle gurur duyuyorum.
Bu yüzden birçok Afgan, özellikle Sangin'dekiler bana
"Taliban böyle yapmıyor.
Siz güvenlik vadediyorsunuz ama kötüleşiyor" dedi. Kötüleşiyordu da.
Washington Post'ta araştırmacı gazeteciyim.
Michael Flynn'in Afganistan genel müfettişine
savaşla ilgili röportaj verdiği haberini aldım.
"Tam haber yapılacak şey. Flynn ne dedi acaba?" dedim.
Fylnn dobralığı ve açık sözlülüğüyle tanınıyordu.
Federal mahkemede dava açtık.
Sonuca ulaşması uzun sürdü ama röportajı verdiler.
Önemli her çalışma başarısız oluyor.
SESİN SAHİBİ: MICHAEL FLYNN
Afganistan bugün eskisinden daha mı iyi?
Taliban, Marjah'ı tamamen geri aldı,
Leşkergah'ı da almak üzereler.
İşlerin gidişatını ve savaştan sorumlu insanların
duruma gerçekçi bakmamasını eleştiriyordu.
Bu, 2002'den günümüze kadar.
Herkes iyi iç çıkardı, hepimiz iyi iş çıkarıyoruz.
Gerçekten mi?
O kadar iyi iş çıkarıyorsak niye kaybediyoruz gibi geliyor?
ABD yetkililerinin yıllardır
alenen söylediklerinin tersini söylüyordu.
Amerikan halkını yıllar yılı alenen anlatılan tek bir hikâye vardı.
Her şey iyi gidiyordu.
ABD, Afganistan'daki savaşı kazanıyor mu?
Bence geçtiğimiz yıl çok ilerleme kaydettik.
Görevi yerine getirmede çok başarılıydık.
SAVUNMA BAKANI
Hedeflerimize ulaşma yolundayız.
Bu insanlar başından beri kazanmamıza engel olacak
büyük sorunlar olduğunu biliyordu.
Sonra genel müfettişin "Alınan Dersler" adlı aynı program için
yüzlerce kişiyle röportaj yaptığını öğrendik.
Genel müfettişle üç yıl süren bir savaşa girdik.
ALINAN DERSLER RÖPORTAJ KAYDI
Ama sonunda savaşla bir şekilde ilişkisi olanlarla yapılan
400'den fazla röportajın notlarını
ve ses kayıtlarının transkriptlerini aldık.
Yoksul ülkeleri zenginleştirmek için işgal etmiyoruz.
Otoriter ülkeleri demokratikleştirmek için işgal etmiyoruz.
Şiddet kullanan ülkeleri barış getirmek için işgal ediyoruz.
Afganistan'da da başarısız olduk.
İngiltereli bir general vardı, General David Richards.
2006-2007 yıllarında…
GENERAL DAVID RICHARDS (EMEKLİ)
…Afganistan'daki ABD NATO güçlerinin NATO komutanıydı.
Röportajında "Stratejimiz yoktu" dedi.
"Düzgün bir stratejimiz yoktu.
Çok taktiğimiz vardı. Stratejimiz yoktu."
Komutan stratejimiz yoktu, diyor.
Onun yerine gelen general,
General Dan McNeill ABD Ordusu orgeneraliydi.
"Bir stratejimiz yoktu.
Gitmeden önce kazanmaktan kasıtlarını sordum."
Beyaz Saray'dakilere veya NATO'dakilere sormuş ve kimse cevaplayamamış.
Stratejimiz ya da kazanmanın ne olduğuna dair bir tanımımız yoktu.
Bunlar savaştan sorumlu generaller.
Bu yorumları okumak hayret verici.
Amerikan halkına yıllarca söylenen şey bu değildi.
Tam tersiydi.
Bu Chris Kolenda. Yolsuzluktan bahsediyor.
Şöyle diyor: "2006'ya gelindiğinde
Afgan hükûmeti kendini bir kleptokrasi hâline getirmişti."
Kolenda şöyle diyor: "Kanser benzetmesi kullanayım.
Küçük yolsuzluk cilt kanseri gibidir.
Baş etmenin yolu var ve muhtemelen bir şey olmaz.
Bakanlığın yüksek makamındaki yolsuzluk kolon kanseri gibidir.
Daha kötüdür ama vaktinde fark edersen muhtemelen bir şey olmaz.
Ama kleptokrasi beyin kanseri gibidir. Ölümcüldür."
2006'da kleptokrasi vardı, diyor.
Ölümcül beyin kanseri vardı yani.
Amerika'nın Afganistan'dan çıkış stratejisi
Afganistan'ın ordusunun gelişimine dayandırıldı.
Kâğıt üstünde sorun yok.
Kendi ordumuzun bir modeli olan bir ordu kurmalarına yardım edelim
çünkü bizim bildiğimiz bu.
Sorun şu ki Afganistan'da bu işe yaramadı.
Afgan nüfusunda okuryazarlık seviyesi düşük olduğundan
Afganlar için acemi birliği eğitimini biz üstlendik.
Afgan güçlerine, birinci sınıf düzeyinde okuma ve sayı sayma eğitimi verdik.
Bu kadar basit bir şeydi.
Hem Afgan güçleri arasında
minimum düzeyde okuryazarlık oluşturma işini üstlendik,
hem güçleri eğittik
hem de muharebe harekâtlarında liderliği üstlenmeleri için çalıştık.
Savaşın ortasında esrar içiyorlardı.
Koruyucu ekipman giymiyorlardı.
Düzenli olarak suç işliyorlardı.
Kendilerine verilen yakıtı, silahları ve araçları satıyorlardı.
Onlarla kontrol noktalarını ziyarete gittim,
o kadar çok eroin çekerlerdi ki ayakta duramazlardı. Sızarlardı.
Ülkenin her yerinde, özellikle güneyde ve doğuda
çaycı çocuklar olması çok yaygındı.
Bu, bazen Afgan ordusunda da görülürdü ama Afgan polisinde çok yaygındı.
ABD Piyadeleri üslere gidip toplantı yapardı
ve bu çocuklar onlara çay verirdi.
Çocuklar hep 11, 12, 13 yaşlarında olurdu.
Genelde hoş çocuklardı ve herkes bilirdi ki
onlar sadece gündüzleri hizmetçi değildi, geceleri de seks kölesiydi.
Yerel polisin ya da ulusal polisin sırf bu sebep için
kaçırdığı çocuklardı bunlar.
O zaman söylenen şuydu: Taliban kötüydü,
Afgan polisi, ordusu ve hükûmeti iyiydi ve biz kazanıyorduk.
Ama Afganlarla konuşunca durum hiç de öyle değildi.
Çok az gözetim altında çok küçük bir ülkeye
çok hızlı bir şekilde çok fazla para harcadık.
SIGAR, müfettişlerin olduğu bir makam.
Bizim işimiz, Afganistan'da yalnızca kalkındırma için…
AFGANİSTAN'I KALKINDIRMA MÜFETTİŞİ
…paranın nasıl harcandığını denetlemek.
Yani dolandırıcılığı, israfı ve suistimali araştırıyoruz.
18 yıldır Afganistan'dayız
ve kalkındırmaya harcadığımız para Marshall Planı'na harcanandan çok.
Oraya gittiğimde
paranın çoğu az denetimle çoktan harcanmıştı.
O 140 milyon doların
yaklaşık yüzde 80'i güvenliğe harcanmıştı.
Polisin maaşını ödendi, polis işe alındı,
üniforma, mermi, silah alındı, hastanedeki tedavileri ödendi.
Sözleşmeleri yerel siyasetçiler, yerel savaş ağaları aldı.
Ortalama bir Afgan güç simsarlarının
Amerika'n hükûmetinden, müttefiklerden para alan
ve çok para kazananlar olduğunu anlıyor.
İşe yaramayan, tam bir felaket olan birçok kontrat bulduk.
Sanırım en büyüklerinden biri
Afganlar için askerî yardım uçağı alımıydı.
Adı G.222.
Küçük bir kargo uçağı.
Uçağa yaklaşık 400 milyon dolar harcadık.
Bunları İtalya'daki bir araç mezarlığından aldık.
İtalyanlar teklif etti.
Uçamadılar.
G.222 GÖSTERİMİ 2002
Tam bir felaketti.
Tüm uçaklar hurdaya çıktı.
Bir başka örnek de askerî yapı örneği.
Buna "64K" diyorduk.
Altı dönümlük bir bina.
Leatherneck Kampı'nda yapılan bir karargâhtı.
Güneyde güçlerden sorumlu olan Deniz Piyade Kolordusu generali
orduya "İstemiyorum. Kullanmayacağım.
Bittiğinde burada olmayacağım. Yapmayın" dedi.
Ama ordu yine de yaptı.
Sanırım bu da 36 milyon dolarlık bir felaketti.
-Hiç kullanılmadı mı? Hiç.
Afganistan'ın kaşmir endüstrisine yatırım yapma girişimi olmuştu.
-Evet. -O nereden çıkmıştı?
Konseptlerinden biri,
ender bulunan İtalyan beyaz renkli keçileri getirip,
Afganistan'daki keçilerle çiftleştirip
mutlu keçiler yaratmaktı.
Kaşmir sektörünü geliştirebilirdi.
İşin hızlı olmasını istediler.
Bunu işletmek için tutulan kişi
keçilerin çiftleşmesinden ve kaşmir sektöründen anlayan biriydi
ve on yılda yapılan bir şeyi bir, iki yılda yapamazsınız deyip
işi bıraktı.
Anladığımız kadarıyla keçilerin çoğu hastalık yüzünden toplandı.
Ya bakımları ya da ortam yüzünden kurtulamadılar.
Bazıları yendi.
Bir yıl sonra da keçilerin hiçbirini bulamadık.
Amerikan ordusu
Afgan ordusuna kamuflaj üniforması temin etmeye karar verdi.
Afgan ordusundan sorumlu generalin
kamuflaj üniformasının modelini seçmesine müsaade ettik.
Sanırım orman yeşili denen bir tasarımı beğendi.
Sorun şu ki Afganistan'ın yüzde dördünden azı orman kaplı.
İkincisi, tasarımı bir kitaptan seçti
ve o modelin sahibi ABD ordusu değildi.
Model için başkasına fazladan para ödememiz gerekiyordu.
Normal bir üniformanın bedelinin
yüzde 30, 40 daha fazlasını ödedik.
Afgan ordusuna yanlış üniformayı çok daha pahalıya aldık.
Bana sürekli şu sorulurdu: "Ne kadar para israf ettik?"
Bir grup birey bakıp şöyle derdi: "Bu israf mıydı?
Dolandırıcılık mıydı? Yoksa aptallık mıydı?"
Sanırım sadece 70 ya da 60 milyara baktık.
Baktığımız meblağın yaklaşık yüzde 30'unun
dolandırıcılık, israf ve suistimal yüzünden
kaybedildiğini gördük.
AFGANİSTAN CUMHURBAŞKANI, 2001-2014
Karzai 13 yıl ülkenin cumhurbaşkanıydı.
Uzun bir süre.
Çok uzun.
Karzai mülayim, tatlı dilli, Kandeharlı yerel bir lider olarak geldi.
13 yıl sonra aşırı güçlü
çok küstah, biraz otoriter biri olarak
ve son derece yozlaşmış, suç örgütü denebilecek
Afgan hükûmetine başkanlık ederek gitti.
Amerikalılar isim takmıştı.
Ordu her şeyi bir kısaltma buluyor.
Afgan hükûmetinin kısaltması VICE idi.
Anlamı da Dikey Bütünleşmiş Suç Örgütü.
Karzai diğerlerinden daha az ya da çok yozlaşmış değildi
ama bu şeyin başkanıydı ve onu korudu.
Amerikalılar bana kalırsa bir hata yaparak
Karzai'nin vazgeçilmez olduğuna ve onu üzmememiz gerektiğine inandı.
Her istediğini vermeli, her ihtiyacını karşılamalıydık.
Öyle de yaptık.
Sıradan Afganları avlayıp onları Taliban'a kaçıran
korkunç bir canavar yarattık.
AFGAN YOLSUZLUĞUNDA ABD'NİN ROLÜ BÜYÜK
Yardımlarımız ve sözleşmelerimizle
Afgan toplumundaki bazı en büyük avcıları güçlendirdik.
Taliban'ın yükselişine sebep olan
kanun, düzen ve güvenliğin çökmesinden sorumlu olan avcıları.
HAZİRAN 2010
ABD ORDUSUNDA ÇAVUŞ 2010-2011
Benim tugayım, Kandehar'da güney bölge komutanlığı için seçildi.
Yaklaştıkça her şey ciddileşiyordu.
KANDEHAR ŞEHRİ
Bizim girdiğimiz bölgeden çıkan birkaç kişiyle karşılaştık.
Onlardan biriyle konuştum. Adam aşırı sıskaydı
ve yüzü kıpkırmızıydı.
Şöyle dedi: "Orada… Orada birilerini kaybedeceksiniz.
Onlar… Bazılarınız ölecek."
"Bir şeyler yapmak istiyorsanız burada yapabilirsiniz" dediler.
Kuş uçmaz, kervan geçmez bir yerdeki küçük bir karakola vardık.
Hayatımda gördüğüm en kırsal yerdi. Resimli İncillerden çıkmış gibiydi.
Çamurdan evler, gelincik tarlaları, asmalar.
Yerine geçtiğimiz adamlar zıvanadan çıkmışlardı.
UZMAN JEREMY MORLOCK
Kısa kollar, sakallar.
Çok az denetim altında hareket ediyorlardı.
ASTSUBAY ÇAVUŞ CALVIN GIBBS
Şayet suçlamalar kanıtlanırsa bu müfreze cehennemden gelmiş.
Beş Amerikan askeri sebepsiz yere Afgan sivilleri öldürmekle suçlanıyor.
Yedi kişi de örtbas etmiş.
Ayrıca cesetleri tahrip etmek, Afgan sivillere rastgele ateş etmek,
haşiş içmek ve onları ele veren eri dövmekle suçlanıyorlar.
Onlar sivilleri öldürenlerdi.
Öldürüyor ve cesetleri tahrip ediyorlardı.
Yerel halk bunu biliyordu.
Sonra da tüm dünyada haber oldu.
Amerikalıların pek sevilmediği bir yere giriyorduk.
Görevin ne olduğu bize tam olarak hiç açıklanmamıştı.
Konuşlandırılmamızdan birkaç ay sonra
Taliban akımının başladığı yer olduğu söylenen bir köye gittik.
Dönüşte bir canlı bomba aramıza girip patladı.
Yerel bir çiftçi gibi giyinmişti.
Uzun gömlek giymişti, birkaç kütük taşıyordu
ve grubun orta kısmını yok etti.
Bu hepimizin gözünü açtı.
Gerçekle yüzleştiğimiz andı.
Beş kişiyi öldürdü. Üç Amerikalı, iki Afgan askeri.
Afganistan'da askerliğe yaklaşımımızı tamamen değiştirdi,
yerel halkla ilişkimizi değiştirdi
ve konuşlandırılmamızla neye ulaşıldığı konusundaki
tüm idealist fikirleri yok etti.
Artık siviller bize yaklaşınca
selam bile verseler silahımızı doğrultuyorduk.
Böyle kimsenin sevgi ve güvenini kazanamayız.
Ergenken dünyadaki en iyi ülkenin bizimki olduğu öğretildi.
İnsanların bize saldırma sebebi de
bizi kıskanmaları,
özgürlüklerimiz yüzünden bizden nefret etmeleriydi.
2011'de subay olarak göreve başladım.
Afganistan'a atandığımda
Afgan halkına yardım için orada olduğumuza inanıyordum.
Ama şiddet için tasarlanmış bir kuruluşu alıp
sağlıklı ve güvenli topluluklar kurmak için kullanamazsınız.
Bir keresinde bir piyade komutanını ağlarken gördüm.
Orduda ender rastlanan bir şey.
Ona bir görev verilmişti.
Bölgedeki insanlarla ilişki kurması söylenmişti.
O da öyle yaptı.
O yıl boyunca güven inşa etti ve çok etkileyici deneyimleri oldu.
Sonra halkın inşa ettiği her şeyi yok etmesi emredildi.
Ofisinde gözyaşlarına boğuldu çünkü sözde yardım ve hizmet etmek için
orada olduğumuz Afgan halkına nasıl bir ihanet olduğunu
o da benim gibi çok iyi biliyordu.
Kadınla konuşup çocukların korkmasını istemediğimi söyler misin?
Anladın mı? Ne yapacağımızı anlatıver.
Belki konuşlandırılmamızın başında bir şansımız vardı.
Ama sonuna geldiğimizde bizden hoşlanmıyorlardı.
Afganistan'ın pek umurumuzda olmadığını anladılar.
O yüzden 11 Eylül'den sonraki asker kuşaklarının
benimsediği bir laf var.
"Sağımdaki ve solumdaki için yapıyorum.
Biz kardeşiz."
Amacın bu yani. Ölmemek için savaşıyorsun.
O canlı bomba olayında
müfrezemizdeki en genç adamlardan biri öldürülen askerler arasındaydı.
Sıhhiyeci olduğumdan ateş açılmasından 30 dakika önce
askerin biri bana "Doktor, ölmek istemiyorum" dedi.
Çok çetin bir çocuktu ve "Dinle. Ölmek istemiyorum" dedi.
Otuz dakika sonra cesedini gördüğümde
sanki aslında "Ölmeme izin verme" diyormuş gibi geldi.
Savaşlar konusunda mantıklı bir izahat eksikliğinde
askerlerin hataları olmayan şeylerin sorumluluğunu üstlenmesi kolaydır.
Savaşı kendi küçük, korkunç deneyimlerine indirgerler.
Ve bu benim savaşım oluverdi.
Ve savaşımda kötü adam bendim.
Beynimin en sonunda karar kıldığı izahat de
arkadaşını kurtarmayan bir sıhhiyecinin öyküsüydü.
Müfreze çavuşu, müfrezeyi toplayıp
"En zor kısma geldiniz, o da eve gitmek" dedi.
Şöyle olduk: "Nasıl yani…
Neden bahsediyorsun?
En zor kısım bitti."
Ama o dedi ki, "En zor kısım geliyor, o da…"
Tanrım.
"O da eve gitmek."
Bunu dediğinde neyi kastettiğini hiçbirimiz bilmiyorduk.
Çok haklıymış.
EVE HOŞ GELDİN!
Çok haklıymış.
BİRİNCİ SINIF ER JAMES M. LAPORTA SENİ SEVİYORUZ OĞLUM!!!
Ne kadar değiştiğimi sonradan anladım.
Hâlâ daha…
Bir yanım Afganistan'da öldü.
Asla geri gelmeyecek.
Afganistan'da nöbetçi kulesinde bir gece Amerikan özgürlüğünün
ne olduğunu anladığımı hatırlıyorum.
Bu ülkede "özgürlük"ten kastımız neydi?
Hiçbir şey yokmuş gibi davranma özgürlüğü.
Kurgularımıza hakkımız olduğunu düşünüyoruz.
Duvarın sol tarafından ateş ediyorlar!
Gördüm.
Afganistan'a gittiğinizde
perde kalkıveriyor.
Siktir!
Öleceğiz burada! Silahı alın!
Eğilin!
Siktir!
Hey! Yardım edin!
Bugün telefon görüşmesi yaptım.
"Seni çok seviyorum" falan tarzı cümleler bekliyordum.
Ama hayır. Evi aradım,
gelen cevap şu: "Evet. Her şey yolunda. Eğleniyorum.
Burada hayat güzel."
Ben nasılım, sormadı bile.
İşte o zaman anladım,
burada ne yaptığımız kimsenin umurunda değil.
Yani…
…artık kimse 11 Eylül'den bahsetmiyor
ve benim burada olmamın tek sebebi bu.
Bu, Amerikan tarihindeki en uzun savaş.
Bu durumdayız işte. Kimse çıkış yolu bulamıyor.
Afganistan'daki savaşın başlarında
bin Ladin'in Tora Bora bölgesinde bulunduğu bir fırsat vardı.
O fırsatı kaçırınca bir daha ne yeri konusunda
ne de onu adalete getirme operasyonunun nasıl yapılacağı konusunda
o kadar kesin bir kararlılığa ulaşamadık.
CIA, 2010'da İşçi Bayramı'nda Beyaz Saray'a gelip
başkana şüpheli bir yerleşke olduğunu söyledi.
Herkesin aklından sayısız soru geçiyordu.
Usame bin Ladin olabilirdi.
Alt yazı çevirmeni: Yasemin Memiş