Op Ground Zero zijn de bergen puin littekens in het landschap.
Het zoeken naar stoffelijke overschotten is een aangrijpende taak.
Ik had me nooit voorbereid op het vinden van een lichaam.
Het is geen comfortabel gevoel.
Als je graaft en je vindt tekenen van leven…
…en daarmee bedoel ik dat je iemands gezinsfoto's vindt…
…en schoenen en als je een schoen vindt, denk je:
Verdorie, iemand hoort bij deze schoen.
Het is niet dat je het niet wil…
…maar dat je denkt dat ze niet meer leven.
Ik wist dat de grootste taak voor de politie…
…was het vinden, het identificeren…
…en het de familie laten weten dat je hun geliefden hebt gevonden.
Een van de moeilijkste dingen waren de posters van de vermisten…
…en dat mensen niet wisten of ze dood waren…
…of ze vastzaten.
Ze moesten gevonden worden.
Mijn zoon was Mark Zeppelin. Hij werkte op de 104e verdieping.
Ik hoop dat hij nog komt. Meer niet.
Ging hij gisteren werken?
Ja. Hij belde vanaf daar om precies negen uur.
Hij zei dat hij van me hield en dat was het.
Als iemand hem ziet of iets weet, hij heet Andrew Stern.
Dus als iemand iets weet, alsjeblieft…
Zijn vrouw en zijn moeder…
…en wij allemaal wachten op bericht.
Kunnen jullie even opzijgaan en hen erdoor laten?
Aanvankelijk waren er veel brandweerlui als vermist opgegeven, waaronder ik.
En in het begin, toen we dachten dat mensen nog leefden…
…namen mensen enorme risico's…
…om mensen te vinden die nog levend gered konden worden.
Het kan jouw familielid zijn.
Al deze brandweermannen zijn onze broeders.
Elke politieagent is een broer…
…en deze burgers moesten wij beschermen.
De reddingsteams stonden op bergen…
…die wel vier, vijf, zes verdiepingen hoog waren.
En er woedde nog maandenlang brand op Ground Zero.
De hele tijd dat we er waren…
…bestond de kans dat gebouwen instortten.
Als je daar komt, krijg je te horen dat als je de fluit hoort…
…dan moet je rennen, want dan valt er wat om.
Die fluit hoorde je vaak.
Maar bij het allesveiligteken, kwam iedereen terug.
De kadaverhonden waren er.
Er waren brandweermannen, politieagenten.
Er waren een paar mannen die elke dag meekwamen.
Ik was een van de supervisors van het recherchebureau bij het mortuarium.
En ons werk was vinden, identificeren…
…en de familie inlichten.
Als ze in het mortuarium kwamen…
…begonnen we aan het identificatieproces.
De meeste identificaties van 20 jaar geleden…
…kwamen van vingerafdrukken of gebitsgegevens, tatoeages of littekens…
…of andere identificatietekens die we konden vinden.
Het DNA kwam weken later, als het destijds al gebruikt kon worden.
THOMAS LANGONE NEW YORK POLITIE HULPDIENST
Mijn broer en ik hebben niet officieel gehoord dat hij vermist was.
Het was gewoon veel wachten.
Mijn vader had de gewoonte drie radio's te volgen.
De radio van het bureau, de FDNY-radio en de SOD-radio.
Hij hoorde de oproep voor 11 september…
…en snelde van Queens naar Manhattan.
M'n vader zat in een reddingsteam dat Tower Two in ging.
Hij zei: 'Tot later', rent Tower Two in…
…en toen hoorden we dat de tweede toren instortte…
…en meer weten we niet.
Bruce moest er gelijk bij het eerste vliegtuig naartoe.
Het was rond middernacht.
Ik hoorde geklop op mijn keukendeur.
Het was Bruces luitenant Charlie.
Een vriend van hem en een andere brandweerman.
En…
Charlie praatte over ditjes en datjes…
…en toen zei ik tegen hem: 'Zeg het gewoon'.
En hij zei dat ze vermist waren.
Met Pasen belden ze om te zeggen dat ze materiaal hadden gevonden…
…met Squad 41 erop en wat ze dachten dat Bruces lichaam was.
En wilde ik komen kijken hoe hij eruit gedragen werd?
Ik zei: 'Nee'.
Dat beeld wilde ik niet in m'n hoofd hebben.
Omdat niets zou veranderen dat hij weg was.
Onze familie besloot al snel om een begrafenis te houden.
De NYPD vliegt met helikopters in een 'man vermist' formatie…
…tijdens dit soort dingen.
En toen de helikopters overvlogen…
…realiseerde ik me dat pap voorgoed weg was.
Dat hij niet terugkwam…
…dat het voor altijd weg was.
We hebben mijn vader en mijn oom nooit gevonden.
Op 11 september sneuvelden er in totaal 374 brandweermannen.
37 Port Authority agenten kwamen ook om…
…en 23 New Yorkse politieagenten.
Met een totaal van 403 hulpverleners…
…is dat het grootste aantal overledenen uit de Amerikaanse geschiedenis.
En helaas zijn tot op heden…
…nog steeds 40 procent van de mensen niet geïdentificeerd.
Misschien nooit meer.
EEN NETFLIX -DOCUMENTAIREREEKS
FBI KANTOOR NEW YORK
We waren daar op de ochtend van 9/11 toen het tweede vliegtuig crashte.
En we konden een gebouw binnenrennen.
In de lobby van het gebouw werden we ingelicht door een van onze supervisors.
Ons team mag aan deze zaak werken…
…en we proberen alle informatie te coördineren.
Maar iedereen in het kantoor in New York…
…en iedereen bij de FBI werkte die eerste dagen en weken…
…aan de zaak.
We wilden weten wat er die dag was gebeurd.
Wie de aanslagen had gepleegd, wie erachter zat.
Maar belangrijker nog, we wilden zeker weten dat er geen tweede golf kwam…
…dat het niet weer zou gebeuren.
Dus we liepen elke aanwijzing na.
Ik ook. Ik wil gewoon weg uit D.C…
Vlucht 77 vloog tegen het Pentagon aan.
Ik werkte bij het team van vlucht 77…
…en ik deed onderzoek naar de vijf kapers.
Ik wilde alles van ze weten.
Vlucht 77 vertrok vanaf Dulles Airport in Noord-Virginia.
En net als alle andere vluchten die dag, ging hij naar de westkust.
En op elke vlucht waren er pilootkapers.
Op vlucht 77 was dat Hani Hanjour.
Er waren ook zogenaamde…
…'niet-pilootkapers' of 'spierkapers'.
En zij waren verantwoordelijk…
…voor het met geweld in bedwang te houden van de passagiers…
…zodat de pilootkapers de cockpit binnen konden komen…
…en de vlucht overnemen.
En op vlucht 77 waren die spierkapers, de niet-piloten…
…Khalid al-Mihdhar, Salem al-Hazmi, Nawaf al-Hazmi, dat waren broers…
…en Majed Moqed.
Het team besteedde veel tijd aan een reconstructie…
…van een dag tot dag tijdlijn van de activiteiten van de kapers.
We probeerden bijna elke stap te volgen.
Khalid al-Mihdhar en Nawaf al-Hazmi gingen naar een trainingskamp.
Een Al Qaidatrainingskamp in Afghanistan…
…en werden geselecteerd door Bin Laden…
…om deel te nemen aan wat toen bekend stond als de 'vliegtuigenoperatie'.
Ze hadden geen ervaring wat betreft wonen in de Verenigde Staten.
Ze waren er nog nooit geweest.
Ze spraken amper Engels.
Maar eind 1999, op aanwijzing van Khalid Sheikh Mohammed…
…die de architect was van de aanslagen van 9/11…
…begonnen ze hun reis naar de Verenigde Staten.
MALEISIË
Ze stapten over in Kuala Lumpur.
De CIA maakt zich steeds meer zorgen om de dreiging van Al Qaida…
…en hoort over een bijeenkomst in Maleisië in januari 2000.
De twee kapers wonen deze bijeenkomst bij.
Het was een van hun laatste bijeenkomsten…
…en trainingssessies voor ze naar de VS vertrekken.
Ze hebben zelfs een Amerikaans visum.
Khalid al-Mihdhar en Nawaf al-Hazmi…
…zijn de eerste kapers die de Verenigde Staten binnenkomen.
De CIA volgde de volgelingen van Bin Laden…
…aangezien Bin Laden de VS meermaals de oorlog verklaarde.
Deze bijeenkomst in Maleisië was een belangrijk startpunt.
Hier kregen de mensen die beschuldigd zouden worden…
…van deze aanslag het groene licht…
…en waar verschillende mechanismes of de verschillende takken van het complot…
…die zij essentieel vonden, werden ingevoerd.
Hier werd besloten hoe ze het beste…
…met een studentenvisum de Verenigde Staten in konden komen.
CIA-HOOFDKWARTIER
Informatie dat die mensen…
…kort daarna in de Verenigde Staten aankomen…
…wordt niet op tijd naar de FBI gestuurd.
Het systeem werkte toen als volgt:
De CIA doet natuurlijk het buitenlandse werk…
…de FBI werkt in de Verenigde Staten.
Vreemd genoeg loopt die informatie niet door.
Er was zelfs een memo opgesteld…
…wat betreft de communicatie tussen de CIA en de FBI.
En dat gebeurde niet.
Die memo wordt niet verstuurd? -Nee.
Als de Amerikaanse regering naar behoren had gefunctioneerd…
…en de FBI- en CIA-systemen waren geïntegreerd…
…hadden ze gezien dat het Al Qaida mensen waren…
…die ze tot in Maleisië gevolgd hadden…
…en die slechte dingen van plan waren in de VS.
Maar dat gebeurde niet.
Ik weet niet of als er iets was gedeeld…
…dat men het verband had gezien.
Er was een gat, een periode…
…het gebrek aan delen waar sommige mensen naar wijzen…
…en zeggen: 'Als we het wisten, hadden we het kunnen stoppen.'
Oké. Misschien wel.
GOEDKEURING VAN MOHAND AL-SHEHRI'S VISUMAPPLICATIE, 23 OKTOBER 2000
Het was een gemiste kans.
Als de CIA die informatie op tijd aan de FBI had gegeven…
…hadden we die twee mensen kunnen volgen.
Elke aanwijzing had nagekeken kunnen worden…
…elk onderzoek in het onderzoek naar terrorisme.
Dat had bij elk snippertje informatie gekund…
…vooral wetende dat Al Qaida-leden…
…in de Verenigde Staten waren aangekomen.
Ik geloof dat het op 12 september was…
…dat er een Toyota Corolla werd gevonden op Dulles Airport.
De auto stond op naam van Nawaf al-Hazmi met een adres in San Diego…
…en de FBI ging naar dat adres in San Diego.
We weten dat ze op 15 januari in Los Angeles aankomen.
Op 1 februari duiken ze op in een restaurant in Los Angeles…
…waar ze een Saoedi genaamd Omar al-Bayoumi treffen.
Omar al-Bayoumi is een mysterieus en vreemd personage.
Hij is een student die niet naar de les lijkt te gaan.
Hij wordt betaald door de Saoedische overheid via een contractor…
…maar lijkt niet te werken.
Hij heeft geen geld nodig
Zelfs mensen die hem niet van de aanslagen verdachten…
…dachten dat hij een spion was voor Saudi-Arabië.
Geen volwaardige geheim agent, maar een informant of mentor.
Hij ontmoet de kapers en vertelt ze dat hij in San Diego woont.
Als ze daar ooit zijn, moeten ze hem opzoeken.
En dat doen ze.
En hij helpt hen zich te vestigen.
Hij helpt ze met het openen van een bankrekening.
Hij zorgt voor een appartement in hetzelfde complex…
…waar hij en zijn gezin wonen.
Hij noemt dat islamitische gastvrijheid. Hij wilde ze helpen.
Maar het vermoeden was dat dit geen toevallige ontmoeting was.
Dit was van tevoren bedacht.
Er was ook een andere sleutelfiguur…
…Anwar al-Awlaki.
Een Jemenitische imam die in San Diego woonde.
En jaren later een belangrijke leider van Al Qaida werd.
Al-Hazmi en al-Mihdhar verhuizen in de zomer van 2000 naar een pension…
…dat ironisch genoeg wordt gerund door een FBI-informant.
De informant was een oudere heer, een weduwnaar die alleen in een huis woonde.
Hij had een reeks jonge moslimbezoekers die bij hem logeerden.
Ze waren niet verdacht.
Ze hadden niets gedaan waardoor iemand…
…contact zou opnemen met de politie of de autoriteiten.
In San Diego leek Nawaf al-Hazmi een normaal leven te leiden.
Hij werkte een tijdje bij een benzinestation.
Hij voetbalde met zijn vrienden.
Ze probeerden vlieglessen te nemen in San Diego.
En hun Engels was niet goed genoeg voor de vlieginstructie.
Vanwege hun gebrekkige Engels…
…deden ze het geen van beiden goed in de vliegtraining…
…en dus werden ze spierkapers.
Zacarias Moussaoui is Frans.
Hij woonde een tijd in Engeland en trainde in Afghanistan.
Hij gaat ook naar de vliegschool in de VS.
Hij is een praatgrage vent die gek deed…
…en heel verdacht overkwam.
Er werd gezegd dat hij het had gezegd…
…dat hij niet wilde leren landen.
Hij wilde alleen vliegen. Hij wilde meteen door naar de grote vliegtuigen.
Hij kocht ook cockpitvideo's.
Dat waren precies dezelfde video's…
…van dezelfde verkoper, die sommige kapers hadden gekocht.
De immigratiedienst heeft hem gearresteerd.
En men geloofde dat hij een kaper had kunnen zijn op 9/11…
…als hij in augustus van dat jaar niet was gearresteerd.
Weer een gemiste kans…
…want er was informatie die hem linkte aan Ramzi bin al-Shibh…
…de coördinator van 9/11.
Een man uit Duitsland.
Als de FBI toegang had gekregen tot zijn computer…
…had dat een ingang kunnen zijn om het complot te ontdekken.
MOHAMED ATTA HOOFDKAPER 9/11
Mohamed Atta, een soort operationeel commandant…
…ontmoette Ramzi bin al-Shibh…
…en andere ondersteunende elementen uit Al Qaida…
…om te bevestigen dat alles in orde was.
MILITAIRE LEIDER AL QAIDA SENIOR-LUITENANT AL QAIDA
KHALID SHEIKH MOHAMMED ARCHITECT
ZACARIAS MOUSSAOUI POTENTIËLE KAPER RAMZI BIN AL-SHIBH MEDEPLICHTIGE
MOHAMED ATTA HOOFDKAPER
Alle 19 kapers…
…15 spieren en 4 piloten…
…waren zorgvuldig geselecteerd.
Mensen in wie Al Qaida veel vertrouwen had…
…die niet zouden afzien van wat een onmogelijke operatie leek.
De Verenigde Staten in het hart te raken.
Dit hield in drie jaar lang plannen maken…
…bijeenkomsten over de hele wereld.
Een zorgvuldig uitgekozen selectie van 19 kapers en piloten…
…het samenbrengen van hun bewegingen.
In de dagen voor 11 september…
…beginnen de kaperteams te verhuizen…
…om dichter bij hun vertreksteden te zijn.
Dus de kapers van vlucht 77…
…verhuizen van New Jersey naar Maryland om dichter bij Dulles Airport te zijn.
We zien het vlucht 93-team dichter bij de luchthaven van Newark komen…
…vanaf waar vlucht 93 vertrok.
En we zien de kapers van vluchten 11 en 175…
…verhuizen naar Boston.
Op de ochtend van 9/11…
…komen alle kapers aan op het vliegveld.
Ze gaan door de beveiliging op hun vliegvelden.
We denken dat ze messen met korte bladen bij zich hadden…
…die ze aan boord mochten hebben…
…dus ze kwamen zonder problemen door de beveiliging…
…en gingen ze aan boord.
In de jaren 80 en 90 was er geen politieke wil.
Mensen worden opgeblazen door mensen…
…vliegtuigen worden gekaapt, allemaal in het buitenland.
Weinig slachtoffers.
Ze zijn gemeen, het is lastig…
…maar het is niet iets voor de nationale veiligheid.
Voor 9/11 zei John Ashcroft dat dit onze prioriteiten waren.
Zo gaan we het doen.
Die prioriteiten waren wapens, drugs, burgerrechten, bescherming van gevangenen.
Dus je denkt:
We worden aangevallen. Waar is het terrorisme?
Dat zakte naar beneden. Naar de vijftiende plaats of zo.
Ik kon het niet geloven.
Het hele Nationale Veiligheidsteam praat over mislukkingen.
Er woonden mensen in dit land die deze aanval…
…al een tijd planden.
Dat moest beter.
We moesten betere informatie krijgen.
Hoe doen we dat?
Als we iemand zouden pakken…
…kunnen we dan betere informatie krijgen…
…meer betrouwbare informatie?
Het is niet gepast om over operationele aangelegenheden te praten…
…of over de activiteiten die we gaan ondernemen.
We hebben inderdaad het beste leger ter wereld.
Ze hebben een breed scala aan mogelijkheden.
En misschien komen er missies in verband…
…met deze taak en strategie.
We moeten ook aan de duistere kant werken.
We moeten in de schaduw werken, in de inlichtingenwereld.
Veel van wat er moet gebeuren, moet stil gebeuren, zonder discussie.
Onze inlichtingendiensten moeten gebruik maken…
…van alles wat er is, als we succesvol willen zijn.
Terug naar de tijd van Ford, toen Cheney stafchef was…
…zo ver terug, ontwikkelde Dick Cheney een zeer sterke visie…
…over de grondwettelijke presidentiële macht.
Vooral omdat die macht verband hield met de nationale veiligheid en oorlog.
Hij vindt dat als het om oorlog en nationale veiligheid gaat…
…de president de baas is.
Hij kan doen wat hij nodig acht.
Het Congres kan niet in de weg staan.
Doen ze dat wel, kan de president het negeren.
Dat vond hij.
Een absolutistische visie op de macht van de president in oorlogstijd.
Het is dus van vitaal belang dat we alle middelen gebruiken…
…om ons doel te bereiken.
Dat vond ik beangstigend.
Het was eng om de vicepresident van de Verenigde Staten…
…zo te horen praten in een tv-programma.
Hij had het land moeten kalmeren…
…de druk moeten wegnemen.
Maar hij voerde de druk op, verhoogde de inzet.
Ik vreesde dat we dingen zouden doen die in ons nadeel zouden zijn.
Wat ik weet is dat als emoties hoog zijn, redelijkheid laag is…
…en de beslissingen slecht zijn.
We onderhandelen niet met terreur. Geen verdrag.
Er zal geen vreedzaam samenleven zijn.
Geen onderhandelingen. Geen top.
Geen gezamenlijk communiqué met de terroristen.
Nee, ik hoor niet bij Al Qaida. Ik ben een student.
De gedetineerden gedragen zich goed.
We gebruiken alleen geweld indien nodig en we behandelen ze met respect.
In 2001 werden er veel mensen gevangengenomen in Afghanistan.
Engels.
Ik ben verslag, tv-verslaggever van Al Jazeera.
Luister. Praat met de commandant.
Ik ben van Al Jazeera, ik kom uit Kandahar…
…en ik ben mijn camera kwijtgeraakt in Kunduz.
Ik ben geen moedjahedien.
De Verenigde Staten gaven grote sommen geld…
…premies aan de Pakistani en de Afghanen…
…om mensen met een bepaald profiel aan te geven.
We lieten pamfletten over Afghanistan vallen…
…waarin stond: 'Je wordt rijk als je deze mensen aangeeft.
Genoeg geld om je dorp, je familie…
…je stam een jaar te voeden als je mensen identificeert.'
En dus kregen we mensen.
We kregen honderden mensen.
Als je mensen vastzet…
…zijn je opties beperkt. Je kunt ze niet doden.
Je wilt ze niet vrijlaten omdat ze dan weer tegen je vechten.
Dus we moesten beslissen wat we moesten doen met die mensen.
Generaal Tommy Franks vond dat we een beperkte voetafdruk…
…in Afghanistan moesten hebben om het Afghaanse volk te verzekeren…
…dat we er niet lang zouden zijn.
Het idee dat we gevangenissen…
…of een grote gevangenis zouden hebben, was niet logisch.
Dus dat idee verworpen we.
We spraken met andere landen.
Ze wilden die terroristen niet terug hebben.
Toen keken we naar de VS.
We hadden een paar gesprekken.
We dachten aan Leavenworth, Alcatraz…
Alcatraz? Als in de plek? -Heel even maar.
Misschien werd het geopperd.
We keken naar Supermax in Florence, Colorado.
Maar we hadden het gevoel dat… Politiek gezien was het pas net na 9/11.
We wisten niet of het Amerikaanse volk dat zou begrijpen.
We maakten ons ook zorgen over de rechten…
…die zouden gelden voor iedereen die we naar de VS brachten.
Sommige mensen in het leger belden me.
Ze zeiden: 'We duiken in het gevangeniswezen. Doe je mee?'
We wisten niet wat er zou gebeuren.
GEVANGENEN KOMEN AAN IN CUBA
Het Pentagon ging een detentiecentrum opzetten in Guantánamo.
Guantánamo is Cubaans gebied.
De zuidoostelijke hoek van Cuba.
Cuba werd onafhankelijk in 1898.
Maar onderdeel van de deal was dat we Guantánamo hielden.
De juridische formaliteit was eeuwigdurende erfpacht.
Dus we pachten het land in Guantánamo, maar alleen wij kunnen de huur opzeggen.
BZ zei dat ze moesten zoeken naar het juridische equivalent van de ruimte.
Zo moest Guantánamo zijn. Een plek waar geen wet van toepassing was.
Het was een legaal 'niemandsland'. Een duivelseiland.
We vlogen naar Guantánamo…
…voor een rondleiding van een dag of twee.
En toen we daar waren, werden er gedetineerden ingevlogen.
En wat er gebeurde…
…was dat je een korrelige video zag van gedetineerden.
Misschien waren het die gedetineerden die op een vlucht werden gezet.
Ze werden vastgeketend en kregen een zak over hun hoofd.
Ze zaten vast aan elkaar…
…en werden meegesleurd, het leek allesbehalve menselijk.
In de hangar vroeg iemand: 'Wie sturen ze?'
Hij zei: 'Ze sturen ons het ergste van het ergste.'
Dat waren dus die eerste 20 mannen.
Dit zijn geen aardige mensen.
Sommigen hebben gezegd…
…dat ze een Amerikaan willen doden voor ze Guantánamo Bay verlaten.
Dat gun ik ze niet.
Er waren mensen die dachten dat ze Hannibal Lecter-types…
…uit deze vliegtuigen haalden. Suïcidale, fanatieke terroristen.
Dit zijn mensen in een vliegtuig aan leidingen knagen om het neer te halen.
Ze werden vastgebonden, moesten rechtop zitten…
…en werden onderworpen aan zintuiglijke deprivatie…
…zoals oorwarmers, ovenwanten en op meerdere plekken vastgeketend.
En toen werden ze als vracht naar Guantánamo gevlogen.
De wereld zou die 20 mannen ongeveer 10 dagen later zien…
…toen het Pentagon videobeelden liet zien van die 20 mannen in een cel.
Dat zijn ze. Dat is op dag een.
Ze knielen. -Ja, ze zitten op hun knieën.
Je kunt 20 mensen op die foto zien.
Je kunt ze alle 20 vinden.
Het Pentagon gaf die foto vrij om verschillende redenen…
…en Europa vond het walgelijk en vond het op marteling lijken.
Toen het eerste vliegtuig aankwam en er meer kwamen…
…beseften we dat ze niet zo erg waren.
Dit waren niet de Al Qaida-verdachten die we hadden gevolgd.
Dit waren keuterboertjes.
Geen krijgsgevangenen.
Dit waren premiebaby's.
Vanaf het begin van Guantánamo benadrukte het Pentagon:
'Wat je ook doet, noem ze geen gevangenen.'
Als je ze gevangenen noemt, moet je ze behandelen…
…volgens de Geneefse Conventies die krijgsgevangenen beschermt.
Daarom hebben we gedetineerden en geen gevangenen.
Jullie worden verdacht…
…van een hoge positie in de taliban of lid zijn van Al Qaida.
Sommigen van jullie zeggen dat je onschuldig bent.
Weet dat Amerika een land van wetten is…
…en u een eerlijk proces zal krijgen.
We houden ons aan de Geneefse Conventies. -Hoe bedoelt u?
Dat we luisteren naar wat Washington D.C. ons zegt te doen.
U zult zien dat we ze menselijk behandelen.
In een uitgelekte memo gebruikte u het woord 'curieus'…
…om het te hebben over de Geneefse Conventie.
Wat bedoelde u daarmee?
Ik gebruikte het woord curieus om te laten zien…
…dat de Geneefse Conventie werd opgesteld…
…toen oorlogen tussen landen waren…
…en niet tussen niet-natiestaten zoals terroristische groeperingen als Al Qaida.
Wij advocaten besloten hiertoe…
…vanwege een memo van de procureur-generaal John Ashcroft…
…dat het niet van toepassing is…
…omdat Al Qaida geen natiestaat was die de Geneefse Conventies had ondertekend…
…en dat de taliban geen recht meer hadden op bescherming van krijgsgevangenen…
…want om die bescherming te krijgen…
…moet je een uniform dragen, moet je wapens laten zien…
…moet er een hiërarchische structuur zijn…
…en je kunt niet zomaar burgers vermoorden…
…en dan verwachten dat je bescherming krijgt…
…onder de Geneefse Conventies.
De beslissing van de regering Bush in 2002…
…dat gedetineerden in de oorlog tegen terrorisme geen rechten hebben…
…dat ze niet-personen onder internationaal recht zijn, is niet juist.
Ze worden beschermd door de Geneefse Conventies…
…en specifiek in artikel drie van de Geneefse Conventies.
De basisrechten worden hun ontzegd…
…toegang tot advocaten, tot habeas corpus.
De gedetineerden werden blootgesteld aan hitte, de zon, de wind, de insecten.
Er waren twee emmers.
Eén emmer was voor je drinkwater, één voor je uitwerpselen.
Ze hadden een hard dak…
…aan drie kanten omsloten met een poort om in en uit te komen.
Het was het equivalent van een militair hondenhok.
Er werd geprobeerd…
…vooral vanuit het Witte Huis…
…maar ook door de vicepresident om marteling te omarmen.
En dan maak ik het niet erger dan het was.
In 2002 had je…
…de eerste waardevolle gedetineerde, een man genaamd Abu Zubaydah…
…die een pension runde dat vaak een tussenstation was…
…voor mensen die bij Al Qaida wilden…
…en de taliban in Afghanistan.
En dus had hij veel informatie en was erg waardevol.
Hij kende veel mensen die kwamen en gingen.
De FBI begint hem te ondervragen en krijgt veel informatie uit hem.
FBI-agent Ali Soufan verzorgt zijn wonden…
…en ontwikkelt ondervragingsmethoden…
…waar je ze leert kennen en ze je vertrouwen…
…voor zover mogelijk.
Als we deze mensen arresteren en met ze praten…
…is het niet zo moeilijk om ze te verhoren.
Er zijn zoveel manieren om mensen te verhoren…
…en in de Amerika zijn we getraind om zoiets te doen.
We zijn getraind om informatie te krijgen…
…uit menselijke bronnen.
En wetshandhavers in de Verenigde Staten doen dat steeds.
De CIA, het leger, de FBI.
We waren betrokken bij verhoren na de bomaanslagen in Oost-Afrika…
…en bij de USS Cole…
…en veel complotten die overal ter wereld plaatsvonden…
…en de ontwrichting.
Soufan is succesvol.
Hij komt erachter wie Khalid Sheikh Mohammed is.
Je vergeet dat omdat hij nu wijd en zijd bekend is…
…als het brein van 11 september.
Maar zelfs in het voorjaar van 2002…
…weten we niet wie 11 september heeft georganiseerd.
De eerste persoon die die informatie gaf…
…was Abu Zubaydah.
Het succes van de FBI wordt opgemerkt…
…en dus nemen ze Abu Zubaydah en onderwerpen ze hem…
…aan zogenaamde 'verbeterde ondervragingstechnieken'.
Deze gelijktijdige inspanning begon…
…in de eerste maanden na 11 september.
Er werd een martelprogramma gecreëerd…
…en ze grepen hun kans met dit eerste proefkonijn.
Toen we wisten dat we Abu Zubaydah konden krijgen, was dat nogal wat.
Toen we dachten dat we Khalid Sheikh Mohamed…
…konden krijgen ook.
Deze waardevolle doelen waren erg belangrijk.
De Nationale Veiligheidsraad besloot om te kijken…
…naar verbeterde ondervragingstechnieken.
George Tenet en de CIA werden gevraagd: 'Wat raad je aan? '
Er moesten duidelijke richtlijnen komen.
Het ministerie van Justitie stelde juridische adviezen op…
…als richtlijn voor de CIA.
MEMO AAN CIA OVER ONDERVRAGINGSTECHNIEKEN
DEZE TIEN TECHNIEKEN ZIJN: WALLING
SLAAN IN HET GEZICHT, NAUWE OPSLUITING
Ik was erbij toen de president er een briefing over kreeg.
Hij gaf toestemming voor verbeterde ondervragingstechnieken…
…als ze onder gepast toezicht gebruikt worden…
…met de verwachting dat we…
…de volgende aanslag in de VS kunnen voorkomen.
Die verbeterde ondervragingstechnieken zijn onder andere, gedwongen naaktheid…
…24 uur per dag licht, 24 uur per dag koud…
…24 uur per dag duisternis.
Waterboarding is een van de meest beruchte en algemeen bekende methode.
Ik wil niet zeggen dat ze niet onaangenaam of vreselijk zijn…
…maar neem walling.
Walling was een techniek waarbij je een kap om hun nek deed…
…zodat ze geen nekletsel kregen.
Je houdt ze tegen een muur die niet stevig is.
Hij stort in en je duwt ze tegen die muur.
Wat betreft de klap, de handpalm moest open zijn.
De hand mocht niet te ver van het gezicht zijn…
…en je mocht alleen op de wang slaan.
De buikslag, weer een open handpalm…
…je mocht niet te ver van de buik zijn.
Je mocht alleen tussen de navel en de tepels slaan.
Dus heel gedetailleerde instructies over wat er mocht.
We hebben gekeken naar de conventie tegen marteling…
…de oorsprong van het anti-martel-statuut.
Het hoofd Strafrecht van het ministerie van Justitie…
…schreef dat martelen een activiteit is…
…waarvan je door de naam alleen al bang wordt.
Zoals naalden onder de nagels…
…zoals het doorboren van je oogbal…
…zoals elektrische schokken in je geslachtsdelen.
Zo erg was het echt niet.
Ik heb 25 jaar bij de FBI gezeten.
Ten tijde van 9/11…
…was ik als eerste verantwoordelijk voor terrorismebestrijding.
Directeur Mueller was bij een briefing in het Witte Huis.
Ik moest komen en hij zei:
'We moeten twee agenten naar dit land sturen.'
Ik zei: 'Oké, dat gaan we doen. Waar is het voor?'
Hij zei: 'Ze hebben Zubaydah.'
Ik zei: 'Geweldig. Ik wist dat we wilden dat hij terugkwam.'
We ondervragen hem. We hebben meer dan twee agenten nodig.
We stellen een team samen.' 'Nee. Stuur twee agenten. '
Ik zei: 'We brengen hem toch terug?'
Hij zei: 'Nee. De CIA wil hem niet houden.'
Ik zei: 'Dat is interessant.
Wij kunnen niet zomaar de CIA helpen…'
'Diegene komt niet hiernaartoe terug.'
Ik zei: 'Ik begrijp wat ze kunnen doen en waarschijnlijk gaan doen.
Daar willen we niet bij helpen'
En hij zegt: 'Jawel. We moeten ze helpen.'
Ik zei: 'Ze mogen er niet bij zijn.' Hij zei: Ik heb het de president beloofd.
En ik zei: 'Je moet de president bellen en zeggen dat we dit niet doen.
Denk aan ons imago en de Amerikaanse bevolking.
We zijn geen schurken.
We kunnen onze reputatie vernietigen door zoiets te doen.'
VOORMALIG FBI-DIRECTEUR ROBERT MUELLER
HEEFT ONS VERZOEK OM COMMENTAAR AFGEWEZEN
Ze dachten niet dat ze zouden praten.
Dus wilden ze een programma ontwikkelen…
…dat eruitziet alsof je een koekje snijdt.
Eén, twee, drie, vier en hij geeft je alles.
Zo werkt de wereld niet. Zo werkt de menselijke natuur niet.
Het was een soort angstpolitiek geworden.
De angst, die ik zeker had en de rest ook…
…was een vergif geworden in de maatschappij.
Dat je de dingen zou opgeven die de VS uniek maken.
De inspecteur-generaal van de CIA kwam in 2004 tot de conclusie…
…dat ze niet kunnen bewijzen dat de verbeterde ondervragingstechnieken…
…ook maar een dreigend gevaar hadden verstoord.
Is er geen bewijs?
Er is geen bewijs. En dit is de CIA zelf die dat zegt. Niet ik.
Zo gaat dat bij marteling.
Marteling zorgt voor meegaandheid. Het zorgt niet voor medewerking.
Het verschil tussen meegaandheid en meewerken, is dat bij meegaandheid…
…de persoon je vertelt wat je wilt horen zodat de marteling stopt.
Maar niet de waarheid.
Bij medewerking krijg je de waarheid.
SENAATSCOMMISSIE 9 DECEMBER 2014
Het leverde weinig nuttige informatie op…
…om de daders van 9/11 te vinden…
…of om nieuwe aanvallen en wreedheden te voorkomen.
Iedereen die suggereert dat de verbeterde technieken…
…laten we bot zijn, waterboarden…
…geen enorme hoeveelheid waardevolle informatie opleverde…
…ziet de waarheid niet onder ogen.
Ik maak me grote zorgen over wie we zijn als land…
…en waar we voor staan en in geloven.
Amerika is altijd een voorbeeld…
…en een inspiratie geweest voor andere landen…
…en als wij martelen…
…en dingen doen…
…die afdoen aan en zelfs het imago van de Verenigde Staten schaden…
…en onze vijanden motiveren, dan kan dat in de toekomst grote gevolgen hebben.
En denk aan wat er zou gebeuren als in een ander conflict, een vijand…
…geen terroristische organisatie, Amerikanen gevangenneemt.
Dan denken ze dat ze hetzelfde kunnen doen als wij.
Ik begreep het maar niet.
Guantánamo Bay, en de gevangenis daar in het bijzonder…
…was de eerste militaire operatie met een no-exit strategie sinds de Vietnamoorlog.
Honderden taliban- en Al Qaida-verdachten zijn al in Amerikaanse hechtenis…
…waaronder nog eens 30 uit Afghanistan…
…die vandaag aankwamen in Guantánamo Bay, Cuba.
Dat brengt het totaal daar op 110 en er zullen er nog vele volgen.
Niemand zou weten hoe dit verhaal zou eindigen.
Hoe hebben ze ons zo beslopen?
De Amerikaanse inlichtingendienst heeft gefaald.
Vandaag zie je alleen een vliegtuig…
…het geluid van een sirene…
…zelfs de ochtendpost brengt verdenking mee.
Voor New York was het weer een dag van angst…
…en van terroristische hysterie.
In Rockefeller Center, een miltvuurgeval bij NBC.
Je voelt je nu zo kwetsbaar…
…omdat je niet weet wat en waar het gaat gebeuren.
In Camp David ging het dat weekend na 9/11…
…het erom de president te informeren waar we geen toestemming hebben…
…waar we geen mogelijkheden hebben en wat er nodig was om dit te voorkomen.
De verantwoordelijken te straffen.
En het zette bepaalde dingen in gang, zoals de Patriot Act.
De Patriot Act is een onderdeel van enorme surveillance poging…
…die in de nasleep van 9/11 begint te groeien.
Deze gewelddadigheden tegen onschuldigen…
…schenden de grondbeginselen van het islamitische geloof.
En het is belangrijk dat mijn mede-Amerikanen dat begrijpen.
Amerika telt miljoenen moslims onder onze burgers…
…en moslims leveren een zeer waardevolle bijdrage aan ons land.
Moslims zijn artsen, advocaten, hoogleraren…
…leden van het leger, ondernemers, winkeliers…
…moeders en vaders en ze moeten met respect worden behandeld.
Zelfs toen president Bush zei:
'We gaan niet een hele religie beschuldigen van de daden van een paar'…
…begon de regering precies dat te doen.
President Bush tekende de Patriot Act…
…in de East Room van het Witte Huis.
Na 9/11 begonnen we gesprekken te zien en te horen…
…over hoe de veiligheidsdiensten hadden gefaald.
Ze spraken niet met elkaar.
Hoe zijn al die kapers binnengekomen…
…getraind, in vliegtuigen gestapt zonder dat iemand het zag?
Vanaf vandaag veranderen we de wetten voor informatie-uitwisseling.
En net zo belangrijk…
…we veranderen de cultuur van de agentschappen…
…die terrorisme bestrijden.
Dus wat er snel gebeurt en wat angstaanjagend is…
…is dat we meer investeren in wetshandhaving en surveillance.
Onze bibliotheekgegevens konden worden ingezien…
…alles zien wat we lezen.
En een andere bepaling zijn de rondkijk bevelen.
De Patriot Act stond toe dat de politie ons huis kon betreden…
…zonder het te zeggen.
Dus kom binnen, kijk rustig rond, laat achter wat ik wil…
…neem wat ik wil en er is niets wat niet mag.
Agenten doorzoeken islamitische huizen en bedrijven in Washington…
…op zoek naar banden met terroristische organisaties.
Het is meer dan beledigend als moslim.
Het is beledigend als Amerikaan.
Het druist in tegen de kern in…
…van het recht op privacy uit de Bill of Rights.
HET HOOFDKWARTIER VAN DE NSA
De Nationale Veiligheidsdienst…
…maakt deel uit van het Pentagon, van Defensie.
En het is de dienst die belast is met de elektronische surveillance…
…van allerlei buitenlandse tegenstanders van de Verenigde Staten.
Het werd in 1952 opgericht door president Truman in een presidentieel besluit.
Het was een uitvloeisel van het decoderen…
…dat de VS tijdens de Tweede Wereldoorlog deed.
En het is de afgelopen decennia uitgegroeid…
…tot een enorme moderne cyberbeveiligde…
…decoderende, elektronische afluisterorganisatie…
…van ongekende omvang.
Het is de grootste dienst ter wereld.
Er is voor 11 september en na 11 september.
Ik maakte deel uit van een dienst die mensen veilig moest houden.
En mijn eerste dag op het werk…
Elke keer als ik dit zeg, krijg ik kippenvel.
Ik voel het nu omdat die dag letterlijk stilstaat.
9/11 was mijn eerste dag bij mijn nieuwe afdeling.
En ik kan elke seconde…
…elke minuut, elk uur van die dag afspelen.
Maar wat ik die ochtend niet wist…
…waren de geheime beslissingen die op het hoogste niveau werden genomen…
…en wat de regering bereid was te doen…
…onder het mom van nationale veiligheid.
Wat ze bereid waren te doen buiten de wet om.
Jack Goldsmith, assistent-procureur-generaal…
…juridische dienst.
Ik ging naar het Witte Huis om meer te leren…
…over het Stellar Wind-programma.
David Addington was degene die me erover vertelde.
Het is ongebruikelijk dat de raadsman…
…van de vicepresident over een geheim programma vertelt.
Addington had de originele toestemming in zijn kluis op zijn kantoor.
Hij zei: 'Bereid je voor.
Je gaat iets horen wat je niet gelooft.'
Gelijk, ik bedoel binnen dagen en weken…
…werd er verbale toestemming gegeven voor een programma genaamd Stellar Wind…
…waarin ze de buitengewone macht van de NSA omdraaien.
Niet alleen meer buitenlands, maar ook binnenlands.
Wat was Stellar Wind?
Bepaalde onderdelen zijn nog geheim.
Ik noem het een afluisterprogramma zonder bevel…
…met een grote collectie metadata…
…en ook een verzameling content, veel daarvan gebeurde bij Binnenlandse Zaken.
Stel je een computer voor die elk telefoontje bijhoudt.
Wanneer is er gebeld, waar en naar wie…
…en hoelang het duurde.
Dat is metadata.
Het Stellar Wind-programma lijkt op drie manden.
De eerste mand is de verzameling van de content…
…van telefooncommunicatie…
…waarvan een senior agent bij de CIA…
…denkt dat een persoon van dat telefoontje lid is van Al Qaida…
…of eraan verbonden is.
De andere twee manden hadden niets met content te maken.
De tweede mand zat vol met telefonische metadata.
Niet de inhoud van het gesprek…
…maar wel het nummer en de lengte van het gesprek.
Mand drie is een verzameling van e-mailmetadata.
Aan wie je de e-mail stuurde.
Het idee was dat je door de enorme verzameling…
…van metadata, zelfs van mensen die niet verdacht werden…
…een netwerk zou krijgen waarmee je…
…alle stukjes bewijs die je hebt over terroristen samenvoegt.
Dus heb je informatie die de volgende 11 september zou voorkomen.
Dat was de theorie.
Het is het digitale tijdperk. We verdrinken in data.
Dus de NSA zei: 'Waarom pakken we niet zoveel als we kunnen?
Kijk hoe makkelijk het is. We pakken het allemaal.'
De regering maakte speciale afspraken…
…die supergeheim waren…
…met bepaalde bedrijven zoals Verizon…
…zoals AT&T en anderen om data te krijgen.
Dus ze harken het binnen en zeggen:
'We zijn pas in overtreding als we ernaar kijken.'
Dit zet het vierde amendement totaal op z'n kop.
HET VIERDE AMENDEMENT
In de Bill of Rights…
…geeft het vierde amendement ons het recht op privacy in onze eigen huizen…
…de mogelijkheid om te voorkomen dat overheidsagenten…
…binnenstormen zonder goedkeuring…
…of zonder toestemming en meenemen wat ze maar willen.
En dit was de elektronische versie…
…van een ongeoorloofde inval in jouw huis.
Directeur Mueller kwam terug van een briefing.
Hij belde me en zei: 'Dale, er is een speciaal programma.
Niemand weet ervan.
Er zitten er maar een paar van ons bij.'
Ik zei: 'Waar gaat dat over? ' Hij zei: 'Ik kan het je niet vertellen.'
Dus ik ging naar het Pentagon…
…naar een beveiligde ruimte en werd ingelicht.
Ik zei tegen de directeur dat ik niet wist of dit zou werken.
Ik had er geen goed gevoel bij. Ik zei: 'Dit wordt niets.'
Hij zei: 'Je mag het niemand vertellen.'
Ik zag het product. Ik heb de resultaten gezien.
Ik ben hier om te zeggen dat er niets productiefs uitkwam.
Ik besefte het toen nog niet…
…maar mijn kantoor moest elke zes of zeven weken…
…de wettigheid goedkeuren.
Het grootste probleem met het programma was dat het leek in te gaan…
…tegen de Foreign Intelligence Surveillance Act.
En het is een ingewikkeld statuut…
…maar op het eerste gezicht leek het niet toe te staan wat er gebeurde.
In plaats van naar het Congres te gaan om die wetten te veranderen…
…liep de regering erdoorheen…
…en interpreteerde ze op zo'n manier dat ze dat gewoon konden omzeilen.
In maart 2004 uitte Jack Goldsmith, van de juridische raad…
…zijn bezorgdheid over aspecten van Stellar Wind.
Hij zegt: 'Ik kan geen juridische steun voor dit aspect vinden…
…en we moeten dit misschien stopzetten.'
Het programma stopzetten. -Iets stopzetten.
Ik had besloten dat ongeveer de helft kon doorgaan…
…en van de andere helft dacht ik van niet.
Dat kon ik niet juridisch rechtvaardigen.
Toen ik het Witte Huis liet weten…
…dat ik een groot deel van het surveillanceprogramma niet kon goedkeuren…
…werd David Addington ongelofelijk boos op me en zei:
'Als je dit doet, heb je het bloed van 100.000 mensen…
…die bij een volgende aanval sterven aan je handen.'
Ik denk dat hij dacht: A, ik had het mis en B, dat zou er gebeuren.
Dat hoefde hij me niet te vertellen.
Ik had hetzelfde gevoel en dat viel me zwaar.
Ik weet nog dat ik Andy Card belde. Andy kwam terug van vakantie.
We spraken de vicepresident, George Tenet en Michael Hayden.
We hadden het erover. Dit was een heel belangrijk programma.
Een van de meest effectieve programma's…
…waarmee we informatie konden verzamelen.
Dus het idee dat we ergens mee zouden stoppen…
…was ernstig.
Procureur-generaal Ashcroft keurde mijn besluit goed…
…wat geweldig was omdat Ashcroft…
…het programma goedkeurde op advies van de juridische adviseurs.
Het was dapper van hem, want het was een terugslag.
En hij was er niet blij mee, maar hij werd overtuigd.
Binnen een paar uur nadat Ashcroft zei dat hij het ermee eens was…
…lag hij in het ziekenhuis met een alvleesklierontsteking.
Zijn galblaas moest verwijderd worden.
Hij moest geopereerd worden.
Hij was erg ziek en het was niet duidelijk of hij het zou overleven.
Ik denk dat het 11 maart was…
…dat de bestaande bevoegdheid zou aflopen.
Als er een gat in de verzameling is, weet je niet wat je gaat missen.
En dus sprak ik met de president.
Hij maakte zich zorgen omdat er gefluisterd werd…
…dat er misschien iets groots stond te gebeuren.
Als Justitie die bevoegdheid niet tekent…
…gaan de telecombedrijven niet met ons samenwerken.
We moeten Ashcroft bellen. -Je gaat naar het ziekenhuis.
We gaan naar het ziekenhuis.
De president vroeg Alberto en mij naar het ziekenhuis te gaan…
…om hem bij te praten.
…en we namen een document mee dat hij eerder had getekend.
Wilde hij dat tekenen?
Ik ging naar het ziekenhuis, rende de trap op en liep de ziekenhuiskamer in.
Ashcroft lag op de IC.
Overal slangetjes.
Zijn ogen waren bijna gesloten en hij was heel grijs.
Hij zag er niet goed uit.
Ik was er vijf of tien minuten…
…voordat Alberto Gonzales en Andrew Card, de stafchef van het Witte Huis, kwamen.
En ze hadden de Stellar Wind-bekrachtiging…
…en ze vroegen of Ashcroft die wilde tekenen.
Andy en ik gingen naar John Ashcrofts kamer en John lag op bed.
Hij zag er zwak en bleek uit.
Ik wist niet of hij begreep waar we het over hadden.
Hij was onsamenhangend.
Hij zei weinig en zag er vreselijk uit.
Ik wist niet wat er ging gebeuren.
Dus ze komen binnen en doen dit verzoek en er gebeurde iets bijzonders.
Ashcroft, tot mijn verrassing…
…tilde zich een beetje omhoog van het bed…
…en hij zei:
'Ik ben het eens met de beslissing van het ministerie van Justitie.'
Hij maakte duidelijk dat hij het niet op prijs stelde dat ze hem op de IC…
…lastig kwamen vallen. En toen zakte hij terug in zijn bed.
Ik wist zeker dat hij zou overlijden.
De weloverwogen mening van Justitie was dat dit ding…
…dit programma niet rechtmatig was.
Dit was een poging van het Witte Huis om hem van gedachten te laten veranderen.
We hebben hem bedankt en vertrokken.
Terug in de auto vertellen we Addington dat het niet goed ging.
Geen handtekening.
President Bush keurt het hele programma opnieuw goed.
Hij trotseert ons advies en dat mag.
Hij is de president.
De uitvoerende zou instorten.
Bij Justitie zouden veel mensen ontslag nemen.
Het zou bekend worden.
Alles zou erger worden voor de regering ook wat betreft de nationale veiligheid.
Daarom krabbelden ze terug.
Zoiets is nog nooit in de Amerikaanse geschiedenis gebeurd.
Op zoveel niveaus.
Ik was gewoon enorm woedend…
…over de buitensporige geheimzinnigheid en controle van het Witte Huis.
Het leek wel alsof ze niet wilden dat we het programma grondig doorlichtten.
Ze kregen eerder hun toestemming…
…en daarna mocht niemand er meer naar kijken.
Ik vond het Witte Huis niet eerlijk.
Ik begon geheime informatie te lekken via meerdere kanalen.
Ik vertelde het de hoofdadvocaat die toegang had tot het programma.
Ik heb het gemeld aan de inspecteur-generaal van de NSA.
In februari 2006 ging ik naar de pers met niet-geheime informatie…
…over het nationale surveillancesysteem.
Ze maakten het leven heel moeilijk voor me.
Maar we hebben allemaal een moreel kompas.
We kunnen allemaal keuzes maken.
We kunnen ook kiezen hoe we reageren op dingen die gebeuren.
Ik was ergens getuige van. Het was een bijzondere tijd…
…en ik kwam uit het duister.
Ik wilde niet kijken hoe het gebeurde.
Daar zou ik spijt van hebben.
Stellar Wind was controversieel, maar de wet veranderde niet.
Het Congres heeft de surveillancewetgeving opnieuw goedgekeurd…
…en de controlebevoegdheden uitgebreid.
Onder Obama is het beleid veranderd…
…maar de wezenlijke wet niet.
Kortom, de enorme controlebevoegdheden van de regering zijn doorgegaan…
…en zijn grotendeels opnieuw goedgekeurd, zelfs na de onthullingen.
Het is duidelijk dat ze superagressief handelden na 9/11…
…en dat ze erg bang waren.
Ze hadden geen idee wat de vijand van plan was.
En in paniek deden ze alles om informatie te verzamelen.
En dat deden ze op een manier waarmee de wet werd overtreden.
Elke macht zonder beperking leidt altijd tot misbruik.
Door 9/11 wilden mensen niet te zacht zijn.
En wat realistischer is, ze wilden mensen in elkaar slaan.
Het was woede. Zou jij niet iemand in elkaar willen slaan…
…die 3000 mensen heeft vermoord?
Wie was er niet boos?
Maar daarom zijn onze leiders nuchtere mensen.
Ze hebben een visie, beschermen waarden…
…die we beschouwen als het organiserend principe van de maatschappij.
Om die dingen te beschermen zodat de wereld waarin we leven…
…als de huidige crisis voorbij is…
…niet radicaal anders is dan die waar we vandaan kwamen.
Geef papa een knuffel.
Nog duizenden Amerikaanse militairen gaan naar verre oorden.
Tien dagen na mijn middelbare school, ging ik naar het Korps Mariniers.
Waar ik in belandde…
…zou pas later duidelijk worden.
Ondertiteld door: Marjolijn Mellor